ehlisunnnetde - H KARAMAN 10-11

ABDULHAMİD HAN

ABDÜLHAMİD HAN Osmanlı padişahlarının 34'üncüsü olan Sultan II. Abdülhamid Han aklı, zekası ve ilmi fevkalade üstün olan bir zattı. Batılıların ve iç düşmanların asırlar boyunca devleti yok etmek için hazırladığı yıkıcı, sinsi planlarını sezip, önlerine aşılmaz bir set olarak dikildi. Hazırlayanları ve maşa olarak kullandıkları yerli işbirlikçilerini, sahte kahramanları işbaşından uzaklaştırdı. İşte bu büyük zatın 10 şubat, 96. yıldönümü idi. Yıldönümü vesilesi ile Yıldız Üniversitesi ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi işbirliği ile iki açık oturumdan oluşan etkinlik düzenlendi. İlk panel Abdülhamid'in sağlık politikasıyla ilgiliydi. Oturum başkanlığını yaptığım bu panelde konuşmacılar özet olarak şunları anlattılar: Prof. Dr. Hüsrev Hatemi; Abdülhamid'in çok iyi niyetli, sağlam karakterli ve vefalı bir insan olduğunu söyledi. Kendisinden çok devleti düşünürdü. 33 sene zalimlik yapmadan devleti ustalıkla idare etmişti. Ona atılan iftiralardan biri de pinti olduğuna dairdi. Bu çok çirkin bir suçlama olduğunu ifade etti. Aristokrat havada, halktan uzak yaşamamıştı. Atatürk'ün Abdülhamid'i küçümseyici veya kötüleyici bir sözünün olmadığını da ekledi. Prof. Dr. Nil Sarı ise Abdülhamid'in sağlık alanındaki eserlerinden söz etti ve bazılarının fotoğraflarını gösterdi. Abdülhamid 90 adet gureba hastanesi, 19 adet belediye hastanesi, 89 adet askeri hastane ayrıca eğitim hastaneleri, kadın hastaneleri, akıl hastaneleri açmıştı. Bu hastaneler ülkemizden Lübnan'a, Yemen'den İsrail'e, Makedonya'dan Suriye'ye, Yunanistan'dan Libya'ya, Suudi Arabistan'dan Irak'a pek çok yerleşim bölgesine yayılmıştı. Ayrıca eczaneler, hapishane, sağlık merkezleri, fakirler, acizler ve hacılar için misafirhane de pek çoktur. Müthiş bir sağlık hizmetidir bu. Maalesef tahttan düştükten sonra bu eserlerin isimleri değiştirilmiş, bazıları yıkılmış ve bir kısmı da başka alanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Kısacası bu büyük insan unutturulmak istenmiştir. Kasımpaşa, Haydarpaşa, Gülhane ve Mektebi Tıbbiye-i Şahane adlı eğitim ve üniversite hastanelerini açan da Abdülhamid olmuştur. Doç. Dr. Adem Ölmez ise Abdülhamid Han'ın özellikle eğitim, sağlık, ulaşım ve asayişe önem verdiğini anlattı. Zamanında yeni bulunan aşıları ülkeye getirmiş, aşı ve kuduz hastalığı üzerine merkezler kurmuş, Bimarhaneleri yani akıl hastanelerini ıslah etmiştir. Akıl hastalarına zincir kullanımını yasaklayarak bugün bile saldırgan hastalarda kullanılan gömleği yerine koymuştur. Dr. Şerif Esendemir konuşmasına Necip Fazıl'ın, "Abdülhamid'i anlamak her şeyi anlamak olacaktır." sözleriyle başladı. Abdülhamid'in tren yolları, bakteriyolojihane, cami ve mektepler yaptırdığını, çağına uygun yaşlılık politikası izlediğini, habitat yani biyosferi merkezi alan ekolojik politikaya önem verdiğini anlattı. Bunları dinlerken aklıma hep başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan çağrışım yaptı. O da ülkeye duble yollar, hızlı trenler, Marmaray, üçüncü boğaz köprüsü, çok sayıda havaalanı gibi sayılamayacak eserler hediye etti. Sağlık alanında yeni hastaneleri hizmete açtı. Sağlık hizmetlerini halka yaydı. Eğitim alanını pek çok üniversite, sayısız derslik ve binlerce yeni öğretmenle destekledi güçlendirdi. Kısacası Abdülhamid'in çağdaş bir takipçisiyle karşı karşıyayız. Abdülhamid Han'ı nasıl ki bir takım vicdansız, merhametsiz ve acımasız kişiler, iç ve dış düşmanların oyununa gelerek, maşası olarak bir saray darbesi ile düşürdülerse aynı komplo şu an başbakanımıza karşı düzenlenmektedirler. Bu ülkeye hizmet etmek bazılarının gözüne batmakta ve ellerinden geleni yapmaktadırlar. Rabbim Başbakanımızı korusunu2026

ehlisunnnetde

Çok Hukukluluk
00:001/01/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Peki bunlar (şeriat uygulaması) bir ülkede derhal başlar mı yoksa bir geçiş dönemi, bir alıştırma ve eğitme faaliyeti, isteyene başka dini veya ülkeyi seçme hürriyeti verilir mi? Çok hukukluluk Müslümanların da başka hukuklara tâbi olmaları hakkını içerir mi?

Bir ülkeye şeriat düzeni veya başka bir düzen tepeden inme gelemez. Cebri kültür ve düzen değiştirmeler sağlıklı ve uzun ömürlü olmaz, olursa toplumda şizofreni ve takıyye şuuru oluşur, münafıklar çoğalır. Sağlıklı değişim, hür insanlardan oluşan toplumun kabulü, zihin ve gönül olarak benimsemesi ile gerçekleşir.

Konumuz İslam düzeni olduğuna göre bir ülkeye bu düzenin gelebilmesi için halkın çoğunluğunun inanarak, benimseyerek onu istemesi şarttır. Halk istediği için bu düzen gelirse soruda sıralanan ve özetle "hem Müslümanım, hem de İslam''a uymam, onu uygulamam, İslami kanunları ve kuralları çiğnerim" manasına gelen düşünce ve fiiler ortaya çıkmaz. Çıkarsa da -diğer sistemlerde olduğu gibi- hem az olur, hem de engellenir.

Pakistan''da merhum Ziyaulhak islamî düzeni tam olarak yerleştirmek üzere yola çıkmış, ekonomiden, hukuktan eğitime kadar bütün alanlarda İslam''a geçişin nasıl olacağına dair uzmanlara raporlar hazırlatmış, bunları yine uzmanların tavsiyesine göre uygun süre ve biçimlerde uygulamaya koymaya başlamıştı. Bu süreçte kendisi ile görüşmüş, ülkede mesela hem başını örtenlerin hem de örtmeyenlerin okullarda ve kamu görevlerinde bulunduğunu gördüğüm için bunu nasıl çözeceklerini sormuştum. Şu cevabı vermişti: Başını örtenlere tebessüm ediyoruz, örtmeyenlere ise tebessüm etmiyoruz ama kaşlarımızı da çatmıyor, onları hiçbir haktan mahrum bırakmıyoruz."

Medine Vesikası''ndan ve İslam''ın gayr-i Müslimlere tanıdığı haklardan yola çıkan bazı yönetimler geçmişte, ülkede birden fazla hukukun ve kanunun uygulanmasına imkan vermişlerdir. Bu durumda -bugünün terimleri ile ifade edecek olursak- ülkenin bir anayasası, ama aile ve miras gibi bazı hukuk alanlarında birden fazla kanunu oluyor ve tek mahkeme davalara bakıyor veya azınlıklar için farklı mahkemeler kuruluyordu.

Bugün yapılan olumsuz propaganda ve beyin yıkama yüzünden şeriat, islamî düzen deyince insanların aklına yüzleri peçeli, dört duvar arasında hapsedilmiş, akşam sabah kocalarından dayak yiyen, bir erkeğe birden fazlası düşmüş kadınlar, meydanlarda elleri kesilen, taşlanarak öldürülen insanlar… geliyor.

Öte yandan bakıyoruz asırlarca şeriatı uygulamış Osmanlı''da bu olaylar çok nadir, yok denecek kadar az.

Bir de Hz. Ömer''in uygulaması var: Aç kalıp yiyecek çalmış insanları yakalamışlar ve elleri kesilsin diye ilgili mercie teslim etmişler, dava Halife olan Hz. Ömer''e intikal edince cezayı uygulatmamış ve şöyle demiş: "Eğer kesecek olsaydım bunları, hırsızlık yapacak kadar aç bırakanların ellerini keserdim!"

Türkiye''ye gelelim. Bu ülkede nüfusun yüzde doksan dokuzu Müslüman ama yüzde sekseni, çeşitli sebeplerle "şeriat düzenini istemiyor". Halkın istemediği bir düzeni hiçbir güç zorla getirip uygulayamaz. Burada halk çoğunluğunun istediği şey, isteyenin Müslümanca yaşayabilmesi için daha fazla demokratik hak ve özgürlüktür.

..Network Marketing
00:003/01/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Merkezi dışarıda olan ve internet üzerinden alım satım yapan, ürünlerini alanlara değil de -belli sayıda- başkalarına da aldıranlara prim veren bir şirketle çalışan birçok insanımızın olduğu ortaya çıktı.

Bu konu bana ilk sorulduğunda şu cevabı vermiştim:

1. …Satılan mal helal mal ise -ki, soruda yapılan açıklamada doğal ve yararlı ürünler olduğu söyleniyor-

2. Ticarete faiz ve hile karışmıyorsa;

3. İsrafı ve lüks tüketimi teşvik etmiyorsa

Bu alım satım ve buna aracılık etmek caiz, aracılıktan alınan para (prim) helal olur.

Bu, şartlı olarak "caizdir" ifadem üzerine bir vatandaş, "sizin caiz olması için ileri sürdüğünüz şartlar şu şu sebeplerle gerçekleşmiyor" mealinde bir mektup yazdı, onu da olduğu gibi köşemde yayımladım ve "bu açıklamaya göre caiz olmaz" dedim.

Bunun üzerine "Seni mahkemeye vermeleri için şirketin avukatlarına duyuru yaptım" şeklinde sert olanlardan tutun da farklı açıklamalar yapan diğerlerine kadar birçok mektup aldım ve mektuplar devam ediyor.

En son aldığım mektup da şudur:

"Merhaba Değerli Hocam,

Öncelikle ilginize teşekkür ederek başlamak istiyorum. Size mail attığımdan bu yana her gün her internetin başına geçtiğimde cevabınızı bekledim, çünkü vereceğiniz cevaba göre bu işe devam edip etmeyeceğime karar vereceğim.

Sorularınızın cevapları ise; bu ürünler lükstür ve ihtiyacımız olduğu halde değil, itiyacımız olmadığı halde sisteme üye olmak amacıyla alıyoruz ve o ürünü satmak amacıyla değil, kullanmak amacıyla alıyoruz, tabii isteyen satabilir, (o fiyata alıcı bulabilirse) ama kendi sattığı ürün kişiyi firmaya üye yapmaz ancak kişi firmadan yeni bir ürün satın alarak üye olabilir. Ama amaç ürünü satmak için değildir, çünkü kişinin bu işi yapabilmesi ve yeni üyeler bulabilmesi için sisteme önce üye olması gerekir, üye olabilmesi için ise bir ürün almak zorundadır, firmadan ürün almadan üye olamayacağı gibi yeni üyeler de getirememektedir.

Bu konularla alakalı şunları da belirtmek istiyorum Hocam; Sisteme üye olan kişiler genelde orta sınıf insanlardır, yani para kazanmak zengin olmak isteyen kişilerdir, o ürünlere ihtiyacı yoktur, çünkü bu insanlar, el yapımı fiyatı 1000 TL civarında olan saatler, lüks mücevherlere veya tatil paketlerine ihtiyaç duymamaktadır."

Ben de sitelerine girdim ve ürünleri gözden geçirdim.

Bu bilgilerin ışığı altında caiz olma şartlarının gerçekleşmediği kanaatine vardım. Ne demiştik:

1. Satılan mal helal mal ise -ki, soruda yapılan açıklamada doğal ve yararlı ürünler olduğu söyleniyor-

2. Ticarete faiz ve hile karışmıyorsa;

3. İsrafı ve lüks tüketimi teşvik etmiyorsa.

Bu şartlar gerçekleşmiyor; çünkü:

Bu ticaret zinciri a) insanları, para kazanma vaadi ile alım satıma tahrik ediyor (bir çeşit aldatma var), b) ürüne ihtiyacı olmayan kimselere, para kazanma ihtimali olmasa asla almayacağı yabancı malları aldırtıyor, c) zincire katılanların çoğuna göre lüks ve israf olan harcamayı teşvik ediyor, d) ülkemizin parasının gerekli/zorunlu olmadığı halde yabancılara akmasına sebep oluyor.

Bu gerekçelerle bu ticarete katılmanın caiz olmadığını tekrar ifade ediyorum.

.Müslümanların duyarsızlığı
00:007/01/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Çevremizde olup biten haksızlıklar, ayıplar, günahlar, çirkinlikler karşısında duyarsız kalmamız, vudumduymaz olmamız bazılarını isyan ettiriyor. İşte bir okuyucumun isyanı.

“Değerli hocam, vaktinizi işgal ettiğim için özür dileyerek Türkiye''deki İslami camianın bazı konulardaki duyarsızlığı ile ilgili görüşlerinizi sormak istiyorum. Önce kısaca kendi düşüncelerimi ifade edeyim izninizle. Öğrendiğimize göre insanın insana zulmetmesi hiç bir sistemde tasvip görmeyecek bir durumdur. ''Küfr ile abad olunur, zulm ile abad olunmaz'' denilmiştir. Böyleyken camiamız içinde hiç de azımsanmayacak bir şekilde aile içi şiddet, kadına karşı güç kullanma, kul hakkını gaspetme fiilleri gerçekleşmektedir. Halbuki Müslüman bir topluluk olarak şunu gönül rahatlığı ile söylememiz gerekirdi :''Bu insanlar (Türkiye''deki Müslümanlar) asla eşlerine karşı şiddet kullanmazlar. Hz. Peygamber''in ailesine yumuşaklıkla muamele edişini örnek alırlar. Asla sigortasız işçi çalıştırmazlar, Allah''a verecekleri hesaptan korkarlar v.b''. Böyle diyemiyoruz çünkü aramızda bunları yapanları görmezden geliyor, işlerine ses çıkarmıyor, fiillerini zımnen onaylıyor, zulmün devamına yardım ediyoruz. Mesela bir apartmanda ya da aile çevresinde herkes tarafından çok iyi bilinen bir ''kadın dövme'' fiili gerçekleşiyor, seneler sürüyor fakat o erkeğin komşu ve akrabaları nezdinde itibarına hiç halel gelmiyor. Kimse kendisini ikaz etmiyor, hukukunu değiştirmiyor, kendi statükosunu sarsacak, rahatını bozacak, bazı girişimlerde bulunmasını gerektirecek bir adım atmıyor. Bundan bir müddet önce F. G. tarafından ''kadın da erkeğe vurabilir'' tarzında bir cümle sarfedilmişti. Bunu kendileriyle konuşmaya çalıştığım ve genellikle hepsi de mutlu evlilikler yaşayan tanıdıklarım ''hiç o evlilikten hayır gelir mi?'' şeklinde müstehzi yaklaşımlarda bulundular. Medyamızda da yazarlar konuyu iyice ''ti''ye aldılar. Halbuki senelerce ve zalimce eşinden tek taraflı olarak dayak yiyen kadınların evliliğinden hayır gelmekteydi biz gözlerimizi kapattığımız için.

“Diğer bir can acıtıcı konu da her kesimden erkeğin destekleriyle ayakta duran genelevler konusu. Devlet tarafından işyeri muamelesi gören, vergi alınan çalışanları emekli edilen (ancak hemen hiçbiri o kadar uzun sene buralarda kalamıyor) bu insan pazarları acaba neden hiçbir zaman camiamızın gündemine gelmiyor? Türkiye''de halen etkili bulunan elit tabaka sayesinde iktidarlardan tepeden inme yasaklama kararlarının gelmesi beklenemez elbette ama neden tabanda bir hassasiyet yok? Buralarda alınıp satılan insan bedenlerinin sadece kadınlara (güçsüzlere) ait olmasından dolayı olabilir mi sizce? Mesela başörtüsü meselesinin halledilmesi için belki de başarılı olmayacağı biline biline bir girişimde bulunuldu çünkü tabanın talepleri gayet güçlü ve haklıydı. Ancak çoğu küçük yaşta tecavüze uğramış ve bu yerlerden başka bir hayatı tanımamış, şefkat hissini asla tatmamış İNSANların köle edildiği bu mekanları içimizde barındırdığımız için neden rahatsız değiliz? Seçmenler partilerinden neden bunların kaldırılmasını talep etmez?

“Değerli hocam öğrendiğime göre dinimiz aklı, malı, nesli, canı ve namusu korumayı esas kabul eder. Aile içi şiddette akıl ve can emniyeti genelevlerde de namus emniyeti ihlal edilmektedir. Bu hakların sağlama alınması eğitim hakkından önce gelir kanaatimce. Üstelik mesela kadına karşı şiddetin kanuni düzenlemelere filan da ihtiyacı yoktur. Acaba kendi aramızdaki zulümleri önlesek, Allah(c.c) bize devlet tarafından yapılan zulümlerin ortadan kalkmasında yardımcı olmaz mı?

Vaktinizi aldığım için affınıza sığınıyor, toplumumuzda bu konularla ilgili hassasiyetin oluşmasına yazılarınızla bulunduğunuz katkının sürmesini temenni ediyorum.”

Bu yazı ilgiyi ve cevabı hak diyor; gelecek yazımızda inşallah.

Ahlaksızlık ve duyarsızlığa isyan
00:008/01/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dün köşemde böyle bir isyan mektubunu sunmuş, hakkındaki düşüncelerimi yazmayı da bugüne bırakmıştım.

Ahlaka aykırı sayılan davranışların bir kısmı evrenseldir; başkalarında ve bizde (İslam''da) değeri aynıdır, bir kısmı ise İslam''a mahsustur. Mektupta örneklendirilen “başta kadın hakları olmak üzere insan haklarına riayet etmemek” başkalarından önce dindar Müslümana yakışmaz.

İslam''daki emir bi''l-ma''rûf nehiy ani''l-münker” vazifesi Müslümanların, haksızlık, çirkinlik, ahlaksızlık… karşısında duyarsız ve tepkisiz kalmalarına manidir, mani olmalıdır. Bu vazife gereği Müslümanlar, “dindar toplulukça ayıp ve kötü” bulunan davranışları engellemek, “iyi ve güzel” bulunan davranışları teşvik etmek ve hayata geçirmek için ellerinden gelen gayreti sarf edeceklerdir.

Topluluk içinde itibar kazanma ve kaybetme önemli bir “sosyal müeyyide”dir. Kimse topluluk içinde itibarsız, değersiz, önemsiz sayılmayı istemez. Ama adı Müslüman olan kimselerin oluşturduğu toplulukta değerler altüst olmuş ise, iyiler kötü, değerliler değersiz, kötüler iyi kabul edilir veya iyi ile kötü, ahlaklı ile ahlaksız topluluk içinde eşit muamele görür hale gelmiş ise bu önemli müeyyide etkisini kaybeder.

Kadına şiddet uygulama konusuna gelelim.

İslam içki, kumar, faiz, zina, kölelik, kadına kötü muamele gibi ahlaka ve dine aykırı davranış ve uygulamaları ortadan kaldırmayı hedefledi. Asırlar boyu bunlara alışmış ve mesela faiz ve kölelik gibi toplum yapısında önemli yerler ve roller verilmiş kötülükleri -topluluğun Müslüman olmalarına engel ve toplum hayatında krize sebep olmasın diye- zaman içine yayarak kaldırma yöntemini uyguladı. Faiz konusundaki kesin yasaklama Peygamberimiz''in (s.a.) vefatından seksen gün kadar öncesine ertelenmişti. İçki aşama aşama yasaklandı. Köleliğin kaynakları kurutuldu ve mevcudun zaman içinde erimesi için etkili tedbirler alındı. Kadına şiddet uygulayanlara karşı Peygamberimiz kısası uygulamaya yöneldi, kocasından yumruk yiyen bir kadına “Sen de aynı şekilde ona vurabilirsin” dedi, ama arkadan gelen ayet “henüz bunun zamanı gelmediğini” îma ediyordu. O da “Kadınlara iyi davranmayanlarınız iyi kimseler değildir. Size kadınlara iyi davranmanızı vasiyet ediyorum” gibi sözlerle hedefi işaretledi. Kendisi hayatı boyunca bir kadınına, bir fiske vurmadı. Ama ne yazık ki, O''ndan sonra dünyaya gelip yaşayan Müslümanların büyük çoğunluğu, mesela kadın ve köle konusundaki hedefi kavrayamadı, kavramak istemedi, her ikisi de yayıldıkça yayıldı. Sözde dindar topluluk köle kullanan ve ona kötü muamelede bulunan, karılarına şiddet uygulayan kimseleri itibardan düşürmedi, onlara karşı engelleme vazifesini yerine getirmediler; çünkü “Tava dibin kara, seninki benden kara” durumu oluşmuştu.

Bugün saygın, dindar, örnek müslümanlara göre kadına şiddet uygulamak teşvik edilecek ma''rûf (iyi) değil, engellenecek “münker” bir davranış olma durumuna gelmiştir; şu halde o topluluğun bu davranışa karşı tepki göstermesi ve bunu yapanlara “muteber, saygın insan” muamelesi yapmamaları gerekir.

Hasılı ümmetin aynaya bakarak “Siz insanlara örnek olasınız siye yaratılıp eğitilmiş bir topluluksunuz” hitabındaki resme benzeyip benzemediklerini incelemeleri farz olmuştur.

Demokratik açılım
00:0010/01/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sayın İçişleri Bakanımız “demokratik açılımın devam edeceğini, ilgili kanunlardan birinin Meclis''e sevk edildiğini, diğerlerinin de onun arkasından geleceğini” haber veriyor.

Demokratik açılım elbette yalnızca Kürt meselesinin çözümünü hedeflemiyor, ama bu meselenin de açılım içinde önemli bir yer tuttuğu açıktır.

“Kürt meselesi diye bir mesele vardı, yoktu” tartışmasını abes buluyorum; kendilerine Kürt diyen, kendilerini Kürt bilen, Kürtçe diye bir dilleri olan, Türklerle ortak inanç ve kültürleri yanında kendilerine mahsus örf ve adetleri de bulunan kardeşlerimizin eğer bazı şikayetleri ve talepleri varsa bunlara eğilmek toplumun ve devletin görevidir.

Bin yıldan fazladır bu topraklarda aynı dini ve davayı benimseyerek birlikte yaşadığımız Müslüman etnik gruplar ve bunların içinde Müslüman Kürtler, ülkenin bölünmesini asla istemezler ve istemiyorlar. Kürtlerin taleplerini ve onlara karşı yapılan bazı yanlışları bahane ederek silaha sarılan ve dağa çıkan Kürtlerin Müslümanlıkla alakaları ise hemen hiç konuşulmuyor. Dağlarda yapılan çekimlerde tek veya cemaat olarak namaz kılan bir tane PKK''li görmedim. Liderlerinin de Marksist-materyalist olduğunu biliyoruz. İste bu vakıa da şu tezi güçlendiriyor:

PKK terörü ile Kürt meselesini ayrı ayrı ele almak, terörü -başka çare yoksa şiddet de kullanarak- engellemek, Kürtlerin haklı taleplerini ise insan hak ve özgürlükleri çerçevesinde karşılamak gereklidir.

Kürt açılımı da denilen demokratik açılıma milliyetçilik adına karşı çıkanların aşağıdaki yazıyı okumalarında fayda var:

Sayın Ayşe Hür''ün, “Din Yok Milliyet Var” başlıklı bir yazısında (Taraf, 27.09.2009) şu satırları okuyoruz:

“…Peki, toplumun iliklerine işlemiş dinin böyle aniden sökülüp atılmasıyla ortaya çıkacak boşluğun neyle doldurulması planlanıyordu? Ekim 1926''da yazılmış olan ve Samsun Milletvekili Ruşeni (Barkın) imzasını taşıyan ve Mustafa Kemal tarafından okunarak yanına çeşitli işaretler ve notlar konmuş olan “Din Yok, Milliyet Var” başlıklı makale ilk ipucunu veriyor. Dinin yerini ulusçuluk fikri alacaktı. Nitekim Türkiye hakkında yazılmış ilk İngilizce eserlerden bir olan Turkey Today''in (1928) yazarı Grace Ellison''a göre o yıllarda ''ulusçuluk Türkiye''nin yeni dini, Misak-ı Millî Kur''an-ı Kerim''i, İsmet İnönü ise Hz. İsa''sı'' olmuştu. Yazar, Mustafa Kemal''in kendisine ''Benim dinim yok ve bazen bütün dinler denize batsın istiyorum'' dediğini yazdığına göre, neyse ki Mustafa Kemal''in tanrı olmaya niyeti yoktu!”.

Herkesin tarihine ve kültürüne sahip çıkması, onu korumak istemesi başkadır, “ulusçuluk davası gütmek ve onu din yerine koymak” başkadır. Ulusçuluk davası ayrışma ve bölünme tehlikesini tahrik ediyor, İslam ortak payında birlikte yaşamak ise bin yıldır bizi bir arada tuttu.

Bayan"ın başörtüsü takıntısı
00:0014/01/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ya cehalet, ya kin, ya inkılap yobazlığı veya hepsi birden bazı yazarları, çizerleri, sözde aydınları hala “suyu tersine akıtma” çabasına sürüklüyor. İnsan tabiatına ters düşse bile milletin, zorla medeniyet ve kültür değiştirmesini sağlamaya çalışanlar her şeyi bozmayı başarmışlar, ama hiçbir şeyi (iyi, doğru ve güzel) yapamamışlardır. Milletin önüne konan engelleme ve suyu çevirme kayaları zaman içinde yerinden oynamış ve su kendi mecrasında akmıştır veya su kendine uygun yeni bir mecra açmış ve oradan tabii akışına devam etmiştir.

O bayan da kendine göre âleme nizam vermeye çalışanlardan biri; yazar, tv.''de program yapar, tartışır, tartıştırır; ama bu arada bir de takıntısı vardır: Kendi takmadığı başörtüsü. Hiçbir programını baştan sona dinleyemedim, ama ne zaman bir parça dinlesem bir münasebet düşürüp başörtüsü takıntısını dile getirerek rahatlamaya çalıştığını gördüm. Geçtiğimiz hafta yine bir programına rast geldim ve iki dakika dinledim, bir İslamcı yazara karşı “Başörtüsünün din emri olmadığını, bunu Bardakoğlu''na da sorduğunu, onun da ''Din emridir'' demediğini, onun “hocası” M.S. Yeprem''in de ''Din emri değildir” dediğini, başörtüsünün bir gelenek olduğunu” söyledi.

Bu Bayan''ın “din emri nedir” sorusuna doğru cevap veremeyeceği bu açıklamasından açıkça anlaşılıyor. Ama onun probleminin yalnızca bilgisizlik olmadığı ortada.

Önce ona ve benzerlerine “din emri nedir” sorusunun doğru cevabını yazayım.

İslam''a göre din emri, başta mezheplerin imamları olmak üzere muteber İslam alimlerinin tamamının veya bir kısmının, Kur''an ve Sünnet''e dayanarak, vahyi ve örnek uygulamayı yorumlayarak ortaya koydukları hükümdür. Bu hüküm, üzerinde ittifak varsa bütün Müslümanlara göre, ittifak yoksa bir kısmına göre “din emri”dir.

Kadınların başları dahil örtülmesi gereken yerlerini örtmelerinin din emri olduğunda, muteber alimlerin ittifakı vardır.

Bayan''ın adlarını andığı iki ilahiyatçının da uygulamaları böyledir; eşleri ve çocukları başlarını örtmektedirler. Bayan''a yalan isnad etmek istemem ama o iki zatın böyle demiş olmalarına da ihtimal vermiyorum; dilerim ortada bir yanlış anlama vardır.

Diyanet İşleri Başkanlığı, başlangıcından Bardakoğlu dönemine kadar (bu dönem de dahil) hiçbir zaman “başörtüsünün din emri olmadığını” söylemedi, tam aksine Din İşleri Yüksek Kurulu''nun bu konuda (din emri olduğu yönünde) kesin açıklaması vardır.

Meselenin dini yönü bu olmakla beraber Bayan''a ve benzerlerine bir sorum olacak:

Diyelim ki, başını örten kızlarımızın bir kısmı gelenek, siyasi sembol, moda gibi bir gerekçe ile başını örtüyor; çağdaşçı ve laikçi bayanlar da bu sebeplerle başlarını açıyorlar. Şimdi birileri çıksa ve “bu gerekçelerle baş açmak” yasaktır dese tepkileri ne olurdu?

Birileri çıkıp “siyasi sembol olarak başlarını açan bayanları –onlar bu yüzden açmıyoruz deseler bile biz böyledir diyerek- devlet dairelerinde çalıştırmayız, okullarda okutmayız” deselerdi tepkileri nasıl olurdu?

Hangi vesayet?
00:0015/01/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Son günlerde gündemi meşgul eden bir tartışma da "iktidarın sınırı ve medya-iktidar ilişkisi"ni konu ediniyor.

İddia şu:

İktidar (bundan AK Parti iktidarı kast ediliyor) aldığı oy çokluğuna dayanarak her istediğini yapamaz ("yapıyor, yapmaya kalkışıyor" demiş oluyorlar), medyanın tenkit hakkı kısıtlanamaz, iktidar işine gelmedi diye medyayı susturmaya kalkışamaz.

Şimdi bu iddiayı tahlil ederek değerlendirelim.

Söz doğru, hiçbir iktidar her istediğini yapamaz; ama onun neyi yapıp neyi yapamayacağı isteklere, arzulara, keyiflere bırakılmış değildir; demokratik hukuk devletinde kanunlar vardır ve bu kanunlar iktidarın da sınırlarını koymuştur. Hukuk çerçevesinde hareket eden ama bazılarının hoşuna gitmeyen veya bazılarınca yanlış, zararlı olan iktidar tasarruflarının hesabını iktidarın asıl sahibi olan halk sorar, iktidar partisi sandık başına gitmeye mecburdur, gidince de boyunun ölçüsünü alır.

Hukuk dışına çıktığında ise yargı vardır; yargı iktidarın hukuk dışına çıkan tasarruflarını iptal eder, durdurur ve onu hukukun içine çeker. Ancak bu noktada hayati önemi olan bir husus yargının tarafsız ve bağımsız olmasıdır. Yargı yalnızca siyasi değil, aynı zamanda ideolojik bakımdan da tarafsız olmak durumundadır. Bizim ülkemizde temel problemlerden biri yargının ideolojik olması, siyasi bakımlardan ise tarafsız olmamasıdır. Türkiye''de askeri darbeler döneminden beri yargı iyi bir imtihan verememiş, bu yüzen büyük ölçüde güven kaybına uğramıştır. Darbe yapan asker ve bunlara destek veren, tarafsızlığını koruyamayan yargı, güven kaybına uğradığında bahaneyi başkalarında bulmasın, kendini ıslah etmeye baksın!

Burada bir çelişkiye daha işaret etmek isterim:

Yargı muhalefetten yana tavır alır, karar verirse "siyasallaşmış" olmuyor, iyi yapıyor ve alkışlanıyor; iktidarın işine yarayacak bir karar alırsa "siyasallaşmış" oluyor!

Yargının idari ve siyasi denetimle ilgili olan kısmı (Danıştay, Anayasa Mahkemesi, HSYK…) zaten siyasetle ilgilidir, bu sebeple de üyelerinin seçiminde millet iradesini temsil eden Meclis''in yetkisi ve payı olmalıdır.

Şimdi gelelim medya-iktidar ilişkisine.

İddiaya göre iktidar medyaya tahammül edemiyor, işine gelmeyen yayınlara bozuluyor ve bu yayın kanadını yok etmek için tedbirler alıyor; bütün bunlar da liberal demokratik bir sisteme ters düşüyor, ortaya bir "iktidar vesayeti" çıkıyor.

Medyadan tarafsızlık beklenemez, ama medya (dördüncü kuvvet) gücünü kullanarak a)muhalif parti gibi davranamaz, b)gücünü kullanarak devletten menfaat devşiremez. Medya hakka hak, batıla batıl demelidir, medya doğru haber vermelidir, medya insan hak ve özgürlüklerine saygı göstermeli, kimsenin şeref ve haysiyetini rencide etmemeli, kimseye hakarette bulunmamalıdır, iktidarın doğru ve iyi yaptıklarına doğru demeli, kötü ve yanlış yaptıklarını da buna göre değerlendirmelidir…

Peki insaf edip düşünelim, Türkiye''de medya bu kurallara uyuyor mu?

"Uymuyorsa iktidar gücünü kullanıp onu çökertmelidir" demiyorum, ama medya mensupları kendi aralarında işbirliği yaparak kendi yanlışlarına da çephe almalı, medyada demokratik ve etik değerleri ayakta tutmak için çaba göstermelidir.

Bugün ülkemizde yargıya ve askere ait vesayet tartışılırken ve temizlenmeye çalışılırken bunun yanına, sanki aynı değer(sizlik)de imiş gibi "iktidar vesayeti" kavramının getirilmesini (varsa) demokrasi etiğine ve ülke menfaatine aykırı görüyorum.

Kudüs elden gidiyor
00:0017/01/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Üç şehir, üç mescid herhangi bir şahsın, topluluğun hatta devletin olamaz; bir devletin toprakları içinde bulunsalar bile bu üç şehir bütün Müslümanlara (ümmete) aittir, bu üç şehirden yalnızca orada oturanlar değil, dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar bütün Müslümanlar sorumludur.

Yakın bir tarihte değerli insan, büyük mücahid, Ummu''l-Fahm Belediyesi''nin eski Başkanı Raid Salah ile görüşmüştük; onun bize anlattıklarının bir özetini de Mustafa Erol internet yoluya dağıttı. Bu çığlığı sizlerle paylaşıyorum:

“Dünya Müslümanlarına Filistin''den çağrı var:

Filistin Parlamentosu''ndaki Kudüs Komisyonu Başkanı milletvekili Dr. Ahmed Ebu Halebiyye, Arap ve İslam ülkelerini, İslam Konferansı Teşkilatı''nı ve Arap Birliği''ni tehlikeli bir süreçten geçen Kudüs kentine ve Mescid-i Aksâ''ya destek için acil konferanslar düzenlemeye çağırdı.

Evler yıkılıyor, arazilere el konuluyor

Ebu Halebiyye, Gazze''de düzenlediği basın toplantısında Kudüs kentinde yürütülen Yahudileştirme faaliyetleri hakkında bilgi vererek Filistinlilerin evlerinin yıkıldığını, arazilerine el konulduğunu, kimliklerinin ellerinden alındığını söyledi. Halebiyye, Süleyman Mabedi''nin inşası için hazırlıkların yapıldığını ve Yahudi yerleşim birimi inşasının devam ettiğini belirterek, Kudüs kentinin Arap ve İslami kimliğinin değiştirildiğini söyledi.

Kudüs kentinin Arap ve İslami kimliği değiştiriliyor

Arap ve İslam ülkelerinden Kudüs kenti ve halkı için uluslararası koruma isteyen Ebu Halebiyye, işgal altındaki kentle ilgili uluslararası kararların etkin bir şekilde uygulanmasını talep etti.

Siyonistlerin Filistin halkına, Filistinlilerin topraklarına ve kutsal değerlerine yönelik cinayetlerinin durdurulması çağrısında bulunan Ebu Halebiyye, Siyonist işgal liderlerinin de yargılanmasını istedi.

Kudüs halkını ve 1948''de işgal edilen topraklarda yaşayan Filistinlileri topraklarını terk etmemeye davet eden Ebu Halebiyye, Siyonist işgal devletinin tehcir politikaları karşısında gösterdikleri direnişi de övdü.

Arap ve İslam ülkelerine maddi destek çağrısı

Filistin Parlamentosu''ndaki Kudüs Komisyonu Başkanı, Arap ve İslam ülkelerini Kudüs halkını maddi ve manevi yönden desteklemeye çağırdı.”

R. Salah''ın şu önemli açıklamasını da eklemek gerekiyor:

“İsrail zaman ile yarışıyor, on yıl daha böyle giderse Kudüs tamamen Siyonistlerin eline geçecek ve o zaman barış yapılsa bile Kudüs geri alınamayacaktır.”

Saldırgan Bayan
00:0021/01/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başörtüsüne karşı mücadeleyi takıntı haline getirdiğini yazdığım ve kendisi gibi olanlara “bir şeyin dini olmasının ne manaya geldiği” konusunda bilgi verdiğim o bayan çok saldırgan ve edep çizgilerini çiğneyen bir yazı kaleme almış. Yazısına “Bayların Saldırgan Yalanları” diye başlamış ve arkasından sokak ağzı ile şunları öylemiş.

“Din hakkında konuşmaya, özellikle de insanları “laikliği din ve dindarlığın karşıtı imiş gibi göstermeye çalışan örümcek kafalıların, din tüccarlarının beyin yıkamalarına” karşı uyarıp aydınlatmaya çalıştınız mı hemen arkasından saldırılar gelir… Kendileri devamlı “başını örten kızlarımız” sömürüsüyle kadınlara “türban takmayan kadınların Müslüman sayılmadığını, ancak saçlar örtülürse (altına daracık pantolon, bluz, sandalet serbest) Müslüman, dindar, namuslu olunacağını” empoze ettikleri gibi (Hz . Peygamber''e bile verilmeyen bir inanç ölçme, değerlendirme hakkı kendilerine verilmiştir (!!) ya), oluşturdukları 25-30 kişilik “ermiş” takımından olmayanlara dinle ilgili konuşma, tartışma hakkı da vermezler. Türkiye''de bunu yapacak üç beş belli gazete ile onların yazarları vardır, diğerlerine “ne oluyor da konuşuyorlar”dır. (Kız çocuklara tecavüz edenler için de topluca böyle tepki verseler??) Ama işte herkes yemez bu palavraları...”

Bir dostumun ısrarı olmasaydı cevap yazmazdım; çünkü aynı üslubu kullanmaya benim ağız ölçüm ve edebim izin vermez. Ayrıca bayanın yukarıda sıraladığı çirkinliklerle benim uzaktan yakından bir ilişkim olamaz.

Benim yazım bu bayanın bir yanlışını düzeltmeyi hedefliyordu. Yanlış bu bayanın “başörtüsü dini emir değil” demesi ve bu iddiasına iki ilahiyatçıyı şahit tutması idi. “Dini” demek ne demektir, bunu geçen yazıda anlattım ve kesin olarak başörtüsünün dini bir emir olduğunu ortaya koydum.

Şahit tuttuğu iki ilahiyatçıdan biri, yazımı okuyunca beni aradı ve bayanın atıf yaptığı konuşmayı açıkladı. Bayan soruyu yanlış sorduğu, yani “başörtüsü emri Kur''an''da var mı” diye sorduğu için arkadaşım özetle şu cevabı vermiş: “Kadınlar başlarını örtsünler” şeklinde bir emir aranırsa bu şekliyle Kuran''da yoktur, ama Kur''an''a göre başın örtüleceği, örtülmesi gerektiği apaçık ortadadır; çünkü Allah, “başörtüleri ile gerdanlarını da örtsünler” buyuruyor, bir kadına “etekliğinle dizlerinden aşağısını da ört” dendiği zaman kadın bundan, “etekliğini yukarıdan aşağıya doğru indirip –yukarıyı açarak- aşağı tarafı örtmeyi anlamaz, böyle bir anlayış söz konusu olamaz.”

Evet soru yanlıştır; çünkü bir hükmün dini olabilmesi için özellikle adı anılarak Kur''an''da yer alması şart değildir. Hükmün Kur''an''da, Sünnet''te ve dolayısıyla dinde olduğunu ispat eden birçok delil ve delalet (yorum) mevcuttur.

Bayanın yazısında geçen birkaç noktaya daha açıklık getirmek gerekiyor:

1. “…laikliği din ve dindarlığın karşıtı imiş gibi göstermeye çalışan örümcek kafalıların…” diyor.

Laikliği dine uygun bulmak da, aykırı bulmak da birer görüştür, değerlendirmedir; birini söyleyene aydın insan, ötekini söyleyene örümcek kafalı, din tüccarı demek aydınlık adına yobazlıktan kaynaklanır. Benim kanaatimi de söyleyeyim: Laiklik kesin olarak dinin ve dindarlığın “karşıtı”dır. Laiklik dinin alanını asgariye indirir, din ise hayatın bütün alanlarını bir şekilde kapsar.

2. “…türban takmayan kadınların Müslüman sayılmadığını…” ben söylemediğim gibi bir söyleyene de rastlamadım; bunu hocalara yamayan kimse yalan söylemiş ve iftira etmiş olur.

3. Kız çocuklara tecavüz edenlerin fiilleri sabit olunca buna tepki göstermeyen insan da olmaz, Müslüman da olmaz!

4. Biz hiçbir kimsenin söz ve tenkit hakkına karşı çıkmıyoruz, bunu da nereden çıkarmış! Asıl tenkide tahammülü olmayanın, bilgiye dayalı bir açıklama karşısında kaleme sarılıp karşı tarafa hakaretler yağdıranın kim olduğu apaçık ortada; takdir değerli okuyuculara aittir.

İsraf ve tutumluluk
00:0022/01/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

1940 lı yıllarda ilkokula devam ediyordum. O yıllarda, okullarda “tutumluluk ve yerli malı kullanma” kampanyaları, haftaları düzenlenir, hiçbir şeyi boşa harcamamak, eldekini ölçülü kullanmak, yerlisi var iken ve işe yarar iken yabancı malı kullanmamak gibi iyi davranışlar telkin edilirdi.

Öte yandan dinimizin emri, Peygamberimizin sünneti sayesinde geleneğimize yerleşmiş bir “israf ve tutumluluk şuuru” vardı. Peygamberimiz (s.a.) ırmağın kıyısında abdest alıyor olsanız bile suyu israf etmeyin” buyurmuştu.

O tarihlerde bizlerin evlerinde çeşmeler yoktu, abdest ibrikten, tastan dökülerek alınır, suyun bir damlası boşa gitmesin, boşa akmasın diye itina edilirdi.

Elimize özlü bir çamur geçse ondan heykelcikler yapar, kurutur oynardık, bir ahşap makara (ipliği kullanılıp atılmış dikiş makarası) bulsak ortasından keser, iki tekerlek elde eder, tel kullanarak ondan bir oyuncak yapar peşinde koşup dururduk. Düdüklerimizi, ağaç dallarının kabuklarını halka halinde çıkarıp işleyerek yapar, keyifle öttürürdük, aşık adı verilen hayvan kemiklerini işler, onlarla heyecanlı oyunlar kurardık…

Peki bunların faydası neydi?

Saymakla bitmez. Önemli ikisini söyleyeyim: El becerimiz gelişirdi, oyuncağımızın kıymetini bilir onu gözümüz gibi korurduk.

Şimdi bakıyorum da ahlakı, insafı ve ölçüsü bozuk kapitalizmin, nispeten artan genel refahın, zayıflayan ahlak ve âdâbın… etkisiyle insanlar, bu anlattıklarımı masal dinler gibi dinliyor, “israf, tutumluluk, kanâat, fazlayı muhtaç olanlara aktarmak” gibi kavramları unutmuş, uygulamalarını terk etmiş görünüyorlar.

Dünyada yapılan ekmek ve yiyecek israfı birkaç fakir ülkeyi doyuracak boyutlarda. Dolaplar giyeceklerle dolu, öte yanda çıplaklar var. Eşya kullanılabilir halde iken atılıyor -ihtiyaç sahibine verilmiyor, atılıyor- yenisi, modaya uygun olanı alınıyor, zengin yoksul herkesin evi, kendi durumuna göre önemli bir kısmı ithal malı olan hazır oyuncaklarla dolu, çocuklar yeni alınmış pahalı bir oyuncağı kısa zamanda parçalayıp atıyor ve yenisini istiyor, çeşmelerden sular boşuna akıtılıyor; ısınma, aydınlatma, hareket vb. sağlayan enerji çeşitleri ölçüsüz kullanılıyor ve milyarlar boşa harcanıyor. Hele vakit, hele vakit nasıl da öldürülüyor, faydasız ve manasız olarak ömürler çürütülüyor. Kimse ayağını yorganına göre uzatmıyor, kazanılmamış, kazanılması da kesin olmayan paralar harcanıyor, ölçüsüz ve ahlaksız reklam furyası insanları tüketim hastası haline getiriyor. Daha çok üretmek için daha çok tüketmemizi istiyorlar, bu süreç denizi, karası ve havası ile dünyamızı kirletiyor, gelecek nesillerin nasiplerini gasp ediyoruz…

Bu gidişin sonu felakettir.

Titreyerek veya titremeden kendimize gelmemiz, “Biz ne yapıyoruz, niçin yapıyoruz, sonuç ne oluyor” soruları üzerinde daima düşünmemiz kaçınılmaz hale gelmiştir.

Kardeşlik uygulaması
00:0024/01/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Soğuk sıfırın altında, kar yağıyor, yoksulların ısınma, aç karınlarını doyurma, bu mevsime uygun giysi bulup üşümekten kurtulma, işsizlerin günlük bile olsa iş bulma imkanları daha bir zor hale geldi. Hali vakti müsait olanların bu durum karşısında imanları ve/veya vicdanları rahat olmamalıdır. Kendilerini yoksun ve yoksulların yerine koyarak bir düşünmeleri ve ellerinden geleni yapmaları zaruri hale gelmiştir.

İslam tarihinde sözde kalmayan, fiile, uygulamaya, samimiyet imtihanına dönüşen kardeşlik uygulamasının en parlak örneği ilk Müslümanların Mekke''den Medine''ye göçlerinde yaşanmıştır. Her şeylerini Mekke''de bırakarak dinlerini yaşamak ve yaymak için Medine''ye göçen Müslümanlarla (muhacirler) Medine yerlisi müslümanlar (ensâr) arasında kardeşlik uygulamasını Peygamberimiz (s.a.) başlatmış, bir muhaciri bir ensârîye kardeş etmişti. Ensâr, muhacir kardeşleriyle, onların muhtaç olduğu her şeylerini paylaştılar, geçici bir dönemde, muhacirler yeni şartlara alışıp kendi ayakları üzerinde duracak hale gelinceye kadar onlara yardım ettiler. Bu sayede muhacirler Medine''de garip kalmadılar, kardeşlerinin arasında olabildiğince rahat ettiler ve kısa zamanda her biri kendi hayatını kazanacak, ihtiyaçlarını giderecek hale geldi.

Bugün de din, insanlık, amaç vb. kardeşliğinden söz ediliyor, hatipler “Kardeşlerim” diye söze başlıyorlar, zenginler malları için “emanet” kelimesini kullanıyorlar, ama uygulamada bu sözlerin karşılığı yok. Bir şey istemek için gelenlere “Allah vere” diyorlar. Bildikleri halde bilmez gibi görünüyorlar da “Allah''ın verdiğini, kulları vasıtasıyla vermekte olduğunu”, “ellerinde ihtiyaçtan fazlası bulunanların bunu ihtiyacı olanlara vermekle yükümlü olduklarını”, bu manada malların emanet olduğunu akıllarına getirmiyorlar.

İşte şimdi de kardeşlik uygulamasının tam zamanıdır.

Hem dünya hem de ülke ölçeğinde gelir dağılımının adaletsiz olduğunda şüphe yoktur.

Bütün dünyada bir düzen değişikliği gerçekleşmedikçe genel olarak bir adil dağılım da mümkün olmayacaktır.

O zamana kadar hamiyetli insanlar her nerede bulunurlarsa orada, yoksun ve yoksullara “kardeşlik uygulaması” yapmalıdırlar.

Bu uygulamanın en kolay ve pratik olanı “elinde ihtiyaç fazlası bulunan her kesin, en yakından uzağa, en fazla muhtaç olandan daha az muhtaç olana doğru bir sıra takip ederek en az bir kişiyi (bu aileyi de içine alır) yardım ve ilgi kardeşi seçmesi, onun ihtiyaçlarını karşılamaya çalışmasıdır.

Devlet, dernekler, vakıflar muhtaçlara yardım işi ile de meşgul oluyorlar, ama bunun yeterli olmadığı ve yardımın zamanında, yerine ulaşması bakımından eksiklerin bulunduğu herkesin malumudur. Bu yardımlar yine devam etsin, ama bugün zaruri hale gelen davranış yukarıda tanımladığım “kardeşlik uygulaması”dır.

Müslümanlar şunu unutmasınlar:

Peygamberimiz “elinde fazlası olanın, ona muhtaç olana vermesi gerektiği konusu” üzerinde o kadar durmuş, tekrarlamış ve ısrar etmiştir ki, ashab “kişinin ihtiyaç fazlası olup başkalarının da ona muhtaç olduğu malda hakkı bulunmadığını” düşünür hale gelmişlerdir.

Bu kardeşlik uygulamasının hedefi herkesi eşit derecede zengin veya yoksul yapmak değildir; bir topluluk içinde yaşayan bütün insanların mübrem (olmazsa olmaz) ihtiyaçlarını karşılamak, onların da normal yaşamalarını sağlamaktır. Bu amaca ulaşılınca elbette yine toplumda zenginler ve dar gelirliler, verenler ve alanlar olacaktır ve bu da tabiidir. İslami anlayışa göre veren “elindeki emaneti sahibine verdiği”, alan da “hakkını aldığı” için bir minnet ve eziklik de söz konusu olmayacaktır.Ordunun bütünü değil
00:0028/01/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Genel Kurmay Başkanı''nın son konuşmasında askerin asıl vazifesine dönmesi, siyaseti siyasetçilere bırakması, demokrasiye destek vermesi, darbelere karşı tavır alması bakımından müspet mesajlar, ümit veren açıklamalar var. Balyoz hareketi ile ilgili yayınlarda ordunun bütününün hedef alınmasına karşı ise sert tepki gösteriliyor ve “ordunun bütünü için bunlar nasıl söylenebilir” deniyor.

Orduyu öncelikle erler ve subaylar diye ikiye ayırırsak erlerin sivil toplum hayatı içinde yetiştikleri, halkımızın ortalamasının dine ve demokrasiye karşı tavırları ne ise onların da bunu temsil ettikleri açıktır.

Astsubay, subay ve generallere geldiğimizde bunlar, halktan (sivil toplum hayatından) oldukça uzak yetiştirildikleri ve yaşadıkları için maalesef dine ve demokrasiye karşı tutum, anlayış ve ilgileri, hem halka hem de kendilerinden bir kısmına göre farklılaşmıştır.

Evet, G.K. Başkanı doğru söylüyor, bütün ordu mensuplarını dine ve demokrasiye karşı göstermek doğru değildir, ama her ikisine de karşı olan, Peygamberimiz için Müslümanları inciten sözler sarf eden, demokrasiyi defalarca kesintiye uğratan… subayları ve generalleri de gördük ve görüyoruz.

Laik-demokratik bir ülkede subayın dindarlığı, gevşek dinli olması veya dinsiz olması ordu içindeki itibarına, vazifesine devam ve terfi etmesine engel teşkil etmemelidir. Dini uygulaması olmayan veya dine aykırı olan uygulamaları açık olarak devam eden subayları vazife başında tutup; namaz kılan, oruç tutan, eşinin başı örtülü olan, evinde dini kitap bulunduran… ordu mensuplarını –bu kadar dindarlık alametlerini kusur (suç) sayarak- ordudan uzaklaştırmak dine karşı tavırdır ve yüzde doksan dokuzu Müslüman olan halkımızı üzmekte, orduya karşı iyi duygularını zedelemektedir.

Siyasete bulaşan, ülkeyi yönetmeye, halkın seçtiği yöneticileri engellemeye kalkışan, kendine göre bir irtica tanımı yaparak mürtecileri fişleyen ve fırsat bulduğunda bunları tepelemeyi planlayan askerleri ordudan atmamak, vazife başında tutmak, yargının bunlara haddini bildirmesini engellemeye çalışmak ise oldukça vahim sonuçlar vermekte, işte bu yüzden ordunun bütünü şaibe altına girmekte ve yıpranmaktadır.

Biz, irticayı, dinin ve dindarlığın sosyal hayatta yayılması olarak tarif eden ve bundan rahatsız olduklarını açıkça beyan eden Genel Kurmay başkanı da gördük.

Başını örten er ve subay ana babalarını garnizonlara, asker mekanlarına sokmayan ordu mensupları hala var.

Bir yandan “Demokrasilerde çare tükenmez” deniyor, öte yandan bazı generaller ve subaylar bölünmeyi ve irticayı demokrasi ile engellemenin mümkün olmadığını iddia ederek darbe yapmaya kalkışıyorlar.

Ben de bu ülkede artık darbe devrinin kapandığına, ordunun profesyonelleşerek, demokrasi ve hukuk çerçevesi içinde kalarak ülke güvenliğini sağlama vazifesini en iyi bir şekilde yapabilmek için kendi işine bakmakta olduğuna inanmak istiyorum. Bu inancı sağlayacak olan ise orduyu yönetenlerdir; onların davranışları ve söylemleridir.

.Farklı Olanların Birlikteliği
00:0031/01/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermeden kendi inançalarını (Müslümanlıklarını) olabildiğince tam yaşamak isteyenlerin kamu hizmetinde/görevinde veya iktidarda olmaları halinde ya inanç veya uygulama olarak İslam''dan uzak olanların itiraz sesleri yükseliyor: "Bunlar demokrasiyi (şeriat düzenine geçiş için) araç olarak kullanırlar, demokratız demeleri samimi değildir, fırsat bulduklarında kendileri gibi inanmayan ve yaşamayanların hak ve özgürlüklerini kısıtlar, hatta tamamen ellerinden alırlar, bunlara fırsat vermemeli, dolayısıyla kendilerine kamu hizmeti, görevi ve iktidar da verilmemelidir..."

Bu itirazı seslendirenler insan haklarına saygılı ve demokrat olduklarını söylüyor, bu değerleri korumak için inananların hak ve özgürlüklerini kısıtlamayı caiz görüyorlar. Eğer ortada gerçek, ciddi ve fiilî veya hemen fiile dönüşebilir bir tehlike olsa, birileri memur veya yönetici olduğunda, iktidara geldiğinde başka birilerinin hak ve özgürlüklerinin son bulacağı kesin veya ona yakın ihtimal içinde bulunsa bu refleksi makul görmek mümkündür. Ancak kesin olan bir vehimden, anlamsız ve temelsiz bir korkudan ibaret; böyle bir dayanaktan yola çıkarak hak ve özgürlük kısıtlamak ise demokrasi ve insan haklarına saygı ile birlikte olamaz.

Vaktiyle İstanbul Büyük Şehir yönetimini, yukarıda tanımladığım türden Müslümanlar kazanınca birkaç hafta sokaklar çeşitli dedikodularla çalkalandı: Otobüslere başı açık olanlar alınmayacakmış, ince çorap giyenlerin bacaklarına jilet vuracaklarmış, bunlar şöyle yapacaklar, böyle edeceklermiş... Birkaç hafta sonra balonlar, söndü, yalancıların mumları karardı, İstanbul''a on yıllardır yapılmayan hizmetler yapıldı, ülkemizde ve çağımızda olabileceği kadar da dürüst bir yönetim örneği sergilendi.

O günden bugüne İstanbul ve benzeri yerlerde Müslüman dünya görşüne sahip ekiplerce yürütülen yerel yönetimler değerlendirilirken bir tenkit üzerinde ısrar edildi: "Bunlar, bazı kamuya açık yerlerinde (lokantalarda, konaklarda) içki servisi yapmadılar, içki isteyen vatandaşların bu arzularını yerine getirmediler; işte bu onların kusurudur, içki vermeleri gerekirdi..." dediler. Bunu diyenler farkında olarak veya olmayarak bir kesimin arzusunu, hak ve özgürlüğünü diğer kesiminkine tercih ediyorlardı. Çünkü dinin emir ve yasakları konusunda hassas olan Müslümanlar içki içilen yerde oturamaz, yiyip içemez, huzur bulamazlar. Ya oralardan mahrum olacaklar, ya başkaları onların bu hassasiyetlerine saygı gösterecek yahut da bir kesim diğer kesime karşı en azından kalben nefret duyacaktır. Türkiye''de içenlerin hak ve özgürlüğü uzun yıllar diğerlerine tercih edildi, içmeyen ve içmek haramdır diyenlere "ya sev, ya terk et" denildi. Halbuki onlar da ikinci sınıf vatandaş değildi, onların da güzel ve ucuz yerlerde oturmak, yemek içmek ve dinlenmek hakları vardı. Bir orta yol bulunabilirdi, bazı yerlerde içki verilmez, oraya herkesin gelip yararlanması sağlanır, ille de içmek isteyenlere başka mekanlarda bu imkan tanınırdı. İşte uygulamada hassas Müslümanlar bu orta yolu bulup uyguladılar, yıllarca o güzel yerlerden mahrum olanların da yararlanmasına imkan verdiler.

Hep hoşgörüden, çoğulcu yaşama tarzından, başkalarının hak ve özgürlüğüne zarar vermemeye itina göstermekten söz ediliyor. Bunlar, bir tarafın "başka şekilde karşılanabilecek" arzularını, bundan rahatsız olanlara rağmen yerine getirip, diğerlerini mahrum etmekle gerçekleşmez; tarafların ortaklaşa yaşayabilecekleri ortamlar yanında her bir grubun kendi inanç ve dünya görüşü çerçevesinde yaşayabileceği zeminleri oluşturmakla gerçekleşir. İşlediğimiz konuda hoşgörü ve fedakârlık içmeyene değil, içene düşer; çünkü içen bunu başka yerde yapabilir, belli bir yerde başkalarının inançlarına saygı göstererek içmeyi terk ettiğinde maddi ve manevi olarak zarar görmez. İçmeyen ve içmeyi haram sayanlar ise yanlarında içen Müslümana hoşgörülü olamazlar, onların yanında huzur içinde oturamazlar ve bu duygular, davranışlar canları böyle istediği için değil, onların hayatlarını mânalandıran inançları yüzündendir, bundan kaynaklanmaktadır.

Buraya kadar okuduklarınızı daha önce yazmıştım, son günlerde tekrarlanan tartışma sebebiyle bir iki cümle daha eklemem gerekiyor: İnancı yüzünden içki içmeyen ve yanında içilmesinden de rahatsız olan bir insan, devlet ve hükûmet başkanlığı da dahil olmak üzere kamu görevine talip olamayacak mı? İnsan hakları ona bu imkanı vermiyor mu? Veriyorsa ve mesela başbakan olursa, zaruret hali (olmazsa olmaz durumlar) dışında toplantılarda ve merasimlerde içki ikram etmeyebilir; başkaları de onun inancına saygı göstererek alışkanlıklarından geçici ve kısa bir süre için fedâkârlık yaparlar. Bu fedâkârlığı yabancıların rahatlıkla yapabileceklerini düşünüyorum; bunun örnekleri de var. Problem bizim kendine yabancılaşmış aydınlarımızla ilgili olsa gerek.

Dayatma yoluyla tek tip insan yaratacağız diye insanımızı gönül ve beden olarak parçalayanlar meseleye bir de bu açıdan baksınlar!

Not: Bazı yazıları tekrarlamak gerekebiliyor.

Meclis böyle mi olmalı?
00:004/02/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı sayın Ömer Dinçer hakkındaki gensorunun görüşüldüğü Meclis Genel Kurulu''nda dün gece olup bitenleri seyrederken meclis müzakereleri yayınlarına “18 yaşından aşağıda olanlar seyretmesin” uyarısı niçin konmuyor diye düşündüm.

Şimdi bakalım:

Müzakere edilen konu nedir?

Bir gensoru önergesi.

Normal olan nedir?

Önerge sahibinin talebini ve gerekçelerini dile getirmesi, karşı tarafın cevap vermesi, isteyenlerin lehte ve aleyhte konuşmaları, sonunda oylama.

Olan nedir?

O gece önergeyi bahane ederek veya başka bir toplantıda söz almış olma fırsatını kullanarak birçok milletvekili eteğindeki taşı sağa sola savuruyor, tribünlere hitap ediyor, konu dışına çıkarak adeta seçim propagandası yapıyor, münasebetsiz sözler sarf ediyorlar.

Bu yanlışı bir başka yanlış takip ediyor; yerlerinde oturup konuşanı dinlemeleri gereken milletvekilleri ya oturdukları yerden sıra kapaklarına vurarak, bağırıp çağırarak veya ayağa kalkıp kürsüye doğru yürüyerek hatibi susturmaya çalışıyor, konuşmasını engelliyor, hakaretler savuruyorlar.

Bunlar olurken meclisi yönetenler bazen aciz kalıyor, bazen imkan ve fırsat veriyor, çok kere de gerekeni yapmıyorlar.

Türkiye daha fazla demokrasi isterken ve meclis bunu gerçekleştirme yerlerinden biri iken milletin temsilcilerinin sergiledikleri bu tahammülsüzlükler, bu münasebetsizlikler insanı dehşete düşüren bir çelişki oluşturuyor.

Meclisi idare edenlerden beklediğimiz şudur:

Hatibin sözünün kesilmesini, izin almadan konuşmaları, hatibe sataşmaları kesin olarak engelleyin. Bunu engellemekten aciz kaldığınızda oturumu tatil edin, münasebetsizlik yapan milletvekili ile konuşun, ısrar ederse başkaca tedbirler alın, ama mutlaka bu kötü manzarayı engelleyin.

Milletvekillerine de şunu hatırlatmakta fayda görüyorum:

Edepsizlik, münasebetsizlik, bağırıp çağırmak, insanlara hakaret etmek, konu dışına çıkmak… hiçbir kimseye müspet puan kazandırmaz, bazı partizanlardan aferin almak marifet değildir, marifet haktan, edepten, ahlaktan, adaletten yana olanların takdirini kazanmak ve onlar nezdinde muteber olmaktır.

Başörtüsünü veya genel olarak dini istismar konusunu gelecek yazıda ele alacağım.

İstismar
00:005/02/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir değeri, değerliyi, ihtiyacı, ilişkiyi… karşı tarafa belli etmeden, hatta niyetinin zıttını ifade ve ima ederek belli/şahsi bir maksat için kullanmak istismardır. İstismar iki yüzlülük, aldatma, menfaatçilik, konusu olan şeye ve şahsa saygısızlık olduğu için ahlaksızlıktır. Bu sebeple istismara yeltenenlerin iki, bir kimseyi istismar ile itham edenlerin de bir kere düşünmeleri gerekir.

İslam ahlakçıları istismar konusu üzerinde inceden inceye durmuşlar, mensuplarını uyarmışlardır. Bir örnek vereyim:

"Bir ticaret sahibi zaman zaman "Allah, lâ ilahe illallah…" demeyi adet edinmiş olur da –başka bir niyet taşımadan- Müslüman müşterinin yanında da bunu yaparsa yaptığı (zikir) istismar ve riya ihtimali bulunduğu için mekruh olur, eğer âdeti olmadığı halde dindar müşteriyi etkilemek için bunu yaparsa zikri haram olur" demişlerdir.

Ülkemizde Müslümanların ve diğerlerinin bir takım haklı talepleri vardır; bu taleplere katılmadığı halde mesela oy almak için katılır görünmek, istemediği halde ister gibi davranmak istismardır.

Ama istismar tehlikesi var diye insanların, din, ahlak, hukuk, vicdan gereği yapmaları gereken şeyleri terk etmeleri de caiz olmaz.

Bir Müslüman namaz vakti geldiğinde meşru bir mazereti, engeli yoksa namazını kılar, ancak riya (gösteriş) ve istismar olmasın diye de tedbir alır.

Siyasete atılmadan önce de beş vakit veya Cuma namazlarını kılan siyasetçi, siyasete girdikten sonra namazını bırakacak değildir; ama riya ve istismar olmasın diye gerekli tedbirleri de alacaktır.

İnancı gereği başını örten bir kız veya hanım gücünü aşan bir engelle karşılaşmadığı sürece başını her yerde örter. Gücünü aşan bir engelle karşılaşırsa bakar, eğer başını açarak yapması gereken zaruri bir iş, vazife, fiil varsa -geçici, zaman ve miktar bakımından zaruretle sınırlı olarak- başını açar, zaruret hali sona erince (erdiği anda ve mekanda) başını örter. İşte bu dini olan, dine uygun bulunan davranışı –bir açıp bir örttüğü için- istismar saymak ya bilgisizlik veya kötü niyet eseridir.

Laik demokratik rejimlerde başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermeyen, umumi ahlaka, sağlığa, asayişe aykırı olmayan ve şiddet içermeyen davranışlar yasak olmaz.

Bizdeki yasakların bir kısmı ve bunların başında da başörtüsü yasağı, evrensel insan haklarına dayalı laikliğe ve demokrasiye aykırıdır. El, dil ve işbirliği ile bu yasaklar kaldırılmadığı sürece daha nice vatandaşımız, inancına ve dünya görüşüne aykırı davranışlara zorlanacak, hayatı zehir olmaya devam edecektir.

el-İnsaf
00:007/02/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başörtülü, okumuş yazmış, milletvekili bile olmuş bir bayan, başını bazı çevrelerin istediği gibi örterek bir tv kanalına çıkar da “Ben on beş yıldır başım örtük görev yapıyorum, herhangi bir devlet kurumuna girmekte bana hiçbir zorluk çıkarılmadı, problem başörtüsünü siyasi amaçla istismar etmekle ilgili…” derse ne dersiniz?

Bundan yıllarca önce bir ilmi toplantıda bir ilahiyat hocası çıkmış “Bu ülkede dinini yaşamak isteyen bir müslümanın önünde hiçbir engel ve zorluk yoktur” demişti, ben de ona cevap verirken “Siz ya dini hiç yaşamamışsınız yahut burada politika yapıyorsunuz” demiştim.

Bu konuşmaları yapanları şaşkınlık ve üzüntü başta olmak üzere bir takım olumsuz duygular içinde dinleyen din mazlumları ve mesela başörtüsü mağdurları içlerinden şunları söylemiş olabilirler:

Çocuklarının diploma törenlerine başörtüleri yüzünden katılamayan velileri;

Birincilik ödülünü alamayan başörtülü kızları;

Diploma töreninde başı zorla açılmak istenen, direnince sürüklenerek salondan atılan kızları;

Eşi başını örtüyor diye görevden atılan, terfi edemeyen, yeri değiştirilen memurları;

Başını örtüyor diye okula alınmayan öğrencileri ve devlet dairelerinde çalıştırılmayan kızları ve hanımları görmedin mi?

Emekli general Çetin Doğan''ın, Milli Güvenlik derslerine giden subaylar vasıtasıyla başını örten bayan öğretmenleri ve kız öğrencileri tespit ettiklerini, bunları fişlediklerini ve bir darbede içeri alacaklarını anlattığında uyuyor muydun?

Başını şöyle değil de böyle örtüyor diye askeri mekanlara alınmayan kadınları hiç mi görmedin?

Hadi bunları görmedin diyelim; sen Meclis''e girebilmek için başörtüsünü niçin açmak durumunda kaldın ve başını açmayan bir başka bayanı niçin Meclis''ten attılar?

Milyonlarca başörtüsü mağduru var; bunların mağdur olmalarının sebebinin “başörtüsünü istismar” etmeleri olduğunu söylüyorsun; istismarın belirtileri yoksa bunu ancak Allah bilir; sen insanların gönüllerine, iman merkezlerine mi girdin de örtünmelerinin imandan değil, istismardan olduğunu gördün?

Evet bunları ve daha başka kim bilir neleri söylemişlerdir, o talihsiz konuşmayı dinleyen mağdurlar.

Bu vesile ile şunu da tekrarlamak isterim:

Başını inancı gereği örten Müslümanları tatmin edecek çözüm, isteyenin istediği her yerde başını örtmesine (örtünmesine, tesettüre riayet etmesine) imkan veren çözümdür. Bazı siyasilerin gerçekleştirmek için uğraştıkları ve teşebbüsleriyle övündükleri “yalnızca üniversitelerde başörtüsünün serbest olması” durumu gerçekleşse bile ne laikçileri memnun eder, ne de Müslümanları!

Bu ülkede din özgürlüğü -hangi ölçüde olursa olsun- engellendiği sürece Müslümanlar mağdur, engelleyenler ve onları destekleyenler zalimdir.

İslam ve şeriat
00:0011/02/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yazdığı konuyu hakkıyla bilenlerin yanında bilmeyenlerin de bulunması yüzünden okuyanların kafaları karışıyor, yanlış yönlere gidiyorlar ve gereksiz/faydasız tartışmalar oluyor. Son günlerde uzmanı olmadığı "şeriat" konusunda bir akademisyenin köşe yazısını okudum. Yazar, "İslam''ın temel kaynaklarında devlet düzeni ile ilgili olarak ''meşveret: danışma'' dışında tek bir kelimenin olmadığını” ifade ediyordu.

Önce bu konudaki yanlışı düzeltmek üzere daha önce yaptığım bir sohbeti nakledeceğim, sonra da yazarın asıl varmak istediği "şeriat tehlikesi" konusundaki görüşünü ele alacağım.

Kur''an-ı Kerim''de siyaseti ve devlet düzenini kavram ve kurum olarak belirleyen ve çerçevesini bize veren (en azından dokuz) anahtar kelime vardır. Bu kelimeler, tevhid, itaat, hilâfet, bey''at, şûra, emir bi''l-maruf nehiy ani''l-münker, velâyet, mülk ve hükümdür. Bu dokuz kavramın açılımı yapıldığında hemen hemen İslâm''ın siyaset teorisi ortaya çıkarılmış olur.

Kur''an-ı Kerim''de, bir kavram veya kurumun yahut da bir talimatın yer almasında hacim pek önemli değildir. Yani, Kur''an-ı Kerim''de bir emrin bir kez dahi yer alması yeterlidir. Bizim için o emrin bağlayıcılığı önemlidir. Şöyle de söyleyebiliriz: Bir emir 10 kere yer alır; ama ibaha için olur, tavsiye için olur, haberdar etmek için olur. Fakat bir kere geçen bir emir de vücûb için olursa her surette inananlar için bağlayıcıdır. Ve onlar bu emir ya da emirlere itaat etmek zorunda olurlar. Dolayısıyla kemmiyet önemli değildir.

Kelimelerin açılımına gelelim:

Tevhid: Allah''ın yaratıcı, ma''bûd, kâinata hâkim (kayyûm), hüküm koyucu ve hükmedici olarak bir, tek, eşsiz, ortaksız, benzersiz olduğu gerçeğidir. Diğer ilkeler bu tevhid ilkesinin açılımı sayılabilir.

Objektif bilgi ile Allah''ın verdiği sabit olan izin ve selâhiyet bulunmadıkça veya kullar meşru yollardan, sözleşmelerle razı olmadıkça hiçbir kimsenin diğeri üzerinde "hakimlik, sahiplik, üstünlük, yöneticilik” hakkı ve selâhiyeti yoktur. Bütün insanlar aynı unsurdan yaratılmışlardır, kulluk ve itâat yalnız Allah''adır.

İtâat: Allah''a, Hz. Muhammed (s.a.)''e ve ülü''l-emre itaat edilmesi gerektiğine dair emirler Kur''an''da sıkça geçmektedir. Bu sıralama, aynı zamanda bir hiyerarşik sıralamadır. Aşağıdan yukarıya doğru bu hiyerarşiyi açmamız gerekirse: "Mahlûk kim olursa olsun Hâlik''a isyan noktasında ona itaat edilemez." Ya da Yaratan ile yaratılanın emirleri yan yana geldiğinde, tercih mutlak olarak Yaratan''ın emirleri doğrultusunda yapılmalıdır. Bu noktadan değerlendirdiğimizde, ülü''l-emre itaatın şartı, onların emirlerinin Allah''ın emirleriyle mutabık olmasıdır. Resul''e itaat için de aynı şey geçerlidir. Fakat burada ayrı bir özellik vardır. Resul kavramının zımnında emri ve buyruklarının, tabii olarak Allah''ın emir ve buyruklarıyla mutabık ve muvafik olması zarureti vardır. Bu vasfın zımnen bulunmuş olması hasebiyle, ayrıca üzerinde durmamıza gerek kalmıyor. Çünkü dünya hayatında Peygamberin hataya düşmesi ve günah işlemesi –davranışları ümmete örnek olacağı için- Allah tarafından engellenir. Bu itaat kavramı bize İslâm''ın siyaset teorisinde, siyasetin aşkın referansını veriyor; İslâm''da siyasetin, siyaset mekanizmasında geçen din-devlet, din-toplum, devlet-toplum ve fert-toplum ilişkisi ve devlet kavramı içerisinde yer alan yasama, denetleme, yürütme gibi bütün ilişki ve fonksiyonların bir ilâhî referansa bağlı olduğunu ve Allah''a itâtat mükellefiyeti içerisinde cereyan edeceğini gösteriyor. İtâat kavramı ile aşağıda açıklanacak hüküm ve mülk kavramları arasında bir içiçelik ilişkisi bulunduğuna da burada işaret etmek gerekir.

Hilafet: Bunun da Kur''an-ı Kerim''de defalarca geçtiğini görüyoruz. İnsan, Cenab-ı Hakk''ın yarattığı yeryüzünün halifesi sıfatına sahiptir. Burada hilafet dendiği zaman "birinin yerini alma, birinin yerine geçme ve onun namına tasarruf etme selâhiyetine sahip olmayı" anlıyoruz. Dolayısıyla ister Allah''ın halîfesi olalım, ister Allah Teala''nın bize bu sıfatı uygun gördüğünü düşünerek yeryüzünün halifesi olalım durum aynıdır; ikincisinin üstten bağımsız olmadığı ortadadır. Yani, insanın yeryüzündeki tasarrufu, tayine istinat eder ve kayıtlıdır. Hilafetin en üst kamu yöneticisine sonradan ünvan olarak verildiğini biliyoruz. Ama Kur''an terminolojisine göre her insanda, bilkuvve özellikle de her sâlih müminde bilfiil bu vasıf vardır, olmalıdır. Bunun yüklediği misyon, ilahî iradeyi yeryüzünde pratiğe aktarma misyonudur. Şimdi bu sıfatla bir fert, hayatında Allah iradesini tatbik etmekle yükümlüdür. Kamu alanında bu iradeyi tatbik etmek nasıl bir mekanizmayı gerektiriyorsa, onu kurmak da yine fertlerin ve onların oluşturduğu toplumun vazifesidir. İşte buradan devletin mekanizması, makamları, o makamlara uygun olan insanlar ve vasıfları... ortaya çıkar.

Devam edeceğim.

İslam siyaset teorisi
00:0012/02/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam siyaset teorisini kuran dördüncü anahtar kelime, kamu alanında ilahi iradenin hakimiyeti ile fert-kamu temsilcisi arasındaki ilişkinin gereği olan bey''at''tır. Mümin, kendisindeki hilafet yükümlülük ve selahiyetini, kamu adına kullanmak üzere birilerine, bir makama şartlı olarak vermeli ve o makamı dolduran, şartlara riayet ettiği müddetçe de ona itaat etmelidir; bey''at bu manada itaat sözüdür. Bu yüzden, bey''atı alelade bir seçimle eş tutmak doğru değildir. Bey''atta, başta hilafet olmak üzere diğer anahtar kavramlarla bağlantılı, daha geniş, daha derin, daha aşkın manalar vardır.

Beşinci kavrama gelince, kamu hayatı, toplum hayatı gerekli kıldığı için bir fert hilafet çerçevesinde sorumlu olacaktır. Ve bir şartla onu, kamu hayatı üzerinde yetkili kılmamız gereken makamların başına getirdik. Bizim o makamlara karşı, o makamların bize karşı hak ve sorumlulukları vardır. İşte bu da denetim ve şûra sorumluluklarını ifade eder; yani beşinci anahtar kelime meşveret, altıncısı ise denetimdir. Meşveret, sadece Kur''an-ı Kerim''in buyruğuna değil, İslam siyaset teorisinin bütünlüğüne dayanmaktadır; onun iktizâsıdır. Diğer kavramlarla yanyana getirdiğimiz zaman, denetim mekanizması gündeme gelir. Bunun Kur''andaki karşılığı emir bi''l-maruf, nehiy ani''l münkerde de bulunabilir. Meşveret (şûrâ) meclisi tesis edildiği zaman, bu meclisin temelde iki vazifesinin olduğunu görürüz:

Birincisi: Bunlar halk adına, yönetime danışmanlık yaparlar ve fertlerin denetimine açıktırlar. Çünkü bütün fertler onlara bu selahiyetlerini şartlı olarak devretmişlerdir. Bu şartların yerine getirilip getirilmediğini kontrol etmek bütün fertlerin vazifesidir.

İkincisi: Denetimin kaynağı da burasıdır, bu meclistir. Toplum genişleyip yapılanması şekillendikçe, danışma ve denetimde temsili sistem bir zaruret olarak meydana gelmiş olur.

Bu son kavramın işleyişi fıkıhta nasıl açıklanmıştır?

En başta itaat kavramından hareketle, kendisine itaat edeceğimiz ülü''l-emr''in bir takım şartları taşıması gerektiğini de çıkarmıştık. Biz bu insanı, bu şartları taşıdığı için, bu vazifeyi yerine getireceği umuduyla bir makama getiriyor ve denetliyoruz. Ya şartları kaybettiğini ya da yetersiz kaldığını gördüğümüzde, Allah''ın bizi yükümlü kıldığı vazifeyi yerine getiriyoruz. Fıkıh diliyle konuşmak gerekirse, küfre, zulme, fıska, fücura sapan ya da yetersiz hale gelen bir selahiyet sahibini o makamdan uzaklaştırmak (azil) ümmetin vazifesidir. Burada pek ihtilaf yoktur. İhtilaf ancak tatbikatında söz konusudur. Dengenin ve düzenin sağlanması ve önceliklerin belirlenmesi tartışma konusudur.

Velâyet: Emredici, bağlayıcı tasarruf ve temsil selâhiyeti demek olan velâyet ancak dini bir olanlar arasında caridir. Özel hukuk alanında din farkı velâyeti engellediği gibi kamu hukuku alanında da engeller.

Mülk: Hâkimiyet ve sahiplik manasında kullanılmıştır. Mutlak hâkim ve sahip Allah''tır. Kulların bu sıfat ve selâhiyetleri hilâfet ve vekâlet yoluyladır, iyretidir, şartlıdır ve sınırlıdır.

Hüküm kelimesinin anlam ve içeriğinde “hâkimiyet” kavramının özellikle yasama ve yargı unsurları vardır. Kanun vâzı''ı (hâkim) Allah''tır. Kulların yaptığı (şekillendirdiği) kanunlar, kaideler, hükümler ya O''nun açık ifadesinin kanun kalıbına konmuş şeklidir, yahut da -ilâhi ifadede kapalılık varsa veya aranan hüküm açıklanmamış olursa- ictihad yoluyla ilâhi hükmün keşfedilmiş, ortaya çıkarılmış şeklidir.

Yargı da Allah''ın koyduğu kanunlara ve irşat buyurduğu usûle dayanarak dâvayı hükme bağlamak, hâkimin kanâat ve ictihadına göre O''nun hükmünü tesbit edip uygulamaktır.

Bu dokuz temel kavram ve ilkeye emanet, ehliyet ve mükellefiyet gereği hürriyet (veya sorumluluğa dayalı selahiyet) ilkelerini ilave etmek de mümkündür, bunları yukarıdaki dokuz ilke içinde (bunların açılımında) görmek de imkân dahilindedir.

Hilafet emanettir, emanet ehliyete riayeti gerektirir, insanlar emanete riayet, dünyaya geliş amaçlarını gerçekleştirmeye gayret ile yükümlü, bundan sorumludurlar. Sorumluluk ve yükümlülük ancak kişinin hak ve selahiyetleri olursa anlam kazanır ve yerine oturur. Bütün insanlar emaneti yüklenme ve hilâfeti îfa bakımından fırsat eşitliği içinde yaratılmışlardır. Dinde zorlama yoktur; dileyen mümin, dileyen kâfir olur (hürriyet), hiçbir kimsenin diğeri üzerinde peşin üstünlüğü yoktur (eşitlik); üstünlük hür irade ve çaba ile elde edilecek fazilete (takvâ), üstün vasıflara bağlıdır.

Kur''an''da ve Sünnet''te yerlerini almış bu dokuz kavram birlikte düşünülüp işletilince sosyal ve hukuki adâlete ulaşılır; adalet kavram ve kurumuna özel bir yer ayıran birçok ayet ve hadis de vardır.

“Din bir olduğu halde şeriat uygulamaları niçin farklı oluyor ve asıl korkulması gereken nedir?” sorusunun cevabını gelecek yazıya bırakalım.

Din bir, şeriat çok mu?
00:0014/02/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Bu türden örnekler gösteriyor ki; herkesin kabul etmek zorunda olduğu evrensel bir ''İslam şeriatı'' düzeni yok. Uygulanan şey; iktidarı ''şu ya da bu'' biçimde ''ele geçiren'' bir grubun; kendi anlayışları çerçevesinde uyguladıkları bir Müslümanlık ve gene kendi "kafalarına göre" koydukları ''İslami kurallar!''dır."

Evet böyle diyor akademisyen köşe yazarı.

Bugün İslam dünyasında –ve çoğu kere tarihte- olup bitenlere bakılırsa söyledikleri doğrudur. Ama teoriye ve olması gerekene göre baktığımızda din-şeriat ilişkisi yazarın dediğinden farklıdır.

Din, şeriat ve millet kelimeleri ilgili kaynaklarda "bir hakikatin ve mahiyetin çeşitli bakış noktalarından isimleri" olarak tarif edilmiş ve "ilâhî bir düzen" olması bakımından din, "insanların ferdi ve sosyal hayatlarında takip ettikleri yol" olduğu için şeriat, "belli bir insan gurubunu çerçevesi içinde topladığı için" millet denmiştir.

"Ümmetin hayatında uyguladığı kurallar bütünü" manasında şeriatın her zaman ve mekanda aynı olan tarafları yanında farklı taraflarının da olması bilgi ve uygulama farkına dayanmaktadır.

Bilgiden, "ictihad ve yorum farkı ile bilgi eksikliğini" kastediyorum. Vahiy Arapça olarak müminlere tebliğ ediliyor ve ilk muhataplarının uygulama ihtiyaçlarına detaylı olarak cevap veriyor, sonra gelenlere ise ana hatlar ve örnek uygulamalar dışında geniş bir ictihad alanı bırakılıyor. Bilenler ictihad ederek Allah''ın muradını keşfediyor ve açıklıyorlar, bilmeyenler bilenlerin açıklamalarına uyuyorlar. Ama hiçbir zaman "kendi kafalarına göre koydukları İslami kurallar" olmuyor. Kuralların İslami olmasının vazgeçilmez şartı "ya açık ifadeli vahye dayanması veya vahiyden ictihad ve yorum yoluyla çıkarılmış olmasıdır". Beşeri düzenlerde olduğu gibi ilahi bir düzende de ictihad ve yorum farkının bulunması tabiidir, ayrıca istenen bir şeydir.

Uygulama farkının, ehlince ve usulünce yapılan ictihad ve yorum farkına dayananı meşrudur.

Meşru olmayan, islâmi olmayan ise işi kitabına uydurmak için yapılan zorlama, usulsüz, sözde yorumlara dayanan veya doğru olanı bilerek terk etmek manasındaki eksik ve yanlış uygulamalardır.

"İktidarı şu veya bu biçimde ele geçirmek" uygulamadaki kırılmanın en tipik örneğidir. Bundan önceki iki yazıda sıraladığımız "İslamî düzenin kurucu unsurları"nı terk eden ve bu yüzden "meşru" olmayan ilk uygulama da Emevilerle başlayan saltanattır.

Laik ülkelerde İslam''a göre ayıp ve günah olan davranışları serbestçe uygulayarak yaşayan insanların korkuları, şeriat düzeninin gelmesi halinde bu özgürlüklerinin kısıtlanacağıdır. Şeriat düzeni ne kadar müsamahalı ve aslına uygun yoruma dayanırsa dayansın hem Müslümanlar hem de Müslüman olmayanlara yönelik bazı yasakların ve kısıtlamaların olması tabîîdir. Ancak müminlere göre bu yasaklar kısa ve uzun vadede faydalı olan ve mutluluk getiren yasaklardır. Ötekilerin uzun vade ile ilgili bir hesapları bulunmadığı ve mutluluğu bu "dünyadaki hazları serbestçe yaşamakta aradıkları" için korkmalarını da tabii karşılamak gerekiyor.

İmam Hatip liseleri yüzünden
00:0018/02/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Meslek liselerinden mezun olanlara uygulanan farklı katsayı uygulaması, İmam Hatip liselerinden mezun olan gençleri bu ülke için tehlikeli gören ve onlara bu yüzden yüksek öğrenimin kapılarını kapatmak isteyen kesimin aldığı haksız, ideolojik ve politik bir karar idi. Bu karara sahip çıkanlar, yetkili YÖK''nun kararları karşısında direniyor, haksız uygulamanın devamını istiyorlar.

TÜSİAD''ın daha önce bu konuda ne dediği belli idi. Yeni başkan Ümit Boyner ise meslek liselerinden ve ara eleman ihtiyaçlarından söz ederken İmam Hatip liseleri ile ilgili olarak aşağıdaki soruları soruyor, ama cevaplarını vermiyor:

"İmam hatip okulları, meslek lisesi tanımına giriyor mu?'',

"İmam hatip liselerini çocukları için tercih eden ailelere örgün eğitim içinde bir düzenleme yapılabilir mi?''

"İmam hatip liseleri konusunu meslek eğitimi, istihdam düzenlemeleri dışında tartışmak gerekmiyor mu?”

Bu soruların cevabı yıllarca önce çıkarılan kanun ve yönetmeliklerle şu şekilde verilmişti:

1972 yılında yayınlanan İmam-Hatip okulu yönetmeliğinden bir yıl sonra (1973''te) çıkan ve yönetmeliğin ilgili maddesini iptal eden 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ve özellikle kanunun 32. maddesine göre İmam Hatip liseleri "hem mesleğe hem de yüksek öğrenime eleman hazırlayan orta öğretim kurumlarıdır. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu 1983''te, 2842 sayılı kanun olarak yeni anayasaya uyumlu hale getirilirken bazı değişiklikler yapıldı ve revize edildi. Ama hem 1973''teki halinde ve hem de 1983''teki halinde İmam-Hatip liselerini tanımlayan madde (İmam Hatip liseleri hem mesleğe ve hem de yüksek öğretime eleman hazırlayan bir orta öğretim kurumudur) aynen muhafaza edildi. "Kendi alanında" ifadesi, diğer meslek liseleri gibi bu okulların da adı "İmam-Hatip okulu" iken geçerli idi. Milli Eğitim Temel Kanunu ile bütün mesleki ve teknik liselerle birlikte İmam-Hatip okullarının adı da "Lise"ye çevrilince o hüküm ortadan kaldırılmıştır.

Bu açıklamaya göre sayın başkanın sorularına verilen cevaplar şunlar oluyor:

1. İmam Hatip liseleri yalnızca mesleğe eleman yetiştiren "meslek liseleri" değildir.

2. Bu liseler halkın hak, ihtiyaç ve taleplerinden doğmuştur. Çocuklarını kendi dinlerinde eğitme hakkı temel insan hakkıdır. Bu hakkı kullanan halkımız İmam Hatip liselerine çocuklarını gönderirken hem lise tahsili yapması, hem dindar olması hem de istediği dalda yüksek öğrenim görmesini hedeflemektedirler. Bunu istemeyenler de –haklarını kullanarak– çocuklarını başka liselere gönderiyorlar.

3. Kanuna göre bu okullar "sırf meslek okulu" olmadıkları için yüksek öğrenime girerken diğer liseler gibi muamele görmek durumundadırlar.

4. Aslında lise ve –mesleki de olsa– dengi okullardan mezun olan gençleri yüksek öğrenime geçişte farklı katsayı uygulayarak engellemek çağdaş eğitim ilkeleri ile bağdaşmamaktadır. Meslek adamı ve ara eleman yetiştirilmek isteniyorsa bunu teşvik etmenin hukuka ve eğitim ilkelerine uygun kırk tane yolu bulunabilir.

.Katsayı meselesi
00:0019/02/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

2547 sayılı yüksek öğretim kanununun 45. maddesi (Değişik: 17/8/1983 - 2880/26 md.) şöyle diyor:

“Öğrenciler Devlet Yükseköğretim Kurumlarına, esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen sınavla girerler. Sonuçların değerlendirilmesinde adayların ortaöğretimdeki başarıları dikkate alınır…

Yükseköğretim kurumlarına öğrenci seçiminde, adayların ortaöğretim süresindeki başarıları Yükseköğretim Kurulunun uygun göreceği şekilde Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından geliştirilecek bir yöntemle ek bir puan olarak tespit edilir ve yükseköğretim kurumlarına giriş sınav puanlarına eklenir. Bir mesleğe yönelik programlar uygulayan liselerin mezunları, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenecek aynı alanda bir yükseköğretim kurumuna girerken, başarı notları ayrıca tespit edilecek bir katsayı ile çarpılmak suretiyle değerlendirilerek giriş sınavı puanlarına eklenir…”

Bu kanun maddesine göre:

1. Meslek liselerinden mezun olanlar yüksek öğrenimde, alanlarının dışında bir dal seçerlerse onlara farklı katsayı uygulanacaktır.

2. Katsayıyı belirleme görevi ve yetkisi Yüksek Öğretim Kuruluna (yani YÖK''e) aittir.

3. Danıştay''ın katsayı ile ilgili kararları YÖK''ün yetkisine müdahale mahiyetinde olduğu için kanuna aykırıdır.

4. Bu ülkede yüksek yargı bazı kararlarıyla “Kanun benim” demekte ve hem yasamanın hem de yürütmenin yerini almaktadır.

Bunları yalnızca biz (bir şekilde İmam Hatiplerle ilişkisi olanlar) değil, başkaları da, mesela bir Boğaziçi Profesörü de şu cümleleriyle ifade ediyor (Neşe Düzel''in Prof Gülen Aktaş ile yaptığı röporajdan):

“Katsayının amacı İmam-Hatip liselerine gidişi azaltmak tabii. Katsayı uygulamasıyla birlikte İmam-Hatip''e giden öğrencilerin sayısı düşüyor ama diğer meslek okullarına giden öğrencilerin sayısı kadar da düşmüyor…

“Katsayı meselesi 28 Şubat sürecinde başladı. Katsayıyla ilgili olarak 1998''de çıkan kanun 1999''dan itibaren yürürlüğe girdi. Sistem ilk uygulanmaya başladığında Danıştay''da dava açıldı ve Danıştay “eşitlik ilkesine aykırı” diyerek katsayı uygulamasını iptal etti… Bunun üzerine o zamanki YÖK, katsayı için tekrar bir karar aldı. Bu kez Danıştay, katsayı uygulamasını 1999''dan itibaren geçerli olmak üzere kabul etti.

“Meslek eğitimini desteklemek, meslek eğitimi almış çocukların boşu boşuna üniversiteye gitmelerine engel olmak gibi resmî gerekçeler sunuluyor ama... Katsayı, aslında, İmam-Hatip liselerinin üniversitelere öğrenci sokmasını engellemek için alınmış bir karardır. İmam-Hatip liselilerin doktor, yargıç, kaymakam, vali olmaları istenmiyor. Onlara, “madem İmam-Hatip''e gittiniz, imam olun” deniyor.

“Meslek liselilerin üniversiteye girmeleri imkânsız hale getiriliyor. Zaten mağdur olan daha da mağdur etmek acaba hangi eşitlik anlayışına sığıyor?

İnsanların vicdanını çiğnediği muhakkak. Danıştay''ın katsayının devamıyla ilgili olarak ortaya koyduğu gerekçe insanın vicdanına sığmıyor. Hukuk vicdana uygun olmalıdır.”

.Kul hakkı nedir?
00:0025/02/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sayın A. Altan''ın kul hakkına dikkat çeken ve haksızlık karşısında dinli dinsiz bütün insanların ses çıkarması, haksızlığı engellemek için birlikte çaba göstermesi gereğinin altını çizen yazısı üzerine bir Müslüman olarak düşüncemi yazıyordum. Bu konuda benimle yapılmış bir röportajdan alıntılar yaparak önce İslam''da hak anlayışını vereceğim.

Hakkın tanımını yapmak mümkün olabilir mi?

–İnsan için söz konusu olan haklar “Kanunla korunan yetkiler” şeklinde tanımlanmıştır. Bu genel tanımlamaya islâmî açıdan bir kayıt ekleyerek tarifi şöyle yapabiliriz: “Allah''ın koyduğuna inanılan kanunlarla korunan yetkiler.” Uygulama ve gerçekleri göz önüne alarak hakları iki gruba ayırmak gerekir:

a) İnsan olduğu için insana verilen haklar,

b) İrade ve çabasıyla belli vasıflar kazandığı için insana verilen haklar.

Bunlardan birincisine “statü hakları”, ikincisine ise “görev ve liyâkat hakları” diyebiliriz. Metinlerde açıkça geçsin geçmesin, uygulamada bu ayrım kaçınılmazdır. Meselâ hayat hakkı, din, vatandaşlık, kültür farkına bakılmaksızın her insana –insan olduğu için– verilirken, seçme, seçilme, belli kamu görevlerine alınma hakları için insan olmak yetmemekte, insanın belli vasıfları elde etmiş bulunması aranmaktadır.

Hak belirleme hakkı kime aittir?

–Ferde ve topluma verilen haklar, insanların fert ve toplum olarak menfaat ve ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlamaktadır. Ancak menfaat ve ihtiyaçların çeliştiği, çatıştığı da bir gerçektir. Toplum veya bir gurup için menfaat (mesâlih) olan bir şey, fert veya başka bir gurup için zarar (mefâsid) olabilir. Eğer haklar ve menfaatler, fertlerin ve gurupların istek ve arzularına göre verilirse çatışma, dengesizlik ve haksızlık kaçınılmaz olur.

“Eğer hak, onların arzularına tâbi olsaydı gökler, yer ve buralarda bulunanların düzenleri bozulur, altüst olurdu.” (Mü''minûn: 23/71).

“Beşerî arzularını (hevâsını) tanrı edinmiş ve (böylece) Allah''ın kendisini saptırmış bulunduğu kimseyi doğrunun bilgisine sahip mi görüyorsun!” (Câsiye: 45/23).

Bu sebeple Allah Teâlâ hakları, insanların beşerî arzularına, şahsî menfaatlerine göre değil, adâlet ve denge prensiplerine göre –bizzat kendisi– tevzî etmiştir; bunu yaparken insanlara hakkın az, yetersiz, buna karşı yükümlülüğün ağır ve sıkıcı gelmesine değil, fert ve toplum hayatının denge ve düzen içinde yürümesine bakmıştır (Şâtıbî, el-Muvâfekât, , 39, 40, 179).

Ferdiyetçi düşünce ve sistemler ferdin hak ve hürriyetlerine öncelik vermişler, bu konudaki aşırılık; “bencillik, sömürü ve anarşi” doğurmuştur. Toplumcu ve devletçi düşünceler, sistemler ise sömürü ve anarşiyi önleyelim derken ferdin hürriyet ve kişiliğini yok etmiş, insanı madde boyutuna hapsetmişledir. Bu aşırı ve karşıt düşünceler, uygulamalar birbirine tesir etmiş, tez, antitez, sentez sürecinde ortaya, önce siyâsî ve hukukî, sonra iktisâdî ve sosyal yönleriyle “insan hakları” kavram ve düzenlemeleri çıkmıştır.

İslâm''ı, aşırı ferdiyetçi veya toplumcu sistemlerden birinin içine koymak mümkün değildir. İslâm ferd-devlet ve toplum ilişkilerinde dengeyi öngören, şahsiyetçi bir sistem oluşturmuştur.

Gelenekler ya da yürürlükteki sistem hakkı teslim edememe konusunda yeterli bir mazeret özelliği taşır mı?

–İlgili âyetlere ve hadislere göre müslümanlar kardeştir, birbirine kenetlenmiş yapı taşları gibidir, bir vücudun, “bir yeri ağrıyınca diğer yerleri de rahatsız olan” organları gibidir. Toplum bir gemide yolculuk eden, birileri gemiye zarar vermeye kalkışınca bunu önlemezlerse hepsi birden batacak olan yolcular gibidir, toplumun fertleri birbirine ne doğrudan, ne de misilleme olarak zarar verebilirler...

Toplumda iyiliği (ma''rûfu) emretmek ve yaşamak, kötülüğü (münkeri) menetmek ve ortadan kaldırmak, fert, toplum ve devlet olarak müslümanların vazifesidir ve İslâm''ın ictimâî bir şiarıdır (alametidir). Kur''ân–ı Kerîm bu vazifeden kaçınmayı, ictimâî sorumluluktan kaçma, isyan ve hakkı çiğneme olarak vasıflandırmış, böyle yapan toplumların acı akıbetlerinden söz etmiştir (Mâide: 5/78-80).

(Konu devam edecek)

Kutlu Doğum
00:0026/02/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

O ilk yaradılandı ve son Peygamber “Gizli hazine bilinmek istedi” diyor, diyenler Bir bilen gerekiyor ki, bilsin ve görsün

Bildirmese bilemeyeceğini, göstermese göremeyeceğini
Hakikat bilinmeye, cemal görünmeye aşıkİşte bütün hikaye, insanlığın macerasıBinlerce yıldır bilerek bilmeyerek peşinde koştuğu:Hakikati bilmek ve güzeli görmekBilginin ve güzelin temaşasında mutluluğa ermek

Ezeli irade hem hakikati hem de cemali
Yaratılmışlar için mukadder olan kemaliAdına Muhammed dediği bir Hazret-i İnsan''da yaratmışBir kendi var iken, başka şey yok ikenİlk yaratılan ve Son PeygamberŞimdi 1484 yaşında dünya hesabıylaDaha dün yaşayıp ölenlerin yasları tutulduBirkaç zaman ve sonra unutulduAma O, 1484 yıldır içimizdeDuamızda, önümüzde, sevincimiz ve kederimizdeDoğru yolu O''nun rehberliğinde buluyoruzO''nu örnek alabildiğimiz kadar adam oluyoruz
Allah O''na bildirdi hakikati O da bize
Allah O''na gösterdi güzeli O da bizeAllah O''nu sevdi O da Allah''ıVe sevmeyi, sevilmeyi O''ndan öğrendikO''nu sevdik, O''nda sevdik, O''nunla sevdik
Bu sevgide var olanlar
Bu sevgi ile bahtiyar olanlarNe ikbaline metelik verdiler dünyanın, ne idbârınaBir tek dertleri oldu bugünden yarınaHoşnut olmak, hoşnutluğa ermekKullar arasına girmek ve cenneteAma ne yemek, ne içmek için;Yalnızca görmek ve ermek için
11 Rebîülevvel 1431

Kul hakları
00:0028/02/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İman ve ibâdet sırf Allah''ın kullar arasındaki hakkı olduğu gibi, insanlar arası veya insan-eşya arası ilişkilerde söz konusu olan hak ve borçlarda da Allah''ın hakkı vardır. Bunlardan sırf kula ait olan hakları -ki bunlara da Allah verdiği için kul sahip olmuştur- alıp almamakta insan serbest olabilir (Meselâ bir insan, diğerindeki alacağından vazgeçebilir). Başkasının ve toplumun kişi üzerindeki veya kişinin toplum üzerindeki hakları aynı zamanda Allah hakkı olduğu için borçlunun onlara riâyet konusunda serbestliği yoktur (Şâtıbî, 179-180). Böylece topluma karşı ferdin, ferde karşı toplumun hakları ilâhi hukukun koruması altına alınmış olmaktadır.

İnsanlara ait ödev ve yükümlülüklerin bir kısmı ferdîdir, teker teker kişilere aittir (aynî farz), bir kısmı da topluma bırakılmış, birilerinin yeterli ölçüde yapması istenmiştir (kifâî farz). Bir toplumun, ilâhî muradı gerçekleştirmesi, yaratılış hikmetleri doğrultusunda gelişmesi için muhtaç oldukları her âlet, kurum, kuruluş, faaliyet, düzenleme... -ferdin yükümlülüğü dışına taşınca- ikinci neviden yükümlülük olur. İslâm toplumunda her ferd, bu yükümlülüğün toplumda yerine getirilip getirilmediğini kontrol ve takip etmek durumundadır; çünkü getirilmediği zaman (ülkede doyurulmayan aç, giydirilmeyen çıplak, tedâvî edilmeyen hasta, eğitim ve öğretim verilmeyen insan, savunulmayan sınır, önlenmeyen haksızlık, tepki görmeyen ahlâksızlık ve hayasızlık, yolsuzluk, susuzluk... bulunduğu müddetçe) bütün fertler bundan teker teker (aynî farz gibi) sorumlu hale gelmektedirler (Şâtıbî, 176-180).

Bir kısım mecburiyetler hak belirleme referansımızı makamından kaydırırsa sorumluluk boyutumuz ne olur?

-İslam''ı bir hukuki referans olarak kabul etmeyen sistemlerin hakim olduğu yerlerde yaşayan müslümanlar işlerini, mecbur kaldıkları sürece mevcut (İslam''a ayıkırı) mevzuata göre yürütürler. Resmi iş tamamlandıktan sonra hakkın tarafları arasında İslam''a göre hak alış-verişi yapılır, haklar ve borçlar ödenir.

Büyük hak – küçük hak diye ayrım yapmak doğru mudur? İhlal açısından farklar var mıdır?

-Günahlar büyük ve küçük diye ikiye ayrılmıştır. Hak ihlali de bir günah olduğuna göre onun da büyüğü ve küçüğü olur. Küçük günah (küçük haksızlık), "önemsiz, ihlal edilmesi caiz, müeyyidesiz..." demek değildir. Küçük günah, verdiği maddi ve/veya manevi zarar bakımından büyüğe nispetle küçüktür; ama o da günahtır ve terk edilmesi gerekir. Ceza bakımından da büyük ile küçük haksızlık arasında fark vardır; ancak her ikisinin de cezasının bulunduğu unutulmamalıdır..

Hakkaniyet konusunda son olarak söylemek istedikleriniz neler olabilir?

- "İslâm''da yaratma, emir ve hüküm Allah''a ait olduğu için "emir ve hüküm" çerçevesine giren "hak ve vazife" belirleme işi de Allah''a aittir. Hak ve vazifeyi belirleme işini bir fert veya zümre yahut da toplum yerine Allah''ın üzerine almış bulunması, bir tarafa öncelik ve ağırlık verilerek diğer tarafın ezilmesini, haksızlığa uğramasını önlemektedir. Adâlet ve hakkaniyet, herkese hakkını vermek, dengeyi sağlamaktır. Allah Teâlâ haksızlığı kendine de kullarına da haram kılmış ve pek çok âyette adâleti ve hakkaniyete riayet etmeyi emretmiştir.

Tenkit Ahlakı
00:004/03/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Tenkit, tahkir ve tekfir birbirine karıştırılan, yersiz ve usulsüz kullanılan üç kavramdır.

İyi niyetli, ölçülü, yapıcı tenkit İslam''a göre makbuldür, teşvik ve tatbik edilmiştir.

Tahkir insana yakışmaz, Allah''ın en şerefli yaratığı olan insanı tahkir etmek, yaratıcısına uzanan bir edepsizlik olur. İslam''da makbul olan "insanı değil, onun kötü davranışlarını, gerektiğinde ortaya koyup bunların kötülüğünü, insana yakışmadığını açıklamaktır".

Tekfir (bir kimseye, bir davranışından dolayı kafir demek, kafir olduğunu iddia etmek, açıklamak) ise inceden inceye araştırılmadan, hatta son tahlilde muhatabın benimsemesi göz önüne alınmadan varılamayacak bir hükümdür.

İslam ile ilgili olarak yazan ve konuşanları –tenkit ahlakına riayet ederek- eleştirmek, iyi niyete dayanıyorsa gereklidir ve makbuldür. Ancak tenkit ediyorum diye iftira ve hakaret etmek, insanlara söz ve kasıtlarını aşan ifadeler ve inançlar yüklemek, daha da ileri giderek tekfirde bulunmak bunları yapana iki cihanda sorumluluk getirir.

Ehl-i kitabın sorumluluğu ve necatı

Müslüman ve gayr-i Müslim din ve ilim adamlarının bulunduğu bir toplantıda uzunca bir konuşma yapmış, Ehl-i kitabın sorumluluğu ve necatı (ahirette kurtuluşu) konusunda eskiden bugüne ortaya atılan inanç ve düşünceleri açıklamıştım. Konuşmanın bütününe bakarak bir parçasını anlamak yerine işlerine gelen bir parçayı, bir cümleyi alarak –defalarca yaptığım açıklamaları da görmezden gelerek- benim "Yahudiler cennete girecek, Hz. Peygamber Ehl-i kitabı İslam''a davet etmiyor…" dediğimi yazan ve bu yazıları Kur''an kurslarına kadar dağıtanlar varmış.

"Bu konuda bir daha yazmayayım" demiştim ama yoğun sorular üzerine zaruret hasıl oldu. Ben o konuşmada, "Ehl-i kitabın neye çağrıldığı" konusunda "Bir Allah''a ve ahirete iman, amel-i salih ve doğru olarak haber aldıkları takdirde Son Peygamber''in de peygamber olduğunu kabul etmek" diye cevap veren bazı alimlerin bulunduğunu söyledim, delillerini de uzun uzadıya anlattım. Bu görüşe katılmamakla beraber şunu bir daha ifade edeyim. Kur''an''dan hareket ederek böyle söyledikleri için o alimleri tekfir etmek doğru olmaz, edene sorumluluk getirir.

O konuşmadan da –iyi okunduğunda- anlaşılacak olan kendi inancımı açık olarak bir daha yazayım:

Peygamberimiz Muhammed Mustafa (s.a.) bütün insanlığa peygamber olarak gönderilmiştir. Kendi hayatında İslam''ı yalnız çevresindeki Araplara değil, o zaman bilinen ve ulaşılan dünyanın her tarafına tebliğ etmiş, bütün diğer din ve inanç mensuplarını İslam''a çağırmış, ancak hür iradelerini kullanarak İslam''ı kabul etmeyenlere de hayat hakkı (insan hakları) tanımıştır. Bazı âyetlerde Ehl-i kitabın "Bir Allah''a ve ahirete iman ile salih amele" davet edildikleri doğrudur. Ama bu iman ve salih amelin bilgi, inanç ve amel (uygulama) olarak gerçekleşmesi, Son Peygamber''in irşadını kabullenmek ve bundan yararlanmak dışında elde edilemez. Çünkü elde bulunan –İslam dışındaki- din kitapları ile din öğretilerinden yola çıkarak şirksiz bir Allah inancına, şeksiz ve doğru bir ahiret inancına, Allah''ın razı olduğu bir salih amel bütününe ulaşmak imkansız hale gelmiştir. Gazzali''nin dediği gibi "İslam dini kendilerine doğru ve dikkat çekici bir şekilde ulaşmamış" olanlar sorumlu değildir, ulaşmış olanlar ise bu dini kabul etmekle sorumludurlar. İnsanlığın dünya ve ahiret saadetleri, esaslarını bütün peygamberlerin ortaklaşa tebliğ ettikleri İslam''ı benimseyip uygulamalarına bağlıdır.

Benim kendi inancım ve söylemim bundan ibarettir.

Günah işleme özgürlüğü mü?
00:005/03/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“O zaman, kendi günahının bedelini ödemeye razı olan, kendi “günah işleme özgürlüğüne” sahip çıkan, kendi hayat tarzını dindarların günahkârca bulduğu bir anlayış üzerine oturtanlar, “bu dindarlar bir gün hepimizin özel hayatına, yaşama biçimine, içkisine, cinselliğine karışmak isteyecek” diye endişelenmez mi?”

Böyle diyor sayın A. Altan.

Dindar Müslümanların kul hakları karşısında duyarsız oldukları, cinsel ayıplar ve günahları ise itirazlarının merkezine yerleştirdikleri” tespitine katılmadığımı, kul haklarına karşı dinli dinsiz herkesin duyarlı olması ve elinden geleni yapması gerekli bulunduğunu daha önceki yazılarda ifade etmiştim. “Günah işleme özgürlüğü” konusunu ise bu yazıda ele alacağım.

İslam''a göre Müslümanların içinde ve egemenliğinde yaşayan bir kişi isterse Müslüman olur, istemezse olmaz; “Müslüman olmam, dinsiz veya başka bir dinde kalacağım”derse ona dokunulamaz, Müslümanlara tanınan temel insan hakları ona da tanınır. Ancak Müslüman veya dindar olmayan kişi, kamuya açık alanlarda toplumun genel ahlakına, kamu düzenine aykırı davranamaz, dini ve inancı gereği olarak böyle bir davranışta bulunması gerekiyorsa bunu özel mekanında, kendilerine ait topluluklar içinde yapar. Müslüman olmayanların içkisine, domuzuna, İslami tesettüre riayet etmemelerine… karışılmaz. Ama kendi din ve ahlak anlayışlarına göre serbest olsa bile Müslümanlarla beraber oldukları –kamuya açık- alanlarda oturup içki içmelerine, kadın ve kızlarla öpüşmelerine izin verilmez (çünkü bu davranışlar hem kötü örnek teşkil eder (genel ahlak) hem de –müdahale edenler olacağı için- düzen ve asayişe zarar verir.

Müslüman olanlara gelince, bunlar kamuya açık olan yerlerde İslam''ın ayıplarını ve günahlarını işleyemezler; işlemeye kalkışırlarsa ilgililer tarafından engellenirler. Şu halde İslami düzende kişilerin “günah işleme hak ve hürriyetleri” olamaz. Nitekim laik ve seküler düzenlerde de kişilerin “suç işleme hak ve hürriyetleri” olamaz. Bu düzenlerde “suç” ne ise İslami düzende “günah” odur. Her ikisi için de “işleme hak ve hürriyeti” söz konusu değildir.

Laik-seküler bir düzen içinde yaşamak durumunda olan dindarlar, Müslümanların göz önünde günah işlemeleri durumunda duyarsız ve ilgisiz kalamazlar; bunu engellemek için ellerinden geleni (düzenin izin verdiğini, yapılması mümkün ve sakıncasız olanı) yaparlar; en azından uyarırlar, öğüt verirler, bunlar da mümkün veya uygun olmuyorsa memnuniyetsizliklerini belli ederler veya içlerine gömerler.

Ülkemizde açıkça işlenen ayıplar ve günahlar var. Medya''da ve özellikle televizyonlarda, seküler düzende bile bu kadarı caiz olmayan fiiller ve görüntüler sergileniyor. Vakıa olarak bunların daha çoğu da cinsellikle ilgili; insanların cinsellik konusundaki ilgi ve zaafları istismar edilerek “kirli” para kazanma yoluna gidiliyor. Dindar Müslümanların bunlara karşı tavır almaları, çocuklarını ve gençlerini korumak için tedbirlere başvurmaları yadırganacak bir davranış değildir. Ayrıca Müslümanlar yalnızca cinsellikle ilgili günahlara değil, başka günahlara da hoş bakmazlar ve olmaması için imkan dahilinde gayret gösterirler; bu onların dini vazifeleridir.

Kadınlara şiddet
00:007/03/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam''dan önceki Arapların kadına, kız çocuğuna, soyca düşük saydıklarına, gariplere, kölelere… karşı haksız, sert, insafsız, ölçüsüz davranışları vardı. İslam bunları yasakladı, peygamberimiz de yeni topluluğun "sevgi, barış, merhamet ve dayanışma" dini olan İslam''ı, özümseyerek yaşamaları ve gelecek nesillere aktarmaları için bir ömür boyu gece gündüz gayret etti, çaba gösterdi. Buna rağmen eski kötü huyları ve alışkanlıklarına dönenler olurdu ve Peygamberimiz onları "Sende hala İslam öncesi kültürün izleri var" diye uyarırdı.

Peygamberimiz ile O''nun eğittiği seçkin ve örnek nesillerden sonra Müslümanların, hem İslam öncesi kültürlerinin hem de farklı çevre kültürleri ile temas sonucu bunların tesiri altında kalmaya ve aslında İslam''a aykırı olan bazı davranışlarını ya hadis uydurarak, ya ayetleri ve hadisleri yanlış yorumlayarak meşrulaştırmaya çalıştıklarını görüyoruz.

Bu faaliyetin odaklandığı noktalardan biri de aile ve erkek-kadın ilişkisi oldu. Ailede erkekler, ekonomik ve fizik güçlerini kullanarak mutlak otorite olmaya yöneldiler. Aile reisliği "huzurlu ve mutlu bir aile için gerekli olan düzen"in bir aracı olmak yerine tahakküm aracı haline geldi. İslam''da itaat, kulun emrinin, isteğinin "Allah''ın ve Resulü''nün emir ve yasaklarına aykırı olmaması" şartına bağlı olduğu halde, erkekler "din, ahlak ve merhamet" dışı emir ve isteklerine mutlak itaat ister oldular. Verirken, vermeleri gerekirken ayetleri ve hadisleri görmediler; alırken, almaları gerekirken ayetlere ve sünnete sığındılar.

İlgili nasların bağlamlarını, şartlarını göz önüne almadan, Kur''an''ı ve Sünnet''i bir bütün olarak ve mutlaka maksadı da gözeterek anlamaya çalışmadan "Sünnettir diye birden fazla evlenmeye, Kur''an izin veriyor diye kadın dövmeye" kalkıştılar. Kızları kadınları ya mirastan mahrum ettiler veya "kızların daha az pay almalarına karşı erkelere yüklenen mali ödevleri" yerine getirmediler…

Evet bütün bu sapmaları herkes yapmadı, ayrıca bütün dünyada dün ve bugün kadına şiddet uygulanıyor; ama "batıl, kötü, yanlış olan ölçüt ve örnek olamaz" kuralınca Müslümanlarda bunların asla olmaması gerekiyordu; ne yazık oldu ve hala da devam ediyor.

Bunları niçin yazdım?

İşte sebebi:

Kadın sorunları ile ilgili kurum tarafından yapılan araştırmaya göre, Türk kadınların yüzde 39''u ''tokatlanma, itilme, yumrukla vurulma, boğazının sıkılması, bir yerinin yakılması, silah, bıçak gibi aletlerle tehdit edilme ya da bunların kullanılması'' sonucu fiziksel şiddete uğruyor. Başka bir ifadeyle her 10 kadından 4''ü eşi veya birlikte olduğu kişi tarafından fiziksel şiddete maruz kalıyor.

Kadınların yüzde 15''i zorla cinsel ilişkiye giriyor, istemediği halde korktuğu için cinsel ilişkide bulunuyor, cinsel olarak aşağılayıcı ya da küçük düşürücü eylemlere zorlanıyor. Cinsel şiddet bir çok durumda fiziksel şiddetle birlikte yaşanıyor. Kadınların yüzde 42''si fiziksel veya cinsel şiddete maruz kalıyor. Kadınların yüzde 44''ü de duygusal şiddet görüyor. Kadınların yüzde 23''ü eşlerinin veya birlikte oldukları kişilerin kendisinin çalışmasına engel ya da işten ayrılmasına neden olduğunu belirtiyor…

İleride bu konuya tekrar geleceğim.

Zayıf kadın ve zalim erkek
00:0011/03/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kadınlar ile erkekler arasında birçok bakımdan farklılıklar bulunsa da "insan olmak" bakımından farkları yoktur. Hangi cinse mensup olurlarsa olsunlar insanlar gerekli bilgi ve olgunluktan yoksun iseler zaaflarına boyun eğerler, akıl, vicdan ve dinin emirleri dışına çıkarlar.

Akıl, vicdan ve dinin emirlerinin dışına çıkan insanların bir kısmı bunu "usule aykırı teviller ile meşrulaştırarak" yaparlar. Bu meşrulaştırma faaliyetinin sıkça yapıldığı konulardan/alanlardan biri de aile ilişkileridir. Bazı erkekler kadınların "bilgisizlik, çaresizlik, zayıflık" gibi durumlarından yararlanarak ve dini kullanarak onlara zulmederler, haklarına riayet etmez, onları insan yerine koymaz, köle gibi kullanırlar. Peygamberimiz bunu bildiği için hayatı boyunca yaptığı gibi ümmete son hitabesinde de "kadın haklarına dikkat çekmiş, ''iyi erkek kadına iyi davranan erkektir'' buyurmuş; ümmete, kadınlara iyi davranmalarını vasiyet etmiştir".

Dindar görünen zalim erkelerin kadınları ezerken kullandıkları hadisler var. "Kocanın izni, kadınların namazlarını bile camide değil, evde kılmalarının daha iyi olduğu ve erkek istediği zaman kadının yatağa gelmemesi veya cinsel ilişkiyi kabul etmemesi halinde meleklerin kadına lanet okuyacakları" mealindeki hadisler bunlar arasındadır.

Bu istismar konularına açıklık getirmeden önce şu hususun altını çizmem gerekiyor:

Erkeğin haksız davranışları, dini istismar ederek kadını ezmesi, köleleştirmesi üç ana sebebe dayanıyor:

1. Kadınlara gerekli eğitim ve öğretim verilmiyor; cahili aldatmak daha kolay oluyor.

2. Dine aykırı gelenekler yüzünden evlilikte zulüm gören kadına yakınları yalnızca sabır tavsiye ediyor, durumunu düzeltmek, olmayacaksa ayırıp zulümden kurtulmasını sağlamak için gerekeni yapmıyorlar.

3. Bilgisiz, beceriksiz, gerektiğinde meşru yoldan hayatını kazanmaktan aciz olan kadınlar, ayrıldıkları takdirde daha kötü durumlara düşmekten korkarak zulme katlanıyorlar.

Halbuki:

1. İslam''a göre din ve dünyaya dair bilinmesi gereken her şeyi öğrenmek (öğrenmek ve eğitilmek) her iki cinsin de hem ödevi hem de hakkıdır.

2. Evlilik hayatından memnun/mutlu olmayan, haksızlığa maruz kalan nice kadın Peygamberimiz''e başvurmuş, O da ya durumu düzeltmiş veya kadının ayrılmasını sağlamıştır. Kendi kızı durumundan şikayet ettiğinde derhal duruma el koymuş, karı-kocanın arasını düzeltmiş, damadının ikinci evlilik arzusuna karşı çıkarak bunu engellemiştir.

3. İslam aileye büyük önem verdiği için kadının, aksine bir ihtiyaç bulunmadıkça evinde, çocuklarının başında, ev idaresinden kısmen sorumlu olmasını istemiş, ama gerektiğinde kadının ev dışında çalışmasını yasaklamamıştır. Uygulama olarak da İslam''ın her çağında kadınlar ev dışında da çalışmış, çeşitli işler görmüşlerdir. Evi geçindirme vazifesi erkeğe (duruma göre kocaya, babaya, erkek kardeşe…) aittir, kadın geçinmek için çalışmak durumunda kalmamalıdır, ama bu kural, kadının da çalışıp kendi hesabına veya aile bütçesine katkı için para kazanmasına engel değildir.

Kocanın izni ve rızası
00:0012/03/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam''ın ilham ettiği cemiyet düzeninde aile olmazsa olmaz bir birimdir. Ailenin üzerine yüklenen pek çok vazifenin gerçekleşmesi, ailede düzenin olmasına bağlıdır. Bu düzen de "ailenin geçimini sağlamakla yükümlü olan kocanın aile reisliği altında sevgi, şefkat, dayanışma, danışma ve güven" temellerine oturtulmuştur.

Anadolu''da bir söz vardır: "Oğlan yedi oyuna gitti, çoban yedi koyuna gitti" derler ve bununla da dirliği düzeni bozulmuş, her üyenin başına buyruk olduğu aileyi kastederler. Aile reisi bu güzel topluluğun yöneticisi olduğuna göre elbette eşinin ve çocuklarının nereye gittiğini, ne yaptığını, ne zaman nerede olacağını bilecektir. Bu da evin dışına çıkanların ondan ve gerektiğinde anneden izin almaları ile gerçekleşir. Ailenin izin isteyen üyesine aile reisi izin vermezse üç durum ortaya çıkar: İzinsiz gitmek ve yapmak, izin vermemek haklı olmasa bile katlanıp sineye çekmek, haksızlığı ortadan kaldırmak için şahsi gayreti veya yakın çevrenin hakemliği ile çözüm aramak.

İslam hukuk ve ahlakı bu üç çözümden birincisini (isyan, nüşuz) hoş görmüyor, ama ikincisini de mecbur etmiyor; evin kadını ve çocuklarına hakkını arama, yanlışı düzeltme hak ve imkanı tanıyor. Aile reisi, kadın veya çocukları için faydalı ve gerekli olan bir konuda hem izin vermez, hem de haksız olarak bunda direnirse bu defa kocanın hukuk dışına çıkması (isyan, nüşuz) söz konusu olur ve önce yakın çevrenin, olmazsa hakimin devreye girmesi ile haksızlık ortadan kaldırılır.

Kadının evde bulunması aile düzeni ve sorumlulukları bakımından gerekli olduğu zamanlarda namazlarını da evde kılması elbette tercih edilir, ama Peygamberimizin mescidinde kadınların da devamlı cemaatle namaza katıldıklarını biliyoruz. Yine Peygamberimizin "Allah''ın kadın kullarını Allah''ın mescidlerine gitmekten engellemeyin" dediğini de biliyoruz. Bu hadisleri yerlerinde değerlendirmek dururken herkes kendi işine geleni alırsa din istismar edilmiş olur.

İnsanların birbirine zarar vermemeleri, eziyet etmemeleri, haksız baskı uygulamamaları konusunda birçok ayet ve hadis yanında yalnızca şuna dikkat çekiyorum: "Müslüman, elinden ve dilinden Müslümanların zarar görmediği kimsedir".

Daha özel olarak da, "cinsel temasta kadının da duygu ve tatmininin gözetilmesini, horoz gibi çıkıp inme yapılmamasını" buyuran hadisi hatırlatıyorum.

Şimdi bu ayetlerin ve hadislerin yanına "Koca istediğinde kadın gelmezse lanetlenir" mealindeki hadisi koyalım ve birlikte değerlendirelim: Bu hadislerden şu sonuç çıkarılabilir mi: "Kadın istesin istemesin, rahatsız olsun, eziyet görsün görmesin, kocanın dini ve ahlaki bir kusurundan dolayı ona tavır koymuş olsun olmasın çağırınca koşacak, koşmazsa lanetlenecek!

Elbette böyle bir sonuç çıkarılamaz. Lanetin bir sebebi olabilir ki, o da "ortada meşru bir mazeret olmadığı halde kadının, bazı isteklerini elde etmek veya kapris yüzünden cinselliğini kullanması"dır.

Bütün bu yazdıklarımı kuşatan ve aşan bir ayet ile bu yazıyı bitirelim: "Kadınlara karşı, örf ve adetlere uygun davranın" (Nisâ:4/19). Burada ölçü olarak verilen "örf ve adetler" Müslümanların yaşadığı farklı zaman ve mekanlarda ilişki kurallarının da kısmen değişebileceğini gösteriyor.

Kızların eğitim ve öğretimi
00:0014/03/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bundan önceki üç yazıda "Bazı Müslümanların kadınlarına karşı haksız davrandıklarını, onların bilgisizlik, zaaf ve acizliklerini kullanarak zulmettiklerini, bunu yaparken bazen ayet ve hadisleri de işlerine geldiği gibi alıp yorumlayarak dini istismar ettiklerini ifade etmiştim.

Kadın meseleleri ile ilgilenen bir kurumun yaptırdığı araştırmaya göre:

"Eğitim düzeyi daha yüksek olan kadınlar arasında bile her 10 kadından 3''ü eşlerinden fiziksel veya cinsel şiddet görüyor. Refah düzeyi düşük olan kadınların yaşamlarının herhangi bir döneminde karşılaştıkları şiddet yüzde 50 iken yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki kadınlarda bu oran yüzde 29''a düşüyor."

Bu tespit kadınların mağdur olmalarının iki önemli sebebini ortaya çıkarıyor: 1. Bilgisizlik, 2. Ekonomik bağımlılık.

Ekonomik bağımlılığın zulme katlanmaya sebep olması, kadının yakından uzağa erkek akrabasının dini, hukuki ve ahlaki vazifelerini ihmal etmesinden kaynaklanmaktadır. İslam toplumunda kadın, isterse çalışır, ama geçimini sağlamak için çalışmaya mecbur kalmamalıdır; kalırsa bundan sorumlu olanlar erkek yakınlardır ve Müslüman camiadır.

Bilgisizliğin ilacı öğrenmektir, okumaktır; bunun normal yeri de okuldur. İnsan bilgisizliğinin bir kısmını ailede, özel dersler ve sohbetlerde de giderir, ama bunlar okulun, okul da bunların yerine konamaz.

Kızlarını, "dinlerini ve ahlaklarını korumak için" okula göndermeyenler ya onlara, okulda bile alamayacağı din ve dünya bilgisini özel olarak aldıracaklar ve gerektiğinde ekonomik bağımsızlıklarını da sağlayacak tedbirler alacaklar veya "kızlarını cahil ve çaresizliğe mahkum etmenin" vebalini yükleneceklerdir.

Eğer bir ülkede okul çocuklara gerekli bilgi yanında güzel ahlakı da veremiyorsa böyle bir okula erkekleri gönderip kızları göndermemek makul ve meşru bir davranış olmaz; çünkü her iki cins de aynı seviyede dindar ve ahlaklı olmak durumundadırlar ve erkeler bozulmaya karşı korunaklı değildirler.

Yapılacak şey herkesin kendi din ve ahlak anlayışına en yakın okulu seçmesi, okulda verilemeyeni okul dışında tamamlamaya çalışmasıdır.

Yoğun ibadetli zamanlar
00:0025/03/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Müminlerin hayatı, kulluk bilinci ve bu bilince uygun davranış bakımından bölünemez. Müminin biri “dini çerçeve içinde, Allah kulu olarak”, diğeri “din dışı, nefsinin veya başka birinin kulu olarak” iki hayatı olamaz. Mümin belli zamanlarda, belli şekillerde Allah''a ibadet eder; bu özel manada ibadettir (tapma, tapınma). Bu zamanlar ve şekiller dışında dünyadaki hayatının gerekli kıldığı faaliyetlerde bulunurken de Allah''ı, dini unutmamak, davranışlarını Allah''ın izin ve rızası çerçevesi içinde tutmak yükümlülüğü vardır. Böyle bir şuur, sınır ve hassasiyet içinde olduğu sürece mümin yine kulluk vazifesini yapmaktadır ki, buna da “genel manada ibadet” diyebiliriz.

Bir namazdan diğerine, bir cumadan diğerine, bir Ramazan''dan diğerine, bir umreden, bir tavaftan diğerine kadar geçen sürede mümin, “genel manada ibadet”in şartlarına riayet ettiği sürece hep bu adı geçen “özel ibadetleri” yapıyor gibi değerlendirilir; bu ibadetlerin sevap, feyiz ve etkisine nail olur.

Müminin -uykusu dahil- bütün hayatının bir tek Allah''a kulluk olarak geçmesi ve böylece “yaratılış amacını gerçekleştirmesi” yukarıda açıklanan özel ve genel ibadetlerine bağlıdır. Genel ibadet (kulluk) halinin elde edilmesi, namaz, oruç, hac, umre, itikaf, tasadduk, kurban gibi özel ibadetlerin yapılması ile sıkı bir ilişki içindedir.

Günümüzde insanların özel ibadetlere ayırdıkları zaman ve şuur ile dünya işlerine ayırdıkları zaman ve şuur arasındaki denge iyice bozulmuş, “dünya için azami”, “ibadet için asgari” zaman ve çaba hali oluşmuştur. Bırakın özel ibadet dışında iken de Allah ile olmayı, özel ibadet -mesela namaz- içinde dahi Allah ile olma hali nadirleşmiş, en kısa zamanda kılınan namazlar içinde bile dünya işleri, alım-satım, maddi menfaat ilişkileri şuuru işgal eder hale gelmiştir.

Bu beladan kurtulmanın, kısacık ömür içinde kulluk devletini hakim kılmanın önemli bir aracı, gün, ay, yıl içinden zaman çalarak “yoğun ibadetli zamanlar” geçirmektir.

En uygun zamanda namaz, nafile oruçlar, camide bir süre kalarak itikaf yapmak, teheccüd namazı, seherin feyizli dakikalarında tefekkür ve zikir, hac ve umre… herkesin haline göre seçip kullanabileceği “yoğun ibadetli zamanlar”dır.

Bugünün dünyasında bu zamanları kullanmayanları bekleyen tehlike, her günlük hayatları içinde sık sık (gizli, ince) şirke düşmek, bir Allah''a kulluktan çıkarak başkalarına ve başka şeylere kulluk etmektir.

Forex hakkında
00:0026/03/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Forex, uluslararası spot döviz piyasası işlemleri olarak da ifade ediliyor. Bu konu ile iştiğal edenlerin açıklamalarına göre:

“Forex piyasasında yatırım yapacağınız teminatın 200 katına kadar pozisyon alabilme, işlem yapabilme limitiniz vardır. Yani yatırmış olduğunuz 1$ için size 200$lık işlem yapma imkanı verilir. Dolayısıyla yatırımcıların yaptıkları fiziki işlemlere göre kullanılan kaldıraç oranında kar etme imkanı vardır. Riskiniz ise yatırmış olduğunuz teminatla sınırlıdır. Yatırımcılar diğer yatırım araçlarında ellerinde olmayan bir malı satamaz. Bir satış işlemi oluşabilmesi için daha öncesinden mutlaka bir alış işleminin olmuş olması gerekir. Ancak forex piyasasında bir paritede alış yapmadan, eğer o paritenin düşeceğini düşünüyorsanız direkt satış yapabilirsiniz. Dolayısı ile düşen piyasa koşullarında da kazançlar elde edebilirsiniz.”

Forexin yukarıda anlatılan şekli göz önüne alındığında bu işlemi (bu şekilde döviz alım satımını) müşterileri adına yapan kuruluşlar ve şahıslar -açıkça bir vekalet akdi bulunmasa bile- işlemi, müşterinin vekili olarak yapmış oluyorlar. Bu arada müşterinin kendilerine verdiği/yatırdığı paranın iki yüz katına kadarını da onlara ödünç veriyor ve bu para ile de döviz alıp satıyorlar.

Peki bu kadar parayı niçin ödünç veriyorlar? Müşteriye iyilik olsun (karz-ı hasen) diye mi, yoksa kendileri için garanti olan kazancı sağlamak ve büyütmek için mi?

Elbette ikincisi. Çünkü müşterinin yatırdığı teminat var, zarar olursa bu teminattan zarar karşılanacak. Kâr olursa müşterinin hesabına yazılacak ama işlem yapan da komisyon alarak kazanç sağlayacak. Yani burada bir “menfaat sağlayan ödünç verme” durumu var ki, fıkıhta bu caiz görülmüyor.

Vekil adına yapılan işlem zarar ettiğinde bütün zararı onun üstlenmesi gerekirken “yalnızca teminatı ile sınırlı” olması da fıkıh ölçülerine sığmıyor.

Elde olmayan, satın alınmamış paranın satılması (madûmun satımı) fiilen teslim veya teslim şartı bulunmadığı için yine fıkıhta caiz görülmüyor.

“Bu işlemin topluma, ülke eknomisine faydası var mı?” sorusuna verilecek cevap “hayır”dır.

“Riskleri var mıdır ve kimin için vardır?” sorusunun cevabını ekonomi yazarlarımızdan Fevzi Öztürk''ün, “Sanal kumara denetim geliyor” başlıklı yazsısından (Y.Şafak, 9. Mayıs. 2009) okuyalım:

Finansal piyasaların olmazsa olmazı denetimdir. Eğer dünya, finansal mühendislik harikalarının! bir eseri olarak bugün krize girmişse, bunun en büyük nedenlerinden biri de denetim zafiyetidir…

Yaşanılan krizle birlikte tüm dünyada finansal işlemlerin denetimine yönelik tekniklerin geliştirilmesi ve artırılması gündemin birinci sırasına oturmuşken; Türkiye''de öyle bir “hayalet piyasa” var ki hiçbir denetime tabi değil.

Hayalet piyasa diyoruz çünkü; Türkiye''de birkaç kurumsal aracı kurum bu hizmeti veriyor ancak işlemlere aracılık yapan birçok firmanın bilinirliği sadece internet üzerinden verilen reklamlardan ve internet sitesi isimlerinden ibaret.

Bu piyasa; “Foreign Exchange” sözünün kısaltılmış hali olan FX ya da Forex diye bilinen, para birimlerinin kendi aralarındaki fiyat hareketlerinden kazanç sağlamaya yönelik oluşturulmuş bir piyasadır. İşlemlerin belli bir merkezi yok. Kesintisiz, 24 saat aralıksız işlem yapabilme imkânı mevcut.

Aslında FX çok teknik bir piyasa, birçok değişken söz konusu. Bunun içindir ki dünyanın en riskli piyasası olarak kabul edilir. Buna rağmen dünyada bu piyasada işlemler her geçen gün biraz daha artarak 3 milyar dolarlık işlem hacmine ulaşılmış durumda.

Bu kadar rağbet görme nedeni ise finansta “kaldıraç” olarak tabir edilen, elinizdekinden daha fazla yatırım yapabilme ve risk alma imkânı sunulması. Bu imkân o kadar büyük ki, bazı işlemlerde 400 katına kadar çıkabiliyorsunuz. Yani elinizdeki 1000 dolarla 400 bin dolarlık alım satım yapabiliyorsunuz. Dolayısıyla kârınız ve zararınız da 400 bin dolara göre belirleniyor. Nasıl risk ama… FX işini yapan yurtdışındaki kurumlar belli denetimlere tabi olurken, bizde “mantar gibi çoğalan” bu kurumlar yasal boşluklardan dolayı maalesef hiçbir denetime tabi olmadıkları gibi bu işlemlerden doğan kazançlara da vergi yok…”

F.Öztürk 27 Aralık''ta yazdığı bir başka yazıda denetim geleceği haberini şöyle veriyor:

“Foreks işlemlerini eleştirdiğimiz için bizi aforozlayanlar şimdi ne yapacaklar… BDDK Başkanı Sayın Tevfik Bilgin “kumara yakın türev ürünlere karşıyız” diye bir açıklama yaptı. Şimdi merak ediyorum; BDDK Başkanını nasıl bir eleştiri yağmuruna tutacaklar diye…

Yine forex konusu
00:0028/03/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sayın Hakan Yılmaz''ın, forex ile ilgili yazıma eleştirisi var, cevapları ile birlikte sunuyorum:

“Bugün forex piyasası hakkında yazı yazmışsınız. İşin fetva kısmını siz daha iyi bilirsiniz. Orasına karışmak haddim olmaz ama forex piyasası hakkında temel olarak çok yanlış bilgilere dayanarak yorum yapmışsınız. Forex ile bilgilerinizde çok ciddi eksiklikler var.”

Cevap:

Bu konuda yetkililerin yaptığı açıklamalara dayandım, yanlış yok. Gerekmediği için vermediğim bilgi olabilir.

“Vekil adına yapılan işlem zarar ettiğinde bütün zararı onun üstlenmesi gerekirken “yalnızca teminatı ile sınırlı” olması da fıkıh ölçülerine sığmıyor” demişsiniz. Zarar ettiğinizde tüm zararı hesabı açan kimse karşılar. Teminat ile sınırlı olması, teminattan daha fazla zarar edilmemesinden kaynaklanıyor. Yani bu teknik bir detay. Diyelim 100 dolar hesap açtım. Zararım en fazla 100 dolar olur, daha fazlasına izin verilmez.

Cevap:

Evet, tekrar ediyorum, bir vekil müvekkili adına yaptığı işi talimata uygun yapar da iş zarar ederse zararı müvekkil öder. Vekilin “teminat kadar zarara izin vermesi ve daha fazlasına -zarar kendine dokunacak diye- vermemesi başlıbaşına bir problem. İşte bu yüzden de işlem meşru değil.

“Bu işlemin topluma, ülke eknomisine faydası var mı?” sorusuna verilecek cevap “hayır”dır. demişsiniz. Ama bir firma ihracat yapıp dolarla kazandığı parasını TL''ye çevirmek için gitmesi gereken piyasa Forex piyasasıdır. Tüm dünyada dövizler birbiriyle değiştirilir. Dünya ticaretinin temel yapıtaşıdır forex piyasası.”

Cevap:

Benim yazım normal, fıkıhtaki sarf kurallarına uygun döviz alım satımının meşru olmadığını söylemiyor. Elbette insanlar muhtaç olduklarında yabancı paraları alırlar ve satarlar. Bunun da en önemli şartı alım satımın peşin olmasıdır.

“Dolayısıyla aracı kurumdan kaldıraç kullanıp işlem yapmak ile, bir arkadaşınzdan ödünç para alıp onunla döviz bürosundan dolar-euro almak arasında hiç bir fark yoktur. Birisinde paralar sanal ortamdadır, birisinde gerçektir. Tek fark budur.”

Cevap:

İşte fıkha uymayan taraf da bu farka dayanmaktadır. Yazımda “ödünç vermenin kurallarına uymadığını ve ikrazın menfaate bağlı olduğunu ifade etmiştim. Bu yazının sonuna, aynı konuda doktora yapmış olan genç bir ilim adamının mutalaasını da ekleyeceğim.

“Daha sonraki denetim kısmı tamamen doğrudur, ona birşey diyemem. Diyanetin konuyla ilgili olumlu bir fetvası var.”

Cevap:

Diyanet''in fetvası kaldıraç sistemi ve sanal alım satımla ilgili değil.

Dr. Abdullah Durmuş''un değerlendirmesi (özet):

Bu işlem bir karz işlemidir ve ödünç veren, her alım satımdan bir komisyon aldığı için “menfaat sağlayan ve bu sebeple meşru olmayan karz” mahiyetindedir. Diğer karz (kredi) işlemlerinde para ödünç alana teslim edilebildiği halde burada teslim edilmez, ödünç veren riske girmez, döviz alım satımında kâr kur farklarına dayanır, bunda ise ödünç veren tarafından ayrıca komisyon alınır.

Bu işlem ile o (kaldıraç sistemiyle ödünç alan) kumar ve bahis oyunlarına benzer bir şekilde sırf riske girmeyi bir kazanç vesilesi edinmekte, bankaya para kazandırmak dışında hiçbir katma değeri bulunmayan bir işle uğraştığı için kendisine ve topluma zarar veren bir işle uğraşmış olmaktadır. (Fıkhi Açıdan Günümüz Para Mübadelesi İşlemleri, İst. 2009, s.48-50)

Fetva kaldırılamaz
00:001/04/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam ülkesini veya bir parçasını işgal eden, işgale yeltenen, ülkeye saldıran düşmana karşı eli silah tutan bütün Müslümanların karşı koymalarının farz olduğu konusu tartışmaya açık değildir; elbette karşı konacak ve saldırı geri püskürtülecektir.

Saldırı bulunmadığı halde öteki devletlerle İslam devletinin ilişkisinin savaş mı, barış mı, tarafsızlık mı olacağı konusu tartışılmıştır.

Bütün dünyada "İslam barışını" kurmak ve yaşatmak için gerekeni yapmanın Müslümanlara vazife olduğu şeklindeki görüşe ben de katılıyorum. İslam''a göre savaş, başkalarına ait toprakları ele geçirmek veya insanları zorla İslam''a sokmak için değil, yakından uzağa doğru bütün dünyada adalet, barış ve hürriyeti sağlamak için yapılır.

İslam ülkesi içinde Müslümanlar gruplara ayrılıp çatışırlarsa grupların dışında kalanlar ile içinde olup da insafını kaybetmemiş bulunanlar bir araya gelirler, haklı olanın yanında yer alır, haksız olanı yola getirmek için gerekeni yaparlar.

Masum insanların canına ve malına zarar veren terörü siyasi veya başka bir amaçla kullanmak caiz değildir. Bir masumun canını tehlikeye atabilmek için "kesin ve genel bir zaruretin" bulunması şarttır. Ülkeye düşman saldırınca zarar kesindir ve geneldir (bütün halka aittir), işte bu sebeple insanlar canlarını tehlikeye atarak savaşa girerler. Müslüman esirleri siper edinerek bir İslam kalesinin kapısına doğru ilerleyen düşmana karşı -masum Müslümanların zarar görecekleri ortada olduğu halde- ateş açmak işte bu yüzden (kesin ve genel zaruret sebebiyle) caizdir.

İslam''da bütün müminlerin dini anlama ve uygulama yükümlülüğü vardır. Yeterli bilgi edinememiş olanlar bilenlere sorarak (istifta) dini öğrenir (fetva) ve uygularlar (amel).

Bir konuda bütün müctehidler aynı şeyi söylemiş olurlarsa icma oluşur ve buna muhalefet edilemez. İcma dışında bir fetva diğerini ortadan kaldıramaz. Hristiyanlık''ta -sıradan Hristiyanlardan farklı- din adamları vardır, bunlar toplanırlar (konsil) dini kararlar alırlar, daha önce alınmış kararları da değiştirebilirler. İslam''da ne ruhaniler konsili vardır ne de imtiyazlı din adamları. Bilen konuşur, yazar, fetva verir, bilmeyen de bilenden öğrenir ve uygular. Bir alim fetvası ile bir başka alimin fetvasını geçersiz kılamaz. Her müctehid (alim) kendi ictihadı ile amel eder, halk da dilediği alime sorar ve öğrenir.

Bu kurallar açısından bakıldığında vaktiyle İbm Teymiyye''nin verdiği "cihad fetvasını" (İslam ülkesine saldıran veya işgal eden düşmana karşı cihadın farz olduğu fetvasını) herhangi bir zamanda başka bir alim veya alimler gurubu bir araya gelerek kaldıramazlar. Yeni bir fetva verirlerse bu da onların fetvası olur, ilim ve ahlakça ehil iseler dileyen onlarınkini, dikleyen de başka alimlerinkini alır ve uygular.

.Taraflı bağımsız yargı
00:002/04/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Halk veya temsilcileri tarafından seçilmeyecek, halkın temsilcileri tarafından denetlenemeyecek, tayin, terfi, nakil vb. tasarruflar tamamen kendi elinde olacak bir yargı isteniyor ve buna da "tam bağımsız yargı" deniyor.

Yargıyı kim temsil ediyor, yargı denince kimleri hatırlıyoruz?

Hakimler, savcılar, bilirkişiler, avukatlar…

Bunların tamamı insan; ete kemiğe bürünmüşler, diğer insanlardan biyolojik, psikolojik, sosyal olarak temelde ayrılıkları yok. Onların da inançları, ideolojileri, maddi ve manevi ihtiyaçları ve eğilimleri var.

Yapılan baro vb. seçimlerine bakıyoruz, hukuk adamlarının çoğunluğunu kemalist, statükocu ve -nasıl oluyorsa aynı zamanda- solcular veya CHP zihniyetli olanlar teşkil ediyorlar.

Mahkemelere bakıyoruz "sizin ve bizim" mahkemeler var. Aynı davada, aynı deliller ve belgelerle, aynı şahısları tutuklayanlar var, serbest bırakanlar var, mahkum edenler var, beraat ettirenler var.

Bir tarafta halkın gerekli çoğunluğu ile iş başına gelmiş ve milli iradeyi temsil eden, millet adına kanun çıkaran, millet adına yürütmeyi yapan Meclis ve hükumet var, bir tarafta "bağımsız, ama taraflı" yargı var; milletin temsilcileri yapıyor, yargı bozuyor ve her bozduğu tartışma konusu oluyor. Bilgi ve tecrübesi ile temayüz etmiş hukukçular birçok "Anayasa Mahkemesi ve Danıştay" kararları için "yanlış, hukuka aykırı, buna (mesela yerindelik açısından bakmaya) hakları ve yetkileri yok…" diyorlar. Ama yargı yapıyor ve oluyor.

Mesela Danıştay, işine geldiğinde bir davayı bir veya iki günde karara bağlıyor, işine gelmediğinde yıllarca bekletiyor.

HSYK beğenmediği hakim ve savcıları meslekten atıyor, yetkilerine ambargo koyuyor, beğendiklerini ise yerinde bırakıyor, terfi ettiriyor, yetkisini arttırıyor. Bu noktada beğenme ölçüsü bazen ideolojik ve taraftarlık oluyor.

Yargının durumu böyle iken bizden, yargıya mutlak olarak güvenmemiz, Meclis''e ve hükümete ise güven duymamamız, hükümet ve Meclis ile idari ve siyasi mahkemeler çatıştığı zaman "Yargı ne derse o olsun" dememiz isteniyor.

Bu noktada TÜSİAD Başkanı''nın medyaya yansıyan bir ifadesini hatırlayalım:

"Meclis''teki sandalyelerin çoğunluğunu almış bir partinin varlığının bile bir yargı mensubunun iki dudağı arasından çıkacak bir söze bağlı olması Türkiye''ye yakışmıyor; iş dünyasının, yatırımcıların önünü görebilmesi için siyasi istikrar önemlidir."

Yargı son tahlilde "millet adına" hüküm veren, iş yapan bir erktir. Yargı millet iradesi ile ters düşerse, siyasi ve ideolojik bir taraf olursa, çözüm nedir, ne olacaktır?

Hukukçuları bu noktada düşünmeye ve çözüm bulmaya davet ediyorum.

Dehşete düşüren iddialar ve haberler
00:008/04/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Devleti meşru olmayan iktidar odaklarından, orduyu darbeci subaylardan ve generallerden, ülkeyi –bazen onlarla işbirliği de yapan- mafyadan kurtarmak ve temizlemek kaçınılmaz hale gelmiştir. İktidar bu hayırlı işe teşebbüs edince muhalefet destekleyeceği yerde “iktidarı başka maksatların peşinde olmakla” suçladı ve operasyonlara karşı çıktı. İktidarın başka maksatlarının olup olmadığını bilmek mümkün değil, ama ortada ağır suç teşkil eden fiillerle ilgili iddialar, haberler ve davalar var. Bunlar arasında ülkede kaos yaratmak için hazırlanmış planlar, bu planların içinde masumların, önemli kişilerin katledilmeleri, camilerin bombalanması, cumadan çıkan cemaat üzerine bomba yağdırılması, başbakanın ve görevini yapan polislerin kurşunlanması… var; bütün bunlarla oluşacak kaos ortamından yararlanarak darbe yapmak ve demokrasiyi askıya almak var.

İktidarın başka maksadı belli değil, ama bu saydıklarımız belli; yani haber ve dava konusu olmuş. Hal böyle olunca ülkesini seven, adalet ve haktan yana olan, vicdanını iktidar hırsı kör etmemiş bulunan herkesin yapması gereken şey durup beklemek, yargının gerçekleri ortaya çıkarmasına yardımcı olmak, yargıyı şu veya bu şekilde etkilemekten uzak durmaktır.

Mecelle''ye de madde olarak girmiş bulunan bir hadise göre ispat, iddia edene (dava açana), eğer ispat için yeterli delil yoksa –dava konusu suçu işlemediği veya haksızlığı yapmadığı yolunda- yemin ise davalıya düşer.

Yukarıda bir kısmını sıraladığım vahim, canavarca, tüyler ürperten suçlarla ilgili haberler ve iddialar yalan da, doğru da olabilir. Peşinen “doğru, gerçek, olmuştur” diyen de, “yalan, yanlış, uydurma” diyen de yanlış yapar. Kişileri mahkum etmek için iddia yetmez, iddianın ispatı gerekir. İspat, suçlanan kişinin gözaltında veya tutuklu olmasını gerektiriyorsa bu da yapılır. Muhakeme sonunda yeterli delil bulunamazsa sanıklar serbest bırakılır, bulunursa, suç ispat edilirse mahkum olur, cezalarını çekerler.

Bazı çevrelerin bu evrensel kurallar karşısında tavır almaları, telaş içinde, bilir bilmez insanları suçlamaları veya aklamaları o çevrelerin pek masum olmadığının delilidir veya emaresidir.

Bir düşünün, ya bu iddialar ve haberler tamamen veya kısmen doğru ise…

Böylesine ağır, ülkeye ve halka zararlı suçların, teşebbüslerin, fiillerin engellenmesi ve aynısını yapmak isteyenlerin caydırılması zorunlu değil midir?

Savcılar ve hakimler ellerindeki delillere bakarak bazı şahısları göz altına aldılar veya tutukladılar diye kıyameti koparanlar bu “doğru olma ihtimali” üzerinde niçin durmuyorlar!!!

“Bütün bunlar doğru ama biz yargıya güvenmiyoruz” diyecek olanlara sormalı:

Peki kime, nereye güveneceksiniz?

Defalarca darbe yapan ve darbe teşebbüsünde bulunan askerlere mi?

Binlerce cinayet işleyen, devlet içinde devlet olmaya kalkışan gladiyoya mı?

Yargı hiç değilse açık, zamanı geldiğinde vereceği hükmün delilleri ortada, hata ihtimaline karşı üst yargı denetimi mevcut.

Yargıya güvenin kaybolması kadar ülkeye zarar verecek bir şey az bulunur. Bu sebeple herkesin ve başta da yargı mensuplarının güveni sarsan davranışlardan uzak durmaları, vazifelerini hakkıyla yapmaları, hak ve adaletten başka bir saike kapılmamaları şarttır.

.Fetva konusunda bir mektup
00:009/04/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İbn Teymiyye''nin cihad fetvası ile ilgili yazımı okuyan Sayın Prof. Dr. Nuri Akkaş''ın takıldığı, endişeye kapıldığı noktalar var. Şöyle diyorlar:

“…O yüzden, hiç kısaltmadan verdiğim aşağıdaki yazısı beni çok şaşırttı. Beni şaşırtan, hatta şoke eden, cümlelerinin yanına (PARANTEZ iÇi BÜYÜK HARFLERLE) yorumlarımı, kaygılarımı, sorularımı ekledim. Sn. Karaman''ın bu yazısı -eminim onun niyeti kesinlikle bu değil- şiddet meyilli radikaller tarafindan, ufak tefek saptırmalarla, kendi amaçlarını desteklemek için kullanılabilir. En azından ben aşağıdaki yazıyı okuyunca böyle bir hisse kapıldım. Sn. Karaman gibi konunun uzmanı yazarların, yazdıklarının nerelere çekilebileceği konusunda daha titiz olmaları gerektiği kanısındayım.”

Bu girişten sonra Sn. Akkaş yazıyı, notlarını ekleyerek aynen veriyor. Biz de bir iki yazıda endişelerini gidermeye çalışacağız.

“İslam ülkesini veya bir parçasını işgal eden, işgale yeltenen, ülkeye saldıran düşmana karşı eli silah tutan bütün Müslümanların karşı koymalarının farz olduğu konusu tartışmaya açık değildir; elbette karşı konacak ve saldırı geri püskürtülecektir (TÜRKİYE BU KATEGORİYE GİRİYOR MU?)”.

Hayır, Türkiye bugün bir yabancı gayr-i Müslim devlet tarafından işgal edilmiş değildir. Ama Osmanlı''nın son zamanlarında böyle bir işgal vardı ve o zaman da cihad fetvaları, fermanları çıkarılmıştı.

“Saldırı bulunmadığı halde öteki devletlerle İslam devletinin ilişkisinin savaş mı, barış mı, tarafsızlık mı olacağı konusu tartışılmıştır.”

“Bütün dünyada ''İslam barışını'' kurmak ve yaşatmak için gerekeni yapmanın Müslümanlara vazife olduğu şeklindeki görüşe ben de katılıyorum. İslam''a göre savaş, başkalarına ait toprakları ele geçirmek veya insanları zorla İslam''a sokmak için değil, yakından uzağa doğru bütün dünyada adalet, barış ve hürriyeti sağlamak için yapılır. (İSLAM''IN HEDEFİ, YAKINDAN UZAĞA DOĞRU BÜTÜN DUNYADA (İSLAM) ADALETİ, BARIŞI VE HURRİYETİ SAĞLAMAK iÇiN SAVAŞMAK iSE, BUNU SAĞLAMAK iÇiN YAKINDAN UZAĞA DOĞRU TOPRAKLARI ELE GEÇİRMEK GEREKMEZ Mİ? BU iSE (BÜTÜN DÜNYAYI ELE GEÇİRENE DEK) SÜREKLI BİR SAVAŞ DURUMUNU VE SAVAŞ ÇIĞIRTKANLIĞINI GEREKTİRMEZ Mİ?)”

“İslam''ın hedefi… savaşmaktır” demedim, ''savaş gerektiğinde şunun için yapılır'' dedim. Hedef ''hakkın yerini bulması, zulmün ortadan kalkması ve barışın sağlanmasıdır''. İslam bunu ister, bu amaca ulaşmak için savaş zorunlu hale gelirse onu da ister. Savaş zorunlu hale gelince elbette başkalarının toprakları işgal edilir; ama toprak kazanmak için savaşmak başkadır, savaş zorunlu kıldığı için bir yeri işgal etmek başkadır. Amaca ulaşınca o toprak, bir daha zulme sapmayacakları sağlanan sahiplerine bırakılır. Bütün dünyada savaşın devam etmesinin asıl sebebi haksızlıktır, zulümdür, güçlünün zayıfı ezmesi ve sömürmesidir. Uluslar arası kuruluşlar tarafsız olmadıkları, güçlüden yana tavır aldıkları için dünya bir türlü huzura, adalete ve barışa kavuşamıyor. Benim ''İslam barışı''ndan maksadım, -başka çare kalmadığında- savaşla da olsa zulmün, sömürünün, zayıfı ezmenin, haksızlığın ortadan kalktığı bir ''dünya barış ortamı''dır.”

“İslam ülkesi içinde Müslümanlar gruplara ayrılıp çatışırlarsa grupların dışında kalanlar ile içinde olup da insafını kaybetmemiş bulunanlar bir araya gelirler, haklı olanın yanında yer alır, haksız olanı yola getirmek için gerekeni yaparlar. (HAKLI-HAKSIZ KARARI NASIL VERİLİR? YOLA GETİRMEK İÇİN GEREKEN, KATLİAMA KADAR GİDEBİLİR Mİ?)”

Benzeri davalarda haklıyı haksızdan ayıran kurallar, ölçütler ve bunları uygulayan kurumlar vardır. İslam''da “ehlü''l-halli ve''l-akd” adı verilen, erdemli ve alim kişilerden oluşan bir kurul vardır. Bunlar danışmalara dayalı ictihad faaliyeti de yaparlar. Bu kurul taraflı değil, taraflar üstü olur ve İslam Hukuku''na dayanır. Kurulun haklı ve haksız konusundaki hükmü bağlayıcıdır; taraflar -bunlardan bir iktidar da olsa- buna uymak durumundadırlar. Anarşinin hakim olmadığı hukuk devletinde bu işler normal yürür ve sonuç alınır; çoğu kez şiddete, güç kullanmaya gerek kalmaz. Hukukun dışına çıkarak şiddet kullanan gruplara karşı silahlı mücadele her zaman ve her sistemde meşru görülmüştür.

İslam savaşta, katliamı bırakın, zorunlu olmadıkça ağaç ve hayvan kesilmesini bile caiz görmez. Eline silahını alıp savaşanlar hedef olur.

Devamı var.

.Terörün dayanağı fetvaya olamaz
00:0011/04/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sayın Akkaş''ın tenkit ve sorularına cevap veriyorduk: “Masum insanların canına ve malına zarar veren terörü siyasi veya başka bir amaçla kullanmak caiz değildir. Bir masumun canının tehlikeye atabilmek için “kesin ve genel bir zaruretin” bulunması şarttır. Ülkeye düşman saldırınca zarar kesindir ve geneldir (bütün halka aittir), işte bu sebeple insanlar canlarını tehlikeye atarak savaşa girerler. Müslüman esirleri siper edinerek bir İslam kalesinin kapısına doğru ilerleyen düşmana karşı –masum Müslümanların zarar görecekleri ortada olduğu halde- ateş açmak işte bu yüzden (kesin ve genel zaruret sebebiyle) caizdir. (İNTİHAR BOMBACILARININ ''ARADA MÜSLÜMANLAR DA OLUYOR'' ŞİKAYETLERİNE KARŞI KULLANDIKLARI AÇIKLAMA DA BUDUR.)”

Bu paragrafın ilk cümlesini okumamış gibi yazıyorsunuz. Meşru savaş ve savunma ile terörü birbirine karıştırmak, birine ait meşruiyet delilini ötekine taşımak kabul edilemez. Bir ülke içinde iktidar mücadelesi yapanların terörü kullanmaları lanetlenecek bir davranıştır, ama ülkeyi işgal eden düşmanı dışarı atmak için yapılan her türlü makul ve meşru müdafaa cihaddır; cihadda Müslümanlar da ölür.

“İslam''da bütün müminlerin dini anlama ve uygulama yükümlülüğü vardır. Yeterli bilgi edinememiş olanlar bilenlere sorarak (istifta) dini öğrenir (fetva) ve uygularlar (amel).

“Bir konuda bütün müctehidler aynı şeyi söylemiş olurlarsa icma oluşur ve buna muhalefet edilemez. İcma dışında bir fetva diğerini ortadan kaldıramaz. Hristiyanlıkta –sıradan hristiyanlardan farklı- din adamları vardır, bunlar toplanırlar (konsil) dini kararlar alırlar, daha önce alınmış kararları da değiştirebilirler. İslam''da ne ruhaniler konsili vardır ne de imtiyazlı din adamları. Bilen konuşur, yazar, fetva verir, bilmeyen de bilenden öğrenir ve uygular. Bir alim fetvası ile bir başka alimin fetvasını geçersiz kılamaz. Her müctehid (alim) kendi ictihadı ile amel eder, halk da dilediği alime sorar ve öğrenir.

“Bu kurallar açısından bakıldığında vaktiyle İbm Teymiyye''nin verdiği “cihad fetvasını” (İslam ülkesine saldıran veya işgal eden düşmana karşı cihadın farz olduğu fetvasını) herhangi bir zamanda başka bir alim veya alimler gurubu bir araya gelerek kaldıramazlar. Yeni bir fetva verirlerse bu da onların fetvası olur, ilim ve ahlakça ehil iseler dileyen onlarınkini, dileyen de başka alimlerinkini alır ve uygular. (DOLAYISI İLE ŞU ANDA BiLE, TERÖRİST EYLEMLERİ BİR ZAMANLAR BİR ''ALiM'' TARAFINDAN VERİLMİŞ BiR FETVAYA DAYANDIRMAK HER ZAMAN MÜMKÜNDÜR ÇÜNKÜ 1500 YILLIK GEÇMIŞTE UYGUN BiR FETVA BULMAK KESiNLiKLE OLASIDIR. ZATEN ŞU ANDA DA YAPILANLAR iÇiN DiNi GEREKCELER ÖNE SÜRÜLMÜYOR MU?)”

Cihada değil de teröre fetva veren bir alime rastlamadım. İbn Teymiyye''nin fetvası terör değil, cihad fetvasıdır, Mardin''i ve diğer İslam şehirlerini işgal eden, yağmalayan, katliam yapan kafirlerle iş birliği yapmayı mahkum ediyor ve müminleri cihada çağırıyor. Bu ve benzeri fetvaların teröre dayanak yapılması mümkün değildir.

Ayrıca savaş, barış gibi devlete ve kamuya ait konularda fertler, birilerinden fetva alarak hareket edemezler. Fetvayı devlet alır ve uygular.

Kutlu Doğum
00:0015/04/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dün akşam başlatılan bu yılki "Kutlu Doğum" anmalarına bir şiirimle katılıyorum:

Hırka-i sa''âdet ziyareti

Seni sevdik Efendim ama bu sevgi başka

Göz yaşlarımız şahit canlar fedâ bu aşka

Seni dünya gözüyle göremedik Efendim

Rüyada görenler de demesin "Hiç görmedim"

Görmek ve ermek için çırpınıyor gönüller

Gül hasretiyle gelmiş akın akın bülbüller

Vuslat neş''esi sunar sakal, hırka ve rüyâ

Dokunuruz, öperiz, bunları doya doya

Hayır hayır kanmıyor içtikçe susuyoruz

Burada söz bitiyor, yanıyor, susuyoruz

Bugün hırkanı gördüm, önünden geçenleri

Vuslat neş''esi için bu yolu seçenleri

Yaşlı genç kadın erkek uzaklardan gelerek

Hırkana bakıyorlar ağlayarak gülerek

Söndürmüyor gözyaşı gönüldeki ateşi

Derya içinde olsa âşıkın yanmak işi

O mübarek vücuda bu hırka sarılmıştı

Kokusundan nurundan büyük nasip almıştı

Hırka-i sa''âdet bu saadet dağıtıyor

Allah sevgilisinin ruhu bize bakıyor

Aşıkların sevgisi bu ruha dokunuyor

Vuslatın mutluluğu gözlerden okunuyor

Bu dünyada lütfettin hırkanı, sakalını

Rabbimize şükrettik yere koyduk alını

Artsın muhabbetimiz eksilmesin ya Rabbi

Başka sevgiler onu hiç silmesin ya Rabbi

"Beni sevenler O''nu izlesin" buyurmuştun

Sevgimizin mayası oldu Rabbim bu muştun

Önümüzde Habîb''in ve arkasında bizler

Kervan yola düzüldü silinmesin bu izler

Bu izlere basarak yürüsün de kulların

Cennet ve cemal olsun tek nasibi onların

Suriye ve İhvan
00:0016/04/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hüseyin Altınalan''ın Milli Gazete''de yayınlanan röportajında, Müslüman Kardeşler (el-İhvanu''l-muslimûn) Teşkilatı Genel sekreteri Ali Sadreddin Beyanuni, Suriye''de Beşşar döneminde de -küçük yumuşamalar dışında- esaslı bir değişimin olmadığını, tek parti hakimiyetinin ve hukuksuzluğun devam ettiğini söylüyor, Türkiye''nin yardımı ile kendi üyeleri bakımından şu dosyaların açılmasını ve adil bir yargılama ile sonuçlandırılmasını, yaraların sarılmasını istiyor ve dileklerini şöyle sıralıyor:

"Türkiye''den Suriye ile ilişkilerinde insan hakları dosyasını gündeme getirmesini bekliyoruz…

Bu doğrultuda insani olan 4 dosyanın açılmasını istiyoruz.

Birincisi; siyasi tutukluların dosyası... Suriye''de yargılanmaksızın cezaevinde tutuklu bulunan çok sayıda siyasi tutuklu var. Öncelikle bu dosya açılmalıdır.

İkincisi; kayıp tutukluların dosyası... Yani; 30 yıldır ailelerinin haber alamadığı kayıp tutukluların dosyası... Bunlar nüfus kayıtlarına göre hayattalar ancak şu anda hiçbiri ortada yok.

Üçüncüsü; Suriye''yi terk edenlerin dosyası... Bunlar çok büyük bir oranda insandan oluşmaktadır. On binlerce kişi 30 yıldır vatanları dışında yaşıyor. Ve bu insanların Suriye''ye dönmeleri mümkün değil. Yeni yasaya göre bazıları emniyetten alacakları onayla ülkelerine dönebiliyor.

Dördüncüsü; anayasanın 49. maddesine göre idamla yargılanan İhvanı Müslimin üyelerinin dosyası... (Suriye Anayasa''nın 49. maddesinde "Müslüman Kardeşlere üye olmak, sempati duymak ya da üyelerinin ailelerine destek vermenin cezası ölümdür)"

Bayanuni''nin bu tespitleri ve isteklerini doğru yerine oturtabilmek için Suriye''de, 1976-1982 arasında cereyan eden İhvan eylemlerini ve kalkışmasını hatırlamamız gerekiyor.

Suriye, Lübnan iç savaşı ile meşgul iken İhvan, iktidarı ve rejimi değiştirmek için silahlı ayaklanmaya girişmiş, güvenlik kuvvetlerine karşı önemli zararlar ika etmişti. Hama kurtarılmış şehir ilan edildi, bütün Müslümanlar, kâfir ilan edilen iktidar ve yanlılarına karşı isyana çağrıldı. Hafız Esad isyanı kanlı bir şekilde bastırdı, sayısı çeşitli kaynaklarda 7 bin ile 35 bin arasında değişen İhvan mensubunu katletti, bir kısmını tutuklayıp zindana attı, önemli sayıda insan da ülkeden kaçtı ve hâlâ dışarıda yaşıyorlar.

İhvan hesapsız kitapsız silaha sarılmasaydı, siyaset yolunu seçseydi, rejimi değiştirmek için uzun vadeli makul bir plan üzerinden yürüseydi belki başına bunlar gelmeyecek, birçok insanın kanı boş yere akmayacak, binlerce insan işkence görmeyecek, zindanlarda çürümeyecek, gurbet ellerde kalmayacaktı.

İslam siyasi düşüncesinde muhalefet meşru olmakla beraber iktidarı ve/veya rejimi değiştirmek için izlenecek yol konusunda üç çözümden söz edilmiştir:

1. Şartlar ne olursa olsun silahlı isyan/devrim.

2. Sabredip beklemek çözümü zamana bırakmak.

3. En az zarar ve zayiatla sonuç elde etmek üzere tedbir almak, hazırlanmak ve uygun zamanı beklemek.

Üçüncü yol orta yol gibi gözüküyor; bunu bırakıp şartları ve muhtemel sonucu hesaba katmadan harekete geçmenin yanlış olduğunu tarih bize açıkça gösteriyor.

Suriye''ye dönersek, olan olmuş ve üzerinden onlarca yıl geçmiş, İhvan da tecrübelerden ders almış, amacına ulaşmak için siyaset yolunu seçmiştir. Artık Suriye de geçmişin yaralarını sarmak, incinmiş gönülleri tamir etmek, haksız ve ölçüsüz mahkumiyetleri sona erdirmek için harekete geçmeli, hukuku işletmelidir.

Ya hep ya hiç mi?
00:0018/04/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ak Parti iktidara geldiği günden beri –diğer icraatı yanında- ülkede demokratikleşmenin yollarını açmaya, darbe dönemlerinden kalma tıkanıklıkları aşmaya, insan hak ve özgürlükleri alanını genişletmeye çalışıyor. Bu amaca ulaşabilmek için birçok teşebbüste bulundu, kendi hataları, kusurları, acemilikleri olsa da sonuç alınamamasının baş sorumlusu siyasi ve sivil (birçoğu meşruiyet ve demokrasi dışı) muhalefet oldu.

"12 Eylül anayasası baştan sona değiştirilmelidir, yeni bir anayasa şarttır" diyenler, bu iktidar isteneni yapmaya kalkışınca "şimdi olmaz, bunlarla olmaz, biz yapmalıyız, bizimle uzlaşmaları gerekir…" diyerek ipe un serdiler, niyet okudular, açıklanan amaçların dışında amaçlar aradılar, rejimin tehlikeye gireceğinden söz ettiler, laiklik tabusunu öne sürdüler, mecliste engellediler, anayasa mahkemesini devreye soktular, medyayı etkili bir şekilde kullandılar… İşte bu yüzden yeni bir anayasa mümkün olmadı.

Ülkeyi askeri vesayetten ve yargıçlar devleti olmaktan çıkarmak, partilerin tepesinde demoklesin kılıcı gibi asılı duran kapatılma korkusunu ortadan kaldırmak için hiç değilse zorunlu olan bazı maddeleri değiştirmek üzere harekete geçildi, aynı çevreler yine aynı terane ile ortalığı karıştırmaya çalışıyorlar.

Neymiş efendim?

Böyle bölük pörçük değişiklik bir işe yaramazmış.

Yargı abluka altına alınıyormuş.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi çiğneniyormuş.

Parti kapatmanın zorlaştırılması konusunda ileri gidilmiş…

Bunlar bahane, aslında her partinin ve çevrenin çıkarları bakımından talepleri var, bunlar yerine getirilse diğer bahaneler ortadan kalkıveriyor.

CHP örneğine bakalım. Önce bütünüyle karşı çıktılar, uzlaşmak için görüşmeyi bile kabul etmediler. Anayasa mahkemesi tehdidini tekrarladılar. Arkadan "üç madde dışında hiçbir madde ile problemimiz yok, bu üç maddeyi paketten çıkarın geri kalanı destekleyelim" dediler. Ama bir yandan da komisyonda bütün maddelere muhalefet şerhi koydular.

Görülen odur ki, bütünü veya zorunlu olan bazı maddeleri mutlaka değiştirilmesi gereken, bunda ülke ve millet menfaatinin bulunduğu müsellem olan bugünkü anayasaya dokundurmak istemeyenlerin asıl saiki "ülke ve millet için yararlı, hatta zorunlu olma" değil, kendi menfaat ve politikalarına uygun olup olmamadır.

Bir madde değiştiriliyorsa ve bu da gerekli ise "niçin filan madde değiştirilmiyor, o madde kalacaksa hiçbiri değişmesin…" şeklindeki bir mantık ve itiraz he zaman yerinde, faydalı ve samimi olmayabiliyor.

Değişiklik tasarısı meclise geliyor, saniyesi milyarlara mal olan müzakerelerde sonuç alınamayacağını bilerek yapılacak engellemeleri de, bu değişikliğe kimin destek kimin köstek olduğunu da millet görecek ve not edecektir.

Özellikle iktidar milletvekilleri büyük bir imtihanla karşı karşıyadırlar.

Dilerim millet ve memleket için hayırlısı ne ise o olur!

..Hakkı kötüye kullanmak
00:0022/04/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Milletvekillerinin denetim, teklif, bilgi almak gibi maksatlarla söz alma, konuşma hakları vardır. Siyasi partilerin de kanun tasarı ve teklifleri görüşülürken lehte ve aleyhte konuşma hakları mevcuttur. Ancak bütün bu haklar iyi niyetle, millet ve ülke yararına, bir iyiyi gerçekleştirmek veya bir kötüyü engellemek gibi maksatlarla verilmiştir.

Birkaç gündür Meclis''te Anayasa değişikliği teklif paketi görüşülüyor. Görülen manzara iç burkuyor, can sıkıyor, ülkenin hali ve geleceği konusunda insanın ümitlerini zayıflatıyor, zaten gergin olan ortamı geriyor ve yeni yetişenlere kötü örnek oluyor.

Evet yapılan bir konuşma, verilen bir önerge istenmeyen bir tasarı veya teklifi engellemeye yarasa buna bir diyecek olmaz; muhalefet hakkı yerinde kullanılmış olur. Ama görünen köy kılavuz istemediğine göre şu anda yapılanlar yalnızca geciktirmeye yarıyor, engellemiyor.

Geciktirme ne işe yarıyor?

Hiçbir işe yaramadığı gibi saniyesi milyonlara mal olan Meclis toplantılarını israf ediyor, milletin parasını çarçur ediyor, görülecek yüzlerce başka iş var, bunları geciktiriyor…

Bir milletvekili sırf muhalefeti ve fikirleri zabıtlara geçsin diye de konuşabilir; bu da meşrudur ve faydalıdır, ama gereksiz, faydasız, yalnızca engellemeye -ki, bunun da mümkün olmadığı besbelli- yönelik davranışları tasvip etmek mümkün değildir.

Bir de üslup ve davranış bozuklukları var ki, evlerinde dinleyen büyükler, neredeyse çocukları ve torunları başka odaya gönderme noktasına geliyorlar. Koca koca adamlar yerlerinden fırlıyorlar, konuşanların sözlerini kesiyorlar, hançerelerini yırtarcasına bağırıyorlar, başkanının kürsüsünün önüne gelerek fiilen onu yönlendirmeye kalkışıyorlar, birbirlerine ve başkana ağır sözler söylüyorlar…

Dostça uyarıyorum; bu davranışların sahiplerinin -aklı havada bazı partizanlar dışında- dinleyen ve seyredenlerden müspet not alması ve onlara itibar kazandırması mümkün ve muhtemel değildir.

İster muhalefet ister iktidar mensupları davranışlarına dikkat etmeli, konuşmalarını usule uygun yapmalı, bilinen bazı topluluklara mahsus ağız dalaşı, küfür ve kavgaları mutlaka terk etmelidirler. Eğer bu olmayacaksa Meclis müzakereleri canlı olarak yayınlanmamalı, çirkinlikler süzgeçten geçirildikten sonra kamuya aktarılmalıdır. Eğer bu mümkün olsa görürsünüz ki, çirkinlikler de azalacaktır; çünkü tribünler ortadan kalkacak, seyircisiz oyun tad vermeyecektir.

İktidar milletvekillerine tavsiyem, asla muhalefetin tahriklerine kapılmamaktır. Yanlışları düzeltmek, görüşleri dile getirmek, teklif ve tasarıları açıklayıp savunmak üzere konuşulmalı, konuşmalar Sayın Kuzu ve Sayın Üskül gibi sakin, edepli ve ikna etmeye yönelik bir üslupta olmalı, sesler yükselmemeli, hakarete yer verilmemeli, saldırılar cevapsız bırakılmalıdır.

Saldırıya cevap verilirse alacak borç kalmaz, verilmezse cevap vermeyen alacaklı kalır ve bunu seçim sandığının başında tahsil eder.

Milletin unutacağını sananlar hep aldanmışlardır.

.İslamcılar değişti ve dönüştü mü?
00:0023/04/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslamcılık ve İslamcılar üzerine pek çok yazı yazılmış, konuşma ve araştırma yapılmış, kitap neşredilmiştir. Ama daha fazlasına ihtiyaç bulunduğu aşikârdır.

İslamcılığın tarifi ve tarihi konularında da önemli görüş ayrılıkları vardır.

Son günlerde Türkiye''de İslamcıların değiştiği ve dönüştüğü söylenmiş ve tartışılmıştır.

Bu yazıda yapmak istediğim şey benim İslamcılık anlayışımı ifade etmektir. Başkalarına da tavsiyem, henüz kavram üzerinde ittifak bulunmadığı için bir şey söylemeden önce kendi İslamcılık anlayışlarını ortaya koymaları ve hükümlerini bu anlayış üzerine bina etmeleridir.

Bana göre Abdulhamid''e izafe edilen "resmi İslamcılık" da, Efgani-Abduh-R.Riza ile başlatılan ve bizde -İkinci Meşrutiyet''ten sonra ortaya çıkan- siyasi ve fikri cereyanlar içinde yer verilen İslamcılık da bir bütünün uygun veya uygunsuz parçalarından, döneme ait temsillerinden ibarettir.

İslamcılık ifadesi de yerindelik bakımından tartışmaya açıktır. Bana kalsa "İslam dâvası veya Müslüman''ın dâvası" ifadesini tercih ederdim.

Evet, vahiy ile gelmiş bulunan bu dinin mensuplarından istediği, beklediği, onlara –imkan ve ihtiyaca göre- farz-ı kifaye kıldığı bir vazife vardır: İslam''ı fert ve cemiyet olarak uygulamak, korumak, devamlılığını sağlamak ve yaymak. Bu vazife iki faaliyetle yerine getirilir: Cihad ve ictihad.

Cihad bir yandan iç muhalif olan nefse karşı, bir yandan da dış muhalif olan İslam düşmanlarına karşı yapılacak mücadeleler toplamıdır. Bu mücadelenin silahlı olanı, şiddet içereni bütünün bir parçasından ibaret olup zarurete (başka çarenin bulunmamasına) dayalıdır. Mücadelenin bütününe bir isim vermek gerekirse en uygunu "amel"dir. İslamî amel, dinin bütün şümulü ile uygulanması manasına gelir.

İctihad, cihadın nerede, ne zaman, nasıl, hangi parçasının kimler tarafından… yapılacağını, iç ve dış şartları göz önüne alarak, vahyi lafız ve ruhuyla anlayıp açıklayarak ortaya koyan "ilmî faaliyet"in adıdır. Bu ilmî faaliyet olmadan cihad, cihad olmadan da İslam davasını gerçekleştirecek olan "amel" olmaz.

Müslüman''ın davası veya İslamcılık, ictihad ve cihad (amel) yoluyla dinin farz kıldığı "yaşama, koruma, yayma" vazifesine sahip çıkmak ve bu vazifenin -herkesin durumuna göre uygun olan- bir yerinde olmaktır.

İşte bu anlayışa dayanarak diyorum ki, her Müslüman aynı zamanda İslamcı''dır.

İslamcı''nın ve İslamcılığın değişmesi ve dönüşmesinden maksat davadan vaz geçmek veya davanın mahiyet ve yönünü değiştirmek ise bu dönüşüm sonunda ortaya çıkan "fikir, inanç, dava ve uygulama"ya İslamcılık denemez.

Maksat ictihadın değişmesi, değişmeyen davanın uygulamasına dair farklı yöntemlerin ileri sürülmesi ise buna "İslamcılığın değişmesi ve dönüşmesi" denmek doğru olmaz ve kafa karışıklığına sebep olur.

Zuhr-i âhir
00:0025/04/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bursa''da bir camide Cuma namazını kıldık, çıkarken baktım birisi eline birçok kitapçık almış dağıtıyordu, bir tane de bana verdi. Kitapçığın üzerinde “Zuhru Ahir” yazıyordu, bunu görünce meseleyi anladım, kırk yıl önce bu konuda bir yazı yazmış ve Diyanet dergisinde yayınlamıştım (Cuma Günü ve Namazı). Daha sonra bu yazıyı “İslam''ın Işığında Günün Meseleleri” isimli kitabıma da aldım. Artık bu konu kapanmıştır zannederken cami önlerinde kitapçık dağıtıldığını görünce bütün hararetiyle devam ettiğini anladım.

Konu şudur:

Cuma namazının sıhhat şartları üzerinde de ihtilaf vardır, bu sebeple cumanın farzından sonra o günün öğle namazını veya onun yerine geçecek bir namazı (zuhr-i âhir) kılmak gerekir mi, gerekmez mi?

Asıl konuya girmeden önce hatırlatmak gerekir ki, Cuma namazından önce sünnet kılınır, iki rek''at Cuma namazının farzı kılınır, bundan sonra da sünnet kılınır. Ön ve son sünnetin kaçar rek''at olduğu konusunda da ihtilaf bulunmakla beraber genellikle kabul edilen ve uygulanan dörder rekat sünnettir.

Bunlardan başka, cumanın son sünnetinden sonra bazı kimselerin zuhr–i âhir adıyla dört, vaktin sünneti adıyla da iki rek''at daha namaz kıldıkları görülmektedir. Yukarda anlatılanlar dışında vaktin sünneti diye bir namaz yoktur.

Zuhr–i âhire (son öğle namazı) gelince bunu, adını andığım yazımdan nakledeyim (kaynakları merak edenler yazının aslına kitabımdan veya sitemden bakabilirler):

Şartlarındaki ihtilâf dolayısıyla cumanın sahih olmaması ihtimâline dayanarak zuhr–i âhiri kılmanın hükmü nedir? Yani bu namazı kılmak farz mı, sünnet mi, mekrûh mu, bid''at veya memnû mudur? Bu mevzûdaki görüşleri iki grupta toplamak mümkündür:

1. Kılınmasına Taraftar Olanlar:

Bunlar da kılınmasında birleşmekle beraber farz mı, sünnet mi, ihtiyat mı olduğu konusunda farklı kanaatler ileri sürmüşlerdir. Hemen hepsinin hareket noktası bir şehir veya büyük köyde, birden fazla camide cumanın sahih olmaması ihtimâlidir.

a) İmam Şâfiî “bir şehirde iki veya daha fazla yerde cuma kılınmış ise önce kılanların cuması sahihtir. Sonra kılanların cuması olmamıştır (bâtıl) ve öğleyi yeniden kılmaları farzdır” demiştir. Şâfiî''ye göre hangisinin önce kıldığı belli değilse, hepsinin öğleyi yeniden kılmaları gerekir. Dikkat edilirse İmam Şâfiî “zuhr-i ahirden bahsetmiyor, öğle namazını yeniden kılmaktan söz ediyor.

İmam Şâfiî''den sonra gelen ve ona tâbi bulunan Şâfiî müctehid ve fakihleri yukarıdaki hükmün, ihtiyaç olmadığı halde cumanın birden fazla camide kılınmış olmasına ait bulunduğunu; şayet caminin mükelleflere göre küçük olması gibi bir mazeret varsa birden fazla camide kılınabileceğini, böyle olunca da öğle namazını kılmanın farz olmayacağını, ancak sünnet mahiyetinde olabileceğini ifade etmişlerdir.

Hanbelilerin görüşü de Şafiîlerinki gibidir.

Bu iki mezhebin tatbikatında cuma namazı, ihtiyaç olmadığı halde birden fazla camide kılınmışsa ilk kılınandan sonrakiler bâtıl sayılmakta -şüphe halinde hepsi bâtıl sayılmakta- ve öğle namazı yeniden kılınmaktadır.

Eğer cuma namazı ihtiyaca binâen birden fazla camide kılınmış ise bu takdirde bâtıl sayılmamakta, ancak ihtiyaten öğle namazının kılınması tavsiye edilmektedir. Bugün hemen her şehir ve büyük köyün -cumayı kılsın kılmasın- namaz ile mükellef bulunanlarını bir cami almayacağına göre kılınan cumalar Şâfiîlere göre de sahihtir ve öğleyi kılmak farz değildir.

b) Hanefîlerden bazılarına göre birden fazla camide veya köyde kılınan cumanın sıhhatinde şüphe bulunduğu için ihtiyâten, cumadan sonra, herkesin kendi başına şu niyetle bir namaz kılması iyi olur: “Vaktine yetiştiğim halde henüz edâ etmediğim veya henüz üzerimden düşmeyen son farzı yahut son öğleyi kılmaya niyet ettim.” İşte bu namaz zuhr–i âhir denilen namazdır, dört rek''attır, birinci oturuşta ettahiyat okunur, dört rek''atta da fatihaya bir sûre veya yeteri kadar âyet ilâve edilir.

Şüphe mevcutsa bu namazı kılmak vâcib, şüphe yoksa menduptur.

Zuhr–i âhirin kılınmasını müdâfaa edenlerin delilleri şüphe ve ihtiyattır. Aslında Şâfiîler ihtiyaç sebebiyle birkaç camide kılınan cumanın sahih olduğunu kabul ediyorlar. Hanefî mezhebinden sahih ve tercihe şayan görülen mütâlâa da birkaç camide kılınan cumanın sahih olduğudur; hattâ bu mezhep ihtiyacı da şart koşmamıştır. İşte buna rağmen, “mâdem ki sahih olmaz diye de bir görüş vardır ve madem ki bu görüşe göre cumanın sıhhati şüphelidir, şu halde ihtiyaten öğle namazı kılınmalıdır ki borçlu kalınmasın” denilmektedir.

Bu görüşün isabetli olmadığını söyleyen fakihlere ben de katılıyorum ve onların söylediklerini de gelecek yazıda sunacağım.

Zuhr-i âhir (2)
00:0029/04/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Pazar yazısının devamı: Benim de katıldığım "zuhr–i âhir kılınmamalıdır" diyenler de gerekçeleri bakımından iki guruptur:

a) Birinci gruptakiler, şüphenin ibâdeti ifsâd edeceğinden hareket ederek zuhr–i âhiri kılmak mekrûh olur diyenlerdir. Bunlara göre cuma gibi mübârek ve çok sevaplı bir ibâdeti edâ edenler, "bu namaz şu ihtilâf sebebiyle belki sahih olmamıştır" şüphesiyle son öğle namazını (zuhr–i âhiri) de kılarlarsa, cuma namazlarını ifsad ve iptâl etmiş olurlar. Ayrıca bunu gören halk, cuma namazının farz olmadığını, öğlenin farz olduğunu, yahut da bir vakitte ikisinin de farz olduğunu zanneder. İşte bu sebeple zuhr–i âhiri kılmak mekrûhtur.

Bu görüşü İbn Nüceym (v. 970/1563) el–Bahru''r–râık''ta ileri sürmüş, Alâuddin el–Haskefî de (1088/1677) ed–Durru''l-muhtâr''da benimseyerek nakletmiştir.

İbn Abidin de el–Makdisî''ye uyarak şöyle demiştir: "Eğer bu namazı kılmak böyle bir yanlış anlayış ve fesada sebep olursa açıkça kılınmamalıdır; havâs (okumuş yazmış kimseler) bunu evinde kılmalıdır."

Hanefî mezhebinde tercih edilen görüş, Cuma namazının bir yerleşim merkezinde birden fazla camide kılınmasının caiz ve sahih olduğudur.

b) İkinci grupta olan zevat bid''at esasından yürüyerek zuhr–i âhirin kılınmasını meneden ve günah sayanlardır. Şevkânî, Sünen–i Ebû Dâvûd şârihi allâme M. Şemsuddin el–Azimâbâdî, Cemâlüddin el–Kâsımî, Mustafa el–Galâyinî, Ali eş-Şebrâmellisî, M. Reşîd Riza el–Huseynî gibi zevatın içinde bulunduğu bu grubun delilini şöylece hülâsa etmek mümkündür: "Bâtıl olduğunu bilerek cuma namazı kılmak haramdır; cumanın sahih olduğuna inanılıyorsa öğle namazını kılmaya ihtiyaç yoktur; böyle bir namaz (zuhr–i âhir) sahâbe, tâbiûn ve müctehid imamlar devrinde kılınmamıştır; dinde olmayan bir ibâdeti âdet haline getirip ona yamamak bid''attır; bunu yapan günahkâr olur..."

Dört mezheb imamı içinde "zuhr-i ahir kılınmalıdır" diyen birisi yoktur.

Sonuç:

Buraya kadar zuhr–i âhirin lehinde ve aleyhinde olan âlimler ile delillerini arzetmiş olduk.

Bizim kanâatimize göre de zuhr–i âhir kılınmamalıdır. Şüphe ve ihtiyat sebebiyle kılınmasını müdâfaa eden zevata karşı şunları hatırlatmakta fayda vardır:

1. Fıkhın ibâdât, muâmelât ve ukubâta ait her bölümünde müctehidlerin sayısız ihtilâfı, ictihad ve görüş farkları vardır. Müslümanlar —şâyet bizzat ictihad edecek kadar âlim değil iseler— bu ictihadlardan birine uymakla mükelleftirler. İctihadlarına veya tâbi oldukları müctehide (mezhebe) göre yaptıkları ibâdet sahih ise artık başka bir mezhebe ve müctehide göre sahih olmaması onları ilgilendirmez ve ibâdetlerine zarar vermez. Üzerinde ihtilâf edilmiş binlerce meselede bir müctehide tâbi olarak ibâdet ederken sâdece cuma namazında ihtilâfı gözönüne alıp ihtiyata riâyet etmeye kalkışmak lüzumsuz bir davranıştır.

2. Her bid''at bir sünneti öldürür. Bu zuhr–i âhir sebebiyle, cumanın farzından sonra kılınacak namaz arttırıldığı için halk cumanın son sünnetini de terketmeye başlamıştır. Halbuki farzdan sonra sadece iki veya dört rek''at namazın sünnet olduğu anlatılsa ve tatbikat da buna göre olsa, bu sünneti yerine getireceklerin sayısı artacaktır.

3. İhtiyata ancak faydalı olduğu zaman riâyet edilir. Yola çıkacak adam belki yolda yiyecek bulamam diye bir oturuşta ihtiyaten üç öğünlük yemek yese, ihtiyaten doktorun tavsiyesinden fazla ilâç alınsa zararlı olur. Allah ve Rasûlü müslümanları ne ile mükellef kılmış ise onları yerine getirmek, buna bir şey ilâve etmekten kaçınmak ihtiyatın tâ kendisidir.

4. Biz bu kanaâti serdederken Allah''ın bizden istediği bir ibâdeti kaldırmak veya azaltmak değil, müslümanları sünnet hudûdu içinde tutmak, cemâati arttırmak ve manevî değeri çok üstün olan cuma ibâdetini sakatlanmaktan korumak istiyoruz.

Zuhr-i âhir (2)
00:0029/04/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Pazar yazısının devamı: Benim de katıldığım "zuhr–i âhir kılınmamalıdır" diyenler de gerekçeleri bakımından iki guruptur:

a) Birinci gruptakiler, şüphenin ibâdeti ifsâd edeceğinden hareket ederek zuhr–i âhiri kılmak mekrûh olur diyenlerdir. Bunlara göre cuma gibi mübârek ve çok sevaplı bir ibâdeti edâ edenler, "bu namaz şu ihtilâf sebebiyle belki sahih olmamıştır" şüphesiyle son öğle namazını (zuhr–i âhiri) de kılarlarsa, cuma namazlarını ifsad ve iptâl etmiş olurlar. Ayrıca bunu gören halk, cuma namazının farz olmadığını, öğlenin farz olduğunu, yahut da bir vakitte ikisinin de farz olduğunu zanneder. İşte bu sebeple zuhr–i âhiri kılmak mekrûhtur.

Bu görüşü İbn Nüceym (v. 970/1563) el–Bahru''r–râık''ta ileri sürmüş, Alâuddin el–Haskefî de (1088/1677) ed–Durru''l-muhtâr''da benimseyerek nakletmiştir.

İbn Abidin de el–Makdisî''ye uyarak şöyle demiştir: "Eğer bu namazı kılmak böyle bir yanlış anlayış ve fesada sebep olursa açıkça kılınmamalıdır; havâs (okumuş yazmış kimseler) bunu evinde kılmalıdır."

Hanefî mezhebinde tercih edilen görüş, Cuma namazının bir yerleşim merkezinde birden fazla camide kılınmasının caiz ve sahih olduğudur.

b) İkinci grupta olan zevat bid''at esasından yürüyerek zuhr–i âhirin kılınmasını meneden ve günah sayanlardır. Şevkânî, Sünen–i Ebû Dâvûd şârihi allâme M. Şemsuddin el–Azimâbâdî, Cemâlüddin el–Kâsımî, Mustafa el–Galâyinî, Ali eş-Şebrâmellisî, M. Reşîd Riza el–Huseynî gibi zevatın içinde bulunduğu bu grubun delilini şöylece hülâsa etmek mümkündür: "Bâtıl olduğunu bilerek cuma namazı kılmak haramdır; cumanın sahih olduğuna inanılıyorsa öğle namazını kılmaya ihtiyaç yoktur; böyle bir namaz (zuhr–i âhir) sahâbe, tâbiûn ve müctehid imamlar devrinde kılınmamıştır; dinde olmayan bir ibâdeti âdet haline getirip ona yamamak bid''attır; bunu yapan günahkâr olur..."

Dört mezheb imamı içinde "zuhr-i ahir kılınmalıdır" diyen birisi yoktur.

Sonuç:

Buraya kadar zuhr–i âhirin lehinde ve aleyhinde olan âlimler ile delillerini arzetmiş olduk.

Bizim kanâatimize göre de zuhr–i âhir kılınmamalıdır. Şüphe ve ihtiyat sebebiyle kılınmasını müdâfaa eden zevata karşı şunları hatırlatmakta fayda vardır:

1. Fıkhın ibâdât, muâmelât ve ukubâta ait her bölümünde müctehidlerin sayısız ihtilâfı, ictihad ve görüş farkları vardır. Müslümanlar —şâyet bizzat ictihad edecek kadar âlim değil iseler— bu ictihadlardan birine uymakla mükelleftirler. İctihadlarına veya tâbi oldukları müctehide (mezhebe) göre yaptıkları ibâdet sahih ise artık başka bir mezhebe ve müctehide göre sahih olmaması onları ilgilendirmez ve ibâdetlerine zarar vermez. Üzerinde ihtilâf edilmiş binlerce meselede bir müctehide tâbi olarak ibâdet ederken sâdece cuma namazında ihtilâfı gözönüne alıp ihtiyata riâyet etmeye kalkışmak lüzumsuz bir davranıştır.

2. Her bid''at bir sünneti öldürür. Bu zuhr–i âhir sebebiyle, cumanın farzından sonra kılınacak namaz arttırıldığı için halk cumanın son sünnetini de terketmeye başlamıştır. Halbuki farzdan sonra sadece iki veya dört rek''at namazın sünnet olduğu anlatılsa ve tatbikat da buna göre olsa, bu sünneti yerine getireceklerin sayısı artacaktır.

3. İhtiyata ancak faydalı olduğu zaman riâyet edilir. Yola çıkacak adam belki yolda yiyecek bulamam diye bir oturuşta ihtiyaten üç öğünlük yemek yese, ihtiyaten doktorun tavsiyesinden fazla ilâç alınsa zararlı olur. Allah ve Rasûlü müslümanları ne ile mükellef kılmış ise onları yerine getirmek, buna bir şey ilâve etmekten kaçınmak ihtiyatın tâ kendisidir.

4. Biz bu kanaâti serdederken Allah''ın bizden istediği bir ibâdeti kaldırmak veya azaltmak değil, müslümanları sünnet hudûdu içinde tutmak, cemâati arttırmak ve manevî değeri çok üstün olan cuma ibâdetini sakatlanmaktan korumak istiyoruz.

....Yandaş Yargı
00:0030/04/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Eteklerindeki taşları boşaltmak için her fırsatı yerli yersiz kullanan muhalefet milletvekilleri, müzakere edilen anayasa değişikliğinde yer alan yargı ile ilgili maddeleri tenkit ettiler ve genel olarak iktidarın “yandaş yargı” oluşturmaya çalıştığını söylediler.

“İktidar yandaş yargı oluşturabilir mi, yargıçların tamamı veya çoğu yandaş olabilir mi, bu düşünce yargıçlara hakaret değil midir?” gibi sorular da var, ama ben “Neden mevcut yargının da yandaş olabildiği, hukukun aşılmaz çizgilerini bile aşabildiği, bu sebeple mutlaka bazı değişikliklerin yapılması gerektiği” söylenmiyor diye sormak istiyorum.

En büyük anayasa suçu darbedir. Darbeler yapıldı, yargıçlar işi bırakma eylemi yapmadılar, istifa etmediler, askerlerin çağrısına icabet ettiler, onların hukuk dışı konuşmalarını sükunetle dinlediler, üstelik alkışladılar.

Yassıada mahkemesinden bugüne kadar yargı nice rezalete ve zulme imza attı.

Elbette “Türkiye''de de hakimler var”, elbette kuru ile yaşı bir tutamayız, ama son yıllarda özellikle parti kapatma, din özgürlüğü, başörtüsü, İmam Hatipler ve benzeri konularda Danıştay''ın ve Anayasa Mahkemesi''nin verdikleri kararlarda kim bunların tarafsız olduğunu iddia edebilir?!

Bu mahkemeler muhalefetin istediği veya tahammül edebildiği alanlarda başka politikalara, güçlere veya ideolojilere yandaş olduklarında ayıp etmiyorlar da yalnızca iktidara yandaş oldukların da mı ayıp ediyorlar?

Ben bir vatandaş olarak yüksek mahkemelerin taraf tutarak verdikleri hükümler karşısında üzülüyor, hatta bazen isyan ediyorum. Buna rağmen muhalefetin “mevcut olduğu gibi kalsın, iktidara yaramasın da ne olursa olsun” diyen tavrını asla tasvip etmiyorum, halkın da tasvip etmediğinden eminim.

İktidar kimseye mülk değildir, bugün bir partiye, yarın bir başkasına nasip olur; bu sebeple iktidarı ve muhalefeti ile bütün partilerin ve milletvekillerinin uzun vadeli düşünüp buna göre karar vermeleri ve hareket etmeleri gerekiyor.

Demokrasilerde temsil konusu çözümü olmayan bir düğümdür ve demokrasinin tamiri mümkün olmayan kusurlarından biridir, Çünkü kâmil manada temsil mümkün değildir ve mümkün olan en geniş temsil de en problemli ve ülke için en pürüzlü olanıdır. Böyle bir durumda uzlaşma hayaldir, uzlaşmasız iş görmek de neredeyse muhaldir. Şu halde işlerin yürümesi için çoğunluğun iradesi esas olmaya devam edecek, azınlıkta kalanlar da halkı ikna etmek için değişmeyi düşünecekler ve belki bir gün sıra onlara da gelecektir. Demokrasinin tabiatı ve kaderi budur.

Ama temsil ne kadar eksik olursa olsun yine de halkın seçtiklerinin millet iradesini temsil etme durumları, atanmış yargıçların ve diğer memurların temsil etmelerinden daha sağlıklı ve olması gerekene daha yakındır.

Hasılı yargıçlar, bürokratlar ve bunlar arasında askerlerin yönettiği bir ülkede -eğer çok lazımsa- demokrasi yoktur.

.Dil, burka ve Türklerin üstünlüğü
00:002/05/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yeni Şafak''ın dünkü nüshasında, aynı sayfada üç haber vardı: 1. "Kamusal alanlardan dini sembollerin kaldırılmasını teklif eden Türk asıllı bakanı Alman Meclisinde Türkçe olarak tebrik eden Yeşillere mensup milletvekiline CDU''lu milletvekilleri "Mecliste yalnızca Almanca konuşulması gerektiğini ileri sürerek sert tepki göstermişler.

2. İspanyol Senatosunun yönetmeliğinde yapılan bir değişiklikle artık genel oturumlarda beş dilde konuşmak serbest bırakılmış.

3. Belçika''da, halka açık yerlerde burka veya yüzün tamamını örten nikabın (peçenin) giyilmesini yasaklayan kanun oybirliği ile kabul edilmiş.

4. Bir köşe yazarımız da Prof. Ümit Özdağ''ın, "Türklerin üstün olduğunu düşünüyorum" ifadesine takılmıştı ve "hangi bakımdan" diye soruyordu.

Yorum:

1. Aklıma ilk gelen şey Sultan Abdülhamîd''in, Türkçe bilmeyen Tunuslu Hayreddin Paşa''yı sadr-ı a''zam (başbakan) yapmış olduğudur. Osmanlı meclisinde Türkçe bilmeyen birçok mebus da vardı.

Farklı etnik gurupları sinesinde barındıran bir ülke/topluluk, belli bir dili dayattığı sürece diğer dil mensuplarının muhafazakarlık damarları kabarır ve inadına kendi dilleri ile konuşmak isterler. Serbest bırakırsanız, meramını kime ve en iyi anlatmak istiyorsa onun dilini kullanır.

2. İspanyol Senatosunun aldığı karar önemli bir tecrübe olacak; bakalım burada kim hangi dili tercih edecek ve o dili bilmeyenlerle nasıl anlaşacak, tepkiler nasıl olacak!?

3. Başörtüsünü yasaklamanın güvenlik gerekçesine bağlanması saçma olur ve oluyor. Ama yüzü tamamen örten bir peçenin yasaklanması ile güvenliği koruma arasında elbette bir sebep-sonuç ilişkisi olur. Kendisini gizlemek isteyen kötü niyetli kimselerin peçeyi kullanmaları pekala mümkündür. Dinimizde birçok mezhebe göre kadınlar yüzlerini örtmekle yükümlü değildirler; peçe yasağının uygulandığı ülkelerde işte bu "rahmet olan ihtilaf"tan yararlanmak mümkün olacaktır.

4. Tevafuk olacak ki, ben de konuşmanın bu kısmını (beş dakika kadarını) dinlemiştim. Sayın Özdağ mutlak olarak "Türkler üstündür" demedi, bir milliyetçinin ağzından ilk defa duyduğum için ilgi çekici ve önemli bulduğum şu ifadeyi kullandı: "Ben Türkleri takvâ bakımından üstün görüyorum".

Bilindiği gibi İslam, fertlerin ve insan topluluklarının üstünlüğünü ırka, dile, soya sopa, bölgeye, renge, ekonomik duruma… değil, "takvâ"ya; yani dindarlık ve güzel ahlaka bağlıyor (Hucurât: 49/13) Ayrıca ümmetin kavim ve kabilelere (bugün için uluslara) bölünmesini de istemiyor; bütün Müslümanların bir bayrak, bir yönetim, bir kanun çerçevesinde tek millet olmasını istiyor. Diyelim ki ümmet, kaza kader sonucu kavimlere ve uluslara bölündü; bu takdirde üstünlük ölçüsü yine dindarlık ve güzel ahlak olacaktır.

Bir milliyetçi "Ben mensup olduğum Müslüman ulusu "takvâ" yönünden diğer Müslüman uluslardan üstün buluyorum, görüyorum derse hem bu ifade önemli bir değişimi ve terkibi ifade eder hem de bu sözde, dinî bakımdan bir problem olmaz, yalnızca vakıa mutabık (gerçekte olana uygun) olup olmadığı tartışılabilir.

Bugün iyi olmasa da bölünmüş olan İslam milletinin parçaları keşke "takvâ"da yarışsalar, hem yekdiğerine hem de ötekilere bu bakımdan örnek olsalar!

Anayasa değişikliği ve kuvvetler ayrımı
00:006/05/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Anayasa''nın yüksek yargı ile ilgili bazı maddelerinin değiştirilmesine karşı çıkanların dayanaklarından biri de kuvvetler ayrılığı ilkesidir. Onlara göre "demokrasilerde veya Türkiye örneğinde çoğunluğun oyunu alan bir parti hem yasamayı hem de yürütmeyi ele geçirir, böylece yasamanın yürütmeyi denetlemesi imkanı ortadan kalkar. Geriye üçüncü kuvvet olan yargı kalır, yasama ve yürütmenin hatalarını, sapmalarını bağımsız ve tarafsız yargı denetleyecektir. Eğer yapılan değişiklikler sonunda yargı da yürütmeye tâbi hale gelirse bütün ipler tek parti iktidarının/hükümetinin eline geçer ve diktatörlük kurulmuş olur…"

Bu iddia şu unsurları içeriyor:

1. İktidarda daima tek parti olur.

2. Bu tek parti hata eder hukuktan sapabilir.

3. İktidar yanlış yaptığında bunu yargı da denetleyemezse diktatörlük gelir, halk onu beğenmese bile değiştiremez (bu manada bir denetim de yoktur).

4. Yargı bağımsız olursa tarafsız da olur, yargı hata etmez, hukuktan sapmaz, onun kendinden başka bir denetimciye ihtiyacı yoktur. Sonuçta en üstün kuvvet yargıdır ve son sözü o söyler, parlamentoya ve halka rağmen onun dediği olur.

Bize ve açık gerçeğe göre bu öncüllerin tamamı tutarsızdır, asılsızdır ve vakıaya aykırıdır. Çünkü:

1. İktidarda daima tek parti olmaz, iktidar Meclis''teki oy sayısı bakımından zayıf olabilir ve koalisyon hükümetleri de olur.

2. Tek parti iktidarı kadar taraflı yargının da hata etme ve hukuktan sapma ihtimali vardır.

3. Yargı elbette denetleyecektir, ama yargı diğer iki kuvvetle ve milli irade ile ters düşerse üstünlük yargının olamaz; olduğu takdirde işte o zaman "yargı diktası" oluşur ve onu halk da değiştiremez. Halbuki demokrasilerde tek parti iktidarını da belli süreler sonunda halk değiştirebilir ve böylece milli irade devreye girmiş olur.

4. Bağımsız yargının aynı zamanda tarafsız da olacağı, hata etmeyeceği, hukuktan sapmayacağı, kendi kendini denetlemesinin yeterli olacağı iddiasına ise -ülkemizde olup bitenleri gören- kargalar bile güler.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi TC Anayasası''nın başlangıç bölümünde şöyle yer almıştır:

"Kuvvetler ayrımının, devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmeyip, belli devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medenî bir işbölümü ve işbirliği olduğu ve üstünlüğün ancak Anayasa ve kanunlarda bulunduğu…"

Unutmayalım ki, Anayasa ve kanunları parlamento yapar.

Bir de ansiklopedi bilgisi:

"Bir birimin diğerlerinden üstün olmasını engellemek ve birimleri birlikte çalışmaya teşvik etmek için, kuvvetler ayrılığını uygulayan yönetim sistemleri ''frenler ve dengeler''ini geliştirdiler. Bu sayede bazı birimler diğer birimlere etki edebilirler (Mesela Amerikan Başkanı''nın Kongre''den geçen yasaları veto etme hakkının olması veya Kongre''nin, federal mahkeme kararlarını değiştirebilmesi gibi). Kuvvetler ayrılığı ilkesini benimsemiş her ülkenin kendine özgü bir ''frenler ve dengeler'' sistemi vardır."

Uzun sorulara kısa cevaplar
00:007/05/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir okuyucum var, uzak ülkelere taşımacılık yapan bir gemide çalışıyor. Kendi ifadesine göre düşünüyor, soruları oluyor, bunları yazıyor ve uğradığı ilk limandan bana gönderiyor. Ne yazık ki, hemen cevap veremediğim oluyor. Onun bazı soruları aynı zamanda güzel düşünce ve ifadelere sahip olduğu için bazılarını -zaman zaman- köşeme alıp buradan cevaplandırmayı faydalı gördüm.

Sonuna "Bu sorularım eleştirel değildir" notunu eklediği bir mektubu şöyle:

"Hz. Peygamber''in yap dediğini yapıp, yasakladıklarından sakınmak bize her şeyden önce yüce Kur''ân''ın bir emridir. İnsanlığa ne büyük bir rahmettir ki emir yasakları bildirir bir kitabın yanında ''örnek yaşantı modeli'' uygulayan bir Peygamberimiz de vardır ve biz bu sayede inandıklarımızı hayata geçirmede metodun nasıl olacağını O''nun ayrı ayrı her durumda nasıl davrandığına bakarak, ibadetlerin şeklini onu taklit ederek belirleriz. Allah tarafından seçilip eğitilmiş bir model olduğu ve kötüyü/yanlışı tavsiye etme şansı zaten olmadığı için toplumsal yaşamda, insan ilişkilerinde de O''nun karşılaştığımız durum/sorunlarda ya da benzer vakalarda nasıl davrandığına bakarak hem en doğruyu bulup uygular hem de İslam inancına göre ''sünnet''e uygun hareket etmiş olup sevap kazanırız.

"Zaten Peygamber dinin öğreticisi ve tamamlayıcısı olduğu için bizim onsuz bu dini yaşama geçirmeyi öğrenmemiz de mümkün değildir. Sıkça verilen en basit örnekleriyle, namazın nasıl kılınacağı, orucun nasıl tutulacağı, zekatın nelerden ne kadar ve nasıl verileceği neredeyse tamamen O''ndan öğrendiğimiz detaylarla bugüne kadar sorunsuz bir şekilde uygulana gelmiş ve uygulanmaktadır.

"Allah''ın en büyük mucizelerinden birisidir ki dünyada yaratılmış-yaratılan on milyarlarca insanın hiçbirisi şekil, sima, alışkanlıklar, huylardan tutunuz da sesine varıncaya dek birbirine benzemez. Her insanın kendine özgü fiziksel davranışları, oturma, kalkma, yürüme, sevme, sevmeme özellikleri vardır. Hz. Peygamber''in de farklı bir insan olarak kendine özgü bu tür farklılıkları olabileceğini düşünürsek O''nun yaptığı her şeyi yapmak ya da bir başka deyişle her şeyi O''nun yaptığı gibi yapmaya çalışmak ne kadar ''sünnete uymaktır'' ve düşünüldüğü, umulduğu gibi sünnete uyma sevabı kazandırır mı? Elbette ki burada yukarıda değindiğim dinin uygulanmasındaki metod-toplumsal yaşamdaki davranış modelleri istisna olup benim sorum çok kısıtlı bir alanda peygamberi taklit ile alakalıdır.

Yukarıdaki sorduklarımdan daha çok merak ettiğim bir başka husus ise şudur; Peygamberimiz Arap Yarımadası''nda M.6. ve 7. asırda yaşamıştır. Dolayısıyla o devirde ve o beldede geleneksel kıyafet neyse onu giymiştir. Allah Peygamber''i Uzakdoğu''da bir ülkeye indirseydi muhakkak ki peygamber de orada o devirde ne giyiliyorsa onu giyecekti. Yani geleneğe göre giyinmiş ve en önemlisi giyinişini "İslami giyim budur" şeklinde nitelendirmemiştir.

Bu durumda bizim bugün Peygamberimiz''in giyindiği gibi giyinmeye çalışıp ''sünnet uyguluyor, sevap kazanıyoruz'' beklentisinde olmamız ne kadar yerindedir?

Kısa cevaplar:

Yazdıklarınız doğrudur, Peygamberimiz (s.a.)''in bütün davranışları "dini ve güzel ahlakı öğretmeye yönelik" değildir; başka sıfatlarıyla da -dine ve ahlaka aykırı olmayan, fakat ümmeti için bağlayıcı örnek de olmayan- davranışları vardır. Kılık kıyafet konusunda bazı semboller istisna edilirse geri kalanı coğrafya ve kültüre dayalıdır, başka coğrafyalarda olsaydı elbette başka şekiller olacaktı. (Bu konuda, "Bağlayıcılık bakımından Peygamberimiz''in davranışları" başlıklı uzunca bir yazım için Bak. İslam''ın Işığında Günün Meseleleri, s. 523-537).

Oylar çöpe mi gidiyor?
00:009/05/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Demokrasi iyinin iyisi midir yoksa kötünün iyisi midir? Bu soruya benim cevabım "Demokrasi kötünün iyisidir" şeklinde olacaktır; çünkü demokrasiye zıt olan diğer beşeri-siyasi sitemler kötü olduğu gibi demokrasi de kusurdan hali değildir; kusursuz bir demokrasi tasavvuru belki mümkündür, ama uygulaması mümkün değildir.

İnsanoğlu uzun tecrübelerden sonra kendi bulduğu ve uyguladığı siyasi sistemlerin en iyisi olarak demokrasiyi bulmuş ve çeşitli şekilleriyle uygulamıştır.

En basit, "ilkel" ve topluluğun temsiline en yakın demokrasi, küçük kantonlarda, halkın meydanda toplanarak tartışma sonunda karar alması şeklinde uygulanmış demokrasidir ve bunda bile bütün fertler aynı görüşte olmadığı takdirde ya karar alınamaz veya alınan karar muhaliflerin talebine/iradesine uymadığı için halkın bir kısmı temsil edilmemiş olur.

Eğer mecliste bütün görüşlerin temsil edilmesinden maksat, "dedikleri olmasa bile meclise girsinler, konuşsunlar, oy kullansınlar" demekse bunun faydası olmaz, zararı olur. Faydası olmaz; çünkü azınlıkta olanların dedikleri olmaz. Düşünceyi ifade etme imkanı ise meclis dışında da vardır. Zararı olur; çünkü müzakereler uzar, parçalanma çok olursa –uzlaşma hayal olduğu için- bir türlü karar alınamaz, kanunlar çıkarılamaz, ülke ve halk zarara uğrar. Koalisyon dönemlerinde neler olduğunu hepimiz biliyoruz.

Şuraya gelmek istiyorum:

"Çoğunluğun oyunu alan veya en çok milletvekili çıkaran bir partinin iktidarı milli iradeyi temsil etmez, mesela yüzde kırk yedi alarak iktidara gelse bile yüzde elli üç muhaliftir, onlar da ya mecliste olmadıkları veya dedikleri olmadığı için oyları çöpe gidiyor" diyorlar.

Bu doğru olsa bile demokrasinin kusurudur ve çaresi de yoktur.

Ya çoğunluğun iradesi, "yasama ve yürütme" bakımından milli irade olarak kabul edilecektir yahut da "milli iradeyi temsil edemeyen" demokrasiden vazgeçilecektir.

İkincisine kimse razı olmadığına göre birincisi âdeta eşyanın tabiatı gibidir.

İrade beyanı bakımından sivil toplum kuruluşları, medya, parlamento gibi araçlarla millet iradesinin bütün renkleri ve çeşitleri ortaya konur. İradenin "yasama ve yürütme" olarak gerçekleşmesi ise hiçbir zaman bütün halkın iradesinin ortak bir kararda buluşması ile gerçekleşemez.

Şu halde "insan hakları çiğnenmemek kaydıyla" çoğunluğun dediği olacak, bu manada azınlık da –çöpe atılan- oylarını çoğaltmanın yollarını arayacaktır.

Başörtüsü örneğinden giderek çoğunluk iktidarının –demokrasinin özü olan- insan haklarını koruma ile ilişkisini şu üç ihtimalde değerlendirebiliriz:

1. “Her bayan başını örtmeye mecburdur" diye bir karar alınırsa;

2. Her bayan başını açmaya mecburdur diye bir karar alınırsa; bu kararları alan çoğunluk iktidarı insan haklarını çiğnemiş olur ki, bu durum bir kısım oyların çöpe atılmasından çok daha önemlidir.

3. Çoğunluk, "isteyen bayan başını açar, isteyen örter" diye bir karar alırsa hem çoğunluğun dediği olmuş, hem de kimsenin hakkı çiğnenmemiş olur.

Yoksulluk ve işsizlik
00:0013/05/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Anayasa değişikliği, yargının direnişi, Ergenekon davası, daha çok demokrasi, skandallar… derken bazı önemli konular ve problemler ister istemez gözden, gönülden ve çözüm teşebbüslerinden uzak kalıyor, unutuluyor, erteleniyor. Halbuki mesela en önemlilerinden ikisi yoksulluk ve işsizlik problemleri olanca gerçekliği, acıları ve kahırlarıyla devam ediyor.

Demokrasi ve hukuk devleti için çalışılıyor, ama en önemli insan hakkı hayat ve insanca yaşama hakkıdır; bu konuda önemli bir gelişme sağlanamıyor. Hem terör ve cinayetler doğrudan hayat hakkını tehdit ediyor, hem de yoksulluk ve işsizlik, bunlara maruz kalanları ölümle hayat arasındaki bir kritik çizgide tutuyor, ölümü tercih edenler oluyor, etmeyenler de yaşamıyor, yaşar gibi yapıyor ve sürünüyorlar.

İlâhî olsun beşerî olsun hiçbir din, felsefe ve sistem insanların acı çekmelerine, ciddi mahrumiyetler içinde bocalamalarına, bu yüzden manevi değerlerini kaybetme noktasına gelmelerine olağan bakamaz, razı olamaz, göz yumamaz, ilgisiz kalamaz…

Siyasi ve ideolojik muhalefet yoksulluk ve işsizlik konusunu hep istismar etmiştir, ama uygulanabilir, uygulanmış da sonuç almış hiçbir teklifleri, program ve projeleri yoktur. Bu yüzden onları ciddiye almıyorum. Ama samimi olarak işsizlik ve yoksulluk konularıyla ilgilenen, bu problemlere maruz kalanlarla empati içinde olan, çare bulmak için düşünen ve çırpınan insanlarımızın bulunduğu da bir gerçek, lakin bir başka gerçek de bunların sayılarının yetersiz, faaliyetlerinin de kifayetsiz olduğudur.

Dünyada hakim olan sosyal ve ekonomik sistem bu iki konuya çözüm getirmek yerine büyütme ve çoğaltma işlevi görüyor. Liberal ekonomik düzen, liberal kapitalizm insanların ve tabiatın aleyhine de olsa devamlı büyüme, üretme, ayartarak fazla tükettirme peşinde. Serbest rekabet üretimi hem ucuz hem de kaliteli yapmaya bakıyor. Ucuza maletme amacı işçi sayısı ve işçi ücretlerini olumsuz etkiliyor. Sağlıksız ve dengesiz bir nüfus dağılımı var, köyler bomboş, araziler atıl, şehirlerin varoşları yoksullar ve işsizlerle dolu, krizler onları tisunami gibi vuruyor. İş ve aş şehirlerde, toplu iş ve üretim yerlerinden (şirketlerden, fabrikalardan, kamu alanından) bekleniyor. Bu alanlar da ihtiyaca cevap veremiyor.

Bu konuların uzmanı olma iddiasında değilim, ama bir de yaşanmış uzunca bir hayat, elde edilmiş tecrübe birikimi var. Bunlara dayanarak diyorum ki:

1. Öncelikle ne yapıp yapmalı, yoksulluğun acısını ve tahribatını çekilebilir boyutlara indirmek için devlet ve sivil toplum elinden geleni öncelikle yapmalıdır. Bu ülkede yaşayan her insanın beslenme, barınma, tedavi, öğrenim gibi temel ihtiyaçları –çalışsın çalışmasın, mazereti olsun olmasın- temin edilmelidir. Hassas insanlar, samimi dindarlar, dini ve kültürel hizmetler için bir araya geldikleri ve örgütlendikleri gibi yoksulluk problemine çare bulmak için de bunları yapmalıdırlar.

2. Köye, küçük üretim araçlarına ve büyük küçük tarım üretimine dönüş gerçekleştirilmeli, bunun için gerekli teşvikler, gerekiyorsa kanuni düzenlemeler yapılmalıdır.

Toplumun başına dert olan insanlar
00:0014/05/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Gemiden yazan okuyucum yukarıdaki başlığı attığı sorusuna şöyle devam ediyor:

“Hemen her yerleşim yerinde en az bir tane de olsa ''kötü'' insan vardır. Hırsızlık yapan, mala cana zarar veren, bıçak çekip para isteyen, insanların da aman başıma bela almayayım diye isteneni vermek zorunda kaldığı, bahçesine, ağacına, aracına, malına, canına, ev halkından birine kötülük geleceğini bildikleri için para, içki talebini çeviremedikleri, topluma korku, endişe ve zarardan başka bir şey vermeyen bu insanların ancak ölümüyle o mahallenin/beldenin rahatlayabileceğini düşünerek onun ölümünü arzu etmek ya da öldüğünü duyunca sevinmek ne kadar doğrudur?”

Peygamberimiz (s.a.) “Ölüm kimileri için bir feraha erme, dertten ve kederden kurtulmadır, kimileri için de başkalarını feraha erdirmedir, rahatlatmadır” buyuruyor. Soruda tasvir edilen “kötü insanlar” işte bu ikinci gruba girerler, onlar ölünce rahatsızlık ve zarar verdikleri insanlar onlardan kurtulurlar, güvenliğe kavuşur rahat bir nefes alır, rahata ererler. Bu insanların, kötülerin ölümüne sevinmeleri de tabîîdir.

Müminlere tavsiye dilen bir dua şekli de şudur: “Rabbim, hayat hakkımda hayırlı olduğu sürece beni yaşat, yaşamak hakkımda hayırlı olmadığında emanetini al!”

İnsan kendisi için bile, hayatı hayırlı, faydalı, dünya ve ahiret saadetini kazandırıcı olmadığında “ölümü istediğine” göre, bir başkası için de bunu temenni etmesi sakıncalı olmaz.

Müminler, aralarındaki kötüleri ıslah etmek, zararlarını engellemek için ellerinden geleni yapmakla yükümlüdürler. Bunun da en iyi tedbiri eğitim çevresini iyileştirmek, çocuklarımızın örnek alacakları, etkilenecekleri iyilerin ve iyi davranışların sayısını arttırmaktır.

Her şeye rağmen kötüler olmuştur, olacaktır, onların kötülük ve zararlarını asgariye indirmek için zarar görenleri, mağdurları yalnız bırakmamak, kötüler ne kadar güçlü olurlarsa olsunlar devlet ve sivil toplum olarak onların değil, mağdurların yanında yer almak gerekiyor.

Kötü olmak ve kötülük yapmakta toplumun etkisi mutlaka vardır; ama suçu ve kusuru tamamen topluma yükleyip kötüleri masum ve mecbur göstermenin de din, hukuk ve ahlakta yeri yoktur. Herkes yaptığı kötülükten cezayı hak edecek kadar sorumludur.

Siyasetçiler ve din
00:0016/05/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam''da din-siyaset ilişkisi ayrı bir konudur. Bugün yazmak istediğim konu, demokratik ve laik bir ülkede siyasetçilerin din ile ilişkileridir.

Dindar siyasetçiler vardır; “bunların laik bir ülkede siyaset yapmaları, parti kurmaları, meclise girmeleri caiz midir, değil midir” konusu da hep tartışılmıştır. Diyelim ki “caizidir, zaruridir” görüşünü benimsediler ve mümin, âmil (inancını hayatında uygulayan) kimseler oldukları halde siyasete, hatta meclise girdiler ve diyelim ki iktidar da oldular. Bu kimseler daha öncesinde olduğu gibi ibadetlerine ve İslami hayat tarzlarına devam edeceklerdir ve bu halin “dini istismar” sayılması doğru olmayacaktır. Bu dindar siyasetçiler laik bir ülkede siyaset yapıyorlarsa bütün inançlara ve hayat tarzlarına –insan hakları çerçevesinde- eşit mesafede durmaya mecburdurlar, aksi halde siyasette şansları olamaz.

Mümin, fakat amelsiz (uygulaması eksik) siyasetçiler vardır. Bunlar mesela alkollü içki kullandıkları ve namaz kılmadıkları halde seçmenlerin yanında birincisini terk eder (hatta içki kullanmadığını ima eder) ve namaz da kılarlarsa -daha sonra buna devam etmedikleri takdirde- dini istismar ediyor, seçmeni kandırıyorlar demektir. Ama uzun vadede başarılı olamazlar, takke düşer kel görünür.

Dine inanmayan siyasiler vardır. Bunlar da ikiye ayrılabilir:

1. Dine ve dindarlığa karşı olanlar. Böyleleri genellikle dine ve dindarlığa karşı âdeta “savaş” açarlar, ya dini tamamen ortadan kaldırmak için mücadele ederler, tedbirler alır, yasaklar koyar, dindarlaşmanın eğitim ve öğretim kaynaklarını kuruturlar veya dini değiştirmek, kendi inanç ve felsefelerine uygun hale getirmek ve onu bir engel, bir rakip, bir alternatif olmaktan çıkarmak için -işbirlikçi ilahiyatçılar da bularak- çaba gösterirler.

Bu iki çabanın da sonuç vermediği, dinin yok edilemeyeceği ve İslam gibi kaynakları sağlam bir dinin değiştirilemeyeceği tecrübe ile sabit olmuştur.

2. Kendileri inanmasa da inananlara saygılı, insan hak ve hürriyetlerini korumada ilke sahibi olan siyasiler vardır. Bunların hedefi dini ve dindarlığı ortadan kaldırmak veya zorlaştırmak değil, herhangi bir inancın ve hayat tarzının, onu benimsemeyenlere dayatılmasını ve insanları tek tipleştirme çabalarını engellemek, başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar verilmediği sürece din ve düşünce hürriyetinin en geniş ölçüde yaşanmasını sağlamaktır

Demokratik ve mutedil laik ülkelerde dindarlardan oy alma bakımından bu grubun da başarı şansları vardır.

Ülkemizde siyaset yapanların hangi gruba girdiklerine bakmaları ve tarihten ders alarak hem dini istismar etmekten hem de dine ve dindarlığa karşı mücadeleden vaz geçmeleri gerekiyor.

İslam ve savaş
00:0020/05/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Cihad ve İctihad başlıklı yazım üzerine bilir bilmez tenkit yazan birisi İslam''da savaşın savunma değil taarruz şeklinde ve daimi olduğunu ifade ediyor. Böyle düşünmek ve değerlendirmek elbette erbabının hakkıdır, ama başka bir düşünce ve yoruma kapıyı kapatmak taassuptur.

İlgili âyetlerden ikisinin meali ile başlayalım:

“Allah''ın ve sizin düşmanlarınızı ve onların gerisinde olup sizin bilmediğiniz, ama Allah''ın bildiklerini korkutup caydırmak üzere, onlara karşı elinizden geldiği kadar güç ve savaş atları hazırlayın. Allah yolunda harcadığınız her şeyin karşılığı, zerrece haksızlığa uğratılmadan size tastamam ödenecektir /Eğer barışa yanaşırlarsa sen de yanaş ve Allah''a güven; O her şeyi işitendir ve bilendir” (Enfâl:8/60-61).

İslâm''a göre savaş gücüne sahip olmaktan, savaş için hazırlanmaktan maksat, dinleri başka da olsa fiilen savaşarak insanları öldürmek olmayıp onların maddî ve mânevî olarak kendilerine ve başkalarına zarar vermelerini engellemektir. Bu da, düşmandan daha güçlü olmakla mümkündür. Sağduyusunu yitirmemiş olan topluluklar, ortada zaruret bulunmaksızın kendilerinden daha güçlü bir topluluğa saldırmazlar. “Hazır ol cenge eğer ister isen sulhu salâh” şeklinde manzumlaştırılmış bulunan bu ilke, barışın ancak, bunu isteyenlerin caydırıcı güce sahip olmaları sayesinde gerçekleşebileceğini ifade etmektedir. Ayetin bu kısmı evrensel bir gerçeği dile getirmektedir. Buradaki “Savaş atları” ve bazı sahih hadislerde (Müslim, “İmâre”, 167) teşvik edilmiş bulunan okçuluk ve atıcılık ise tarihî şartlar içinde yapılmış bir tavsiyedir, bir semboldür.

İslâm''ın savaştan amacının ne olduğu bir de bu âyetler vesilesiyle açıklanmış olmaktadır: Zulmü ve saldırı ihtimalini ortadan kaldırmak, meşrû savunmada bulunmak. Bu zaruretler yüzünden başvurulan savaş, karşı tarafın zulüm ve saldırıdan vazgeçerek barışa yönelmesiyle gereksiz hale geleceği için buna olumlu cevap verilmesi, barışmak isteyenle barışılması emrolunmuştur. Savaş ve barışla ilgili âyetleri bir bütün halinde değerlendirerek genel bir sonuç çıkarma konusunda müfessirler görüş ve söz birliğine ulaşamamışlardır. Savaşın amacını, dünyada müşrik kalmaması veya müminlerin dünyaya hâkim olmaları olarak anlayanlara göre bu ve benzeri âyetlerin hükmü, sonradan gelen şu âyetlerle kaldırılmıştır: Müşriklerin yakalandıkları yerde öldürülmelerini (et-Tevbe 9/5) veya Ehl-i kitaba karşı, onlar İslâm''ı kabul edinceye ya da İslâm devletine boyun eğerek cizye ve haraç vermeye razı oluncaya kadar savaşılmasını (et-Tevbe 9/29) isteyen âyetlerle, kezâ “Siz üstün durumda iken düşmanı barışa çağırarak gevşeklik göstermeyin” (Muhammed 47/35) meâlindeki âyetle neshedilmiştir.

Bu anlayışa karşı Ebû Bekir İbnü''l-Arabî''nin ve Cessâs''ın dile getirdikleri görüş ise şöyledir: Nerede bulunurlarsa öldürülecek olan müşrikler Arabistan kıtasında o zaman yaşayan ve Müslümanların kökünü kazımaya azmetmiş bulunan müşriklerdir. Ayetlerin devamlı olan hükümlerinin bunlarla alâkası yoktur. Savaş ve barış Müslümanların güçlerine, menfaatlerine ve dinin amaçlarına bağlıdır. Buna göre savaşmak, teklif ederek veya karşı tarafın teklifini kabul ederek barış yapmak, barış karşılığında bir şey almak veya vermek câizdir. Ayetler birbirini neshetmemiş, duruma göre nasıl hareket edileceğini göstermiştir. Nitekim Peygamberimiz de buna göre davranarak Medine''ye geldiğinde bazı Yahudi ve müşrik gruplarla barış antlaşması yapmıştır; kezâ Mekke müşrikleriyle Hudeybiye Antlaşması''nı yapmış, karşı tarafın antlaşmayı bozarak –Müslümanlarla ortak savunma antlaşması yapmış bulunan– Huzâa kabilesine savaş açmalarına kadar barışa sadık kalınmıştır. Yine, Necran Hıristiyanlarıyla barış antlaşması imzalamıştır. Müslümanlar Ehl-i kitaba ya İslâm ya cizye, yarımada müşriklerine ise, –yalnız onlarla sınırlı olmak üzere– “ya İslâm ya bölgeyi terk veya ölüm” teklif etmişlerdir. “Savaş ve barışın güç, fayda ve amaç esaslarına göre yürütülmesi, bu konuda Ehl-i kitap müşrik farkının gözetilmemesi” hükmünün uygulamasına ilk halifeler döneminde de devam edilmiştir.

Peygamberimiz"in çağrısı
00:0021/05/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Peygamberimizin (s.a.) ulaşabildiği (ümmetinin de ulaşabildiği) bütün insanları İslam''a (Müslüman olmaya) çağırdığı konusu tartışma götürmez; elbette çağırmıştır ve ümmeti aracılığı ile bu çağrı devam etmektedir.

Bu konuda açıklama gerektiren iki husus vardır: 1. Bu çağrı tek seçenekli midir? Yani “ya Müslüman olursunuz veya sizinle savaşırım, yenersem bana tâbi olarak (farklı bir statüde) yaşarsınız” şeklinde bir çağrı mıdır, yoksa bu iki seçenek dışında da seçenekler var mıdır? 2. Bu çağrı tek şekil, tek yöntem ve tek sıralamaya mı tâbidir, yoksa asıl amacın gerektireceği başka şekiller ve sıralamalar var mıdır?

Dünkü yazımda islâmî davetin –başka bir deyişle Müslümanların ötekilerle ilişkilerinin- farklı seçeneklerine temas edilmişti. Buna göre hem İslam ülkeleri dışında gayr-müslimlerin de ülkeleri olabileceğini, bu ülkelerle Müslümanların tarafsızlık veya barış antlaşmaları çerçevesinde de var olabileceklerini, hem de İslam ülkesi içinde, Müslüman olmayı kabul etmeyen gayr-i müslimlerin, temel insan haklarından yararlanarak yaşabileceklerini görmüş olduk. Asırlarca önce İslam''ın, Müslüman olmayanlara hem dünyada, hem de kendi ülkesi içinde hayat hakkı ve diğer insan haklarını tanıması unutulmaması gereken bir özelliktir. (İslam''da savaş şeklindeki cihadın maksadı ve şartları için dünkü yazıyı okumakta fayda vardır. Cihadın iç muhalafete -kısaca nefse- karşı olanı ile ilgili olarak da daha önce bu köşede çıkan Cihad ve İctihad başlıklı yazımı tavsiye diyorum)

Bütün insanların hak dine iman etmeleri, hidayete kavuşmaları istenir olmakla beraber hiç gerçekleşmemiştir ve gerçekleşmeyecektir. Hak dine iman edenler, etmeyenlerle aynı dünyada ve aynı ülkede hayatı paylaşacaklardır. Müslümanlar, diğer din ve inanç sahipleriyle arkadaş, komşu, ortak, vatandaş, bazılarıyla dünür ve hısım… olacaklardır. Müslümanın vazifesi insanları zorla Müslüman etmek de değildir, Müslüman olmayanlara düşmanca, haksız ve kaba davranmak da değildir. Bizimle dinimiz yüzünden savaşmayan, bizim topraklarımıza göz dikip elimizden almak için silaha sarılmayan gayr-i Müslimlere iyilik (birr) ve adalet (kıst) çerçevesinde davranmamız Kur''an buyruğudur (Mümtehine: 60/8-9). Eğer onların da hidayete kavuşmalarını istiyorsak buna yardımcı olabilmek için muhataplara göre uygulanacak, insan sayısınca usul, üslub ve davranış biçimi vardır. Bunların da başında “kendimizin iyi birer Müslüman olmamız, İslam''ı ahlak ve davranışlarımızla yansıtmamız” gelir. Adı ve iddiası Müslüman, ahlak ve davranışı –Müslüman olmayanlardan- kötü olan sözde Müslümanların İslam''a verdikleri zarar, bazen ötekilerin verdikleri zarardan daha büyük olabilir ve hidayetin (davetin, çağrının) önünde en önemli engeli teşkil edebilir.

İslam ve İctihad
00:0023/05/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Birisi çıkar da “dinin iman, ibadet ve ahlak kısımlarında ictihad olmaz, diğer alanlarda ise yeni birkaç meselede fetvaya ihtiyaç duyulabilir, ama ictihad gerekmez” derse, “Deve nerem eğri demiş, neren doğru ki demişler” meseline örnek teşkil eder.

Fıkıh Usulü ilminde tarif edilen ictihad “ibadetler ve ahlak” da dahil olmak üzere amelî (yapıp etmekle ilgili) bütün alanları kaplar. İtikad konularında ise yine ictihad benzeri bir faaliyet vardır, ama onun adına “nazar, tefekkür, istidlal” denmiştir.

Akaid (inanç, iman) konularında ictihad benzeri bir faaliyet olmasaydı, bütün inanç meseleleri kesin delile dayansaydı mesela iki büyük Sünnî mezheb olan Mâtürîdiyye ile Eş''ariyye arasında elliden fazla önemli konuda ihtilaf (görüş, anlayış, yorum) farkı olmazdı.

İctihad ile “ibadet, ahlak ve muâmelât” konularında da -dinde olmayan bir hüküm- icad edilemez; dinde var olan, ama açık olmayan, daha önce ifade edilmemiş olan bir hüküm keşfedilir, açıklığa kavuşturulur. İbadetlerde ictihad ile arttırma ve eksiltme yapılamaz, ama sayısı ve mahiyeti belli ibadetlerin doğru tespiti, şartları, rükünleri, manileri, bozucu sebepleri… gibi konularda ictihad yapılır; işte bu sebepledir ki, ibadetler alanında da müctehidlerin sayısız ihtilafları, farklı tespit ve değerlendirmeleri, yorumları vardır.

Hukuk, siyaset, ekonomi, cemiyet düzeni, kurumlar ve ilişkiler alanına gelince özellikle endüstri inkılabından sonra burada büyük değişiklikler ve yenilikler ortaya çıkmış, binlerce konunun çözümü için ictihad kaçınılmaz olmuştur.

Bugün akademik çalışmalar ile İslam dünyasının sayılı alimlerinin fetvaları taklide, taklid yoluyla fetvaya değil, ictihada dayanmaktadır.

Din hayatının, dindarlığın birçok alanda ictihadsız olamayacağı için ictihadın zorunlu olması bir gerçek olmakla beraber böyle olmasaydı bile ümmetin, yeterince müctehid yetiştirmesi farz idi. Eğer ümmet gerekli tedbirleri alarak yeterince müctehid yetiştirmez ve belli bir zaman ve coğrafya müctehidsiz kalırsa bundan sorumlu (günahkâr) olurlar. İslam''da sıradan insanların bile “deliline bakmadan yalnızca hükmü bir bilenden öğrenmesi” manasında taklid zaruret (başka çarenin bulunmaması) sebebiyledir. İmkan bulunduğu zaman ve ölçüde herkes dinini, bir alimin yardımıyla da olsa “Kur''an ve Sünnetten delili” ile birlikte öğrenecektir. Böyle bilme yöntemine ise taklid değil, ittibâ denir.

Her Müslüman önce dinini asıl kaynaklarından öğrenecektir (farz olan budur ve bu öğrenme şekline ictihad denir), buna imkanı yoksa delili ile bir alimden öğrenecektir (ittiba), buna da imkan bulamazsa, neye dayandığını sormadan, aramadan yalnızca “şu haramdır, bu helaldir, şu farzdır…” gibi hükümleri bir alimdem öğrenecektir. Bu sonuncusu zarureten caiz görülmüştür, zaruret (imkansızlık) bulunmadığı halde böyle yapılırsa dini vazife ihmal edilmiş olur.

..Yolsuzluk ve Yoksulluk
00:0027/05/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yeni muhalefet liderinin edep dışı ve çatışmacı üslubunu ve sözlerini yakıştıramadığımı söylemekle yetineceğim.

Temas ettiği konular önemli idi, ama vaatleri inandırıcı değildi; çünkü neyi nasıl, ne ile yapacağı sorularının ikna edici cevapları yoktu.

Muhalefet sözcüleri konuşurken iktidarı baştan ayağa karalamak yerine “şunlar doğru ve iyi, şunlar yanlış ve kötü” deseler daha inandırıcı olacaktır. Böyle yapmayıp da her şeyi kara, her şeyi yanlış ve eksik, ülkeyi felaketin eşiğinde gösterince -sözlerinde, tenkitlerinde yer alan- doğruları da yanlışlar, abartılar alıp götürüyor.

Sosyal-demokrat olduğunu iddia eden bir muhalefetten beklenen icraat/vaat, tam manasıyla demokrasi, servetin ve üretimin adil dağılımı, insan hak ve özgürlüklerinde ileri adımlar… olabilir. Bu konularda da ölçüsüz ve dayanaksız vaatler dışında bir şey görülmüyor.

En önemli iki konu yolsuzluk ve yoksulluk.

Yolsuzluğu ortadan kaldırmanın temel çaresi “ahlak seferberliği”dir. “Yeniden temiz, ahlaklı topluma” sloganıyla yola çıkan siyasilerin başta kendi sicillerinin temiz olması gerekiyor. Ortada bir skandal var, iddialarına göre komplo var. Bu gerçek ise bir rezalet, değilse bir başka rezalet, ahlaksızlık, yolsuzluk var demektir. Eğer lideri koltuğundan etmek için parti içinden böyle bir tertip veya tespit yapılmış ise daha liderliğe ilk adımda yolsuzluk ve ahlaksızlık vardır. Böyle değilse -her kim ve niçin olursa olsun- siciller bozuktur.

Ahlak seferberliği “iktidarı yıpratmak için yolsuzluğu istismar” etmekle de gerçekleşmez. İktidar olsun, muhalefet olsun, siyaset dışı toplum olsun ortada bir yolsuzluk, dolayısıyla ahlaksızlık varsa toplumda bir ahlaki çürüme var demektir. Oturup bütün akıllı ve iyi insanların bunun sebepleri üzerinde düşünmeleri, sebepleri ortadan kaldırmanın yollarını aramaları gerekir. Okullardan zorunlu din derslerini kaldırmayı, vaktiyle bir ahlak dersi kondu diye kıyameti koparmayı marifet bilenlere sormalı; siz çocuklara ve gençlere nerede ve nasıl ahlak eğitimi yapıyorsunuz!? Dinlerin ve mezheplerin ortaklaşa benimsedikleri evrensel ahlak ilkelerini çocukların öğrenmelerinde ve benimsemelerinde ne sakınca var ki, buna karşı çıkılıyor.

Bugün insanların medyadan ve diğer çevre unsurlardan gördükleri, öğrendikleri şeyler; kötüye kullanılan özgürlükler, şehvet budalası insanların maceraları, ahlaksız köşe dönmenin pratik usulleri, güçlülerin zayıflara yönelik zulümleridir.

Muhalefet liderinden yolsuzlukla mücadele konusunda, yalnızca iktidar unsurlarına ait gördüğü bir takım yolsuzlukların üzerine gideceğini ve ilgililerden hesap soracağını açıklama yanında -kim iktidara gelirse gelsin yolsuzluk devam edeceği için- yolsuzluğun sebeplerini ortadan kaldırmak için neler yapacağını dinlemek isterdim.

Her şeye rağmen iki büyük problemimiz olan yolsuzluk ve gelecek yazıda ele alacağım yoksulluk konularına temas ettiği, bu iki konuya dikkat çektiği için muhalefet liderine teşekkür ediyorum.

.Bu felaketten kim sorumlu?
00:0028/05/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Olay Edirne''de. Eşi beş yıl önce ölen 67 yaşındaki Ü. D. yatağa bağlı felçli. İki kızı var, ama kızlarının çalışabilecekleri bir işleri yok. Kocasından kalan dul ve yetim aylığı ve komşuların yaptığı yardımlarla geçiniyorlar. Alınan yetim aylığı ihtiyaca kafi gelmediği için elektrik borçları birikiyor. Faizleriyle birlikte 600 lirayı bulan faturalarını ödeyemiyorlar. Geçen cuma günü elektrikleri kesiliyor. Mum yakarak aydınlanmaya çalışıyorlar ve mumu yanık bırakıp uykuya dalıyorlar. Sabahın erken saatlerinde kız kardeşler duman kokusuyla uyanıyorlar. Felçli annelerinin yattığı odanın kapısını açtıklarında ortalığı alevler sarıyor. Kızlar, birinci katta bulunan evden komşuların yardımıyla kurtuluyorlar. Beş katlı apartmanda mahsur kalan 10 kişi yangını söndürmeye gelen itfaiye tarafından kurtarılıyor, ama ne yazık ki, felçli anne yanarak can veriyor.

Evet, bu felaketin sorumluları kim?

Kimse kimsenin üzerine atarak vicdanını rahatlatma yolunu seçmesin; çünkü vicdan gibi vicdan böyle sahte mazeretlerle rahatlamaz!

Sorumluluk bu ailenin akrabasından başlıyor; yakından uzağa doğru bunlar sorumlu.

Hali vakti yerinde olduğu halde mübrem ihtiyaçlarını karşılamayan komşular sorumlu.

Hallerini tespit edip elinden geleni yapmayan muhtar sorumlu.

Muhtarın bağlı bulunduğu -kaymakama, valiye kadar- üst düzey görevliler sorumlu.

Dul ve yetim aylığı yetmiyorsa -temel ihtiyaçları karşılayacak kadar- gelir temin etmeyen, bunun yollarını ve imkanlarını hazırlamayan devlet ve toplum sorumlu.

Temel ihtiyaçlarını karşılayamayıp zorluğa düşen insanların ezilip büzülmeden başvuracakları, devletten maaş alır gibi haklarını alacakları yardım kuruluşlarını hazırlamayan sivil toplum sorumlu.

Bu durumların meydana gelmemesi, birilerinde ihtiyaçtan fazlası var iken birilerinin aç ve açık kalmaması için gerekli tedbirleri almak farz-ı kifayedir. Bunu topluluk adına birileri yeterli miktarda yaparsa diğerleri sorumluluktan kurtulurlar; eğer yapılmazsa bu ülkede yaşayan her Müslüman sorumlu olur.

Bu sorumluluk şuuru ve buna bağlı en geniş sınırda yardımlaşma araçları oluşmadıkça bu felaketleri ne dul ve yetim maaşı, ne de “aile sigortası” engelleyebilir.

Sahi aile sigortası demişken, yeni muhalefet liderinin yoksulluğa çare olarak sunduğu bu kuruma da -gelecek yazıda- bir bakalım.

Dünya zenginleri ve yoksullar
00:0030/05/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Liberal kapitalist sistemin patronları, tahammül edilemez yoksulluğun varoluş sebepleridir ve onların daha çok üretmek, lüzumsuz tükettirmek, daha fazla kazanmak, her yere ve her şeye egemen olmaktan başka bir amaçları, dertleri, davaları yoktur. Onlara işsizlik, yoksulluk, mahrumiyet gibi şeylerden söz ederseniz cevapları şudur: “Biz ne kadar zengin olur, yatırım ve üretim yaparsak işsizlik de o nispette azalır, yoksullar da bu nimetten istifade ederler…”

Bir yandan böyle derler ama diğer yandan -aç gözlülükleri, olmayanı var sayarak harcamaları yüzünden- krizlere düşünce işçi çıkarırlar, ücretleri aşağıya çekerler. Kriz olmadığında da rekabeti ve maliyet seviyesini bahane ederek ücretlerle oynar, teknoloji sayesinde daha az işçi kullanmanın yollarını ararlar.

Bu “liberal kapitalist sistemde” işsizlerin ve yoksulların asgari seviyede insanca yaşamalarını (temel ihtiyaçlarını temin etmelerini) sağlamak, “çok kazananlardan, zenginlerden alıp muhtaçlara vererek” sağlanacaktır. Kazanandan almak çok kere “kârdan almak” şeklinde uygulandığı için “kazanç göstermeyerek” vermemek mümkün oluyor. Bir de teşvikler var, bunların bir kısmı vergi indirimi şeklinde uygulanıyor, buradan da vergi (kazanandan alma işi) sekteye uğruyor. Sonunda “sosyal devlet” sözde kalıyor, servetin büyük bir kısmı nüfusun azının elinde oluyor, çoğunluk ise ihtiyaç içinde, mahrumiyetlere katlanarak yaşıyor.

Sosyalistler yoksulluğa çare olsun diye üretim araçlarını özel sektörün elinden aldılar, devlet işveren ve üreten oldu. Bu tecrübe de yalnızca milyonlarca insanın ölmesi/öldürülmesi ve nüfusun büyük bir kısmının bir lokma bir hırka ile yetinmesi sonucundan başka bir sonuç vermedi. Bu sistemde de paylaşım adil olmadı, parti üyeleri başta olmak üzere bazı imtiyazlılar bohem hayatı yaşayabildiler. Sarısı ve kızılıyla bu sistemden amacı gerçekleştiremediği anlaşıldığı için vazgeçildi, maalesef yarı liberal kapitalizme geçildi.

Gelelim bize:

Muhalefet lideri yoksulluğun çaresi olarak “aile sigortası”ndan söz etmişti. Bir gazeteci kendisine soruyor:

-Aile sigortası uygulamasına geçeceğinizi söylediniz. Ne yapacaksınız, hangi kaynakla yapacaksınız?

- ILO''nun kabul ettiği dokuz sigortadan biri aile sigortasıdır. Türkiye''nin bu sigortaya geçmek için taahhüdü vardır. Önce yoksulluk envanteri yapılacak. Sonra ailede kadının hesabına belli bir para yatırılacak.

Bu para asgari ücretin bir parça altında olacak. Kamuya işçi alınırken de önce bu ailelerden alınacak. Kaynak konusuna gelince, bu tür yardımları yapan 10 kadar kuruluş var. Sosyal Yardımlaşma Fonu, Kızılay, belediyeler gibi. Bu kaynaklar birleştirilecek ve objektif kriterlere göre ödeme yapılacak.

Bu mercimek, kömür dağıtmakla ve bu yoksul insanları teşhir etmekle, bunun üzerinden siyaset yapmakla, onları siyasi olarak istismar etmekle olmaz. Bu ödeme ömür boyu olmayacak. Aile yoksulluk envanterinden çıkınca, ödeme de kesilecek.

Vatandaş sosyal devletten hakkını isteyecek. Sadaka devleti değil sosyal devlet olacak. Vatandaş sosyal devlete ''benim yoksulluğumu gider'' diyebilecek…

Gelecek yazıda muhalefet liderinin yoksulluğa çaresini tahlil edelim, bize göre doğru, yanlış, mümkün ve imkansız olanları ortaya koymaya çalışalım.

Zulüm ve Densizlik
00:003/06/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Çağımızın yüz akı, insanlığın unutulmakta olan hasletlerinin temsilcisi, fedâkâr, güzel insanlara geçmiş olsun, gazaları mübarek olsun, yaralılara acil şifalar diliyorum, şehidlere Allah''ın vaad ettiği eşsiz nimetler zaten hazırdır, Allah şefaatlerine nail kılsın!

Şeytana "Niçin kötülük yapıyorsun, insanları saptırıyorsun" diye sorulsa "Bu benim işim, ne bekliyordunuz yani" diye cevap verecektir.

Siyonist İsrail için de "Şöyle zalim, böyle alçak, şu kadar kötü, yaptığı böylesine hukuk dışı, yanlış…" demenin pek anlamı yok, o bunu devamlı yapıyor; çünkü bazılarına karşı kendi gücüne, bazılarına karşı da hamisi ABD''nin gücüne ve yardımına güveniyor (Şu halde bizim ve mazlumların daha güçlü olmamız gerekiyor).

Onu durdurmanın, kötülüklerine bir son vermenin en etkili çaresi ABD''nin İsrail''i himaye etmekten vazgeçmesidir ki, bunun da şimdilik muhtemel olmadığı görülüyor.

ABD''nin tavrı ve tutumuna gerekçeler sıralanıyor, ülkede ve dünyada çok güçlü olduğu söylenen Siyonist-yahudi lobisinden söz ediliyor. Bunlar doğru olabilir, ama hiçbir ülke sırf lobi sebebiyle kendi halkına zarar verecek bir tutumu benimseyemez. Bu büzden ben, İsrail''i himaye etmekte ABD''nin ne gibi menfaatleri var" sorusuna ciddi olarak cevap aranması gerekir diyorum. Bir cevap denemesi olarak (bunu erbabına sorulmuş bir soru gibi de alabilirsiniz) şunu düşünüyorum: ABD Ortadoğu''da, kendi insiyatifi dışında bir barış istemiyor; çünkü böyle bir barış Ortadoğu halklarının birleşmesi, kendi çıkarlarına ve değerlerine sahip çıkması, gerçek manada bağımsızlık yolunda ilerlemesi ve dünyada yeni bir güç unsurunun oluşması, ABD''nin oralarda istediği gibi at oynatma imkanını kaybetmesi sonucunu verecektir.

Eğer bu yorum doğru ise İslam ülkelerinin, yalnızca İsrail ile değil, ABD ile de ilişkilerini gözden geçirmesi gerekiyor.

Yazının başlığına gelelim:

Bir ülkenin başına böyle bir felaket geldiğinde çirkin siyaset bir yana bırakılmalı ve milli birlik kendini hissettirmelidir. Muvafık muhalif herkesten aynı ses çıkmalı, aynı tavır benimsenmelidir. Buna rağmen bir muhalefet sözcüsünün ilk gün yaptığı bir konuşmayı ibretlik olarak sunuyorum. Şöyle diyor: "İktidar bu olanları önceden görmeli ve gemilere izin vermemeli idi!".

Bu cümleyi açalım:

İsrail Gazze''ye abluka uyguluyor, amacı Filistin halkının ya açlık ve hastalıktan kırılması veya teslim olmasıdır. Buna rağmen Filistin halkına sivil yardımları da hükumetler engellemelidir; çünkü İsrail bunlara da engel olur, yardım götürenlere zarar verir…

Evet, yukarıdaki cümlenin açılımı budur ve bu sözü sarf eden kişiyi insafa ve sağduyuya davet ediyorum!

Evet olanlardan acı duyuyoruz, ama bir de kazanımlara bakalım. Mazlum Filistin halkının acınası durumuna bundan daha canlı bir şekilde dünyanın dikkatini çekmek ve Filistinlilerin yanında, İsrail''in karşısında yer alan ülke sayısını çoğaltmak nasıl mümkün olabilirdi!!!

Mazlumun yanında, zalime karşı olmanın daima riski vardır; fazilet bu riske rağmen o şerefli tavrın ve tutumun sahibi olmaktır.

Hedef ambargoyu kaldırmak
00:004/06/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dünkü yazımda mealen “gün birlik ve beraberlik günüdür, çirkin siyaseti bırakalım” demiştim, ben o yazıyı gazeteye gönderdikten kısa bir süre sonra Meclis, ittifakla bir bildiri neşretti. Hem ittifak hem de bildirinin içeriği ümit verici, altına imza atmamak mümkün değil.

Meclis ve hükümet kendilerine düşeni yaparken halk olarak bizim de yapacaklarımız vardır.

Önce hedefi belirlemek gerekiyor ve hedefimiz, yalnızca yapılan çirkin, haksız, hukuksuz saldırının hesabını sormak ve kapatmak olmamalıdır; hedefimiz –uzun vadede adil ve kalıcı bir barış olmakla beraber kısa vadede- Gazze''ye uygulanan ambargonun kalkması olmalı ve eylemlerimiz bu hedef gerçekleşinceye kadar kesintisiz devam etmelidir.

Neler yapılabilir?

Bu sorunun cevabı, sivil toplum örgütlerinin birlikte yapacakları danışma toplantılarında müzakere edilerek verilmelidir.

Bu defa İsrail –her zamankinden daha ziyade- haddi aştığı ve kırka yakın ülkenin vatandaşlarına da saldırdığı için bu ülkelerle ve destek veren diğer ülkelerle –resmi olanın yanında- sivil birliktelikler sağlanmalı, dünya kamu oyuna İsrail''in haksızlığı, hukuk ve sınır tanımazlığı, yalnızca gücüne ve hamisine güvendiği en etkili bir şekilde duyurulmalı ve şuurlara yerleştirilmelidir.

Askeri ve siyasi tedbirler yanında halkın gönüllü katkısı ile gerçekleşmesi mümkün olan ve etkisi de kesin bulunan bir tedbir de ekonomik ve ticaridir. Ülkemizde ve destekleyecek olan diğer ülkelerde İsrail ile ve İsrail mallarına yönelik bütün alışverişler gözden geçirilmeli, hedefe ulaşıncaya kadar –zorunlu olanlar dışınsa- alışveriş kesilmelidir.

Mısır''ın kapalı tuttuğu ve şu günlerde geçici olarak açtığı Gazze Şeridi''nin güneyindeki Refah Sınır Kapısı bundan sonra asla kapatılmamalı, eğer kapatırsa Mısır hükümetine karşı sivil ve resmi baskı uygulanmalı, kapıyı kontrol konusunda İsrail ile yapılan anlaşma uygulanmamalı, kontrol Mısır''ın elinde olmalıdır. ABD''nin Mısır''a büyük ölçüde yardım yaptığını ve bu yardım yüzünden –açık veya kapalı yollardan- iç işlerine müdahale ettiğini, karar alma yetkisini sınırladığını biliyoruz. Eğer Mısır yardıma muhtaç ise zengin İslam ülkeleri ne güne duruyorlar ve bir kardeş ülkeyi –meşhur ifadesiyle- elin gavuruna muhtaç halde bırakıyorlar?!

Olmasını istediğim danışma toplantılarında daha nice etkili tedbirler ortaya çıkabilir; “hedefimiz ambargoyu kaldırmak, kararımız o güne kadar eylemlerimizi sürdürmek” olmalıdır vesselam.

İnsanlık vazifemiz
00:006/06/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Konumuz yine yoksulluk olacak. Yoksullarla ilgilenmek, hayatı onlar için de çekilir kılmak, ihtiyaç yüzünden maddi ve manevi değerlerini koruyamaz hale gelmelerini önlemek dini ve ahlaki vazifemizdir, ama ben başlıkta “insani vazifemiz” ifadesini kullandım.

İnsan, kendisine yakışan, Yaratıcı''nın ona uygun gördüğü erdemlerle donanmak için iyi bir eğitim görmeye muhtaçtır. Eğer bu eğitimden mahrum olursa, ölçüsüz ve dengesiz hürriyet içinde yetişirse, kötü örneklere özenirse “ben merkezci, hazcı, egoist ve kullanıcı…” olur. Ben başlıkta bu insanı kast etmiyorum; zaten meselemizin baş sebebi bu tip insandır ve insanların çoğu –ne yazık ki- böyledir. Bunlar “kendine iyi bak”çı nesildir, başkaları onları ilgilendirmez; ilgilendirirse de “kendi çıkarları” açısından ilgilendirir.

İnsan, kendine yakışan erdemlerle donandığı takdirde ufku sonsuza ve ebediyete doğru uzanır ve genişler, nereden gelip nereye gittiği ve burada oluş amacı (hikmeti) konularında doğru bilgi ve inanç elde eder. O artık kendi yaratıcısı değildir, hayatının kendini aşan bir manası ve hikmeti vardır, bütün varlıklar gibi insanların da sahibi Yaratan''dır, insan olarak herkes eşittir, farklılıklar birbirini yemek için değil, birbirini tamamlamak, kabiliyetlere göre işbölümü yapmak, ilahi emanet olan imkanları ve nimetleri yerinde kullanmak ve paylaşmak için böyle takdir edilmiştir.

Bu inanç ve şuura sahip olan kimsenin elinde, ihtiyacından fazla bir şey varsa ve bir başkasının da ona ihtiyacı varsa “bu şeyin sahibi muhtaç olandır, o şeyi elinde bulunduran ise emanetçidir, emaneti sahibine vermekle yükümlüdür”.

İkide birde “sadaka kültüründen” söz eden cahillerin yukarıda açıkladığım inancı ve anlayışı –buna sahip olmasalar bile- bilmeleri gerekiyor.

Elinde fazlası olan ve bu emaneti sahibine veren kimselerin (müminlerin) de, karşı tarafı minnet altında bırakmak şöyle dursun onlara minnete duygusu içinde olmaları gerekiyor; çünkü dağlardan taşlardan ağır olan emaneti yerine vermeye vesile olmuşlar, taşıyanı yükten ve borçtan kurtarmışlardır.

Bir toplulukta yoksulluğa çare bulmak için açıklamaya çalıştığım anlayış, iman ve şuurun herkese hakim olması gerekiyor.

Adil (eşit değil) paylaşımı İslam (ilâhî dinlerin tamamı böyledir) iman ve irfanına bağlamak yerine kanuna, icbara, bir felsefeye göre haksız kazanıma… dayamak, insanlardan kanun zoruyla almak ve muhtaçlara vermek de bir yoldur; ama bu yolun –manevi çerçevesinin bozukluğu dışında- yetersiz de olduğu görülmektedir.

Kanun gereği insanlardan alıp muhtaçlara verdiğiniz zaman da bir çeşit sadaka vermiş olursunuz; çünkü alanlar bunu emekleriyle hak etmiş değildirler. Nasıl ve niçin hak ettikleri sorusunun cevabı İslam''daki gibi olursa sadaka kavramı ve onun insana etkisi de değişecektir.

Diyelim ki, aile sigortasını getirdiniz (buna itirazım yok, getirilsin) ama: 1. önce ailelerden alacaksınız, sonra onlara vereceksiniz, 2. aldığınız vereceğinizi karşılayamayınca –ki, hep öyle olur- başka kaynaklara uzanacaksınız, sonunda herkes için zararlı olan tasarruflarda bulunacaksınız.

Gönüllü yardımlaşmayı, ihtiyaç sahipleri için en uygun hale getirmek yerine ona karşı çıkmak ve yalnızca aile sigortası ile yoksulluğa çare bulacağım demek de bir çeşit “yoksulluğun istismarı” olur.

Asıl muhalefet İslam"a
00:0010/06/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İsrail''in yardım gemisine saldırısı üzerine yapılan konuşmaların ve yazılan yazıların bir kısmını üzülerek, şaşırarak, bazen de öfkelenerek takip ediyorum.

Bazı yazarların ve konuşmacıların asıl muhalefet ettikleri hususun İslam olduğunu görüyor ve anlıyorum. Bunları okurken ve dinlerken şu kanaat hasıl oluyor: Bu yardımı solcular, masonlar, liberaller, laikçiler götürseydi –ki, onlar buraya yardım götürmezler, götürmüyorlar- muhalefet bu kadar veya bu şekilde olmayacaktı!

Mesela şu mealde sözler işittim ve okudum: “Efendim bu tekbirler, bu namazlar, bu kelime-i tevhid yazılı bayraklar… işin rengini değiştiriyor; bunların maksadı yardım değil, propaganda izlenimi veriyor. Filistin halkına yardımı anladık, HAMAS''ı aklamanın, HAMAS''ı savunmanın, HAMAS''a arka çıkmanın ne alemi var?..”

Demek ki, yardımı yapanların İslami kimlikleri ve uygulamaları görünür olmasa, Filistin''de halkın oyu ile iktidara gelip İsrail işgalini kaldırmak ve Kudüs merkezli bir İslam devleti kurmak için çalışmak isteyen, bunun için mücadele eden bir siyasi-dini gurup olan HAMAS, İsrail''in istediği ve dünyaya kabul ettirmek için çabaladığı gibi “terör örgütü” ilan edilse yine muhalefet olmayacak veya böyle, yahut bu kadar olmayacak.

Şimi bazı tartışılmaz doğruları hatırlayalım:

1. Gazze''de meşru hükümeti kuran, seçimle işbaşına gelmiş bulunan HAMAS''tır. Gazze halkı ile HAMAS''ı birbirinden ayırmak, hükumeti yok saymak, yardımı bu şartla yapmak mümkün ve meşru değildir.

2. HAMAS ve işgale karşı direnen Filistin halkı, daha önceden bu topraklar üzerinde kurulmuş, halkı içine kendi rızalarıyla Filistinlileri de almış bir İsrail devletine baş kaldırmış ve ülkeyi bölerek başka bir devlet kurmak üzere harekete geçmiş değillerdir. Tam aksine İsrail başta terör olmak üzere meşru olmayan bütün yolları kullanarak Filistin halkının ülkesini işgal etmiş, onları yurt ve yuvalarından atmış, uzun vadede yok etmenin tedbirlerini almıştır ve bu planın uygulaması devam etmektedir. Filistin halkının ve meşru temsilcilerinin yaptığı şey -eşit olmayan, dengesi bulunmayan bir güce karşı- direniştir ve meşru savunmadır.

3. Gazze halkı zalim bir abluka içinde dayanılamaz yokluklar, yoksunluklar, acılar içinde kıvranmakta, tükenme ile karşı karşıya gelmiş bulunmaktadırlar. Hem işgal, hem abluka meşru değildir, bu sebeple uluslar arası toplum tarafından da kabul edilmiş değildir. Bir tarafta zalim bir gücün zulmü (haksız tasarrufu), diğer tarafta mazlumlar vardır; bu durumda zalimin merhametine, iznine, müsamahasına sığınmak mümkün değildir. Ya mazlumlar kendi hallerine bırakılacaklar veya hâlâ dini, ahlaki, insani vicdan ve sorumluluk duygusuna sahip birileri, zalime rağmen yardıma koşacaktır.

Bu yardımı yapanlar Müslüman olsun olmasın, gemide namaz kılsın kılmasın, yeşil bayrak taşısın, kızıl bayrak taşısın, mazlumların hükümetini HAMAS kursun, FETİH kursun, gemiye baskın yapılınca bir direnme denemesi yapılsın yapılmasın… ne fark eder; bunları mesele yapmak yerine “İsrail zalim, Filistin halkı ve özellikle abluka altındaki Gazzeliler mazlum, bunlara yardıma koşanlar ise insan gibi insan” demek gerekmiyor mu?

Eğer bunu diyemiyorsanız kendinizi bir yoklayın ve “Niçin böyle diyemiyorum!?” diye sorun.

Helal gıda
00:0011/06/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Helal gıda kavramının hem din hem de ticaretle yakın ilişkisi var. Helal-haram konusunda hassas olan Müslümanların kafalarını karıştırarak, onları vesveseye düşürerek, muteber bazı fetvalara göre helal olan yiyecek ve içecekleri haramlar listesine alarak, şüphe konusunu abartarak kendi ticaret hanelerine müşteri kazanmak isteyenler var; işte bu konumuzun ticari tarafı. Helal alıp satma konusunda titizlik gösteren tüccarı takdir ve tebrik ediyor, malını satmak için dini kullanan kimseleri ise insafa davet ediyorum.

Dini tarafına gelince, bazı İslam ülkelerinde “helal gıda sertifikası” vermek üzere bazı kurumlar ve kuruluşlar faaliyet gösteriyordu. Son birkaç yılda ülkemizde de bazı teşebbüsler oldu, sivil kanattan birkaç kuruluş bu işi üstlendi, isteyene sertifika veriyorlar.

Bu önemli iş ile alakalı başka problemler ve yapılması gereken şeyler de var, ama burada üzerinde durmak istediğim husus işin dini tarafı ve fetva yönüdür.

1. Bir yiyecek veya içeceğe haram diyebilmek veya helal damgası basmamak için bütün muteber İslam mezheplerinin ve alimlerinin o nesneye haram demesi gerekir. Eğer bir nesne hakkında “haram, mekruh, mubah” şeklinde birden fazla fetva varsa o nesneye “mutlak manada haram” damgası basılamaz; gerekiyorsa “filan mezhebe göre haram, diğerlerine göre helal” denir. Mesela deniz ürünlerinin tamamına helal diyen ictihad da vardır, yalnızca balık helaldir diyen ictihad da vardır. Bir Müslüman mesela karides konusunda helal sertifikası almak istiyorsa buna “haram” diyen, sertifika vermeyen hata etmiş olur.

2. Jelatin, koruyucu maddeler gibi yeni ürünler var. Bunların bir kısmının yapımında domuz ve murdar hayvanın bazı kısımları kullanılıyor. Ayrıca bu koruyucu maddelerin insan sağlığına zararlı olduğundan söz ediliyor. İşte bu iki sebeple Müslümanlar sıkıntıya sokuluyor, koruyucu maddesinin yapımında domuz kullanılmıştır diye birçok yiyecek ve içecek haram listesine alınıyor ve bu listeler elden ele dolaşıyor.

Fıkıh alimlerine göre madde, “erime, donma, kuruma, karışma” gibi fiziki; sarhoşluk veren bir içeceğin sirkeye, hayvanın tuza dönüşmesi gibi kimyevi değişiklikler geçirirse eski hal, mahiyet ve hükümleri de değişir. Değişmiş yeni madde “tuz ve sirke” adını alır , helal olur.

Jelatin ve koruyucu maddelerin, yapımında ne kullanılırsa kullanılsın kimyevi olarak değiştiği, adları ve mahiyetleri bakımından artık başka maddeler olduğu konunun uzmanları tarafından açıkça ifade edilmektedir.

(2-4 Haziran 2009 tarihinde Bursa Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından tertip edilen ilmi toplantıda gıda ve kimya profesörleri, jelatin ve koruyucu maddelerin yapımlarında kullanılan maddeler bakımından tamamen değiştiğini açıkça söylediler.)

Hormonlu, korumalı, sun''i gübreli yiyecek ve içeceklerin sağlığa zarar vermesi konusuna gelince, bu herkesten önce sağlıkçıların söz söyleyeceği ve devletlerin tedbir alacağı bir alandır. Önce alanın uzmanları yiyeceğin, yasaklanacak kadar zararlı olduğu konusunda görüş birliğine varmalı, sonra da devlet onu yasaklamalıdır. Bunlar olmadıkça dedikodulara kulak asmamak gerekiyor.

Sağlığa zararlı diye bir zaman soya ve mısırözü yağı yedirdiler, diğer yağları zararlı buldular, şimdi bu yağlar unutuldu, zeytin ve tereyağı tavsiye diliyor. Yumurta böyle, kırmızı et böyle. Aman beyaz et (tavuk ve balık) yiyin dediler, şimdi de “tavuk yemeyin, bunlar hormonlu, erkekliğiniz elden gider” diye konuşuyorlar.

Hasılı Müslümanların helal yiyip içmelerini sağlamak için yapılan gayretler ve hizmetler takdire ve tebrike şayandır, çok önemli hizmetlerdir, ama aşırılıklardan sakınmak, erbabına danışmak ve ihtiyaçları gözardı etmemek de şarttır.

Cihad mı, değil mi?
00:0013/06/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Toprakları işgal edilmiş ve kendileri de yok edilmek istenmiş bir Müslüman halkın (Müslüman olmasalar da mazlum oldukları takdirde bir halkın) elden gelen ne ise onunla yardımına koşmak Allah''ın emridir ve bu faaliyet cihad içinde yer alır. Yakında bu köşede şöyle yazmıştım:

"Cihad bir yandan iç muhalif olan nefse karşı, bir yandan da dış muhalif olan İslam düşmanlarına karşı yapılacak mücadeleler toplamıdır. Bu mücadelenin silahlı olanı, şiddet içereni bütünün bir parçasından ibaret olup zarurete (başka çarenin bulunmamasına) dayalıdır. Mücadelenin bütününe bir isim vermek gerekirse en uygunu ''amel''dir. İslamî amel, dinin bütün şümulü ile uygulanması manasına gelir.

"İctihad, cihadın nerede, ne zaman, nasıl, hangi parçasının kimler tarafından… yapılacağını, iç ve dış şartları göz önüne alarak, vahyi lafız ve ruhuyla anlayıp açıklayarak ortaya koyan ''ilmî faaliyet''in adıdır. Bu ilmî faaliyet olmadan cihad, cihad olmadan da İslam davasını gerçekleştirecek olan ''amel'' olmaz.

"Müslümanın davası veya İslamcılık, ictihad ve cihad (amel) yoluyla dinin farz kıldığı ''yaşama, koruma, yayma'' vazifesine sahip çıkmak ve bu vazifenin –herkesin durumuna göre uygun olan- bir yerinde olmaktır."

Eğer müslümanlar şu veya bu yerde ve zamanda İslâm''ın buyruklarına, örnek Peygamber''in (s.a.) uygulamalarına aykırı davranmışlarsa bu İslâm''ın değil, onların (bunu yapan şahıs veya grupların) suçu, günahı, ayıbı olur; hem hükümde hem de cezâda genelleme yapmak zulümdür, terörün bir başka çeşididir.

Savaş ve barış konusunda birçok âyet içinde birkaç örneğe baktığımızda, cihadın dış düşmana karşı şiddet kullanılan çeşidi ile ilgili olan şu tablo ile karşılaşırız:

"Eğer barışa yanaşırlarsa sen de ona yanaş ve Allah''a güven; O her şeyi işitendir ve bilendir./ Seni oyuna getirmeye kalkışırlarsa kuşkusuz Allah sana yeter; yardımıyla ve müminlerle seni destekleyen O''dur. /Müminlerin gönüllerini birleştiren de O''dur. Dünyanın bütün servetini harcasaydın onların gönüllerini birleştiremezdin, fakat Allah onların aralarını düzeltti, O izzet ve hikmet sahibidir." (Enfal: 8/61-62)

"Allah, din konusunda sizinle savaşmayan ve sizi yurtlarınızdan çıkarmayanlarla iyi ilişkiler içinde olmanızı ve onlara adaletli davranmanızı yasaklamaz. Allah adaletli olanları elbette sever./Allah ancak, din konusunda sizinle savaşmış, sizi yurtlarınızdan çıkarmış ve çıkarılmanıza yardım etmiş olanlarla dostluk kurmanızı yasaklar. Kim onlarla dost olursa işte bunlar kendilerine yazık etmişlerdir." (Mümtehine: 60/8-9).

"Size ne oldu da Allah yolunda ve ''Rabbimiz, bizi halkı zâlim olan bu şehirden çıkar, bize tarafından bir sahip gönder, bize katından bir yardımcı yolla!'' diyen çaresiz erkekler, kadınlar ve çocuklar uğrunda savaşmıyorsunuz? /İman edenler Allah yolunda savaşırlar, inanmayanlar ise bâtıl dâvâ uğrunda savaşırlar. Şu halde şeytanın dostlarına karşı savaşın; şüphe yok ki, şeytanın tuzağı daima zayıftır." (Nisâ: 4/75- 76)

"Kendilerine haksız yere saldırılan kimselere savaşma izni verilmiştir. Şüphesiz Allah onlara yardım etmeye kadirdir./ Onlar ki, sadece ''bizim Rabbimiz Allah''tır'' dedikleri için haksız yere yurtlarından çıkarıldılar. Çünkü Allah insanların bir kısmı ile diğer kısmını savunmamış (onlara yönelen haksız saldırıyı püskürtmemiş) olsaydı şüphesiz içlerinde Allah''ın isminin çokça anıldığı manastırlar, kiliseler, havralar ve mescitler yıkılıp giderdi." (Hacc:22/39-40)

Ebû Bekir İbn el-Arabî''nin de isabetle kaydettiği gibi (Ahkâm, II, 854) bazı âyetlerde geçen "fitne ortadan kalkıncaya ve dînin tamamı Allah için oluncaya kadar onlarla savaşın..." meâlindeki cümleyi (meselâ Enfal: 8/39) iki şekilde anlamak mümkündür. 1. "Dünyada veya bölgede hiçbir müşrik kalmayıncaya ve herkes Müslüman oluncaya kadar". 2. "Din ve vicdan hürriyeti yerleşinceye, herkesin serbestçe dînini yaşaması imkânı doğuncaya ve böylece hak olsun bâtıl olsun din seçimi ve dinî hayat baskıya değil, samîmî inanca dayanıncaya kadar. İkinci anlayışın doğru olduğu, Hz. Peygamber''den (s.a.v.) beri örnek devirlerde görülen uygulama ile ortaya çıkmıştır; çünkü hiçbir devirde savaş, Müslüman olmayanları zorla İslâm''a sokmak veya öldürmek için yapılmamıştır.

İslâm''ın savaştan amacının ne olduğu, meâli yukarıda verilmiş olan âyetle (Enfal:8/61) açıklanmış olmaktadır: Zulmü ve saldırı ihtimâlini ortadan kaldırmak, meşrû savunmada bulunmak. Bu zarûretler yüzünden başvurulan savaş, karşı tarafın zulümden ve saldırıdan vazgeçerek barışa yönelmesi ile gereksiz hale geleceği için buna müsbet cevap verilmesi, barışmak isteyenle barışılması emrolunmuştur.

Ambargo Unutulmasın!
00:0017/06/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hiçbir hak dine, hukuka ve ahlaka göre savunulması, meşrulaştırılması mümkün olmayan Gazze ambargosunu kaldırtmak için bir fırsat doğmuş, uluslararası toplum "ambargonun kaldırılması gerektiğini" dile getirmiş, vicdanlar arasında bir ittifak meydana gelmiş idi. Her biri kendilerine göre uygun bir sebeple, hırsızı değil de ev sahibini suçlayan, bununla da yetinmeyip "ev sahibine yönelik uyarı ve engelleme görevini yapmadığı için" mahalle muhtarını (iktidarı) suçlayan yazılar yazanlar, konuşmalar yapanlar tozu dumana kattılar, onların gürültüsü arasında Gazze de unutuldu, ambargo da!

Hele birileri var ki, "Filan topluluk, filan ülke, falan etnik veya dini grup yıllardan beri zulüm altında inlerken onlara değil de bu yardım niçin Gazze''ye yapıldı" diye vaveyla koparıyorlar. İşte bunu anlamak mümkün değil. “Bir mazluma yardım etmenin şartı, aynı zamanda bütün mazlumlara yardım etmektir" şeklinde bir dini, hukuki, ahlaki kural hangi kitapta yazıyor! Elbette bütün mazlumlara yardım etmek, zulmün sona ermesi için elden geleni yapak gerekiyor; fakat bunun imkanlara ve fırsatlara bağlı olduğu da bir gerçek; birine yardım imkan ve fırsatı elvermiş iken, başkaları da var diye onu yapmamak savunulabilir mi?

Diyelim ki, bu iyi niyetli yardım faaliyetinde bazı kusurlar var (olduğunu söylemiyorum, varsayalım diyorum), bunları ön plana çıkarıp farz olan yardımın yapılmasını, yerine varmasını, ambargonun kaldırılması için durmaksızın çaba gösterilmesini ikinci plana atmanın, adeta unutturmanın mazereti olabilir mi?

Neyse olan oldu, herkesin kendi vicdanı ile baş başa kaldığında yapıp ettiğini bir daha gözden geçirmesi, doğan sonuçlardan ders alması temenni edilir. Şimdi yapılması gereken ise el, dil ve gönül birliği ederek ve doğan müspet rüzgardan da faydalanarak ambargonun kalkması için kesintisiz faaliyettir. Bu noktada medyaya büyük iş düşüyor ve her gün bir köşede meselenin ele alınması, canlı tutulması, unutulmaya terk edilmemesi gerekiyor.

Diğer mazlumlara gelince, özellikle ve öncelikle "onları bahane ederek bu yardıma da karşı çıkanların" öncülüğünde, dünyanın neresinde zulüm varsa onun üzerine gidilmeli, onlar da unutulmaya bırakılmamalıdır. Böyle mübarek bir faaliyeti başlatan, yürüten, sonuç alan, alamasa bile yolunda olan kimseler Allah''ın razı olduğu kullarıdır.

Eksen Meselesi
00:0018/06/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Türk kavmi bin yıldan fazladır eksen değiştirmiş, yüzünü "Büyük Doğu"ya, İslam''a çevirmiş, bu din sayesinde medenileşmiş ve İslam Medeniyetine önemli katkılarda bulunmuştu. Tanzimat döneminden itibaren milletin yön değiştirmesi gerektiği, propaganda sayesinde tek medeniyet olarak kabul ettirilmiş bulunan Batı Medeniyetine yönelmesinin elzem olduğu, devletin üst kademesinden dile getirilmeye başlamış, 1920 lerden itibaren de –millete sormadan- resmen ve cebri olarak Batı''ya yönelinmiş, İslam ve medeniyeti ile bütün bağların kopması için kısa ve uzun vadeli tedbirler alınmıştır. Bu köklü eksen sapmasına zarar vermesin diye İslam ülkeleri ile de ilişkiler asgari seviyede tutulmuş, "Ne Şam''ın şekeri ne Arab''ın yüzü" sözü darbımesel haline gelmiştir.

Dünyaya hakim olan devletler menfaatleri ölçüsünde bütün ülkelerle ilişki kuruyor, kimsenin dinine, rengine ve ideolojisine bakmıyorlar. Sıra bize gelince, halkı Müslüman olan ülkelerle siyasi, askeri, iktisadi, kültürel bir ilişki kurmak, bir anlaşma yapmak, bir işbirliğine gitmek, bir sahiplenmek büyük olay oluyor, "Türkiye eksen mi değiştiriyor" nidaları afakı kaplıyor.

Keşke değiştirse, keşke İslam Medeniyetini ihya ve inşayı hedeflese, bu maksatla diğer İslam ülkeleriyle dava ve işbirliği yapsa, maddi hayatın dar kalıpları içinde bunalmış insanlığa İslam''ın sonsuz rahmet ve mana ufuklarını açsa, dünyada İslam barışını egemen kılsa…! Ama bunları, mevcut şartlarda hayal etmek bile zor!

Ne yazık ki, Türkiye selameti AB''ne üye olmakta aramış, kendi limanına değil, ne yapsa kendilerine yaranamayacağı yabancıların limanına sığınmak durumunda kalmıştır. Keşke İslam ortak pazarı, İslam ortak parası, İslam ortak savunma gücü ve paktı, icad ve keşifte önde gelen İslam ilimler akademileri ve üniversiteleri… olsaydı! Bunlar olsaydı yalnızca Müslümanlar değil, orta çağda ve öncesinde olduğu gibi bundan bütün dünya istifade edecekti.

Ortada o yok, bu yok; olan, Müslüman olmayan ülkelerle olduğu gibi bazı Müslüman ülkelerle de yakınlaşmak, zorunlu olduğunda Osmanlı mirasına sahip çıkmak, mazlum oldukları için bazı Müslüman toplulukların haklarını savunmak, onlara ve başkalarına zulüm yapılmasın diye çabalamaktan ibaret. Bu kadar masum ve cılız bir hareket tarzını "eksen kayması" diye isimlendirmek ciddiyetten uzak bir komedi olsa gerek. Ama bu komediyi yazıp oynayanların bir maksatları olduğu da açık: "Biz eksen bekçileriyiz, sizi sınırına bile yaklaştırmayız, ayağınızı denk alın" demek istiyorlar.

Benim cevabım şudur:

Biz eksenimizi biliyoruz, o bizim imanımız ve davamızdır ve yaşadığımız müddetçe herkesi oraya davet etmekle yükümlüyüz.

Kim Sorumlu
00:0020/06/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Son günlerde asker kayıplarımız ve yaralılarımız artmaya başlayınca bunu belli maksatlara ulaşmak için yapan veya olanı istismar etmek isteyen kalemler, sözcüler, yorumcular işe koyuldular; herkes olayı kendi amacına göre kullanıyor. Medyada hakim gibi görünen hava hükümeti suçlamak, kan dursun diye alınan tedbirlerle adeta alay etmek, kendileri uygulanabilir ve işe yarar hiçbir tedbir söylemeden topu sağa sola atmaktan ibaret.

PKK saldırıları ve bunun doğurduğu zararların baş sorumlusu PKK ve onu destekleyenlerdir. Ama sorumlu tek değildir, bir liste oluşturacak kadar çoktur. İşte bazıları:

Genelkurmay da sonunda ikna olmuş ve terörle mücadele için özel kuvvet oluşturulacağını, bunlara özel eğitim ve techizat verileceğini, böylece hem daha etkili mücadele yapılacağını hem de kayıpların daha az olacağını söylemişti. Konu önemli ve acil olduğu halde bir türlü hayata geçirilmiyor!

Hadi diyelim ki, dağ başlarında, sarp arazide hareket halinde olan askerler vuruluyor, peki karakol baskınlarına ne diyeceğiz!? Kritik bölgelerdeki karakollarda gece boyunca yeterli sayıda asker nöbet beklemiyor mu ki karakol baskın yiyor? Uzaktan atış yapıyorlarsa bu ne kadar uzak ki, bizim askerlerimiz ve istihbaratımız bundan haberdar olamıyor? Hani karanlıkta hareket eden fareyi görüyordunuz, koskoca PKK''lıyı, onun taşıdığı topu, havanı, bombayı nasıl görmüyorsunuz? Ortada ihmal ve tedbirsizliklerin bulunduğu zannını taşıyoruz.

Eğer mücadelenin başarısı bir yabancının (mesela ABD''nin) istihbaratına bağlı ise bu yabancı, bu imkanı her zaman kendi çıkarı için kullanabilir. Bunu bilmeyen, düşünemeyen var mı?

Ülkenin halkı ve toprağı ile bölünmez bütünlüğünü korumak şartıyla demokratik yolları kullanarak probleme çare bulmak isteyen iktidara yardımcı olacak yerde görüşmeyi bile kabul etmeyen muhalefetin akan kanı gördükçe vicdanı sızlamıyor mu?

Çözüm için şiddetten ve silahtan başka yol görmeyen ve göstermeyenler -gerçekten çözüm istiyorlarsa- yirmi beş senedir gelip geçmiş birçok iktidar zamanında şiddet sonuna kadar kullanıldığı halde PKK''nın bitirilemediğini, gerektiğinde biraz çekilip sonra yine ortaya çıktıklarını nasıl görmüyorlar!?

Efendim Mavi Marmara saldırısı ve İran''a ambargo kararı karşısında hükümetin aldığı tavır ABD ve İsrail''i kızdırmışmış, onlar da Türkiye''yi yola getirmek için terörle mücadeledeki desteklerini çekmişlermiş…

Eğer bunu söyleyenler söylediklerine inanıyorlarsa teklifleri nedir? ABD ve İsrail''e teslim olmak mı, yoksa kısa ve uzun vadede ülkenin çıkarına olan şahsiyetli ve bağımsız politika mı?

Ben düşünüyor ve soruyorum; dilerim herkes düşünür ve sorar!

Açılımlar ve Terörle Mücadele
00:0024/06/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Devletin ilgili organların ve başta iktidarların çeşitli kesimlerle ve taraflarla yakın temas kurması, tabanlara inmesi, problemler ve çözüm yolları konusunda “problemlerin sahipleri”nin görüş ve taleplerini öğrenmesi, sonra dönüp ülkenin aydınları, ilim adamları ve sanatçılarıyla görüşüp düşüncelerini alması, elde edilen bilgilere dayanarak yıllanmış meselelere çözüm olsun diye bazı teşebbüslerde bulunmasının neresi kötü anlayamadım!

Evet, toplantılara katılamamış, görüşlerini aktaramamış kimselerin yazarak, konuşarak görüş bildirmesine bir diyecek olmaz; ama kendilerine göre açılımın eksiklerini ve yanlışlarını söylemek yerine açılıma karşı çıkmak, onun yerini tutacak ve milletin bütünlüğünü, hiç değilse barış içinde yaşamalarını sağlayacak bir farklı görüş (plan, proje) de sunmamak anlaşılır gibi değil; daha doğrusu bunu yapanların, açılım konusundaki samimiyetlerine gölge düşürüyor.

Verili olarak anayasa, kanunlar, çelişik talepler, azınlık ve çoğunluk… var. Bunlar var iken bir gurubun bütün istediklerini alması, sorumluların da vermesi mümkün olamaz. Önemli olan karşılıklı anlayış, atılabilecek adımların atılması, dengelerin kurulması, bazı meselelerin zamana bırakılması; toplum barışı, adaleti, farklılık içinde beraberlik gibi herkesin istemesi gereken sonuçlara doğru ilerlemektir.

Her şeye rağmen açılımlara devam etmek gerekiyor.

Son MGK toplantısında terörle mücadele konusunda alınması gereken tedbirler konusundaki kararın, kısa bir süre önce yazdığım “Kim Sorumlu” başlıklı yazımla örtüşmesine sevindim. Yıllardan beri –bana göre aklı başında, iyi niyetli ve konuya aşina- insanların ileri süregeldikleri tedbirlerin de esasını bunlar oluşturuyor:

“Kürt halkı ile samimi ve etkili ilişkiler kurmak, onların haklı isteklerine cevap vermek, eşitlik ve adalet konularında alınacak tedbirlerle güvenlerini sağlamak, böylece -amaçlarına silahla ulaşmak isteyen azınlığı- yalnız bırakmak, bu azınlık ile mücadelede istihbarat, özel kuvvetler, eşgüdüm gibi zorunlu tedbirleri eksiksiz uygulamak”.

Bilinen yeri yeniden keşfetmeye gerek yok, akıl için yol birdir, eksiklik uygulama ile ilgilidir ve istenirse bu problem de er geç çözülecek, akan kan duracaktır.

Denizdeki Okuyucumdan
00:0025/06/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Deniz taşımacılığında çalışan ve fırsat buldukça bize yazan okuyucum diyor ki:

HADİSLER HAKKINDA TEREDDÜTE DÜŞMEK

Kur''an''da yer alan “O boş konuşmaz”, “O size neyi verirse alın, neyi yasaklarsa ondan kaçının” ayetleri ve çok yerde geçen, “dosdoğru peygamber, emin, doğru sözlü...” sıfatlarıyla Peygamberimiz''in tıpkı Kur''an gibi hüküm koyucu ve söylediği herşeyin şüphe götürmez bir şekilde ”hak” olduğu açıkça bize bildirilmiştir. Hiçbirimizin Peygamberimiz''in ağzından çıkmış bir söz/emir/uyarı/bildiri hakkında tereddüde düşme, kabul etmeme, eleştirme sansı yoktur. Doğruluk ve bağlayıcılık bakımından Kur''an''daki bir ayet ne ise Peygamber sözü de odur.

Peki, büyük hadis alimlerinden Peygamberimiz''in ölüm tarihine en yakın doğanının( Ahmed Bin Hanbel) bu tarihten 149 yıl sonra dünyaya geldiğini, bugün olduğu gibi o günlerde de dini emellerine alet etmek, tahrif etmek,yaptıkları bir iş için dayanak oluşturabilmek amacıyla Peygamber''ce söylenmeyeni söylenmiş gibi gösterenlerin olabileceğini, en önemlisi de “SÖZ” olduğu için kontrolsüz ve hızla yayılabileceği, hiçbir denetim ve müeyyidesi de olamayacağından art niyetli biri veya birilerinin bir kıvılcımı ile kısa sürede yayılarak zaman itibariyle (H.1.-2.asır) doğruluğunu tesbit/tasdikin de hemen hemen imkansız olduğunu düşünerek, hadis işittiğimizde “Peygamber söylediyse şüphesiz doğrudur” diyerek ihtiyatlı yaklaşmak ve en önemlisi/üzücü olanı bu şüphelerle dini yaşantıda hadisi ayet gibi belirleyici yapamamak ne derece doğrudur. Şunu da belirtmekte fayda var ki, biz sadece söylenmiş, söylenmemiş olma açısından riskleri saydık. Söylenmiş de olsa hadisin o ana gelene kadar bir ağızdan söylendiği gibi gelip gelmediği de çok önemlidir. Zira her lisanda bir cümle içindeki tek bir kelimenin hatta harfin değişmesi, bir kelimenin yerine ona yakında olsa başka kelime kullanılması sonucunda anlamın tamamen değişebildiği herkesçe malumdur. Hele bir de böylesi bir konuda kötü amaçla olaya yaklaşılırsa, amaca ulaşmanın ne kadar kolay olduğu gün gibi ortadadır. Onu da geçelim art niyetli olunmasa bile aktarıla aktarıla gelirken istenmeden bu durumun oluşma riskinin yüksekliğini günlük yaşamımızda da sıkça rastladığımız örneklere bakarak tahmin etmemiz mümkündür.

Beni bu soruyu sormaya iten bir başka neden ise bugün duyduğumuz sayısız hadisteki dikkat çeken bazı detaylardır. Tekrar belirtmek isterim “Peygamberimiz söylediyse doğrudur” ve umarım da öyledir ki, bir arefe, bayram, Cuma gününde yapılacak çok basit bir müstehap veya sünnet hükmündeki davranışın aklın almayacağı büyüklükteki cennet nimetleri, sevap ile ödüllendirilmesi, (her kim diye başlayıp, takvasına göre ayırt edilmeksizin) sizin en hayırlınız diye başlayan belki de onlarca farklı hadisin bulunması, hepsinde de en hayırlının özelliği veya özelliklerinin diğer hadislerden farklı oluşu, yine amellerin, ibadetlerin en güzeli/hayırlısı diye başlayan pekçok hadisin herbirinde farklı amel/ibadetlere bu sıfatın verilmiş olması, sıkça gündeme gelen (hadis düşmanları, münafıklar tarafından gündeme getiriliyor olsa da) yukarıda değindiğim görüşlerin ve yazdığım risklerin olabilme ihtimalinin çok uzak olmayışının (insanın çağlar boyunca değişmeyen menfi özelliklerini de göz önüne aldığımızda) da etkisiyle biz Müslümanları çaresiz, kafası bulanık bir şekilde ortada bırakmaktadır.

Gerek başta değindiğim gerekçeleri, gerekse sonlarda örnek verdiğim bazı hadisleri de gözönüne alarak, bizleri aydınlatıp, bu çıkmazı aşmanın ilmi bir tekniği olup olmadığı, ya da - eğer öyleyse - doğru-uydurma hadisi ayırt etmenin imkansız olduğu, günümüz şartlarında bunun çözülemez bir sorun olarak önümüzde durduğu konularında bizlere referans olacak şekilde cevap verir misiniz?

İnşaallah Pazar günü cevap vereceğim.

Sünnet ve Hadisler
00:0027/06/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam''ı kuşa çevirmek, başka düşünce, sistem ve dinlere -aslında onlara birçok yönden farklı ve aykırı olduğu halde- kolayca uygun hale getirmek için, modernizmin İslam âlemini etkilemeye başladığı zamanlardan beri “sünneti inkar etmek ve devreden çıkarmak” için gösterilen yerli ve yabancı gayretler arasında, sünneti bize ulaştıran hadisler ve siyret kitaplarına şüphe sokmak da vardır. Bu şüphelere temel teşkil eden iddialar arasında: a) Hadislerin, Peygamberimiz''in(s.a.) vefatından yıllarca sonra yazıldığı ve araya aslı olmayan rivayetlerin de girdiği, b) Hadislerin devamlı-geçerli din kuralları değil, o zamana mahsus çözümler içerdiği konuları yer almaktadır.

Önce dini kural ve açıklama (hüküm) kaynağı olması bakımından sünnete bakalım:

Doğumdan ölüme, ibâdetten hayat nizamına kadar çok geniş bir sâhayı içine alan ve düzenleyen Fıkh''ın iki ana kaynağından ikincisi Sünnettir. Burada Sünnet''ten maksat, Rasûlullah''ın (s.a.) ümmet için örnek teşkil eden davranışlarının bütünüdür. Ancak bunları bize ileten ifadeler çoğu kere ashâba ve diğer râvilere ait bulunduğu (hadîsi Rasûlullah''ın sözleri ile değil, mânayı ve meali esas alarak naklettikleri) ve hadîslerin çoğunun ilk nesillerde tek râvi tarafından nakledildiği (haber-i vâhid olduğu) için Sünnet -Kur''ân-ı Kerîm''e nisbetle- ikinci kaynak olarak kabul edilmiştir. Bununla beraber hadîs âlimlerinin ortaya koydukları ince ve sağlam güvenilirlik ölçülerine uygun bulunan hadîslerin, ister haber-i vâhid olsun, ister meşhur veya mütevatir olsun, bilgi ve hüküm kaynağı olacağı konusunda Sünnî mezheblerin ittifakı vardır. Özellikle Fıkıh''ta kesin bilgi yerine zan ve kanâat yeterli bulunduğu için, Rasûlullah''a aidiyyeti ve ifadesi konularında haklı bir şüphe bulunmayan, bu iki bakımdan kişiye kanâat ve itminan veren hadislerin delil (hüküm kaynağı) olarak kullanılması tabîîdir. Hadîslerin ve dolayısıyle Sünnet''in kaynak olmasına karşı eski ve yeni muhalifler tarafından ileri sürülen deliller ve bunlar arasında bulunan: “Hadislerin Kur''ân-ı Kerîm ile karşılaştırılması ve ona uyanların kullanılması, uymayanların atılması” mânasını ifade eden uydurma hadîs, Fıkıh usûlü ve Hadîs usûlü kitaplarında ele alınmış, ilmî tenkit ve tahliller ile çürütülmüştür. Hadisi sahih kabul edenler ise, “uymayan” kavramına açıklık getirerek meseleyi klasik usulde bilinen metin tenkidine irca etmişlerdir.

Fıkıh kaynağı olarak Sünnet bir yandan Kur''ân-ı Kerîm''in açıklanmaya (beyâna) muhtaç bulunan âyetlerini açıklarken diğer yandan boşlukları doldurmakta; yani müstakil olarak -Kur''ân-ı Kerîm''de bulunmayan- hükümler koymaktadır. “Onlara indirileni halka açıklaman için sana sözü (Kur''ân''ı) indirdik.” (Nahl: 16/44) meâlindeki âyet Rasûlullah''ın ve dolayısıyle Sünnet''in birinci rolüne; “Rasûl size neyi getirirse onu alın, kabul edin, size neyi yasaklarsa ondan da uzak durun” (Haşr: 59/7), “Gerçekten Rasûlullah''ta sizin için güzel bir örneklik vardır.” (Ahzâb: 33/21), “De ki, Allah''a ve Rasûlüne itâat edin...” (lü-İmrân: 3/32), “...Rasûl onlara güzel şeyleri helal kılar, pis ve çirkin şeyleri de haram kılar...” meâlindeki âyetler ile bunları teyit eden hadîsler de Sünnet''in ikinci rolüne mesnet teşkil etmektedir. Ayrıca Kur''ân-ı Kerîm''de genel çizgileriyle anlatılan iman ve İslâm konularının, namaz, oruç, hac, zekât gibi temel ibâdetlerin ve benzeri hükümlerin geniş açıklamaları, Sünnet''in “açıklama” fonksiyonunun; fıtır sadakası, vitir namazı, bir kadının üzerine hala ve teyzesini almanın haram olşu, ehlî eşek etinin haram olması, Ramazan orucunu kasten ve mazeretsiz bozan kimsenin yerine getireceği keffâret vb. yüzlerce hüküm de “boşlukları doldurma” fonksiyonunun örnekleridir. Sünnet kaynağının Fıkıh açısından önemini göstermesi bakımından İbn Kayyim''in verdiği rakkam da ilgi çekicidir; buna göre Sünnet kaynağında, Fıkıh hükümlerine esas teşkil eden hadîslerin sayısı beşyüz civarındadır; esas ile ilgili bulunan bu hadîsleri açıklayan, tafsîlât veren, kayıt ve şartları bildiren hadîslerin sayısı ise dört bine ulaşmaktadır (İbn Kayyim, İ''lâmu''l-muvakki''în, C. II, s. 257).

“Sünnetin yazılması ve toplanması” konusunu da gelecek yazıya bırakalım.

Sünnetin Yazılması ve Toplanması
00:001/07/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Bu kadar hadis yazılmadan nasıl akılda kalır, herhalde kısmen ve bazen de değişmiş olarak hafızalarda kalmış ve böylece bize kadar nakledilmiştir” diyenlerin iki hususu atladıkları açıktır: a) Hadislerin kaynağı olan zat Peygamberimiz''dir (s.a.) ve O, müminlere örnek/rehber olarak gönderilmiştir. Bu sebeple her sahabî ondan gördükleri ve duyduklarını en değerli varlığı gibi korumaya gayret etmiştir. b) Hadisler yalnızca hafızadan (ezberden) nakledilmiş değildir.

Fıkh''ın kaynakları bakımından ilk tedvîni Kur''ân-ı Kerîm''in yazılıp Mushaf haline getirilmesidir, ikinci tedvîni ise Sünnet''in yazılıp ayrı kitaplarda ve farklı tertipler içinde derlenmesidir. Bu son iş yani çeşitli tertipler içinde Sünnet''in kitaplara geçirilmesi, kitaplaştırılması (tasnif) hicrî ikinci asırda gerçekleşmiş olmakla beraber tertipsiz olarak yazılması ve büyük küçük mecmûalarda ve sayfalarda muhâfazası (tedvîn) Rasûlullah (s.a.)''in zamanına kadar uzanmaktadır. Gerçi Rasûlullah (s.a) başlangıçta, Kur''ân âyetleri ile karıştırılmasın diye hadîslerin yazılmasını yasaklamıştır. Ancak yine başlangıçta güvendiği kimselerin yazmalarına izin verdiği gibi, karıştırılma ihtimali ortadan kalktıktan sonra yasağını geri almış ve genel olarak yazmaya izin vermiştir. Buhârî''nin Sahîh''i ve Müslim''in Sahîh''inin İlim bölümleri ile benzeri kaynaklarda, Hz. Peygamber''in hayatının sonlarına doğru yazma izni verdiğini gösteren açık ve güçlü ifadeler mevcuttur. Süleyman Nedvî, Prof. M. Hamîdullah, Prof. Fuad Sezgin gibi âlimlerin araştırmaları, hadîsin çok erken bir zamanda yazılmaya başladığını ve Buhârî, Muvatta gibi önemli hadîs kaynaklarının sözlü rivayetler yanında yazılı rivayetlere de dayandığını ortaya koymuştur.

Hadîsin yazılmasını yasaklayan ve buna izin veren hadîsleri uzlaştırmak için birçok görüş ileri sürülmüştür: “Yasaklanan husus, yazılıp Kur''ân sayfaları ile beraber Hz. Peygamber''in evinde bırakılmasıdır, yasaklanan Kur''ân ile aynı sayfaya yazılmasıdır, yasaklama ezber işine sekte vermesin diye bazı şahıslara mahsustur” gibi yorumlar bunlar arasındadır. Ancak uzmanların tercihine göre doğrusu, karışma tehlikesinin bulunduğu zaman genel olarak yasaklanmış, bu tehlike ortadan kalkınca da izin verilmiş olmasından ibarettir.

Şüphesiz hadîslerin konularına göre kitaplara geçirilmesi daha sonraki zamanlarda yapılmıştır ve bu yapılırken daha önce yazılmış bulunan Fıkıh kitaplarının tertibinden istifade edilmiş, yahut bunların tesiri altında kalınmıştır. Ancak böyle bir tertiple olmasa bile hadîslerin, Hz. Peygamber zamanından itibaren ezberleme yanında, yazılarak da muhâfaza edilmesi ve müctehidlerin fıkıh hükümlerini çıkarırken bu hadîslerden istifade etmeleri vâkıası Fıkh''ın oluşması ve tedvîni bakımından büyük önem taşımaktadır.

Hadislerin sıhhatini ve bağlayıcılığını tespit bakımından iki önemli konu kaldı, bunları da gelecek yazıya bırakalım.

Hadislerin kullanılması
00:002/07/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Peygamberimiz(s.a.)''in örnekliğini özümsemek, hayatı -farklılıkları dışında- onun gibi yaşamayı alışkanlık haline getirmek için yapılacak şeylerden biri de devamlı hadis ve siret (Hz. Peygamber''in hayatına dair kitap) okumaktır. Bunu devamlı söylüyor ve şahsen yapmaya çalışıyorum; ancak hadisleri hayatımıza uygularken dikkat edilmesi gereken iki önemli nokta vardır:

1. Okuduğumuz hadisin sened ve metin yönünden arızasız olduğunu bilmek.

2. Hadiste geçen fiil ve davranışın "örneklik vazifesi" içinde olması; başka bir ifade ile ümmet tarafından genel olarak uygulanması için yapılmış/söylenmiş bulunmasıdır.

Buhari, Müslim gibi içindekiler sened (raviler zinciri) bakımından sahih kabul edilen kitaplarda yer alan birçok hadis kelam ve fıkıh alimleri tarafından uygulanmamıştır (onlarla amel edilmemiştir). Bunun birçok sebebi yanında konumuz bakımından önemli olan sebebi "metin tenkidi"dir. Metin tenkidinden maksat senedi sahih olsa bile hadis metninde akla, ilme, daha güçlü bir delile (ayet veya hadise), birçok ayet ve hadise dayanan din kaidelerine (kavaid) aykırı olma durumlarının tespit edilmesidir. Yine birçok Sünni kelam alimi "mütevatir olmayan" hadisleri akaid (inanç) konularında kesin saymamış, kullanmamışlardır; çünkü mütevatir olmayan bir hadis sened ve metin yönünden sahih bile olsa kesin bilgi değil, zan ifade eder; zan ise fıkıhta yeterli olsa da iman konularında yeterli değildir.

Peygamberimiz''in vahyi alıp tebliğ etme ve açıklama yanında başka vazifeleri ve özellikleri de vardır; davranışlarının hangi vazife ve özelliğinden kaynaklandığını bilmeden hadisi uygularsak yanlış yapmış olabiliriz.

Daha sahabe zamanında Peygamberimiz''in söyledikleri ve yaptıkları, maksadı, durumu ve vazifesinin çeşitliği bakımından ele alınmış, uygulama buna göre yapılmıştır. Mesela savaş için bir yerde mevzilenmeyi istediğinde "bunu ictihadınızla söylediyseniz bu yer uygun değil" denmiştir. "Filan yere varmadan ikindi namazını kılmayın" dediği zaman, yolda ikindi namazının vakti daralınca bu sözden maksat "oraya bir an önce gidin" mi demektir, yoksa "Namaz geçse bile yola devam edin" mi demektir diye tartışılmış, her iki anlayışa göre uygulama yapanlar olmuştur.

Peygamberimiz -dini tebliğ, açıklama ve uygulama yanında- bir devlet başkanı, toplum lideri, hakim, hakem, mürşid (eğitimci), istişari rey, kendine mahsus durum ve özellikler, beşer olarak… konuşmuş ve davranmıştır. Bu konuşma ve davranışlar bağlayıcılık ve örneklik bakımından eşit derecede ve tamamı bağlayıcı değildir. Mesela "Bir araziyi ıslah eden onun sahibi olur" cümlesini İmam Şafi''î "değişmez din kuralının tebliği" olarak, Ebu Hanife ise "devlet başkanı sıfatıyla ve gerektiğinde değişime açık" olarak söylenmiş kabul ettikleri için farklı uygulamışlar, Ebu Hanife, "başka devlet başkanları farklı karar alabilirler" demiştir.

Hadisler ve siyer okunmalıdır, ama uygulama konusunda alimlerle danışma yapılmalıdır.

.Ezan ve Duaların Dili
00:004/07/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir yazar diyor ki: "Ama eğer Menderes döneminin popülist uygulamasıyla Türkçe ezan kaldırılmamış olsaydı, Sünni cenazelerinde de Türkçe duayla uğurlasaydık sevdiklerimizi, duaları ''ikinci dilimiz'' bile olmayan bir yabancı dil yerine anadilimizden öğrenseydik... Ezan Türkçe olsaydı ve ibadete Türkçe çağrılsaydık...

Belki inanmamıza katkısı olmazdı ama en azından bu topraklarda bir kesimin dine bu kadar yabancı, düşman, mesafeli hatta reddeden olmasının da önü kesilirdi diye düşünmeden edemiyorum…"

Ben de diyorum ki:

Cumhuriyet ilan edildikten sonra yapılan cebri değişikliklerden biri de ezanın Türkçe okutulması idi; bunu halk istemedi, namaz kılanlar, ezan dinleyenler ezanın asıl dilinden memnun idiler, bir avuç adam "bu milleti sözde adam etmeye" kalkıştılar, karşı çıkanları astılar, kestiler, zindanlara tıktılar… olanlar böyle oldu. Halkın neyi istediği ve neden mutlu olduğunu ispat eden vakıa, benim bizzat gördüğüm ve yaşadığım "ezanın asıl diline döndürülmesinden sonra okunan ilk ezana gösterilen olumlu tepki idi". İnsanlar camilerden bile sokaklara fırladılar, okunan ezanı duvarların içinde değil, dışında dinlemek, o sesi vücutlarıyla da okşamak ve o ses tarafından okşanmak istiyorlardı. Uygulama "popülist" değildi, halkın ısrarlı talebi idi; eğer halkın haklı talebini iktidarların yerine getirmesine "popülizm" deniyorsa demokrasi zaten popülizm oluyor.

Sünni cenazelerde namaz içinde duayı herkes kendi okuyor, herkesin kendi dilinde dua etmesine de bir engel yoktur. Sesli okunan dualara gelince bunlar hem Arapça hem de Türkçe oluyor; herkes hayatından memnun, kimsenin şikayeti yok (namaz kılmayan ve inanmayanların şikayetlerini hariç tutuyor biraz da hariçten gazel okuma gibi görüyorum).

"İkinci dilimiz bile olmayan" dediği Arapça asırlarca ilim dilimiz oldu, büyüklerimiz, icad ve keşif yapan alimlerimiz bu dil ile okuyup yazdılar, eğer biz cumhuriyetle doğmadıysak, eğer bin yıllık bir medeniyetimiz ve tarihimiz varsa Arapça elbette ikinci dilimizdir.

Ezan ve duaların Türkçe okunması bu ülkede yaşayan farklı inanç, alt kültür ve hayat tarzı sahiplerinin "dine bu kadar yabancı, düşman, mesafeli hatta reddeden" tavırlarına engel oldurdu demek, "Birlikte barış içinde yaşamak için şartımız, herkesin bizim istediğimiz gibi (mesela modernist, Kemalist vb) olmasıdır, aksi halde bizden düşmanlık bekleyin" demektir. Zaten bütün sıkıntı da bu zihniyetten ve buna dayalı uygulamalardan geliyor.

Dış Politikamız ve Dışişleri Bakanımız
00:008/07/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Particilik yüzünden gerçekleri göremeyen, görür gibi olduğu başarılardan rahatsız olan, her fırsatta dış politikamızı ölçüsüz tenkit eden ve Dışişleri Bakanımızı başarısız gösteren muhalefetin bu tutum ve davranışında haklı olup olmadığını ancak işten anlayan ve –iktidarla ilişki bakımından en azından- tarafsız olan bir hakemden öğrenmek gerekiyor. Bu hakemlerden biri Sayın İlter Türkmen olabilirdi. Sayın Neşe Düzel kendisiyle bu konuda bir röportaj yapınca (Taraf, 05.07.2010) matlup hasıl oldu. Bu yazıda katıldığım görüş ve değerlendirmelerine, gelecek yazıda ise katılmadığım hususlara yer vereceğim.

"İsrail''deki demokrasi çok şüphe götürür. Demokrasi kendi aralarında var. İşgal devleti olarak Filistinlilere yaptığı muamelenin yanında bir de İsrail''in kendi vatandaşı olan Araplara yaptığı kötü muamele var. Arap vatandaşlarına bir sürü ayırımcılık yapıyor. Asker olamıyorlar, önemli mevkilere gelemiyorlar. Devlet onlara yardım etmiyor. Azınlık haklarına riayet etmeyen bir yerde demokrasi olur mu? Türkiye de azınlıklara ayırımcılık yapıyor ama İsrail ölçüsünde değil. Bir de düşünebiliyor musunuz? Filistin''in bölünmesine karar verildiğinde, İsrail devletinin Filistin''de yüzde 50''nin biraz üzerinde toprağı olacaktı. Ama bugün İsrail, Filistin topraklarının yüzde 72''sine el koydu. Araplara kalan 28''lik toprağın üzerinde de yeni yerleşim merkezleri kuruyor. Yani oraları da ilhak ediyor. Bu yolla 400 bin, 500 bin kişiyi yerleştirdi oraya.

"İsrail''e duyduğumuz tepkinin gerçek nedenleri var. İsrail, 2008 sonunda Gazze''de orantısız bir şiddet kullandı ve o günden beri de bir buçuk milyon insanı abluka altına aldı. Bütün bunlara bir tepki gösterilmesi gerekiyordu. Türkiye''nin de bir bölge ülkesi olarak, İsrail''e kuvvetli tepki göstermesi anlaşılır bir şeydir.

"Anlaşılmayan nokta yine ölçüdür. Kraldan fazla kral taraftarı davrandık biraz. Filistinlilere sempati göstermeyi, tamamen destekliyorum. Onlara çok yardım ediyoruz ve çok da iyi yapıyoruz. Hamas''la hemen temas kurmamız da çok eleştirilmişti ama Filistin sorununda Hamas''sız bir çözüm olamayacağı sonra herkesçe anlaşıldı. Ama burada önemli olan ölçüdür, üsluptur, retoriktir."

Bu cevaplardan sonra sayın Düzel soruyor:

"Davutoğlu''nun ''Kudüs başkent olacak, orada namaz kılacağız'' türünden, diplomaside pek rastlanmayan sözlerinin bu algıda etkisi olmuş mudur?"

Sayın Türkmen''in cevabı şu oluyor:

"Çözüm olunca zaten Batı Kudüs İsrail''in, Doğu Kudüs de Filistinlilerin başkenti olacak. Herhalde Davutoğlu da Doğu Kudüs''ten söz ediyordu, Batı Kudüs''ten değil. Ama gidip orada namaz kılacağım derseniz... Yalnız gene de bir kişinin hakkında karar verirken sadece bir noktadan tutturmamak lazım. Davutoğlu''nun dış politikaya genel yaklaşımı gayet yerinde. Ben Davutoğlu''yu çok başarılı buluyorum. Vizyonu da, uygulaması da iyi."

Benim dinlediğim konuşmasında Sayın Davutoğlu "Orada namaz kılacağız" demedi, "Bu toplantıyı orada yapacağız" dedi.

Namazı da ben söyleyeyim: Orada namaz kıldık, ama işgal altında idi, inşallah bir gün de bizim (Filistinlilerin, Müslümanların) olunca namaz kılarız.

Dış Politikada Din ve Ahlak
00:009/07/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bütün ilişkilerde olduğu gibi dış politikada da din ve ahlakın yeri olacak mı, olmayacak mı? Dış politikanın ekseninde menfaat (çıkar) mı bulunacak? Menfaatle ahlak ve din çatıştığında ibre menfaatten yana mı dönecek (eksen böyle mi kayacak)?

Bu soruya cevap ararken sayın Türkmen''in şu ifadesine bakalım:

"…duyarlılık başkadır, duygusallık başkadır. Hükümetin tavrında daha çok duygusallık var. Bakın... Büyük bir Arap nüfusu var, hele hele Körfez ülkelerinde çok fazla para var ama, Filistin sorunu Araplar için önceliğini son zamanlarda kaybetmiş gibi. Bazı Amerikan düşünce merkezlerinin de kanaati bu yönde."

Bu cümleler açık ama biraz daha açacak olursak şu manaya geliyor: Bizim için öncelikli ve önemli olan Arapların parasıdır, maddi çıkarımızdır. Araplarla iyi ilişkiler kurmak için artık Filistin''i kullanmaya gerek yoktur; çünkü Filistin sorunu onlar için önceliğini kaybetmiştir.

Eğer din ve ahlak dışı çıkar esas alınacaksa bu söze bir diyecek olmaz; ama dine ve ahlaka bakıldığında "Müminler kardeştir", "Zulüm nerede varsa orada başı ezilmelidir", "Filistin davasını menfaat için kullanmak ahlaksızlıktır", "Birileri yanlış yapınca, zulme destek verince bunu örnek almak veya buna uyum yapmak meşru değildir". Bizim kültürümüze göre (Mesela Sadi''nin Gülistan''ına bakın) "İnsanoğulları birbirinin organları gibidir; çünkü hepsi aynı asıldan yaratılmıştır". Bir yerde mümin olsun olmasın, Türk olsun olmasın bir ferde veya topluluğa zulüm varsa Müslümanlar ona karşı duyarsız kalamazlar. Ümmet en büyük İslam cemaatidir; cemaatten ayrılanı kurt kapar. Bu cemaat şuuru ve vücudu gerçekleşmeli, geliştirilmeli ve insanlığın hayrına olarak devreye sokulmalıdır.

Sayın Tükmen diyor ki:

"Şimdi Arapların en büyük problemi İran. Körfez ülkelerine, ''İsrail''in nükleer bombası mı daha tehlikeli yoksa İran''ınki mi'' diye sorun. Hepsi İran diyecek…"

İşte buna katılmamız hiç mümkün değildir. Körfez ülkeleri eğer İran''ı İsrail''den daha tehlikeli görüyorlarsa -ki, bu iddianın tahkika muhtaç olduğu kanaatindeyim- gözleri kör, kulakları sağır olmuş veya İsral-ABD koalisyonu tarafından afsunlanmışlar demektir. İranlıların Şii oldukları, bazılarının mezhebi yayma faaliyetlerinin bulunduğu doğrudur; ama "Biz Müslümanız, masum insanlara da zarar vereceği için atom bombası atamayız" diyen de onların en büyük din rehberleridir. Buna karşı İsrail''in Gazze''de nükleer silah kullandığı sabittir.

Ve diyor ki:

"Doğrusu şu ki Müslümanlar bir şeyler yapıyorlar. ''Müslümanlar hiçbir zaman şiddet kullanmıyor'' diyebilir misiniz? Sudan, Taliban, El Kaide... Bunlar Ay''dan mı geldiler? Şiddet kullanmanın Müslüman''ı, Hıristiyan''ı yoktur. 1950''lerde, 60''larda dünyada bütün teröristler Hıristiyan''dı, şimdi Müslüman..."

Hristiyanları bilmem, ama Müslüman olan bir kimse ceza, meşru savunma ve savaş dışında şiddet kullanamaz. Savaşta da din adamları, kadınlar, çocuklar, işinde gücünde olup savaşa katılmayan halk öldürülemez. İslam budur; bu kırmızı çizgileri çiğneyenler, çiğnedikleri sürece Müslüman değillerdir, suçları da İslam''a yüklenemez.

Ve diyor ki:

"Türkiye''nin bugün en öncelikli sorunu Filistin meselesinin çözümü değil, Kürt meselesinin çözümüdür. Kendi önceliklerimizi bilmeliyiz. Başka ülkelerin sorunlarının gündemin başköşesini işgal etmesi doğru değil. Filistin meselesi halledilmese, bana fazla bir şey olmaz. Ama halledilmeyen Kürt meselesi toplumsal çatışma yaratma tehlikesi taşıyor…"

İktidarın Filistin meselesini, Kürt meselesinin önüne aldığı tespiti doğru değildir. Gemi olayı yüzünden Filistin meselesi gündemi işgal etmiştir, ama bu öncelik gelip geçicidir; işler normalleşince Filistin meselesi makul sırasına yerleşir. Kürt meselesine gelince, böyle bir meselenin bulunduğunu daha fazla bu iktidar dillendirmiştir, çözüm için de -yerindeliği tartışmaya açık olmakla beraber- çaba göstermiş, ama muhalefet tarafından asla destek görmemiştir. Ayrıca bu meselenin halli, ırkçı ve ayrılıkçı temayülleri güçlendiren hak ve hürriyetler tanımakla olmaz, bizi bin yıldır bir arada tutan değerlere öncelik vermek elzemdir.

Açılımda din unsuru
00:0011/07/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ulusçuluk ve ulus devletler yok iken kavimler, kabileler, aşiretler… vardı; insanların kimliklerinde bu guruplara aidiyet belirleyici olduğu gibi dostluklar, düşmanlıklar, rekabetler, dayanışma ve yardımlaşmalar, değerler de bu aidiyetlere bağlı olarak oluşup gelişiyordu. Deri rengi, soy sop, sahiplik ve kölelik aynı zamanda değer ölçüsü idi; her bir gurup kendinin diğerinden üstün olduğu inancı ve iddiasında idi.

"İslam geldi, herkesin Adem''den geldiğini, Adem''in de topraktan yaratıldığını, insanların tarak dişleri gibi birbirine eşit olduklarını, ya din veya köken bakımından kardeş olduklarını, üstünlüğün insanın kesbine (çaba ile elde edeceği üstün vasıflarına) bağlı bulunduğunu, Allah katında en değerli insanın en güzel ahlaklı ve dindar insan olduğunu ilan etti. Hz. Peygamber bu ilkeleri tebliğ etmekle kalmadı, köle çocuklarını eski efendilerinin başına kumandan yaptı, asil soydan geldikleri kabul edilen akraba kadınları azatlı köleler ile evlendirdi. Müslüman olmayıp İslam ülkesinde yaşamk isteyenlere hayat başta olmak üzere bütün temel insan haklarını tanıdı…

Bütün bu bilgi, iman ve uygulamanın tesiri ile İslam''ın ilk muhatapları köklü bir değişim geçirdiler, Kur''an-ı Kerim''in bütün devirler için öngördüğü örnek topluluk Hz. Peygamber zamanında gerçekleşti. Bundan sonra sosyal yapı bu örneğe göre kurulacak ve gelişecekti. Eksikleri ve ihlalleri olsa da İslam''ı hayatlarının rehberi edinen İslam toplulukları, başta ırkçılık olmak üzere insanları bölen, ayrıştıran inança ve uygulamalar hayat hakkı tanımadılar. Asırlar boyu "Müslüman olmak" kardeşlik ve dayanışma için –en azından teorik olarak- yetti.

Son iki asırda ulusçuluk ve bunun uzantısı olarak ulus devletler ortaya çıktı, giderek hakim oldu; Batı''da ulusçuluğun içinde ırk ve dil yanında dinin de etkisi önemli oldu ve olmaya devam ediyor ("Avrupa birliğinin temelinde Hristiyanlık vardır" diyen pek çok Avrupalı mevcuttur).

Türkiye çağdaşlaşma (muasırlaşma) adına Avrupalılaşmaya karar verince Osmanlı bakiyesi "kökenleri çeşitli" toplulukları nasıl bir ulus yapacağı konusunda isabetle bir karar alamadı, uygulama yapamadı (zaten de yapamazdı). Kürtlerle savaştı, gayr-i Müslimleri sürdü, Alevileri yok saydı, Sünnîlere baskı yaptı; dillerini, harflerini, ezanlarını, kıyafetlerini, kanunlarını… cebren değiştirdi. Sonunda artık içten (kalbden ve zihinden) bölünmüş, parçalanmış, sopa korkusu olmasa birbirine düşecek (zaman zaman da düştüler), etkili ve bütünleştirici bir birlik unsurundan mahrum "ulus" var.

Şimdi ne olacak?

Bu sorunun cevabını veren akıldaneler çok ve çeşitli. Kimine göre "Herkes ya Türk olacak ve ya yok olacak", kimine göre çare parçalanmak, kimine göre parçalanmaya giden yolun taşlarını döşemek üzere bazı hak ve hürriyetler vermek… Ama kimsenin dönüp de dine baktığı yok!

Can alıcı soru şudur:

Doğuda, Kürt kökenli pek çok ulema ve meşayih vardı; Mevlânâ Halid birçok Türk mürşidin mürşididir, Abdulhakim Arvasi, Şeyh Seydâ, Muhammed Emin Efendi Kürtler kadar ve belki daha fazla Türkler tarafından sevilmiş ve sayılmışlardır. Dinlerine canları kadar değer veren ve bu uğurda isyanı, ölümü göze alan Kürtler şimdi nasıl oldu da bir avuç Marksist, dinsiz, namazsız, niyazsız insanın peşine takıldılar (takılanlar için söylüyorum)?

Biz nerede yanlış yaptık diye düşünmek yalnızca askere değil, sivillere de vacib olmuştur.

Zekatta nisab ve temel ihtiyaçlar kavramı
00:0015/07/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Soru ve cevaplar:

"İlmihal kitaplarında, zekat bahsine baktığımızda ortaya "temel ihtiyaçlar" adında bir kavram çıkıyor. Mesela, Ömer Naushi Bilmen Hoca''nın değerli kitabı Büyük İslam İlmihali''nde diyor ki:

"Zekat verecek kimse, temel ihtiyaçlarından ve borçlarından başka nisab miktarı veya daha fazla bir mala sahip bulunmalıdır. Bu miktar malı bulunmayana zekat farz olmaz."..."Temel ihtiyaçlar: Bundan maksat, oturacak ev ile eve gerekli olan eşya, kışlık ve yazlık elbise, gerekli silah ve aletler, kitablar, binek hayvanı, hizmetçi, köle veya cariye, bir aylık- doğru kabul edilen bir görüşe göre, bir yıllık- nafaka- demektir. Borç karşılığı elde bulunan para da böyledir."

"Şimdi zihnime takılan sorun şu:

1. Bu temel ihtiyaç listesi günümüzdeki ''temel ihtiyaç'' listesiyle örtüşmüyor. Mesela, bugün devlet bizi koruduğu için silaha ihtiyaç yok, bir çok evde cep telefonu,TV ve bilgisayar ihtiyacı kitabın önüne geçmiş, artık köleler ve cariyeler yok, binek hayvanı kullanılmıyor, binek otoları kullanılıyor.

Fıkıh kitaplarının da modern çağa uyarlanması gerekmez mi?"

Cevap:

Elbette gerekir, gerektiği içindir ki, yazdığımız kitaplarda ve verdiğimiz yazılı sözlü cevaplarda bu güncellemeleri yapıyoruz. Bu gün insanların temel ihtiyaçlarını (havâic-i asliyelerini) ortaya koyarken klasik fıkıh kitaplarında sayılan nesneler ile onlara sahip olan ve olmayan insanların durumunu (ihtiyacın önemi ve yokluğun etkisini) göz önüne alıyoruz. Bu arada sosyal, ekonomik ve kültürel değişim ve gelişimin (değişim geriye gitme şeklinde de olabiliyor) göz önüne alınması gerekiyor. Dün buzdolabı, çamaşır ve bulaşık makinası yoktu, annelerimiz bunların yokluğuna alışmış, işlerini buna göre ayarlamışlardı, ama şimdi bunlar var; artık eskiye dönmek, bunlar ihtiyaç değil demek doğru olamaz. Cep telefonu, bilgisayar vb. de böyledir.

"2. Zekat vermek için nisap miktarı mal bir şekilde hesaplanabilir. Ama temel ihtiyaçlar günümüzde nasıl saptanacak? Bu ekonomik-sosyal sistemde (küresel kapitalizm) bir çok mal ve hizmet aslında insanlara hiç bir fayda getirmediği halde sistem tarafından -sözde- ihtiyaç olarak empoze ediliyor. Bu suni şeyler. Temel ihtiyaç listesine bunlar da dahil edilecek mi?"

Cevap:

Yeni aletler, araç, gereç, giysi vb.leri –günün şartlarında- ihtiyaç da olabilir, lüks de olabilir. İhtiyaç olmadığı halde edinilmiş olursa belki "israftan söz edilebilir", ama yine de bunlar zekat matrahına (zekatı ödenecek mal ve servet toplamına) dahil edilemez. Çünkü zekatlık malların özellikleri vardır, bunlarda o özellik olmayabilir.

"3. Bu bağlamda, günümüzdeki Türkiye ve dünya toplumunun getirdiği ''zengin kişi'' kavramı ile din kitaplarında yazılan ''dinen'' zengin kişi kavramı bir birinden çok farklı... Mesela, günümüzdeki Türkiye toplumunda holding sahibi bir işadamı zengin addedilirken , ilmihal kitaplarında yazılı olan kıstalara göre burs almakta olan bir doktora öğrencisi olan bendeniz bile dinen zengin kategorisine giriyorum. Burada esaslı bir çelişki yok mu? (E. İ., doktora öğrencisi)".

Cevap:

Nisap miktarı zekatlık malı olmayan bir kimse zekat yükümlüsü manasında "zengin" sayılmaz. Temel ihtiyaçlar çıktıktan sonra nisap miktarı (mesela beş nüfuslu bir ailenin bir yıllık geçimliği kadar) "zekatlık malı" olan kimse, zekat yükümlüsü manasında zengin sayılmış, böylece zekat ödeme tabanı alabildiğine geniş tutulmuştur.

Sonumuzun ne olacağı
00:0016/07/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Aşağıdaki mektup denizdeki okuyucumdan:

Bir Müslüman ne kadar iyi, ne kadar kötü, ne kadar orta yaşarsa yaşasın ölüp mezara girmeden durumunun ne olduğunu bilme şansı yoktur. Herşey ama herşey canın bedenden ayrılmasıyla kendini gösterecek, müsbet yaşadığı, ibadetini aksatmadığı bilinen bir kul bile her türlü sürprize açık olan yıl sonu karnesini o zaman alacaktır. (Arada yarıyıl karnesi almadan). Parantez içinde yazdığım bu "YARIYIL KARNESİ ALMADAN" cümlesi burada sormak istediğim sorunun ana konusudur.

Abidler dahil dünyada hiçbir insan yoktur ki "bugün ben şu işi yaptım, sevap işledim, haneme 1 sevap yazıldığını gördüm" diyebilsin. İyiye de, kötüye de dünyada uyarı/müdahale yoktur. Gözlerini kapar kapamaz iyiliklerle mi, azapla mı karşılaşacağını bilememek, dahası artık geri dönüşün kesinlikle olmadığını düşünmek dünyada hiçbir dert olmasa bir insana yeter. Esasen bunları biliyor olmamız, sıkça zaman zaman yakınlarımızdan, zaman zaman ani-beklenmedik olmak üzere cenazeler kaldırmamız insanın yemeden içmeden kesilip sonum ne olacak düşüncesiyle dağlara uzlete kaçması, alnını secdeden kaldırmaması için yeterli sebeptir. Dünya ile ilişiği kesip bu düşüncelerle kendimizi harap etmememiz, hiçbir şey yokmuş, hiç ölmeyecekmişiz gibi davranmamız, ya da en azından haramları terkedip farz ibadetleri aksatmadan yapmaya başlamamamız aklın, mantığın alamayacağı, dünyada hiçbir ruhbilimcinin/psikoloğun çözemeyeceği bir davranış şeklidir. Burada da şu akla gelmektedir ki, acaba insanın içindeki bu akılalmaz ibret almama, bu korkunç sonu (kabir, muhtemel kabir azabı, mahşer, mizan, sırat vs..) hemen hiç düşünmeyerek kendini bunlara fazlaca verip dünyadan soyutlanmaması da Allah''ın bir hikmeti midir? O''nun hikmeti midir ki insanlar bu sayede dünya düzenini sürdürürler bu da apayrı bir soru konusudur.

Biz sorumuza/sorunumuza gelirsek; ancak geri dönüşü olmayan ölümle insanın Allah''ın rızasını kazanıp kazanamadığını öğrenebilecek olması tüyler ürperten korkunç bir durumdur. Şartlarına ne kadar riayet edilirse edilsin her ibadetin ve yapılan iyiliğin, hayrın arkasından mutlaka bir "ALLAH KABUL ETSİN" temennisi gelir. Yani yukarıda değindiğim bir tek sevabı bile garanti göremiyorsak bizim halimiz nicedir? Kısacası "ALLAH KABUL ETSİN" temennisi esasen dilimize yerleşmiş sıradan bir deyim değil, bu kadar çok kullandığımıza göre yaptıklarımıza güvenemeyeceğimizi o kadar gösterir bir dini kaidenin söylemidir.

Hiçbir Müslüman''ın "şu kadar sevabım, şu kadar günahım var, sevabım/hayrım çok yerim cennettir" demesi, uçlarda değil de ortada olanın da hangisi ağır basar bilemiyorum" deyip durumunu kestirme şansı yoktur.

Teşbihte hata olmaz denir. Ne kadar yakın bir örnektir bilemem ama bu hususta karşılaştırma yapılabilecek en uygun durum olduğundan şu temsili getirmek isterim: Okula giden bir çocuğu düşünelim. Zaman zaman girdiği sınavlardan notlarını alır, yarıyıl karnesiyle de durumunu görür. Çalışırsa zayıf derslerini düzeltir, çalışmazsa o yıl için her şeyin sonu olan yıl sonu karnesinde zayıfları devam eder.

Bizim ise böyle bir şansımız yoktur. Herşey hayatın sonunda belli olacaktır. Ayrıca da tekrar o dönemi baştan okuyarak da olsa dersleri geçip vaziyeti düzeltme durumumuz söz konusu değildir.

Soruya gelirsek: Bir Müslüman''ın dünyada yaşarken Allah katındaki yerini öğrenmesinin, doğru yol üzerine olup olmadığını anlamasının, Allahın rızasını kazanıp iyi kulları arasına girip girmediğini bilebilmesinin hiçbir yolu yok mudur?

Cevap mahiyetinde olacak yazım inşallah Pazar günü.

Sonumuz ne olacak?
00:0018/07/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Mümin ümit ile korku arasında yaşayacaktır; "Allah bana ceza vermez" demek de, "Ne yapsam kurtuluş yok" demek de yanlıştır. Ümit ile korku arasında yaşamak kulu aşırılıklardan engeller, dengeli ve verimli bir ömür sürmesini sağlar.

Ahirette sonumuzun nasıl olacağını bu dünyada bilmek mümkün değildir, ama halimize bakarak -aksini de mümkün görmek şartıyla- ümit içinde olmak, ümit tarafını ağır bastırmak yanlış değildir. Bir kutsi hadiste "Kulum kendisine nasıl muamele edeceğimi zannederse ben de onu yaparım" buyruluyor. Tabii bu zannın açık seçik davranış tutarlılığına (iyi bir kul olma çabasına) ve ilahi rahmete dayanması gerekir.

Allah''ın has kulları cennet ümidi veya cehennem korkusu ile kulluk etmezler, onlara göre Allah, zatı ve sıfatlarından dolayı kendisine kulluğu hak etmektedir ve sonuçta O''ndan gelen ne olursa hoştur.

Birçok ayet ve hadis yanında şu bir tanesi bile ümidin ağır basması için yeterlidir:

"Eğer size yasaklanan büyük günahlardan kaçınırsanız sizin küçük günahlarınızı örteriz ve sizi değerli bir yere koyarız" (Nisa:4/31).

Bu ayete göre büyük günahlardan uzak durmak ve tevbe etmek cennetin yolunu açmaktadır.

Dinin yasakladığı ve işleyenin ceza göreceğini bildirdiği davranışlara günah (Arapça''da "ism") denilmektedir. Günahlar büyük (kebâir) ve küçük (sağâir) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Büyük günahların tanımı ve sayısı konusunda farklı ifadeler vardır. Tanımları arasından, bir fikir vermek üzere şunlar zikredilebilir:

a) Nisâ sûresinin başından 30. ayetine kadar sayılan günahlardır.

b) Karşılığında ateş, azap ve lânet zikredilen günahlardır.

c) Kur''ân-ı Kerîm''de yasaklanan davranışlardır.

d) Kişinin dini önemsemediğini, dindarlığının zayıf olduğunu gösteren günahlardır.

Bir kısmı hadislerde sıralanmış olan büyük günahlar listesinde şunlar vardır: Allah''a ortak koşmak, adam öldürmek, iffetli kadınlara iftira atmak, yetim malı yemek, savaştan kaçmak, dinini yaşayabilmek için hicret ettikten sonra –şartlar değişmediği halde– tekrar eski yurduna dönmek, büyü (sihir) yapmak, Mescid-i Harâm''da günah işlemek, ana-baba hakkına riayet etmemek, yalancı şahitlik yapmak, faiz yemek... (Buhârî, "Edeb", 6, "Eymân", 16...; Müslim, "Îmân", 143-144).

Günahların büyük ve küçük olanlarının dünya ve âhiret hayatını ilgilendiren farklı hüküm ve etkileri vardır. Büyük günah işleyenler Ehl-i sünnet''e göre dinden çıkmazlar, dünyada ve âhirette fâsık mümin olarak muamele görürler. Mu''tezile''ye göre imanla küfür arasında bir yerde bulunurlar. Hâricîler''e göre ise dinden çıkmış sayılırlar. Büyük günahlarla ilgili yasaklama şekli daha şiddetli ve serttir. Büyük günah işleyenlerin tövbe etmeleri gereklidir. Büyük günahları iradelerini kullanarak terkedenler –yukarıda meali verilen ayete göre- küçük günahlardan tövbe etmiş sayılırlar. Büyük günah işleyenler fâsık sıfatını alır ve birçok vazife ve ehliyet için gerekli bulunan "adalet" vasfını kaybetmiş olurlar.

Niçin "Evet"
00:0022/07/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Referandumda hangi seçeneğin tercih edileceği konusu Türkiye için hayati önemi haiz. Siyasi liderler henüz ısınma hareketleri yapıyorlar, tercihlerinin propagandası hararet derecesinin başlarında; ama kimin ne diyeceği belli oldu. Bundan sonrası ya konu dışına çıkarak kafa karıştırmak veya konu içinde detaylara dalarak, maksat amaca göre saptırılarak yapılacak konuşmalar, hakaretler, gerginlikler, ithamlar… olacak.

Türkiye''yi, biraz daha demokrasiye, halkın iradesinin etkili olmasına, halkın seçtiği iktidarların ellerini ve kollarını bağlayan iplerin gevşemesine, haksız ve hukuksuz yetki kullanma dayatmasının dayanaklarının azaltılmasına, demokrasilerde en büyük suç olan darbelerin kolayca yapılmasının engellenmesine, yargının yasama alanına tecavüzünün sona ermesine… götüren anayasa değişikliğine "Hayır" demenin, ya hainlik, ya gaflet veya parti ve gurup taassubundan başka makul bir sebebi olamaz.

İlk konuşmalarda "hayır" diyecek olanların iki gerekçeleri öne çıkıyor: 1. Türkiye halkını ayrıştırmaya zemin hazırlayıcı olması. 2. "Bölücülerin işine yarayacak" bazı değişikliklerin yapılmamış olması.

Türkiye, cumhuriyetten sonra "Müslümanların kardeşlik ve birliğini" esas alan "ümmetçilik" yerine ırkı veya bir kavmin kültürünü yahut vatanı ve ulus devleti esas alan ulusçuluğu tercih etti. Dağa taşa "Ne mutlu Türküm diyene" yazıldı, Türkiye halkı içinde farklı dillerin konuşulması, kullanılması yasaklandı, herkesi Türk yapmak için –cebri göçler ve iskanlar dahil- birçok proje ve program uygulandı… Demokrasinin sözde olduğu, demokrasi perdesi arkasında tek parti diktasının hakim bulunduğu dönemlerde halkın sesi soluğu kesildi, takıyye meşreb haline geldi. 1950 den itibaren çok partili demokrasiye geçilince doğuda batıda halka tavizler verildi, bu arada din ve dil alanında bazı serbestlikler geldi. Ulusçu politikaların tahrik ettiği gönüller zaten çoktan ayrışmış idi, yeni tavizler bu yarığı kapatamadı; çünkü eninde sonunda gönül bağı ve birlik aracı olarak teklif edilen şey "demokratik eşitlik", "anayasal vatandaşlık", "Türkiyeli olmak" gibi amacı (gönül birliğini) gerçekleştirmesi mümkün olmayan kavramlardı.

Bu halkı bir millet yapan din idi, dinden korkuldu, din hayattan uzaklaştırıldı.

Şimdi birileri kalkmış "Kürtlere şu veya bu hak ve özgürlük verilirse ülke ve halkı bölünür" diyorlar. Eğer bir ülke halkının (halkı teşkil eden gurupların) gönüllerini birbirine bağlayan ve bütün diğer bağlardan güçlü/üstün olan bir bağ bulursanız, bunu millete mal ederseniz, eğitim ve kültür politikanızı buna göre düzenlerseniz önce guruplar, sonu bölünmeye varan taleplerde bulunmazlar, sonra da verilen hak ve özgürlükler, o en hakim bağın üstüne çıkamaz ve kardeşlerin birbirine düşman olmalarına izin vermez.

Çoğulculuğun zararları
00:0023/07/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Demokrasi ve insan hakları eninde sonunda çoğulculuğa götürüyor.

Felsefi ve dini manada çoğulculuk bizim medeniyet, kültür ve imanımız ile bağdaşmıyor. Çünkü bu manada çoğulculuk "aslında hiçbir mutlak hakikatin olmadığı" veya başka bir deyişle "Bütün inanç ve düşüncelerin mevcut muhteva itibariyle de eşit oldukları" manasına geliyor. İslam imanı ise "İslam''ın bütün kesin muhtevası ile tek doğru ve mutlak hakikat olduğuna", buna ters düşen felsefe, iman ve dinlerin ise hakikat dışında bulunduğuna (bâtıl olduğuna) inanmayı gerekli kılıyor.

Sosyal ve kültürel çoğulculuk insanların ve kültürlerin değer bakımından da eşit oldukları esasına dayanıyor. Halbuki Müslümanlar hem İslam insanının diğer insanlardan –insan olmak bakımından değilse de insanlığı belli bir iman ve ahlak çerçevesinde gerçekleştirmek bakımından– üstün olduğuna, hem de İslam medeniyet ve kültürünün örnek olduğuna inanmak durumundadırlar.

Dünya küçülüyor, demokrasi tamamlandıkça çoğulculuk da tamamlanıyor; hem dünyanın gidişinin etkisi hem de çoğulculuğun baskısı Müslümanların kimlik, kişilik, kültür ve medeniyetlerini bir yandan korumalarını, bir yandan da yeniden veya devamlı inşa etmelerini olumsuz etkiliyor. İnanç, düşünce, ahlak, davranış, hayat tarzı gittikçe bozuluyor, kozmopolitleşiyor, kırmız çizgiler renk değiştiriyor, sınırlar belirsiz hale geliyor.

Bütün bu olup bitenleri iyiye yorumlayanlar, bunu modernleşme ve gelişme olarak değerlendirenler var; ama biz bu değerlendirmeye katılmadığımız gibi zararlı olduğuna, meşru ve güzel olmayanı meşru ve güzel gösterme çabalarına katkıda bulunduğuna inanıyoruz.

Bir Müslüman İslam''dan, İslam inansından, İslam medeniyetinden daha güzeli, daha iyisi olmadığına inanmak zorundadır. Çoğulculuğun bastırması sonunda bazı Müslümanlar neredeyse İslam''dan özür dileme noktasına geldiler.

Evet, kimse kimseye din, kültür, dünya görüşü dayatmasın, icbar olmasın, ama Müslümanların kendi değerlerini koruma, geliştirme ve yayma imkanları da ellerinden alınmasın. Bu "ellerinden alınma" durumu cebir yoluyla ve açıkça yapıldığında o kadar zararlı olmuyor, aksine inanç şuurda pekişiyor; ama içeriden ve dışarıdan tatbik ve takip edilen politikalar sayesinde farkında olunmadan "ellerinden alınma" olayı çok vahim, çok etkili ve çok zararlı oluyor.

Demokrasi bir vakıa, çoğulculuk da onun çocuğu ise bu vakıa ve çocukla birlikte yaşamak durumunda olan Müslümanların kendilerini ve çocuklarını korumak için şuur, hassasiyet ve gayret sahibi olmaları gerekiyor.

İşsizlik ve yoksulluk
00:0025/07/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İşsiz olup geçinecek imkanı bulunan, işi olduğu ve çalıştığı halde yoksul olan (geliri normal giderlerini karşılamayan) nice insanımız var. Ama durum ne olursa olsun öncelikle yoksulluk, ikinci olarak da işsizlik meselesi hepimizin birinci gündemi olmalıdır.

İşsizlik bugün bütün dünyanın meselesidir; gelişmiş gelişmemiş her toplumda az veya çok işsizlik problemi vardır. Herkesin çalışmasını, üretmesini ve emeğinin karşılığını yemesini istemenin de bir dizi olumlu ve olumsuz sonuçları oluyor.

Eğer yoksulluğun sona ermesini işsizliğin bitmesine, herkesin iş sahibi olarak geçimini kazancı ile temin etmesine bağlar, bu sonucu beklersek, yoksulların perişan halini kıyamete kadar uzaktan izleriz.

Dine inananlara göre "bir din emri" olarak, inanmayanlara göre "bir vicdan emri, bir insan hakkı konusu" olarak yoksulluk ile mücadele etmek, devlet ve sivil toplum olarak alınacak etkili tedbirler ile ülkede yaşayan herkesin –dini, dili, ahlakı, kültür seviyesi… ne olursa olsun- temel ihtiyaçlarını elde ederek yaşamasını sağlamak birinci vazifemiz olmalıdır.

Dindar olsun olmasın zenginlerin –temel ihtiyaçlarından- fazla olan servetleri ile lüks içinde yaşamaya bir manada ve ölçüde haklarının olması, temel ihtiyaçları herkesin temin etmiş olmasına bağlıdır. Bunu sağlamak için dindarlığı veya vicdanı etkili olan zenginlerimiz servetlerini yoksullara dağıtsalar problem çözülmez; onlar da yoksul olurlar ve yoksulların sayısı çoğalır. Bunun içindir ki, İslam üretim araçları dahil servet üzerinde mülkiyet hakkı tanımış, insanların ihtiyaçlarından fazlasına sahip olmalarını meşru görmüştür. İslam''ın getirdiği çare ve çözüm herkesi eşit derecede yoksul hale getirmek değil, servetten –kazançtan değil, servetten- bir çeşit sosyal adalet ve denge vergisi (zekat vb.) alarak, "bunu ihtiyacından fazla artıcı mala sahip herkesten alarak" ihtiyaç sahiplerine dağıtmak, onların da sağlıklı ve maddi tasadan uzak yaşamalarını sağlamaktır.

Yaşama hakkı başta gelen bir insan hakkıdır, ama yaşama hakkının gerçekleşmesi ancak, işi olsun olmasın, çalışsın çalışmasın, dini dili, durumu farklı olsun olmasın bütün insanların yaşamak için zorunlu olan ihtiyaçlarının temin edilmesine bağlıdır; bu yapılmadıkça insan hakları üzerinde yazmak, çizmek, nutuklar atmak hiçbir işe yaramıyor.

Yaşama hakkını gerçekleştirmek için zorunlu olan meblağın teminini insanların vicdanlarına, dindarlıklarına ve keyiflerine bırakmak da istenen sonucu vermiyor; inanca ve vicdana dayanan yardımlar yanında devletin müeyyidesine dayanan vergiler ve vermelere ihtiyaç bulunuyor.

Bir yanda açlık ve sefalet kol gezerken öte yanda israf, sefahet, lüks, aşırı tüketim var ise "lüks tüketim vergisi" de makul ve meşru bir tedbirdir.

Sözün özü:

İşsizlik problemine çare aranmalıdır, ama öncelikle çalışan ve çalışmayan yoksulların temel ihtiyaçlarını sağlamak din, vicdan ve insanlık gereğidir, bu gereğin yerine getirilmesi için herkes seferber olmalıdır.

Orman ve çevre nasıl korunur?
00:0029/07/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bu başlığı dikkat çekmek için koydum, yoksa bir uzman edasıyla bu konuda akıl verecek değilim. Ama insanımıza temiz ve doğal çevre bilinci verilmeden, herkesin yeşili ve çevreyi kendi öz mülkünü, bağını bahçesini korur gibi korumayı vazife bilmelerini sağlamadan bu değerlerin korunamayacağını biliyorum.

Benim dikkat çekmek istediğim olay, bir vatandaşımızın yıllardır emek vererek dikip yetiştirdiği bir küçük ormanın korunması ve bunun için yapılacak küçük bir yardımla ilgilidir. Başkaları orman yakarken, ormanlık alanlara evler kurarken, tarla açarken toprağında orman yetiştiren bu vatandaşın örnek faaliyetini, Değerli Çevre ve Orman bakanımızın veya Tarım ve Köyişleri bakanımızın küçük bir himmet ile desteklemeleri teşvik edici olacaktır.

Konya-Ereğli-Beyören köyünden, emekli matematik öğretmeni Rahim Demirbaş''ın mektubunu dikkatlere sunuyorum:

"…Değerli hocam,benim sıkıntım bitmez,tam bu yıl düzlüğe çıktım derken Allah''ın emrine şükür bu defa da kar yağışlarının azlığı ve sıcaklar benim suyun canını çekti. Ben de durumumu Mektup yazarak Cumhurbaşkanıma, Başbakanıma, Orman ve Tarım Bakanıma anlattım. Bu (aşağıdaki) mektup acaba beni suçlu duruma düşürür mü? İlgilenirseniz mutlu olurum.Saygılar sunar…

"Ülkemizin büyük sorunları ile uğraşan sizleri rahatsız etmek istemezdim ancak çaresiz kaldım. Ben Türkiye''nin en fakir köylerinden birinde 1940 yılında dünyaya gelmişim.

"Köyümüze ilkokul 1956''da açıldı, dışardan ilkokulu bitirerek üniversiteyi köyümde ilk okuyan benim.43 yıl öğretmenlik 25 yıl dershanecilik yaptım Ereğli''de binlerce öğrenci okutup bunları Öğretmen, Doktor, Profesör ve mühendis …. olmalarında aracılık ettim. içkim, sigaram, kumarım, gece hayatım yok, siyasetle de aram yok.Çevrem sever, sayar, pek çok fakir çocuğun ücretsiz olarak dershanede okuyup istikbal sahibi olmasına da aracılık ettim.

"1998 yılında köyümde dağlık ve içinde üretim yapılmayan topraklar satın alıp orman oluşturmaya başladım. Eğer bu erozyona uğramış, suyu, yağışı az topraklarda orman oluşturulursa bu örnek bir model olur diye düşündüm. Bu güne kadar yani 13 yıldır güzel netice aldım. Kendi arazilerimin içerisinde bulunan sızıntı suları drenajla toparlayıp yaptırdığım 6 adet havuzda biriken suları diktiğim ağaçlara cankurtaran suyu olarak veriyordum. İki defada kuyu denedim 144 metreye inildi ancak istenen sonucu alamadım.

"Bu yıl kar yağışının azlığı ve hava sıcaklığının yüksek olmasından dolayı da yaşayan 22 000 ağaç kurumakla karşı karşıya, eğer 2000 m 110 luk boru temin edebilirsem kooperatif kuyularından su taşıma imkânım olacak.

"…şu an elimdeki bütün birikimim bitti, bankalardan krediler aldım, kredi alma imkanım da kalmadı. Çevrem beni varlıklı biri biliyor, kimseye de derdimi anlatıp onların iyi niyetlerini istismar edemem.

"Devletime; Büyük devletimin yetkililerine derdimi anlatıyorum. Bana 2000 metre boru verilmezse veya devlet gücüyle bir kuyu kazılmazsa emeklerim zayi olacak.

" 22.000 (yirmi iki bin) Şirine Ferhat olunuz Efendim, sizin kolunuz uzun olayı yerinde tetkik ettirebilirsiniz. Ne olur isteğimle ilgileniniz. Saygılar sunarım. Allah ömrünüzü..."

Müslümanlar referanduma katılabilirler mi?
00:0030/07/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Referanduma katılma konusunda din kuralları bakımından tereddüt geçirenlerin bulunduğu anlaşılıyor. Bazı Müslümanlar “Bu anayasanın İslam''a uygun olmadığını, ona veya bazı maddelerine “Evet” demenin, İslam''a aykırı olan bir düzenlemeye “Evet” demek hükmünde olduğunu” ifade ediyorlar. Samimi düşüncelere, yorumlara, kanaatlere saygılı olmakla beraber eğer varsa farklı düşünce ve yorumları da dillendirmek gerekiyor.

Müslümanlar ya bütün düzenlemeleri İslam''a uygun, İslami kaynaklara dayanarak hazırlanmış bir ülkede yaşarlar veya İslam''ı siyasi, sosyal, hukuki… alanlarda kaynak ve bağlayıcı olarak kabul etmeyen laik ülkelerde yaşarlar. “Bu ikinci çeşit ülkelerde Müslümanların yaşamaları caiz midir, her ne pahasına olursa olsun veya imkan var ise İslam ülkelerine göçmeleri gerekir mi” konusu tartışılmıştır; ancak en azından çaresizlik veya daha iyisi bulunmadığı için buralarda yaşayan milyonlarca müslümanın bulunduğu bir vakıadır. Laik ülkelerde Müslümanlar düzeni kökten değiştirme imkanı bulamazlarsa laik kanunlar içinden İslami kurallara veya amaçlara daha uygun olanlarını tercih eder, bunların hayata geçmesi için çaba gösterirler.

Şöyle düşünelim:

Bir parti başörtüsü ile tesettürü serbest bırakacak, İmam Hatip Okullarından mezun olanların da imtihanını kazandığı üniversitelerde okumasına imkan verecek… bir düzenleme yapacağını vaad ediyor, bir başka parti de bunlara karşı çıkıyor. Seçim sandığı ortaya konduğunda Müslümanlar ya seçimi –yukarıda naklettiğim teze dayanarak- boykot ederler veya Müslümanların işine yarayacak düzenlemeleri yapacağını vaad eden partiye oy verirler. Birincisini yaptıkları takdirde Müslümanların dini hayatlarını yaşamaları daha da zorlaşacak, zaman içinde caiz olmayan davranışlara alışkanlık hasıl olacak ve uzun vadede dini korumak da mümkün olmayacaktır. İkincisini yaptıklarında ise –onların iradesi dışında laik kanunlar zaten var olduğu için- oylarını, İslam''a uygun olan veya Müslümanların, korumaları gereken maddi ve manevi değerlerini korumaları bakımından daha iyi bulunan kanunlara, kararlara ve düzenlemelere “Evet” demiş olacaklardır.

Bu vesile ile önemli bir konuya daha dokunmakta fayda görüyorum:

Anayasa değişikliğini hangi partiler teklif etmiş ve referanduma götürmüş olurlarsa olsunlar değişikliğe “Evet” demek, bir partiye oy vermek demek değildir. Vatandaşlar Anayasanın değişen maddelerini okumalı, yapılan değişikliklerin kendine, ülkeye, halka faydalı mı, zararlı mı olduğuna bakmalı ve reyini buna göre kullanmalıdır.

Aklı erenlerin ittifak ettikleri görüş şudur: Eğer referandumdan “Hayır “ sonucu çıkarsa ülke en azından on yıl daha geri gidecek ve birçok alanda pek çok sıkıntıya sebep olacaktır.

Tek bir doğru var
00:001/08/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"İslam adına verilen bazı fetvaları eleştiren bir yazıda "Elbette tek bir doğru yok. Bu nedenle eleştirmiyorum, ancak ''kim gibi olmak istiyoruz?'' sorusunun da sorulması gerektiğine inanıyorum." İfadesine yer verilmiş.

Aslında tek bir doğru olup olmaması ile "kim gibi olmak istiyoruz" sorusu arasında birçok bakımdan ilişki ve bağlantı var.

Diyelim bir genç kız bu soruyu sordu; cevabı inancından ve eğitiminden bağımsız olamaz. Diyelim bu genç kız, dindar bir Müslüman (yani imanı ve eğitimi İslam''a uygun); o zaman cevabı mutlaka "tarihte veya günümüzde örnek bir Müslüman gibi olmak" tır. Böyle bir kızın herhangi bir şekilde "Bihter" gibi olması düşünülemez. Eğer aksi söz konusu ise imanda veya eğitimde bir arıza var demektir.

İnsanların sözü ile özü, içi ile dışı, çevresi ile kişiliği arasında yansıma ve etki bakımından da ilişkiler vardır. İyi bir Müslüman tipine uymayan veya şöhreti bakımından –inancı, fikri, davranışı ile- İslam dışı sayılan bir kimsenin konuşmasını, kıyafetini, davranışlarını taklit eden (bu bakımlardan onun gibi olan) bir kızın ikilem (bir çeşit şizofreni) içinde olduğu düşünülmelidir.

Sosyo-kültürel çoğulculuk değerlerin korunması karşısında çok etkili ve önemli bir engel teşkil ediyor. Bütün özel değerlerin kamuya ve kamusala ait alanlarda görülmesi, temsili, telkini eşit olmuyor. Evde, özel okulda, özel eğitim faaliyetlerinde yapılanlar sokakta çabucak yıkılabiliyor.

Şimdi "tek doğru" konusuna gelelim. Bir Müslüman kız için "sevgilisi ile nikahsız yaşayan, sperm bankasından çocuk sahibi olmakta sakınca görmeyen, kılık kıyafet ve davranış bakımından İslam''dan çok uzakta bulunan bir bayan (bu sanatçı da olabilir) gibi olmak "mutlak olarak yanlıştır, meşru ve doğru değildir"; burada "tek doğru onun gibi olmamaktır". Biri namazında niyazında, Allah''a kulluk ve itaat yolunda , diğeri dinsiz veya günahkâr olan iki öğretmeni varsa kızın, birincisi gibi olmak istemesi doğru, ikincisi gibi olmak istemesi yanlıştır.

Bir hadiste mealen "haramlar ve helaller apaçık bellidir, bazı şüpheli şeyler olabilir, bu takdirde de ihtiyatlı davranmak gerekir" buyruluyor. İslam''da kesin bilgi kaynaklarına dayanan bilgiler, inançlar ve ameller "tek doğru"dur, bilgi kaynağında kesinlik yoksa veya konuya temas edilmemiş ise ictihad ve yorum devreye girer; işte böyle olan konularda insanlara göre "doğru tek değildir". Her müctehidin ve ona tabi olanların doğrusu kendinedir, diğerlerine dayatılamaz.

Örneğimize buradan devam edecek olursak şöyle diyebiliriz:

Yüzün ve ellerin de örtünme emrine dahil olup olmadığı ictihad konusudur; "örtülmelidir" ictihadını benimseyenler bunu tek doğru olarak aksi görüşte olanlara dayatamazlar. Örtünmenin çarşafla olup olmayacağı konusu da bir başka örnektir.

Her şeye rağmen din, medeniyet ve kültür olarak İslam''ın içinde kalmak ve "Müslüman gibi olmak" için çaba göstermek de ibadettir.

Ramazan huzuru
00:005/08/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Siyaset, iktidar, kamu otoritesinin temsiline dayalı tasarruflar… bütün bunlar ne için, kim için vardır, var olmalıdır?

Şüphesiz insan için, halk için, millet için; insanlar şu kısa dünya hayatını daha az dert, daha çok huzur ve hürriyet içinde yaşasınlar, var oluş amaçlarını serbest iradeleriyle gerçekleştirme imkanı bulsunlar diye olmalıdır.

Dünyaya bakıyoruz gerginlik, savaş, işgal, adaletsizlik, gücün zalim egemenliği, huzursuzluk ve devamlı savaş tehlikesi.

Ülkemize bakıyoruz üç kuruşluk menfaat, üç günlük saltanat veya haince emellerin gerçekleşmesine imkan ve zemin hazırlamak için devamlı gerginlik, dalevera, yalan, iftira, komplo, ayak kaydırma, imkanı kötüye kullanma…

Oyuncular alabildiğine koşarken, tozu dumana katarken acı çekenlerin, aç ve açıkların hem vücutları görünmez, hem de sesleri duyulmaz oluyor.

Bu işin sonu ne olacak?

Hiçbir şey olmadan böyle devam etmesi bile bir âfettir.

Ülke veya dünya çapında bir çatışmaya müncer olması ise bir kıyamettir.

Kanaat önderleri olsun, insanları yönetmeye talip olanlar olsun tamamı okumuş yazmış, ortalama insanımızın üstünde tahsil ve "terbiye" görmüş kimseler (veya böyle olmaları gerekiyor). Buna rağmen ülkede ve dünyada egemen olan bu kötü gidişe son veremiyorlarsa "akılları, tahsilleri, metodları ve felsefeleri (dünya görüşleri)" işe taramıyor, hatta zararlı oluyor demektir; bu ise "bir aydın, bir düzen iflası"dır.

İnsanları kendilerine döndürmek, iç muhasebesine sevketmek, nerede yanlış yaptıklarını sorgulatmak için güçlü nefeslere ve olaylara ihtiyaç vardır.

Mübarek Ramazan Müslümanlar için böyle bir zaman ve böyle bir olaydır. Yeme, içme, yatma, eğlenme yerine ibadet, tefekkür, bilinci madde ötesine yönlendirme, varoluş ve var eden üzerinde düşünme, amaçları ve öncelikleri bir daha gözden geçirme… fırsatı bakımından bu ay eşsiz gibidir.

Bir muhalefet partisi, mensuplarının, Ramazan ayı boyunca içki sofraları kurmayacaklarını, bu sofralarda boy göstermeyeceklerini açıklamıştı. Buradan başlayarak "önce Ramazan ayı boyunca" partiler ve gurupların birbirine sövmelerini, yalan söylemelerini, iftira etmelerini, komplo peşinde koşmalarını, halkı gerici (geren) davranışlarda bulunmalarını yasaklasınlar. Bir ay boyunca bu yasak sürerse yaşanacak olan huzur ortamı herkesi memnun edeceği için Ramzan''dan sonra da bu ahlaklı davranışa devam etsinle; lütfen bu nu yapsınlar!

Huzur bozan medya
00:006/08/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ülkemizin ve insanımızın huzura ihtiyacı var; huzur ve güven olsun ki, insanlar önemli işleri ile meşgul olma imkanı bulsunlar, kıymetli zamanlarını dedikodu, endişe, kötü beklentiler içinde geçirmekten, bunların sebep olduğu ekonomik, sosyal, siyasi, psikolojik sıkıntılardan kurtulsunlar.

Huzur olunca herhalde –geri kalmış- medya haber sıkıntısı çekiyor; sex (çeşitli zina) haberleri, adi cinayetler, çıplak görüntü pazarlamalar para etmiyor, müşteri çekmiyor. Bu yüzden normal olan veya normalleşme sayılması gereken olaylar başka kalıplara dökülüyor, her taşlın altında bir komplo aranıyor, söylenenlere ve yapılanlara bakmak yerine niyetler okunuyor, taraflar oluşturuluyor, oluşmuş taraflar arasında gerginlik çıkarılıyor, kışkırtmalar yapılıyor…

Şu son YAŞ toplantısı örneğinden devam edelim:

Yüksek askeri personelin terfi ve emekliliklerinin nasıl olacağı mevzuatta açık ve seçik olarak belirlenmiş, yetkiler de belli. Askerlerin hangi durumlarda terfi edemeyecekleri de ilgili mevzuatta yer almış. Uygulama hukuka göre yürüyecek, hukuk içinde yetki sahiplerinin tercih ve tekliflerinin olması tabii, bunların karşıt olabilmesi de mümkün; bu takdirde tartışmalar, müzakereler olacak, sonunda bir karar oluşacaktır.

Medya YAŞ öncesi konuyu böyle takdim edecek yerde şahsiyat yaparak, “filan şöyle olacak, filana karşı çıkılacak, toplantı çok çetin geçecek, kriz kapıda” şeklinde başlıklar atarak kamu oyunu geriyor, ilgileri belli noktalara ve beklentilere yönlendiriyor. Derken toplantı başlıyor, müzakereler, gidip gelmeler, görüşmeler oluyor; bütün bunlar normal iken derhal bir “kriz”, hem de “devlet krizi” lafı ortaya atılıyor. Sonra bakıyorsunuz kriz miriz yok, prosedür uygulanıyor, normal zıt teklifler olduğundan müzakereler sürüyor, bir kısım kararlar açıklanıyor. Medya “şunlar terfi etti, şunlar atandı…” diyecek yerde “Başbakanın dediği oldu, sivil kanat galip geldi” gibi başlıklar ile çıkıyor ve yine ortamı geriyor, huzuru bozacak davranışlar sergiliyor.

Halbuki ülke normalleşiyor, medya buna yardımcı olabilir; yardım da, “eskiden beri olup bitenler, teamüller, alışkanlıklar yanlış, demokrasiye ve hukuka aykırı idiyse bunların böylece ifade edilmesi, şimdi yapılanların ise olması gerekenler olarak ilan edilmesi” ile olur. Bizim medyayı takip eden halk, medyanın uygunsuz davranışları yüzünden normali anormal, anormali normal görmeye, sanmaya, saymaya başlıyor.

Dün bir gazeteciyi dinledim, bir ara şöyle dedi: “Eğer mesleğim gazetecilik olduğu için mecbur olmasaydım hiçbir gazeteyi okumazdım, internetten yabancı basını takip eder, huzur içinde olurdum”.

Ben de vatandaşlara gazete okumayın demiyorum (bunu herkesin kendi bilir, kendi karar verir) ama “bu gazetelere, televizyonlara fazla itibar etmeyin, çok inanmayın, büyük ölçüde –gazetecilik etiğini aşan- maksatların bulunduğunu unutmayın” diyorum.

Dayatmak mı, dayanmak mı?
00:008/08/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Solda yolda hayli zaman dolaştıktan sonra liberal demokrat olmakta karar kılmış bir gazeteci, röportajında bir soruya cevap verirken şu meşhur "korkudan, endişeden" söz ediyor; kendisi dahil pek çok insanın, bu iktidardan endişe içinde olduğunu, daha fazla güç kazandığında belli bir hayat tarzını herkese dayatacağından korkulduğunu söylüyor.

Bu korku argümanını kullananların bir kısmı samimi değil, kafa karıştırmak, insanları korkutmak bu yöntem ile siyasi rant sağlamak peşindeler. Ama bu gazeteci bana samimi geldi; bu yüzden sözünü ciddiye alarak üzerinde düşündüm, gerçekten böyle bir tehlikenin var olup olmadığını sorguladım.

Hemen vardığım sonucu açıklayayım:

Böyle bir tehlike kesinlikle yoktur ve olamaz. Çünkü:

1. Müslümanlığın herkese dayatılması, gayr-i müslimlerin bir bakıma ikinci sınıf vatandaş (zimmîler) olması, müslümanım diyenlerin ise kamuya açık alanlarda (görülen yerlerde) İslam''a aykırı bir görünüm ve davranıştan yasaklanmaları için laik demokratik cumhuriyet rejiminin kökten değişmesi gerekir. Dünyanın ve Türkiye''nin mevcut şartlarında böyle bir değişikliğin olacağına inanmanın ve bundan korkmanın sebebi akıl ve ruh sağlığının bozulması olabilir.

2. CHP dahil bütün laik-kemalist parti ve gurupların yapmadığı kadar Avrupa Birliğine girmek için gayret eden, bu sebeple diğerlerinin yapmadığı kadar mevzuat ve uygulamada değişiklikler yapan bir iktidarın herkese tamamen veya kısmen şeriatı dayatacağını düşünmek tutarsızdır.

3. Ben şahsen –bir mümin, Müslüman olarak- ülkemde İslam''ın bütünüyle uygulanmasını isterim (bunu istemek her müminin vazifesidir); ama ufukta böyle bir ihtimalin görünmediğini de biliyorum ve bu sebeple mevcut şartlar ne kadarına izin veriyorsa o kadarını uygulayarak, geri kalanı için ise "Allah kullarını, yapamayacakları şeylerle yükümlü kılmaz" düsturuna sığınarak yaşıyorum. İddiaları, söylemleri ne olursa olsun diğer müminlerin de uygulamaları bundan ibarettir.

Türkiye''de bir problem, çarpıklık, dayatma varsa bu, laik kesimden dindar Müslümanlara yönelik olanıdır. Cumhuriyetin ilanından bugüne kadar -1950 ye kadar daha sıkı olmak üzere- uygulanan laiklik ferdi ve sosyal hayatta dini azaltmayı hedeflemiştir. Çok partili demokrasiye geçildikten sonra istemeyene dayatma söz konusu olmaksızın dindar Müslümanlara, bazı küçük tavizler (din özgürlüğü parçacıkları) verilmiştir, ancak şu ana kadar verilenler ve resmi uygulama, laik demokrat batı ülkelerinin çok gerisindedir. Buna rağmen "dayatmacı olan laik-kemalist kesim, Müslümanların varlık ve görünürlüğüne dayanamıyor; şu halde mesele dayatma değil, dayanamama meselesidir. Onlar zaten dayatıyorlar, buna rağmen ortalıkta başını örten veya sakallı insanların dolaşmasına, ezanların gürül gürül okunmasına, kutlu doğum haftasına, İmam Hatiplilerin başbakan olmasına, dindar kesimin ekonomik hayatta da var olmasına… tahammül edemiyor, dayanamıyorlar.

Çare kavga değildir; bir asra yakındır bu yol denendi, alınan sonuç ortada. Çare korkuyu filan bahane etmeden herkesin –başkalarının hak ve özgürlüğüne açık ve kesin zarar vermeden- inandığı gibi yaşamasına dayanmaktadır.

Bir Ay Oruçluyuz
00:0012/08/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Oruç gibi çok değerli bir ibadeti yapmak üzere bize ömür ve imkan veren Rabbimiz''e hamdolsun, şükürler olsun!

Bir Müslüman mazereti yoksa orucunu tutar. Mazereti varsa ve bu mazeret devamlı ise; bu takdirde maddi imkanı elveriyorsa yoksulları doyurur (her oruç için bir yoksulu bir gün doyurur), maddi imkanı yoksa bir şey yapması gerekmez; ama yine de o oruçlu sayılır; çünkü mazereti olmasaydı orucunu tutacaktı; inancı ve niyeti bu idi.

Mazereti devamlı değilse, geçici ise orucunu erteler, ama mazereti olmasaydı orucunu tutacak olduğundan o da oruçlu gibi ecir alır.

Mazereti olmadığı halde orucunu tutmayan Müslümanlar da vardır; bu gibiler yine de Müslümandır, dinden çıkmazlar, yalnızca günahkâr olurlar. Mazeretsiz oruç tutmayan Müslümanlardan da en azından oruç tutanlara saygılı olmaları, onları rahatsız edecek davranışlardan kaçınmaları beklenir. Her zaman içilmemesi gereken sigara örneğini kullanalım: Oruç tutan bir kimsenin yanında sigarasını yakıp dumanını üfleyen kimse bir yandan oruç tutmadığı için rahatsız olmuyor, diğer yandan oruç tutan kimsenin rahatsız olmasına aldırmıyor demektir. İşte bu gibilerin kusuru yalnızca mazeretsiz oruç tutmamak değildir, onu aşan, dine saygısızlık ve islamî âdaba aykırı davranış sözkonusu olur.

Bir de İslam''a inanmayan veya genel olarak din ile iman ve amel olarak ilişkisi bulunmayan insanlar da oruç tutmazlar. Çoğunluğu oruç tutan Müslümanların oluşturduğu bir toplulukta bunların da oruç tutanları rahatsız etmemeye özen göstermeleri -aşağıda açıklayacağım sebeple- beklenir ve uygun olur.

“Varsın olsun, burası laik bir ülke, insanlar hür, diledikleri gibi davranabilirler” diyenler olacaktır. Onlara bir de şöyle düşünmeleri tavsiye edilir: Farklıların bir arada yaşamaları iki şekilde olur: 1. Çaresizlik yüzünden nefretle karışık katlanma. 2. Karşılıklı saygı, hatta sevgiye dayalı beraberlik.

Bir dine inanan ve inanmayan, belli bir hayat tarzını benimseyip öyle yaşayan kimseler farklı olanlara -haklarını kullandıkları, başkalarına zarar vermedikleri ve genel ahlaka aykırı davranmadıkları sürece- saygısızlık göstermez, onları rahatsız etmez, insan kardeş olarak bakarlarsa beraberlik “nefretli tahammül” değil, “sevgi ve saygıya dayalı ilişki” şeklinde olur.

Medyaya, çarşı pazara, camilere, oruç tutanların çoğunlukta olmasına, ülkede hakim olan genel havaya baktığımızda “Ülke olarak oruçluyuz” diyesim geliyor. Bu oruçta beraberlik, “herkesin oruç tutuyor olması” manasına gelmiyor; ama inşallah “tutmayanların da tutanların neşvesine katılması” manasına geliyor.

Tam bu noktada Yahya Kemal''in Atik Valde''den İnen Sokakta isimli şiirini okumanın zamanıdır:

İftardan önce gittim Atik-Valde semtine,
Kaç def''a geçtiğim bu sokaklar, bugün yine,Sessizdiler. Fakat Ramazan mâneviyyetiBir tatlı intizâra çevirmiş sükûneti;Semtin oruçlu halkı, süzülmüş benizliler,Sessizce çarşıdan dönüyorlar birer birer;Bakkalda bekleşen fıkarâ kızcağızlarıAz çok yakından sezdiriyor top ve iftarı.Meydanda kimse kalmadı artık bütün bütün;Bir top gürültüsüyle bu sâhilde bitti gün.Top gürleyip oruç bozulan lâhzadan beri,Bir nurlu neş''e kapladı kerpiçten evleri.Yârab nasıl ferahlı bu âlem, nasıl temiz!Tenhâ sokakta kaldım oruçsuz ve neş''esiz.Yurdun bu iftarından uzak kalmanın gamıHadsiz yaşattı rûhuma bir gurbet akşamı.Bir tek düşünce oldu tesellî bu derdime;Az çok ferahladım ve dedim kendi kendime:“Onlardan ayrılış bana her an üzüntüdür;Madem ki böyle duygularım kaldı, çok şükür.”

Kandiller ve Mirac
00:0013/08/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Birisi çıkar da “Dinimizde kandiller de yok, mirac da yok; İsrâ (Mekke''den Kudüs''e gece yolculuğu) dışında kalan mirac uydurmadır” derse ona inanmayın, itibar da etmeyin.

Din yalnızca kurallardan ibaret değildir; onu yaşayan, hayatına uygulayan insan ferdi ve toplumunun anlayışı, duyguları, âdetleri ve bunların sosyal ve kültürel hayata yansımaları ile din hayatı canlılık ve zenginlik kazanmakta, ancak bu arada bazı bid''atlar da oluşmaktadır. Bid''at ancak dine, onda olmayan bir kural kattığınız zaman gerçekleşir. Mesela “Berat Gecesi''nde yüz rekat namaz kılmak sünnettir” diyerek namaz kılarsanız bid''at olur, böyle bir sünnet olmamakla beraber bu mübarek gecede nafile namaz kılayım der ve yüz rekat (daha az, daha çok) kılarsanız bid''at olmaz, ibadet olur.

Kandil ve diğer mübarek günlere bu açıdan baktığımızda doğru ve yanlış olanları şöylece özetlemek mümkündür:

Rabîulevvel ayının onikinci gecesi Sevgili Peygamberimiz''in doğum gecesi (mevlid) olarak kutlanmaktadır. Bu gün ve gecede bir kutlama, ibadet ve merasim yapılacağına dair âyet ve hadis yoktur. Bu vesile ile Peygamberimiz''i anmak, onun örnek hayatını ve üstün meziyetlerini hatırlamak ve hatırlatmak faydalıdır. Ancak “mevlid gecesi sebebiyle yapılanları” dine katmak, “bu sünnettir, tanımlanmış ibadettir” demek bid''at olur. Kutlu Doğum uygulamasının çok önemli bir iş gördüğü kanaatindeyim.

Muharrem ayının başı aynı zamanda Müslümanların takvim yılbaşısıdır. Hz. Peygamber''in (s.a.) Mekke''den Medine''ye göçmesi olayı bu takvime başlangıç kılınmıştır. Bu sebeple O''nun mücadelesini, hayatını, tebliğ ettiği dinin (İsam''ın) özelliklerini bu vesile ile dile getiren kutlamalar, toplantılar, anmalar yapılabilir. Bunlar özel mânada ibadet değildir, Muharrem''in 9-11. günleri tutulacak oruç dışında tavsiye edilmiş bir ibadet yoktur.

Berat Gecesi belli değildir. Bunun Kadir Gecesi olduğunu söyleyenlerin delilleri daha kuvvetlidir. Bu gece olduğu söylenen Şaban''ın ortasının gecesi hakkında rivayet edilmiş hadisler vardır; ancak bu hadislerin sıhhati tartışmalı olduğu gibi sağlamca olanların içlerinde “berat” kelimesi de geçmemektedir. Hz. Peygamber ve sahabe devirlerinden sonra bazı alimler ve halk bu geceyi ibadetle geçirme şeklinde bir davranış içine girmişlerdir. Bunlara göre de o geceye mahsus belli bir ibadet yoktur.

Receb ayının ilk Cuma gecesi kutlanan Reğaib Gecesi hakkında sağlam bir rivayet (hadis) yoktur.

Kadir Gecesi hakkında âyetler ve hadisler vardır; bu gecenin bin aydan daha hayırlı olduğu bilinmektedir. Ancak Kadir Gecesi''nin hangi gece olduğu kesin olarak bildirilmemiştir. Ramazan gecelerinin tamamı Kadir olabilir. Kadir Gecesi''ne ait de bir namaz veya başka bir belli ibadet yoktur. Ancak bu geceyi çeşitli ibadetlerle ihya etmek çok yerinde bir davranış olur.

Mi''rac Hz. Peygamber''e büyük bir ihsan, eşsiz bir armağandır; ümmetinin de bundan büyük bir nasibi vardır. Mi''rac Gecesi Hz. Peygamber''i, başta mirac olmak üzere genellikle mucizeleri, o gece armağan edilen namaz ibadetinin önemini, İsra sûresini ve orada geçen dini, ahlaki hükümleri anmak, anlatmak, temsil etmek elbette yararlıdır ve yapılmalıdır.

Başka İslam topluluklarında olsun olmasın bizim geleneğimizde bu mübarek gecelerde (kandil adı verilen gecelerde) toplantılar yapmak, halkın dikkatini çekmek, bu geceleri gaflet içinde geçirmemeleri için tedbir almak vardır, yerleşmiştir ve -yukarıda açıklanan bid''at boyutuna varmadıkça- yapılanlar İslam''a uygundur.

İslam"da ne var, ne yok
00:0015/08/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Her zaman ama özellikle Ramazan''da İslam medyanın gündemine giriyor. Bir kısmı müminlere hizmet, kendileri için de kazanç olsun diye erbabına İslam''ı anlattırmayı tercih ediyorlar ve onları rahatsız edecek, kafa karıştıracak, huzur bozacak davranışlardan ve konuları tartışma zeminine çekmekten uzak duruyorlar. Bir kısmı ise fırsat elvermişken İslam''ı veya ona ait gösterilen bazı konuları tartışma mevzuu yapıyor, kendilerince İslam''ın yumuşak karnı gördükleri meseleleri piyasaya sürüyor, bundan sonuç almaya (insanları İslam''dan uzaklaştırmaya) çalışıyorlar.

Örneklere geçmeden önce “İslam''da şu var, bu yok” demenin “usulü” üzerine bir iki cümle yazalım.

Üzerinde ittifak edilmiş inanç, ibadet ve hayat kuralları “İslam''da vardır”, bunlar için bir mümin “Bu İslam''da yok” diyemez.

Müctehidler, müfessirler, kelamcılar, sûfîler (ehliyet sahibi İslam alimleri) bir konuda farklı görüş, yorum, ictihad ileri sürmüş olurlarsa “göreceli olarak; yani filan alime, mezhebe, yoruma göre İslam''da var, filana göre yok veya farklı” denir.

Muteber İslam alimleri ittifakla bir hüküm, kural veya uygulamanın İslam''a aykırı olduğunu, İslam''da böyle bir şeyin olmadığını açıklamış olurlarsa “bu da İslam''da yoktur” kısmına girer.

İslam alimlerinin hüküm ve kararları, beşer üstü bir bilgi kaynağına değil, çalışan herkesin elde edebileceği “İslam ilmine” dayanır. İslam ilminin kaynağı vahiy ve -duyu organlarının verileri de dahil olmak üzere- akıldır.

İman esaslarının mümin olmak için şart; namaz, oruç, hac, zekat gibi ibadetlerin -ehliyet şartlarına göre- farz olması, alkollü içki kullanmanın, zinanın, faizin, yalanın, iftiranın, haksızlığın (zulmün)… haram olması İslam''da vardır; detayları tartışılabilir, ama asılları tartışma dışıdır.

“İslam''da var mı, yok mu” diye tartışılan bazı konular müminleri kuşatan bazı durum ve şartlar sebebiyle “önceleri yok iken sonra ortaya çıkabiliyor veya çıkarılabiliyor”.

Geçen günlerde İngiltere''de, çeşitli etnik gruplara mensup kadın ve erkek Müslümanlar ile laik veya kilise mensubu bazı şahısların katıldıkları bir tartışmayı tv.den izledim. İslam''da şiddet konusu tartışılıyordu; Müslümanlar “şiddet yok”, Hristiyan din adamları ile laikler ise “şiddet var” diyorlardı. Konu recim meselesine geldi, karşı taraf ısrarla “İslam''da recim var mı, yok mu” diye soruyor, bir kelime ile net cevap istiyorlardı, Müslüman taraf ise sözü dolaştırıyor, konuyu geçiştirmeye çalışıyorlardı, sonunda hoca durumunda olan birisi “İslam''ın uygulandığı bir ülkede recim vardır” dedi, karşı taraf da amacına ulaşmış olmanın rahatlığını yaşadılar.

Recim, kadınların sünneti, çok kadınla evlilik, mirasta kadına az, erkeğe çok verilmesi, el kesme cezası, kocanın karısını dövme hakkı, kölelik, tasadduk (muhtaçlara yardım), tesettür… konuları günümüzde Doğu''da ve Batı''da sıkça tartışılan ve kötü niyetli olanların istismarına açık bulunan konulardır.

İslam''ın iman, ibadet, ahlak, iki cihanda saadete vesile olacak bir dünya hayatı konularındaki asıl maksadı olan ve kitabın büyük bir kısmını işgal eden konular göz ardı ediliyor; vesile, vasıta, maksadı gerçekleştirecek araç olan ve bir kısmı tarihi, bir kısmı ictihadi olan konular devamlı gündemde tutuluyor.

Bazı Müslümanlar -bunlar arasında bazı hocalar da var- oyuna geliyor, tartışmaya giriyor, bunu (tartışmayı) karşı tarafın istediğini ve maksadının da kötü olduğu gerçeğini kavrayamıyorlar.

Bu durumu ve maksadı anladıktan sonra İslam adına neye sahip çıkacağımız ve neyi gündeme getirip savunacağımız konusunda yeniden düşünmemiz gerekiyor.

Bunu takip eden yazılarımda yukarıda bir kısmını sıraladığım ve devamlı gündemde tutulan tartışma konuları hakkında “İslam''da var mı, yok mu” sorusuna cevap vermeye çalışacağım.

Maksadım ise şudur:

Bunlar İslam''da yok ise yok diyelim, sahip çıkmayalım, İslam''a mal ederek ona zarar vermeyelim. Var ise “bugün Müslümanların meseleleri bunlar mı” diye soralım ve oyuna gelmeyelim.

.Kadını dövmek yok
00:0020/08/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“İslam''da ne var, ne yok” genel konulu tartışmalar içinden seçtiğim dokuz konuyu, daha önce aynı konularda yazdıklarımdan da alıntılar yaparak ele alacağım. Bugünkü konumuz “kocanın karısını dövme hakkı” dır.

Nisa suresinde şöyle buyruluyor:

Allah''ın insanlardan bir kısmını diğerlerine üstün kılmasına bağlı olarak ve mallarından harcama yapmaları sebebiyle erkekler kadınların yöneticisi ve koruyucusudurlar. Sâliha kadınlar Allah''a itaatkârdır. Allah''ın korumasına uygun olarak, kimsenin görmediği durumlarda da kendilerini korurlar. (Evlilik hukukuna) baş kaldırmasından endişe ettiğiniz kadınlara öğüt verin, onları yataklarda yalnız bırakın ve onları dövün. Eğer size itaat ederlerse artık onların aleyhine başka bir yol aramayın; çünkü Allah yücedir, büyüktür. /Eğer karı-kocanın aralarının açılmasından korkarsanız, erkeğin ailesinden bir hakem ve kadının ailesinden bir hakem gönderin. Düzeltmek isterlerse Allah aralarını bulur; şüphesiz Allah her şeyi bilen, her şeyden haberdar olandır. (4/34-35)

Burada yalnızca kocaların değil, bütün erkeklerin koruyucu ve yönetici (kavvâmûn) olmaları iki gerekçeye dayandırılmıştır: a) Allah insanların bir kısmına diğerlerinden üstün kabiliyetler vermiştir, bu cümleden olarak koruma ve yönetme bakımından erkekler, kadınlardan daha uygun özelliklerle donatılmışlardır. b) Erkekler aile geçimini ve diğer malî yükümlülükleri üslenmişlerdir. Bazı müfessirlere göre bu iki gerekçeden birincisi insan tabiatının değişmez özelliğidir; genel olarak erkeklerde akıl ve mantık ön plandadır, kadınlarda ise duygu öne çıkar. Koruma bakımından fizikî güç önemlidir ve erkekler bu yönden daha güçlüdürler. İkinci gerekçe ise yaratılıştan değil, kültür ve medeniyet şartlarına bağlı alışkanlıklar, âdetler, tutumlardan kaynaklanmaktadır. İslâm''ın geldiği çağda daha yoğun, günümüzde ise önemli ölçüde olmak üzere erkeklerin bu fonksiyonları da devam etmektedir. İslâm hukuk kurallarına göre erkek hem –geniş mânada– ailenin geçiminden tek başına sorumludur, hem de mehir, diyet, cihad gibi malî tarafı olan yükümlülükleri vardır.

Erkeğin “kavvâm” olması hangi yetkileri ve vazifeleri ihtiva etmektedir? Bu soruya verilen cevaplar eskiden yeniye değişik olabilmiştir. Yalnızca âyet ve hadislerin lafızlarını değil, bunların yanında uygulamayı ve dolayısıyla örf ve âdeti de göz önüne alan müctehid ve müfessirler, sözlük mânası “bir şeyin üzerinde duran, hâkim olan, özen gösteren, onunla yakından ilgilenen” demek olan kavvâmlığa, “reislik, yöneticilik, eğitim, koruma, savunma, ıslah, kazanma, üretme” mânalarını yüklemişlerdir. Tarih boyunca erkekler bu işleri ve sıfatları, fiilen kadınlardan daha ziyade yüklenmişlerdir. Çağımızda kelimeye yüklenen hâkim mâna ise “aile reisliği”dir.

Ayetten erkeklerin yönetim, savunma ve koruma bakımlarından genel olarak önde oldukları anlaşılmakla beraber, takip eden cümleler göz önüne alındığında burada, aile kurumunda hâkimiyet ve yöneticilik mânasının ağır bastığı görülecektir. Ailede kurucu unsur karı-kocadır. Bu temel kurumu oluşturan, yöneten, yönlendiren dinî, ahlâkî, hukukî kurallar vardır. Kurallara uyulduğu müddetçe mesele yoktur. Taraflar kuralları bozar, hakları çiğnerse düzeni sağlamak ve adaleti gerçekleştirmek üzere çeşitli tedbir ve müeyyideler devreye girecektir. Bu âyette kadının, 128. âyette ise kocanın hukuku çiğnemesi ve düzene baş kaldırması (nüşûz) ele alınmıştır. Aile hayatı içinde kadın, kurallara göre rolünü ifa edip etmemesi yönünden iki sıfatla nitelendirilmiştir: Sâliha ve nâşize. Sâliha kadınlar hem kocalarının ve diğer aile fertlerinin yanında (açıkta, zâhirde) hem de onların bulunmadıkları yerlerde (gayb) vazifelerini hakkıyla yerine getirir; Allah''ın koyduğu, toplumun benimsediği kuralların dışına çıkmaz, aileye ihanet etmez, şerefine leke sürmezler. Bazı davranış ve tavırları sebebiyle yoldan çıkma, hukuka baş kaldırma (nüşûz) belirtileri gösteren, böylece nâşize olması ihtimali beliren kadınlara karşı ne yapılacak, aile düzeni ve hukuku nasıl korunacaktır? Bu noktada Kur''ân-ı Kerîm vazifeyi ailenin reisi sıfatıyla önce kocaya vermektedir. Öngörülen tedbirlere başvurmasına rağmen koca düzeni sağlayamazsa ve ailenin dağılmasından korkulursa sıra hakemlere gelecektir. Ayette hukuka baş kaldıran, meşrû aile düzenini bozmaya kalkışan (nâşize) kadına karşı erkeğin yapabileceği şeyler öğüt vermek, yatakta yalnız bırakmak ve dövmek şeklinde sıralanmıştır. Öğüt vermek ve yatakta yalnız bırakmak, küsmek gibi tedbirler problem teşkil etmemiştir, ancak dövme tedbiri özellikle çağımızda, kadın hakları ve insanlık haysiyeti yönlerinden önemli bir tartışma konusu olmuştur. Esasen tefsir ve hadis kitaplarına bakıldığında kadının baş kaldırma durumunda bile kocası tarafından dövülmesini, eski tefsirciler arasında da farklı yorumlayanların, bunun câiz olmadığını ileri sürenlerin bulunduğu aşağıdaki alıntılarda görülmektedir.

Dövme konusunu gelecek yazıda bitirelim.

Kadın döveni Peygamberimiz sevmez
00:0022/08/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dövme tedbirinin ve hükmünün -bu âyet dışında- en önemli dayanağı ilgili hadislerdir. Bu hadislerin, aksini söyleyen rivayetlere nisbetle daha sahih ve sağlam olanlarında Peygamberimiz kadınların dövülmesini menetmekte, eşlerini dövenlere “hayırsız” demekte, bu davranışla aynı yuvayı ve yatağı paylaşmanın bağdaşmazlığına, insanî ve ahlâkî olmadığına dikkat çekmektedir (Buhârî, “Nikâh”, 93). Bu âyetin geliş sebebi olarak zikredilen bir olay da, esasen Araplar''da âdet haline gelmiş bulunan kadın dövme eylemine Hz. Peygamber''in olumsuz bakışını ve bunu ortadan kaldırma iradesini yansıtmaktadır (bk. Cessâs, II, 188; Ebû Bekir İbnü''l-Arabî, I, 415).

Fıkıh kitaplarında dövmenin şekli ve miktarı üzerinde durulmuş, kadına zarar vermemesi, iz bırakmaması, yüze vurulmaması genel olarak kaydedilmiştir. Bazı tefsircilere göre vurma tamamen semboliktir, meselâ müfessir Atâ''ya göre misvak (dişlerin temizlendiği, fırça büyüklüğündeki özel, yumuşak ağaç dalı) gibi bir şeyle yapılacaktır (Cessâs, II, 189; İbn Atıyye, II, 48).

İkinci nesil âlimlerinden Atâ, hukuku çiğneyen kadına uygulanacak müeyyide ile genel olarak kadını dövme konusundaki hadisleri birlikte değerlendirmiş ve şu sonuca varmıştır: Erkek, namusu lekeleyecek bir davranışta bulunmayan, yalnızca nâşize olan karısını dövemez, ancak ona karşı öfkesini ortaya koyabilir. Atâ''nın bu anlayışını açıklayan –biri eski, diğeri çağdaş– iki tefsir âlimi farklı dayanaklardan hareket etmişlerdir. Bunlardan Ebû Bekir İbnü''l-Arabî''ye göre Atâ, âyette geçen dövmenin ibâha (serbest bırakma) ifade ettiğini, genel olarak erkeğin karısını dövmesini yasaklayan hadislerin ise kerâhet (mekruh ve çirkin görme) hükmü getirdiğini tesbit etmiş ve sonuç olarak “Koca, karısını dövemez” demiştir (I, 420). Çağdaş tefsircilerden İbn şûr''a göre Atâ, âyet ve hadislerin farklı durumlara göre farklı hükümler getirdiği yorumunu yapmış; öğüt ve küsmenin kocaya, tecavüzün şiddetine göre sopa vurma vb. müeyyide uygulamanın ise kısmen kocaya, genel olarak da yönetim ve yargıya (ülü''l-emre) ait bulunduğu sonucuna varmıştır. Koca iyi niyetle (ıslah etmek ve aileyi korumak maksadıyla) ve sınırı aşmadan, kadına zarar vermeden –nâşize olan eşine– birkaç sopa vurursa buna izin verilecektir, sınır aşılır, bu izin kötüye kullanılırsa ülü''l-emr kocaların eşlerini sopalamasını kesin olarak yasaklayabilecektir (V, 43-44).

Kocasına baş kaldırdığı, aile hukukunu çiğnediği, uzun zaman sevdiği ve kabullendiği kocasını istemez olduğu için karının, kocası tarafından –belli ölçüler içinde– dövülebileceği hükmüne tarihîlik açısından da bakılmıştır. İbn şûr''a göre dövme izni bazı toplulukların veya toplum tabakalarının örf, âdet ve ruh hallerine riayet edilerek verilmiştir, her zamanda ve her durumda geçerli değildir. Nüşûz durumunda kocanın karısını dövebilmesi için aralarında yaşadıkları toplumda dövmenin ayıp, anormal, aşağılayıcı, zarar verici, hukuka aykırı telakki edilmemesi, kocanın öfkesinin karısı tarafından ancak bu vasıta ile hissedilir olması gerekir, izin böyle topluluklar ve durumlar için geçerlidir. Hz. Ömer''in Mekke halkı ile Medine halkını, kadınlara hâkimiyet bakımından karşılaştırdığı şu sözleri de toplum değiştikçe ilişki ve davranışların da değişebileceğini göstermektedir: “Biz muhacirler kadınlarımıza hâkimdik, sözümüzden çıkmazlardı, Medine''ye gelince gördük ki, Medine''nin yerli kadınları kocalarına hâkim durumdalar, bu defa bizim kadınlarımız da onlara benzemeye, onlar gibi davranmaya başladılar” (Buhârî, “Nikâh”, 83; İbn şûr, V, 41-42).

Bize göre bu âyette, kadının aile hukukunu çiğnemesi halinde bir ıslah tedbiri olarak başvurulabilecek belli başlı yolların insanlığın tecrübeleri ve özellikle içinde yaşanılan topluluğun örf ve âdeti dikkate alınarak zikredilirken “kocanın karısını dövmesi” eylemine de yer verilmiş olmakla beraber, bu uygulama Hz. Peygamber tarafından toplum ıslah edilerek, insanın ve özellikle zevcenin dövülemeyeceği ifade ve telkin edilerek kötülenmiş, “iyi bir kocanın karısını dövemeyeceği” kaidesi bu yakışıksız davranışın önüne bir set olarak konmuştur. Burada sünnet (Resûlullah''ın sözleri ve uygulaması) âyeti neshetmemiş, yerelliğini ve kültürel bağlamını açıklamıştır.

Kızların sünnet edilmesi yok
00:0026/08/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bazı topluluklarda uygulanan bir adet var; genç kızların klitoris (bızır) adı verilen organlarını tamamen veya kısmen kesmek; buna kızların sünneti deniyor ve en azından Mısır Firavunları devrinden beri bazı yerlerde uygulandığı biliniyor .

Erkeğin sünnetinin etkisi hem temizlik hem de haz bakımından olumlu ve faydalı olduğu halde kızların "sünneti"nin hiçbir faydası yok, üstelik önemli zararları var ve âdeta –kızlar azmasın, iffetlerini korusunlar diye- onları sakat etmek, yaratılıştan mevcut ve önemli işlevleri bulunan bir organı yok etmek söz konusu.

İslam dışı toplulukların İslam''a mal ederek istismar ettikleri konulardan biri de bu "kızların sünneti" meselesidir. Kur''an''da, sahih ve açık ifadeli hadisler arasında, icmada ve kıyasta "İslami bir gereklilik olarak" yer almadığı halde bu operasyonu dine mal etmek haksızlıktır; savunmak da yersiz, hatta zararlı bir davranıştır.

Oğlum ürolog olduğu için aramızda bu konuyu yıllardır konuşmuşuzdur. Normal bir klitorisi kısmen veya tamamen kesmeyi tıp sakıncalı buluyor ve asla faydasından söz edilmiyor. Müslüman halk ise zaten genellikle bunu uygulamıyorlar. Günümüzde belki de yalnızca Mısır ve Sudan''da uygulamalar var.

Benim okumalarım sonunda ulaştığım kanaat şu idi: İslam''da, "kızların sünneti diye bir dini uygulama" yoktur, bunu öteden beri bazı topluluklar bir âdet olarak uygulamışlardır, Peygamber (s.a.) zamanında da halk, makbul bir âdet (mekrume) olarak bunu uygulamakta idi, Efendimiz bunu yapanlara "klitorisin faydalarını hatırlatarak aşırıya kaçmayın" tavsiyesinde bulundu.

İslam muhaliflerinin istismar ettikleri bazı konuları sırayla ele almaya niyet edince bu konuya yeniden eğildim. Çağdaş alimlerden Yusuf Kardâvî''nin sitesinde aynı kanaati paylaştığını ve bu işi din adına savunanların dayanaklarını çürüttüğünü gördüm.

Ayrıca 22-23/11/2006 yılında, el-Ezher üniversitesinin himayesinde dünyanın çeşitli ülke ve bölgelerinden gelen birçok alimin ve uzmanın katıldığı bir ilmi toplantı yapıldığına muttali oldum. Bu toplantıda alınan kararların önemli maddeleri şöyledir:

1. Allah, erkek olsun kadın olsun insanı değerli ve dokunulmaz kılmıştır.

2. Kızların sünneti, Kur''an''a veya sahih sünnete dayanmadan bazı kimselerin, adete uyarak yaptıkları bir uygulamadır.

3. İslam insana madi veya manevi zarar vermeyi yasaklamıştır. Bu adetin kadınlara maddi ve psikolojik olarak önemli zararları vardır.

4. Toplantıya katılan heyet Müslümanlara, bu zararlı uygulamadan vaz geçmelerini, halkın bilgi ve şuur edinmesi için gayret edilmesini ve yönetimlerin de kanuni tedbirler almasını tavsiye eder.

Bu açıklamalardan şu sonuca varmış olmamız gerekiyor:

İslam kızların sünneti diye bir dini vazife getirmemiş, bunu tavsiye ve teşvik dahi etmemiş, eski fıkıhçılar da vacib, caiz, müstehab gibi farklı ictihadlar ileri sürmüşler, "İslami bir vazife" olduğu hükmünde birleşmemişlerdir. Şu halde "İslam''da kızların sünneti var, bu ise cinayettir, vahşettir…" şeklindeki ithamların İslam ile alakası yoktur.

Recim yoktur
00:0027/08/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Evlendikten sonra zina suçu işleyen kadınlara ve erkeklere, dört erkeğin fiil halinde açıkça görerek şahitlik etmeleri veya suçluların itirafları üzerine uygulanan recim (taşlayarak öldürme) cezası şeriatı uygulama adına mutlaka yerine getirilmesi gereken bir ceza değildir.

Önce “Kur''an Yolu” isimli tefsirimizde ne dedik ona bakalım:

“…Bize göre bu hadislerin uydurma olduğunu söylemek -usule göre- mümkün olmamakla beraber getirdikleri recim cezasıyla ilgili bazı sorular ve problemler de yok değildir:

“a) Recim cezası İslâm''dan önce vardır ve uygulanmıştır, İslâm''ın getirdiği, başlattığı bir ceza değildir.

“b) Zina cezalarının daha hafif olanları Kur''ân-ı Kerîm''de yer aldığı halde recim cezasına Kur''an''da yer verilmemiştir. 25. âyette gelecek olan mümin câriyelerle ilgili “Evlendikten sonra fuhuş yaparlarsa onlara, hür kadınların cezasının yarısı gerekir” meâlindeki ifade, hür ve evli kadınların zina cezalarının da yüz sopa olduğuna işaret etmektedir. Çünkü yüz sopanın yarısı uygulanabilir, fakat recim (ölüm) cezasının yarısından söz edilemez.

“c) Hz. Peygamber, hayatında uygulanan birkaç recim cezasında hazır bulunmamış, infazı başkalarına havale etmiştir. Suçun ispatı bu vak''aların tamamında suçlunun itirafıyla hâsıl olmuş ve ceza, Müslüman suçluların ısrarla günahtan temizlenmeyi istemeleri üzerine infaz edilmiştir.

“d) “Zina ettim, beni cezalandırarak temizle” diye gelen Müslümanları Hz. Peygamber önce geri çevirmiş, söylediklerini duymamış gibi davranmış, ısrar etmeleri üzerine kurtarıcı telkinlerde bulunmuş, “Deli mi, içmiş mi, yaptığı zina olmadığı halde öyle mi sanıyor?” demiş, bütün bunlara rağmen ısrar ettikleri için cezalandırma yoluna gitmiştir (Müslim, “Hudûd”, 16, 22).

“e) Mâiz isimli sahâbî, infaz başlayınca can acısıyla kaçmaya başlamış; arkasından yetişen infazcılar onu öldürmüşlerdi. Dönünce durumu Hz. Peygamber''e anlatmışlar. O da “Keşke bıraksaydınız! Tövbe ediyor, Allah da onu kabul buyuruyordu” demiştir. Sahâbenin recmedilen Müslümanlar hakkında ileri geri konuşmaları karşısında da, “O öyle tövbe etti ki bir ümmete paylaştırılsa her bir ferdine yeterdi” (Müslim, “Hudûd”, 22); başka bir rivayete göre, “O öyle bir tövbe etti ki, Medine halkından yetmiş kişiye paylaştırılsa –bağışlanmaları için– yeterdi” buyurmuştur (Müslim, “Hudûd”, 24). İbn Teymiyye, İbn Kayyim gibi fıkıhçılar bu hadislere dayanarak tövbe eden, kendiliğinden gelip suçunu itiraf eden suçlulara cezayı uygulayıp uygulamama konusunda ülü''l-emrin serbest olduğu sonucuna varmışlardır (İ''lâmü''l-muvakkıîn, III, 79).

“f) Recim cezasını içeren hadiste Hz. Peygamber, “... Bekârlar için yüz sopa ve bir yıl da sürgün, evli veya evlilik geçirmiş kimseler için yüz sopa ve recim” ifadesini kullanmıştır (Müslim, “Hudûd”, 12). Müctehidler bu hadiste geçen cezaların ikisi hakkında farklı görüş, anlayış ve değerlendirme ortaya koymuşlardır: 1. Kadının başka bir yere sürülmesi, 2. Recim yanında bir de sopa cezasının uygulanması. Hadiste bu iki ceza da yer aldığı halde bunlar uygulanmaz diyen müctehidler olmuştur. Hatta Ebû Hanîfe''nin, “sürgün cezasının had (değişmez, kanunî ceza) değil, uygulaması yöneticilere bırakılmış ta''zir cezası nevinden olduğunu” söylediği nakledilmiştir (Ebû Bekir İbnü''l-Arabî, I, 358); yani Kur''an''da olan ceza had, sünnetin getirdiği ilâve ceza ise ta''zir olarak değerlendirilmiş olmaktadır.

“Yukarıdaki altı madde bizi şu sonuca götürmektedir: Recim cezası –mutlaka ve değişmez olarak uygulanacak– hadlerden değildir. İslâm''dan önce de uygulandığı için ilk İslâm topluluğunun tanıdığı, yadırgamadığı, caydırıcı bulduğu bir ceza çeşididir. Bu sebeple Hz. Peygamber çok az da olsa bu cezanın uygulanmasına izin vermiştir. Sonuç olarak evlilerin zina suçlarının had nevinden cezası, bekârlarınki gibi yüz sopadır. Recim ise kamu düzeni ve suçların önlenmesi ilkelerinin gereğine göre uygulanıp uygulanmaması, usulüne göre ümmetin alacağı karara bırakılmış, ta''zir nevinden bir cezadır. Cezaların çoğu gibi bu cezalar da ispat ve infazdan önce tövbe etmekle (pişmanlık göstermek ve ıslâh-ı hal etmekle) ülü''l-emir tarafından düşürülebilir.”

Şu halde şeriatı uygulama adına bugün recimi uygulayanlar, sebep olduğu sonuçlar bakımından İslam''a kötülük etmektedirler.

Bu konuda bir yazı daha kaleme alıp büyük bir alimin “recim yoktur” şeklindeki kanaatini nasıl ve niçin yirmi yıl açıklayamadığını nakledeceğim.

M. Ebu Zehra “Recim yok” diyor
00:0029/08/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

1972 yılında Libya''da bir İslam alimleri toplantısı yapılıyor. Toplantının konusu, ülkenin kanunlarını yabancı unsurlardan temizleme ve islâmîleştirme. Bu toplantıya katılanlar arasında Yusuf Kardavi, Muhammed Ebu Zehra, Ali el-Hafîf, Mustafa ez-Zerka, Subhî es-Salih, Huseyn Hâmid Hassab, Abdulaziz Âmir gibi tanınmış alimler var. Kardavî, bu toplantıda Ebu Zehra''nın çıkışını “Bir bombanın fitilini ateşledi” ifadesiyle veriyor ve –özetle- şöyle devam ediyor:

“O toplantının yıldızı tartışmasız olarak Üstad Muhammed Ebu Zehra idi. En çok o konuşuyor, her konuşanın ardından tenkitlerini ve görüşlerini ifade ediyordu. Bir ara ayağa kalktı ve şunları söyledi:

“Ben İslam Hukuku ile ilgili bir görüşümü yirmi yıl açıklayamadım, şimdi, Rabbime kavuşmadan önce, “Bana niçin açıklamadın, hak bildiğini söylemedin” diye sorulmaması için açıklayacağım. Bu görüş, evlilerin zinasının cezası olan recimle alakalıdır. Benim kanaat ve reyime göre bu ceza Yahudi şeriatında vardı, Peygamberimiz ilk zamanlarda bunu kaldırmadı, sonra Nur suresi geldi, orada zinanın cezası –evli bekar, kadın erkek herkes için yüz sopa olarak- kondu ve recim kaldırıldı.

“Bu reyimi üç delile dayandırıyorum:

1. Allah Teala Nisa suresinde, hür olmayan insanların zinasının cezası, hür olanlara verilenin yarısı kadardır” buyuruyor. Recim bölünemez bir ceza olduğuna göre cezadan maksadın yüz sopa olduğu ortaya çıkıyor.

2. Buharî''nin naklettiği bir rivayette Abdullah b. Evfâ''ya, “Recim, Nur suresi gelmeden önce mi yoksa sonra mı uygulandı?” diye soruluyor, “Bilmiyorum” cevabını veriyor. Şu halde recim uygulamasının, yüz sopa uygulamasını getiren Nur suresinden önce olması ve bu sure gelince onun kaldırılmış bulunması kuvvetle muhtemeldir.

3. “Recim cezası ayet olarak Kur''an''da vardı, lafız olarak kaldırıldı, ama hükmü kaldırılmadı” şeklindeki rivayeti akıl ve mantık kabul etmez; hükmü kalacak olan bir ayetin lafzı niçin kaldırılsın?!

“Üstad sözlerini bitirince hazır olanların çoğu ona hücuma kalkıştılar ve fıkıh kitaplarında mevcut bilgiler ile karşılık verdiler, fakat üstad görüşünde ısrar etti.”

Oturum sona erince Yusuf Kardavi, Ebu Zehra''nın yanına geliyor ve bu konuda, onunkine yakın bir görüşünün olduğunu, “Recimin değişmez ceza (had) değil, uygulayıp uygulamamak yöneticilere bırakılmış “tazir” çeşidinde bir ceza” olduğu kanaatini taşıdığını ifade ediyor. Üstad Ebu Zehra bunu da kabul etmiyor ve şöyle diyor: “Yusuf, Allah''ın rahmet armağanı olan Muhammed Mustafa (s.a.)in, ölünceye kadar insanları taşladığını akıl kabul eder mi? Bu Yahudi şeriatına ait bir cezadır ve onların taş kalpli oluşlarına da uygun düşmektedir.

Sonuç:

İslam alimleri arasında recim cezasının değişmez bir ceza olmadığını veya Yahudi şeriatına ait olan bu cezayı İslam''ın kaldırdığını ve şeriat adına uygulamanın mümkün ve caiz olmadığını savunan önemli isimler vardır. Bu sebeple günümüzde İslam aleyhine kullanılan ve insanları İslam''dan korkutmaya yarayan bir cezayı sahiplenmek ve savunmak uygun değildir.

Köle ve cariye yok (olmalıydı)
00:002/09/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam''da var sanılan veya gösterilen birkaç konuya temas etmekte olduğum yazılarımda bugün kölelik meselesine geldik. Diğer konularda “yok” dediğim halde bu konuda “yok olmalıydı” dedim. Bundan maksadım şudur:

Temel kaynağımız Kitab''a ve onun açıklaması, uygulaması mahiyetinde olan sünnete baktığımda şu sonuca varıyorum: İslam gelince önce köle ve cariyelerin perişan durumları ıslah edilecek, sonra da -İslam''ın aldığı tedbirler ve yaptığı düzenlemeler sayesinde- zaman içinde İslam toplumunda köle ve cariye kalmayacaktı. Vakıa böyle oldu mu? Hayır. Peki kusur kimde, dinde mi, Müslümanım diyenlerde mi? Şüphesiz zevklerini ve menfaatlerini ilahi maksada tercih eden Müslümanlarda.

Önce temel kaynaklara göre köle ve cariye konusuna bakalım, sonra da olup bitene göz atalım.

Seyyid Sabık, Fıkhu''s-sünne isimli kitabında bu konuyu olması gerektiği gibi şöyle özetlemiş:

Kur''an-ı Kerim''de köleleştirmeyi serbest bırakan bir ayet yoktur, aksine mevcut köleleri azad etmeye çağrı vardır.

Peygamberimiz''in (s.a.) herhangi bir esiri köleleştirdiği sabit değildir, aksine Mekke, Benî-Mustalık ve Huneyn esirlerini serbest bırakmıştır. Cahiliyye devrinde köleleştirilmiş kimselerden kendinde bulunanlar ile yine kendine hediye edilen köleleri azad etmiştir.

Raşid halifeler bazı esirleri misilleme sebebiyle köleleştirmişlerdir, ancak onlar da, daha önce mevcut köleleştirme şekillerini haram bilmiş, bunu yalnızca “devletin, Müslüman olmayan düşmanlarına karşı ilan ettiği meşru savaşta alınan esirler” ile sınırlamışlardır.

İslam bu sınırlama dışında mevcut kölelerin durumlarını düzeltmiş, onlara iyi davranılmasını sağlamış ve hürriyete kavuşma kapısını sonuna kadar açmıştır.

İyi davranma:

1.Allah Teala köle ve cariyelere iyi davranmayı (ihsan) emretmiştir (Nisa: 4/36).

Hz. Ali''nin naklettiğine göre Peygamberimiz (s.a.) “Köleler hakkında Allah''tan korkun” buyurmuştur.

2.Onları küçülten, kul köle olduklarını hatırlatan hitapları yasaklamış, “oğlum, kızım” diye çağrılmalarını istemiştir.

3.Şu tarihi sözler de O''na aittir: “Hizmetçileriniz sizin kardeşlerinizdir, Allah onları sizin elinize vermiştir, kimin kardeşi böyle elinin altındaysa ona kendi yediğinden yedirsin, kendi giydiğinden giydirsin, ondan gücünü aşan bir şey istemesin, isterse onlara kendisi de yardım etsin!”

4. Onlara kötü muameleyi yasaklamıştır: “Kim kölesini tokatlar veya döverse bunun günahından kurtulma yolu (keffareti) onu azad etmektir”.

Bir sahâbîyi, kölesini döverken görmüş, “Allah''ın sana karşı gücü, senin bu köleye karşı gücünden büyüktür” buyurmuş, sahâbî, “Allah rızası için onu serbest bırakıyorum” deyince de “Eğer bunu yapmasaydın ateşle cezalandırılacaktın” demiştir.

5.Köle ve cariyelere eğitim ve öğretim yapılmasını emretmiş, şöyle buyurmuştur: Kimin bir cariyesi olur da onu okutur (öğretim yaptırır), iyi davranır ve onunla evlenirse dünyada ve ahrette ona iki karşılık (ödül) vardır: a) Nikahlama ve öğretim ödülü, b) Azad etme ödülü (Sahibi ile evlenen cariye hürriyet yoluna girmiş oluyor).

Yarın köle ve cariyeleri hürriyete kavuşturmanın kapısını nasıl ardına kadar açtığını anlatarak devam edelim.

Köle kalmamalıydı
00:003/09/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Eğer Müslümanlar kölelik konusunda İslam''ın hedefini doğru anlayıp uygulasalardı iki sebeple İslam toplumunda ve belki dünyada köle almazdı: 1. Aşağıda açıklayacağım azad etme yollarıyla, 2. İslam devletinin öncülüğünde bütün dünyada, hangi sebeple olursa olsun köleleştirmenin kaldırılması konusunda yapılacak bir andlaşma ile. Bu andlaşma yapılınca misilleme gerekliliği de ortadan kalkacak, kaynak kalmayacaktı.

İslam''ın köle ve cariyeleri hürriyete kavuşturmak için aldığı tedbirler, koyduğu hükümler, bulduğu çareler:

1. Sayısız âyet ve hadislerde Allah rızası için köle azad etmenin fazileti, sevabı, güzel karşılığı dile getirilmiş, Müslümanlar buna teşvik edilmiştir.

2. Kaza yoluyla ölüme sebep olmanın kefareti (manevi cezası) köle azad etmektir.

3. Yemin bozmanın bir kefareti de köle azad etmektir.

4. Zıhar denilen ve kişinin karısına yaklaşmamak üzere yemin etmesi mahiyetinde olan davranışın kefareti köle azad etmektir.

5. Zekatın sarf yerlerinden biri de köle satın alıp azad etmektir.

6. Çalışarak veya başka yollardan elde ederek bedelini ödemek suretiyle hürriyete kavuşmak isteyen bir kölenin bu teklifinin kabul edilmesi ve ona mali yardımda bulunulması emredilmiştir.

7. Bir kimse köle azad etmeyi adarsa (adak), maksadına ulaşınca köle azad etmesi gerekli kılınmıştır.

Bir yandan kaynağın teke indirilmesi ve bunun da mecburi olmaması (yönetimin takdirine bırakılması), diğer yandan mevcut köleleri hürriyete kavuşturmak için kimileri mecburi, kimileri teşvik edilmiş yolların bulunması -eğer gereği yerine getirilseydi- İslam toplumunda asırlarca öncesinden köle ve cariye kalmazdı.

Peki ne yapılmış, Müslümanlar ne yapmışlar?

Köleleştirme yollarını (kaynağı) meşru olmayan şekilleriyle çoğaltmışlar

Köle ve cariyelere iyi (sünnete uygun) davranmamışlar.

Azad etme yollarını işletmemişler.

Olup bitene ışık tutan bir bilgi demetini sayın Halil Berktay, Prof İnalcık''ın bir çalışmasından şöyle aktarıyor (sayfa numaralarını vermedim ve yazıyı kısmen aldım):

“İslâm ülkeleri ve özellikle Osmanlı toplumunda köleler hayatın vazgeçilmez bir parçasıydı. Yalnız ev içinde değil, askerî ve ekonomik alanlarda da çalıştırılıyorlardı. Toprağa yerleştirilen vakıf köleleri, kölelik statüsünden yıllar boyu sıyrılamıyordu. Kentsel zanaatkârlar bile köle emeği istihdam ediyordu. Sadece devletin değil, ekonominin çeşitli kesimlerinin de temelinde kölelik vardı…

“ Bu talep, İstanbul ve Bursa gibi büyük kentlerde çok canlı bir köle piyasası yaratmıştı. Esir ve cariyeler belli başlı köle pazarlarında daima iyi para getiriyordu . Büyükçe Osmanlı kentlerinde, 15. yüzyılın ikinci yarısında ortalama nitelikte bir kölenin piyasa fiyatı 25-30 altın arasında değişmekteydi. Bu yüzden, sınır boylarının akıncı grupları için çapul ve esir alma faaliyeti büyük önem kazanmıştı…

“16. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlılar batıda sert bir direnişle karşılaşınca, köle temini işi esas olarak Kırım Tatarlarının eline geçti. Bunlar Polonya''ya, Rusya''ya ya da Çerkezistan''a karşı yaygın köle akınlarına giriştiler. Öyle ki, köle ticareti Kırım ekonomisinin temel direği haline geldi.

“Rusya ve Polonya''ya yapılan esirci akınları 1514-1654 arasında özellikle yoğundu. Sadece 1578 yılında Kefe''ye 17.502 köle getirilmişti. Rusya topraklarından 1607-17''de 100.000, 1632-45''te 26.800 esir toplanmıştı. 1500-1650 arasında sırf Polonya-Moskof yurdu ile Çerkezistan''dan elde edilen köle nüfusu yılda ortalama on binin üzerindeydi. Köle ticaretinden alınan vergiler ve gümrük resimleri, Osmanlı hazinesinin Kırım limanlarından sağladığı en önemli gelirdi. Bu kalem 1520''de 1.310.000 akçayı ya da yaklaşık 21.000 düka altınını buluyordu...

“Osmanlıların diğer büyük köle kaynağı ise Mısır''dı. Mısır''dan Antalya''ya deniz yoluyla yapılan ithalât içinde en büyük yeri, erkek ve kadın zenci köleler tutuyordu. Pek çok gemi sırf köle taşıyordu. İthal edilen zenci köleler Antalya üzerinden Anadolu kentlerine, özellikle de Konya ve Bursa''ya dağılıyordu.”

Not:

Haber Türk gazetesinde çıkan ve benim faize helal dediğimi ifade eden haber ve yazı gerçeğe aykırıdır. Pazar yazımda açıklama yapacağım.

Munzam karşılık faizi
00:005/09/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Habertürk gazetesinde "bana izafeten katılım bankalarının Merkez Bankası''nda tutmak mecburiyetinde oldukları munzam karşılık parasına verilen faizin helal olduğu, bunun para yatıranlara dağıtılabileceği, böyle bir fetva verdiğim" haberi yer aldı. Bu haber üzerine yazılar yazıldı, yorumlar yapıldı. Bir Allah''ın kulu (hele de Prof. Nevzat Yalçıntaş gibi bir dost), konuşmadan, yorum yapmadan önce bana bir telefon edip "Bu işin aslı nedir?" diye sormadılar. Sanki gazete haberleri dini naslardı, onlarda yanlış, yalan, saptırma… olmazdı!

Şimdi ben ne dediğimi açıklayacağım; hakkımda atıp tutanları da utançlarıyla baş başa bırakıyorum.

Bu konu bana defalarca soruldu, verdiğim cevaplar hem soran banka yetkililerinin kayıtlarında hem de benim kayıtlarımda, sitemde ve kitaplarımda vardır.

Verdiğim cevapları bu kaynaklardan kopyala yapıştır yaparak aynen veriyorum:

(Soru 2)

Merkez Bankası''nda bloke edilen paramıza faiz işlemekte ve alınan bu para TMSF''ye ödenmektedir. Hocam bu parayı alıp TMSF''ye ödememiz konusunda hayli sual gelmektedir. Nasıl açıklamalıyım?

Cevap:

Bu soru merkezde müzakere edilmiş, tarafımdan cevap verilmiş idi. Kısaca tekrar edeyim:

Bu parayı biz, faiz kazanmak için serbest irademizle bankaya yatırmıyoruz. Mevzuat mecbur ediyor. Bu sebeple enflasyon farkı kadarını alabiliriz (Havuzlara da dağıtırız). Geri kalan TMSF''ye verilebilir, ama bir gün TMSF bunu katılım hesabı sahiplerine öderse, alanların zengin olanları bu parayı yoksullara vermek durumundadırlar, kendileri yiyemezler.

Bu vesile ile bir hususu daha yazacağım:

Merkezde yapılan bir toplantıya çağrılmıştım. Arap ülkelerinden gelen ortaklar veya temsilcileri de vardı. Merkez Bankası''nda tutmak mecburiyetinde olduğunuz meblağın faizini soruyorlardı. Ben görüşümü şöyle ifade etmiştim:

"Bu para bizden kanuni mecburiyetle alınmaktadır. Biz faiz kazanalım diye Merkez Bankası''na para yatırmıyoruz. Bu durumda banka, bize paramızı ödediğinde enflasyon farkı ile ödemek durumundadır. Şu halde faiz adıyla ödediği nominal fazlalığın enflasyona tekabul eden kısmı bizim hakkımızdır, bunu alır, havuzlara da dağıtabiliriz. Ödenen reel faizi de sigorta fonuna yatırırız. Bir gün bu fondan katılımcılara ödeme yapılırsa, bunların zengin (temel ihtiyaçlarını temin edebilen) olanları bunu yoksullara verirler. Muhtaç olanları ise bizzat kullanabilirler."

(Bir başka cevap):

Laik bir düzende yaşayan Müslümanlar meşru olan işlerini yürütmek için (mesela bir vakıf kurmak, şirket kurmak, okul açmak...." laik kanunlara ve düzene göre mecbur kaldıkları bazı "normal hallerde caiz olmayan" işlemleri de yaparlar. bu zarurete girer. Eğer bu işlemlerden biri, bankada belli bir miktar parayı tutmak ise bunu tutarlar, tahakkuk eden faizi alır, mesela yoksullara dağıtırlar, kendileri yiyemezler. Katılım bankaları da bunu yapıyorlar.

(Bir başka cevap):

Merkez Bankası''nda biriken faiz

1. Merkez Bankası''ndan faiz mutlaka alınmalıdır. Alınan faiz: a)Benim aşağıda vereceğim cevabı kabul edenler tarafından, cevapta geçen çözüm şekline göre kullanılmalıdır. b) Benim fetvamı kabul etmeyenler tarafından ise yoksullara verilmelidir; buna kimse itiraz etmez.

2. …Ancak sigorta fonunda biriken meblağın faiz olan kısmı, hiçbir zaman, ödeme güçlüğüne düşmemiş, muhtaç hale gelmemiş katılımcılar ve kurum tarafından, kendi menfaatleri için kullanılamaz. Her hal ve kârda fonda biriktirme amacına göre kullanılır. Ödeme şartları gerçekleşip bunu (paralarından kesilen miktarı değil, faize tekabül eden miktarı) alan katılımcı yoksul ise kendine harcar, zengin ise aldığını yoksullara dağıtır. Fonun, katılımcının kendi parasından kesilen miktarı ise zaten onların hakkıdır…

(Başka bir cevap):

Merkez Bankası''nda mecburen kalan paradan oluşan reel faiz alınıp katılımcılara dağıtılmıyor; buna fetva vermedik, yoksullara veriliyor veya ileride ihtiyaç içine düşecek olan katılımcılar için mevduat sigorta fonuna yatırılıyor. Reel faiz olmayan (enflasyon farkı) ise alınıyor veya ben alınabilir diye fetva verdim.

Enflasyon farkı ile ilgili bir yazı yazacağım.

.Milletin bayramı
00:009/09/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslami kaynaklarda din, millet ve şeriat kelimeleri farklı bakış açılarından, farklı yönleri göz önüne alınarak aynı şey, yani din manasında kullanılmıştır. Kur''an-ı Kerim''de, etnik ve kültürel aidiyete dayalı insan toplulukları için başta "kavim" kelimesi olmak üzere farklı kelimeler kullanılır ve sıra "dinin birleştirdiği farklı topluluklara" gelince bunlar ve bunları bağlayan manevi yapı için "millet" kelimesine yer verilir.

Yusuf suresinde (12/37) kavim ve millet kelimeleri yan yana gelmiş ve ifade şöyle olmuştur: "Ben Allah''a inanmayan ve ahreti inkar eden bir kavmin milletinden ayrılıp geldim…"

En''âm suresinde (6/159-163) millet kelimesinin manası daha açık olarak ortaya çıkmaktadır:

"Dinlerini bölüp kendileri de buna göre parçalanan/gruplaşan kimselerle senin hiçbir alâkan yoktur… Sen şöyle de: Rabbim beni elbette doğru yola iletti; doğru ve sağlam dine, İbrahim''e gelen tevhîd milletine (kavuşturdu), o asla Allah''a şirk koşanlardan değildir. Benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm hepsi âlemlerin Rabbi Allah içindir. O''nun ortağı yoktur, bana da bu dine bağlanmak emredildi ve ben içinizden ilk Müslümanım."

İslam milleti (İslam dininine bağlı çeşitli kökenlerden gelen insan toplulukları, camiası) farklı din anlayışı, ırk, bölge, kültür, toprak, siyasi idare gibi sebep ve amillere dayalı olarak parçalanıp bölündüler. Her şeyleri Allah için (O''nun buyruklarına ve rızasına uygun) olması gereken Müslümanlar mesela ırklarını veya siyasi yönetimlerini ön plana çıkararak (Allah''ın olmaktan çıkararak) "millet"ten ayrılmanın ilk adımlarını attılar. Bunun arkasından milleti tamamen parçalayan, hatta bazen birbirine düşman eden diğer adımlar geldi.

Parçalanmış ümmetin birliğini hatırlatan ve ulusa aidiyetten önce bir millete aidiyetin altını çizen vesileler var; selam, ezan, Kur''an, mübarek günler ve geceler, sünnet, şiarlar bunlar arasındadır ve bugün bunların en güçlülerinden biri olan "milletin iki bayramından birini" idrak etmiş bulunuyoruz. TC vatandaşlarının ulus olarak da bayramları (şenlikleri) var, ama millet (İslam ümmeti) bunları tanımaz, bunlara katılmaz; sıra millet bayramına gelince İslam dünyası tek bir camia gibi bu günü bayram bilir, bayram olarak yaşarlar.

Bu şuur güçlenmeli ve etkisi bayram günlerini aşarak hayatımızın bir parçası olmalıdır. İşte o zaman gerçek manada bir İslam dünyası oluşur. Bu dünyanın insanları birbirini din kardeşi, diğer din mensuplarını da, aynı Rabbin yarattığı insan kardeşi olarak görürler. "Millet" ahlakına sahip oldukları takdirde dünyada en güzel ahlakı temsil ederler, dünyada adaletin ve barışın teminatı olurlar. Onlar insanlara farklı dinden, ırktan, renkten … oldukları için değil, yalnızca haksızlığa saptıklarında, zalim olduklarında düşman olur ve zalimlere karşı mazlumların yanında yer alırlar.

Tasvir etmeye çalıştığım manada millet ne güzel, bu milletin bayramı ne kadar anlamlı!

Millet şuurunun güçlenmesi dualarımla İslam Dünyası''nın Ramazan Bayramı''nı tebrik ediyorum.

Enflasyon ve faiz
00:0010/09/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Benim, "enflasyon oranında faizi faiz saymadığım ve helal dediğim" söyleniyor ve yayılıyor. Kitaplarımı ve sitemde (www.hayreddinkaraman.net) yer alan yazılarımı okusalar ne dediğimi doğru olarak anlayacaklar; ama halkımız maalesef okuma tembeli ve hazırcı. Bana yüzlerce mail gelir ve soru sorulur; bunların çoğunun cevabı hem herkesin elinde bulunan, bulunması gereken ilmihal kitaplarında hem de benim ve diğer hocaların sitelerinde vardır, ama onları kim açar, kim okur!?

Enflasyon paranın karşılıksız olarak artması, satın alma gücünün düşmesidir. Bugün kullandığımız kâğıt paranın, mesela altın veya altına bağlı para gibi kendine ait değeri yoktur. Onun değeri, satın alabildiği mal ve hizmete göre belirlenir.

Bir kimse diğerine Allah rızası için ödünç yüz lira verse (karz-ı hasen), borçlu da bir yıl sonra borcunu ödemek istese veya bir alım satımdan vadeli borç oluşsa ve vadesi geldiği halde ödenmeyip aradan bir yıl geçse bu iki durumda, borç, mesela yüzde on enflasyon olduğu halde yine yüz lira olarak ödense, aslında -bu süre içinde düşmüş olan satın alma gücü bakımından- doksan lira ödenmiş olur ve on lira borç kalır. İşte bu sebeple biz diyoruz ki, borçlu enflasyon farkını da ödemelidir; yani ancak yüz on lira öderse borcunu tam ödemiş olur.

Buna şöyle bir itiraz geliyor:

1.Enflasyon farkı yüzlerce mala göre hesaplanıyor, halbuki borç alım satımdan olmuş ise burada belli bir mal vardır, hesap buna göre yapılmalıdır. Mesela altı ay vadeli on kilo pirinç alan bir kimse, altı aydan sonra bir yıl daha borcunu ödememiş ise bu bir yıl içinde pirincin fiyatı yüzde yirmi artmış, genel anflasyon ise yüzde otuz olmuş ise borçlu yüzde yirmi fazlasıyla ödemelidir, aksi halde faiz olur.

2. Malların ve hizmetlerin haddi hesabı yok (pek çok) üçyüz, beşyüz malın fiyat dalgalanmasına göre enflasyon ölçülse bile -diğer mallar göz önüne alındığında- ölçüm sıhhatli olmaz ve borçtan fazlasının ödenmesi ile faiz oluşur.

Cevap:

Böyle düşünen kimselerin, "borç eksik ödendiğinde alacaklının hakkı yeniyor, bu da caiz değil, ne yapılmalı" sorusuna verdikleri bir cevap yok, bununla ilgilendikleri de yok.

Para ödünç verildiğinde alacak paradır, onun belli bir mal ile bağlantısı yoktur.

Alacak, alım satımdan oluştuğunda ise akit yapılınca satın alan aldığına sahip olur, satan da onun mesela para olarak bedeline malik/sahip olur. Artık bu bedelin de o mal ile ilgisi kalmamıştır. Alacaklı bu parayı tahsil ettiğinde yüzlerce yere sarf edebilir. Şu halde mümkün olduğu kadar çok malı enflasyon hesap sepetine koyarak oranı hesaplamak ve bunu da ek olarak tahsil etmek en uygun olanıdır.

Diyelim ki, daha ince bir hesaplamaya göre enflasyon daha düşük olabildi ve bu yüzden borçlu, enflasyon farkını öderken az da olsa borçlu olmadığı bir miktarı da ödedi. Peki bunun İslam''da hükmü nerdir?

Bu soruya Peygamberimiz birden fazla sahih hadiste cevap veriyor: "En hayırlınız borcunu en güzel bir şekilde ödeyendir." Bu "en güzel bir şekilde" nin uygulamasını da, önceden faiz mahiyetinde fazla ödeme şartı bulunmaksızın "borçtan biraz daha fazlasını veya iyisini ödeme" şeklinde yapıyor.

Şu halde eksik ödeyip borçlu kalmanın İslam''da yeri yoktur, ama -önceden fazla ödeme şartı bulunmaksızın- fazla ödemenin sünnette yeri vardır.

Bütün bu anlattıklarımın, faizci bankalara gidip para yatıranların alacakları faiz ile -enflasyon kadar veya ondan az olsa bile- alakası yoktur, o da caiz ve helal demek değildir. Çünkü bankaya para yatırılırken yapılan sözleşmede faiz şartı vardır ve faizli bir akit yapılmaktadır ki, buna caiz demek mümkün değildir.

İşte Hayreddin Karaman''ın söyledikleri bundan ibarettir.

Keyif için ikinci eş yok
00:0012/09/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kur''ân-ı Kerim''in, birden fazla kadınla evlenmenin meşrûiyetine, doğrudan buna yönelik bir ifade ile değil, bir başka münasebetle (yetimlerin hakkını korumaktan söz ederken) temas etmiş olması düşündürücüdür. Şöyle buyuruluyor: "Yetimlere mallarını verin, temizi pis olanla değişmeyin, onların mallarını kendi mallarınıza katarak yemeyin; çünkü bu büyük bir günahtır. Yetimlerin hakkına riâyet edememekten korkarsanız (bunların yakasını bırakın da) beğendiğiniz kadınlardan ikişer, üçer, dörder nikâhlayın; haksızlık etmekten korkarsanız bir tane kadın veya ellerinizin altında olanla yetinin; bu, adâletten ayrılmamanız için en uygun olanıdır (Nisâ: 4/2-3).

Ayetin dolayısıyle temas ettiği birden fazla kadınla evlenme imkânı ve âdeti, İslâm''ın geldiği çağdan çok öncelere kadar uzanmaktadır. İslâm öncesi çağlarda Mısır, Hindistan, Çin ve İran''da, eski Yunan ve Roma toplumlarında, Yahûdîlerde ve Araplarda ya nikâhlamak, yahut da evde veya evin dışında bir yerde dost tutmak(odalık edinmek) sûretiyle erkekler, birden fazla kadınla evlilik yapıyorlar veya evliliğe benzer ilişkiler yaşıyorlardı. Bu çağlarda birden fazla kadınla evlenmenin birden fazla sebebi mevcûttu. İslâm''ın geldiği coğrafyada sınırsız olarak çok karılı aileler vardı. Kırsal bölgede özellikle köylerde ve dağ başlarında yaşayan bedevîlerin çok kadınla evlenmelerinin baş sebebi, hem korunma, hem de çevresi üzerinde hâkimiyet sağlamanın güçlü ve muharip nüfusa ihtiyaç göstermesidir. Diğer sebepler arasında kırsal hayatın güçlüğü ve birçok emekçiyi gerekli kılması, kabileler arasında sürüp giden savaşların, yağma, baskın ve talan hareketlerinin çok sayıda erkek ölümüne sebep olması, bunun sonucu olarak da kadın-erkek arasındaki sayıca eşitlik dengesinin erkek aleyhine bozulmasıdır.

Şu halde İslâm bunu (teaddüd-i zevcâtı, poligamiyi) getirmemiş, mevcût uygulamayı belli şartlara ve hukuka bağlayarak devam ettirmiştir. Devam ettirirken de iki durumu birbirinden ayırmış gibidir: a)Henüz evlenmemiş olanlara -bu âyette- bir kadınla yetinmelerini tavsîye etmiş, birden fazla kadınla evli olanlar için adâlete riâyet edememe tehlikesinin bulunduğunu, bundan uzak kalmanın en uygun yolunun ise bir kadınla evlenmek olduğunu dile getirmiştir. b) 129. âyette ise birden fazla kadınla fiilen evli olanlara hitap etmiş, birden fazla kadın arasında adâlete tam riâyetin mümkün olmadığını bir kere daha hatırlattıktan sonra hiç olmazsa adâletsizlikte, farklı ilgi ve muamelede ölçünün kaçırılmamasını istemiştir. 129. âyette şöyle buyurulmaktadır: "Ne kadar üzerine düşseniz de kadınlar arasında âdil davranmaya güç yetiremezsiniz; bari birine tamamen kapılıp da diğerini askıda imiş gibi bırakmayın. Eğer arayı düzeltir ve Allah''a itâatsizlikten sakınırsanız bilin ki Allah çok bağışlayıcıdır, engin rahmet sahibidir."

Burada ne kadar istense, üzerine düşülse, gayret edilse de birden fazla eş arasında âdil davranmanın mümkün olmadığı açık ve kesin bir ifade ile dile getirilmiştir. Bu gerçeklik karşısında beklenirdi ki Allah Teâlâ birden fazla kadınla evlenmeyi yasaklasın; ancak O, zarûretleri, mübrem ihtiyaçları, fevkalâde halleri bildiği için bunu yasaklamadı, kulların uygulamada zorlanacakları bir yasak hükmü yerine ikili bir tavsiye ile yetindi: a) Tek hanımla evli olanlar -aksine bir zarûret bulunmadıkça- bununla yetinmelidirler; çünkü birden fazla kadınla evlenmeleri halinde haksızlıklar olacak ve bundan dolayı günaha girebileceklerdir. b) Fiilen birden fazla kadınla evli bulunan erkekler ise gönül ilişkisi, sevgi ve bağlılık gibi insanın elinde olmayan durumlar ve farklılıklar dışında, objektif, ölçülebilir, maddî konularda kadınlarına eşit davranacak, biri ile evlilik hayatını fiilen yaşarken diğerini askıda (yalnız, ilgi ve ilişkiden dışlanmış, ihtiyaç içinde veya maddî bakımdan diğerlerinden aşağı durumda) bırakmayacaklardır.

Bütün dünyaya hitap eden ve zorunlu değişime karşı varlığını sürdürecek olan bir din (İslam) haklı ve hikmetli olarak -gerekli ve zorunlu olduğunda- birden fazla eşe izin vermiş, ama uygulamada dinin amacı dışına çıkılarak, günah işleme pahasına birden fazla kadınla keyif için evlenme uygulaması devam etmiştir.

(Konuya devam edeceğim).

Not. Recim konusundaki yazıma gelen itirazlara zamanı gelince cevap vereceğim.

"Hepimiz Fâtıma"yız"
00:0016/09/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Uygulamada çok kadınla evli erkeklerin adâletsizliği, kumalar arasındaki geçimsizlik, böyle ailelerde evlerin cehennem köşesine dönüşmesi, insanlar arasındaki güzel ilişkilerin çirkinleşmesi bir vâkıadır. Ancak bu çirkinliklerin ve kötülüklerin âmili kanun (şerîat) değil, onu uygulayan -daha doğrusu uygulamayan- Müslümanlardır.

Demokrasiyi ele alalım, Batı''da güzel sonuçlar verdiği halde Doğu''da adı mevcût, kendisi mefkuddur (yoktur). Birçok yerde demokrasi terkedilmiş, komünizme geçilmiş, bu defa onda insanlık için huzur, adâlet ve saâdet aranmıştır; ancak uygulama teoriye uymamış, onda da aradığını bulamayanlar yeniden demokrasiye geçer olmuşlardır. Şu halde bir hukukî, ictimaî, siyasî sistem hakkında doğru değerlendirme yapabilmek için sistemin kendisi ile uygulamayı birbirinden ayırmak, birinin kusurunu diğerine yıkmamak gerekmektedir.

Beşerî sistemler köklü değişikliklere uğratılarak amaca uygun hale getirilirler. İslâm''da köklü değişim söz konusu değildir, onda değişmez kurallar vardır, ancak hangi kural olursa olsun uygulandığında tabiî olmayan bir olumsuz sonuç doğuyorsa uygulamayı durdurma (imhâl) imkânı da mevcûttur. Bu cümleden olarak bir cevazdan (izinden, serbest bırakmadan) ibaret olan çok kadınlı evlilik, genellikle kötüye kullanıldığı ve olumsuz sonuçlar doğurduğu takdirde İslâmî yönetim tarafından engellenebilir; bu kanunu (şerîatı) değiştirmek mânâsına gelmez; bu, tıpkı şartlarını yerine getirememekten korkan ferdin tek kadınla evli kalmayı yeğlemesine benzer. Günümüzde bizde ve bize benzer toplumlarda tek kadınla evlilik örf ve âdet haline geldiği için, bir kimsenin karısına kuma alması, birinci kadını, ondan olma çocukları ve çevresini, başka çağ ve toplumlarda olandan daha ziyade etkilemekte, üzmekte, perişan ve hasta etmektedir. Bir müminin, insanları bu kadar üzüntüye ve günaha sokacak bir davranışta bulunabilmesi için, zevkten (şehveti tatminden, yenilik arayışından) başka sebepleri olmalıdır.

Keyif için ikinci evlilik yapanlar genellikle bunu gizli yaptıkları için her gün birçok yalan söylemek durumunda kalıyorlar.

Birinci eş boşanma istiyor, zevcelik vazifelerini yapmakta zorlanıyor, kötü sözler söylüyor, kocasına küsüyor, ağlıyor, hastalanıyor…

İki eş (kumalar) arasındaki ilişki dinî kardeşlik ilişkisi olmuyor; arada kıskançlıklar, kavgalar, iftiralar, küskünlükler… kaçınılmaz oluyor.

Bütün bunlar İslam''da yasak; kimisi mekruh, kimisi haram. Şartlara bağlı olarak izin verilmiş (farz, vacib, müstehab kılınmamış) bir uygulamayı -hastalık, yetersizlik, çocuksuzluk gibi bir ciddi durum bulunmaksızın- keyfi için yapanlar kaçınılmaz olarak bu günahlara gireceklerdir.

İşte bu sebepledir ki, Peygamberimiz (s.a.), kızı Fatıma''nın üzerine evlenmek isteyen Hz. Ali''nin bu talebine karşı çıkmış, mescidde sert bir konuşma yapmış, bunun Hz. Fatıma''yı üzeceğini, günaha sokabileceğini (fitne) ailenin huzur ve mutluluğunu gölgeleyeceğini düşündüğü için, "Ali eşi Fatıma''yı boşamadıkça üzerine o kadını alamaz" demiş, sevgili damadı da eşini ve kayınpederini üzmemek, aile mutluluğuna gölge düşürmemek için bu teşebbüsünden vazgeçmiştir. (Buhari, Nikah, 109; Ebu-Davud, Nikah, 13; Avnu''l-Ma''bud, VI, 76-81).

Ortada bir zaruret yok iken üze-rine ikinci eş getirilmek istenen her kadın bu konuda birer "Fâtıma''dır", "Hepimiz Fâtıma''yız" deme hakkına sahiptirler. Hz. Fâtıma''yı şefkatli ve sevgili babası nasıl korumuş, ona sahip çıkmış ise bugün biz de genel olarak erkekler, alimler ve yönetici-ler olarak kadınlarımızı öyle korumak durumundayız. Onlar nasıl nefislerine hakim olarak kocalarına sadık kalıyorlarsa kocaları da onlara sadık kalmalı, sırf zevklerini tatmin için onları mahvetmekten sakınmalıdırlar.

Mirasta kadına haksızlık yoktur
00:0017/09/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sıkça gündeme taşınan ve İslam''ın aleyhinde kullanılan konulardan biri de İslam miras hukukunda kız çocukların paylarıdır.

Her sistemin dayandığı temel düşünceler ve prensipler vardır. İslâm miras hukuku da kendisini şekillendiren ve uygulamaya ışık tutan prensiplere dayanmaktadır. Bunları:

"temsil ve dayanışma,
mecbûrilik, yakınlık, ihtiyaç,âdil dağıtım
şeklinde sıralamak mümkündür.

Diğer ilkeler için "İslam''da Kadın ve Aile" isimli kitabıma bakılabilir.

Bugünki konumuz "ihtiyaç" prensibi ile ilgilidir.

Ölünün çocukları bulunmasına rağmen ana ve babanın vâris olması ve her ikisinin altıda birer (eşit) hisse almaları yakınlık prensibi yanında ihtiyaç prensibine de dayanmaktadır.

İslâm hukukunda ihtiyaç prensibinin en fazla kendini gösterdiği saha, kız çocuklar ile erkek çocuklar arasındaki -ikili birli- pay farkıdır. İlk bakışta adaletsiz gibi gözüken bu fark, tamamen adalet ve ihtiyaç prensibine dayanmakta, ortaya âdil bir denge koymaktadır. İslâm hukuk sistemi bir bütün olarak ele alındığı zaman kadın ile erkeğin mâlî yükümlülüklerinin çok farklı olduğu görülmektedir. Kadın mehir, cihad, nafaka, diyet (bedenî zarar tazminatı) giderlerinden muaftır. Bekâr veya dul olduğunda tabiî ihtiyaçlarını sırayla babası, oğlu, erkek kardeşi gibi akrabası karşılayacaktır. Evlenirken masraflar (mehir, çeyiz) kocaya aittir. Evlendikten sonra geçimi temin (nafaka) kocanın vazifesidir. Basit bir örnek vermek gerekirse geride bir oğul, bir de kız bırakarak vefat eden bir şahsı ele alabiliriz. Şahsın onbeş bin lira miras bıraktığını kabul edelim. İslâm miras hukukuna göre bunun on bin lirasını oğul, beş bin lirasını da kız alacaktır. Kız elindeki parayı aynen muhafaza edebilecek, hatta arttırabilecektir; çünkü evlenirken mehir almak suretiyle servetini arttıracak, geçimi kocasının üzerine olduğu için mal varlığını koruyabilecek, isterse ticaret vb. ile çoğaltacaktır. Oğul ise evlenirken masraf edecek, eşine mehir verecek, evlendikten sonra evin giderlerini karşılayacak, askerlik yapacak, diyet ödeyecek akrabasından muhtaç olanların nafakalarını verecektir. Bu iki ihtiyaç tablosu karşılaştırılınca kız evlâdın, erkek evlattan daha kazançlı ve daha avantajlı olduğu açıkça görülmektedir.

Laik ülke kanun yaparken İslam hukukunun kurduğu "nimet-külfet" dengesini bozmuştur. Bu durumda alırken Müslüman gibi (fazla pay) alanlar, sıra vermeye (hakkı ödemeye) gelince laik kanunlara göre hareket edenler durumlarını bir daha düşünmelidirler.

Örtünme (tesettür) var, peçe toktur
00:0019/09/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Örtünme kadın erkek farkının, iki cins arasındaki ilişkilere konmuş sınırın sembolüdür. Ayrıca karşılıklı olarak iffetin korunmasına, tahrik unsurunun asgariye indirilmesine yardımcı olmaktadır. Bu sebeple toplu hayatın gerekli kıldığı kadar açılmaya izin verilmiş, bunun sınırları konmuş, daha ötesinin her iki cins için uygun giysilerle kapatılması istenmiştir. Daha çok tartışma ve ihtilaf konusu olan çarşaf ve peçeyi gerekli görenler yanında gerekli görmeyen birçok müctehid vardır.

Açıklama:

Açılması, gösterilmesi ve bakılması yabancılara veya herkese haram olan yerlere (organlara) avret denir.

a) Erkeğin erkeğe ve karısından başka kadınlara karşı avret yerleri göbeği ile diz kapağı arasında kalan bölgelerdir. Hanefîlere göre göbek avrete dahil olmayıp diz kapakları dahildir. Şafiîler ise aksi görüştedir (El-Mavsılî, el-İhtiyâr, Cüz: I, s. 45, 154).

Dizkapakların yukarısı (fahiz) cumhûra göre avrettir.

Taberî, Dâvûd, İbn Hazm, bazı mâlikî ve hanbelîlere göre avret değildir. Evzâî''ye göre de yalnız hamamda avret değildir. Her iki grup da hadislere dayanmıştır; Buhârî avret değildir diyen hadislerin daha sahih; avrettir diyen hadislerin ise daha ihtiyata uygun olduğunu ifâde etmiştir (el-Aynî, Umdetu''l-Kâri, C. II, s. 243, 406; eş-Şevkânî, Neylu''l-Evtâr, C. II, s. 64; S. Sâbık, Fıkhu''s-Sünne, C.I, s. 125).

b) Kadının müslüman kadınlar ile mahremleri; yani kendileriyle evlenmesi devamlı yasak olan akraba ve yakınlarına karşı avret yeri hanefîlere ve şafiîlere göre —erkeğin erkeğe karşı olan— avret yeri ölçüsündedir.

Malikî ve hanbelîlere göre yüz, baş boyun, eller ve ayaklar (hanbelîlere göre dizden aşağısı) müstesnâ olmak üzere bütün vücudu avrettir (11. el-Fıkhu ale''l-mezâhib, C. I, s. 141).

c) Kadının yabancı erkekler ile müslüman olmayan kadınlar karşısında avret yeri, yüzü, elleri (cumhûra göre içi) ve hanefîlerde bir rivâyete göre ayakları müstesnâ olmak üzere bütün bedenidir. Bir hadise göre etek boyu topuklardan bir karışa yakın yukarıda olabilir. Bu sebeple ayaklara kadar uzanan ve yerleri süpürerek kirlenen eteklere gerek yoktur. (Ebû-Dâvûd, Libas, 39; Avnu''l-Ma''bûd, C. XI, s. 175). Müslüman olmayan kadınları, yanlarında örtünme bakımından Müslüman kadınlardan ayırmayan müctehidler de vardır.

d) Karı-kocanın birbirine karşı avreti yoktur (Bütün bu görüş ve sınırlandırmaların dayandığı hadîsler ve deliller için bk. Şevkânî, ag, esr., C. II, s. 64-72).

Avrete bakmayı meneden hadise göre yukarıda açıklanan yerlere şehvetli veya şehvetsiz bakmak ve bunları açmak haramdır. Avret yerleri ancak kimsenin görmediği yerde (tuvalet ve banyo) ve cimâ esnasında açılabilir. Bazı durumlarda zarûret miktarını aşmamak üzere doktor, ebe, sünnetçi, şahid ve hâkim karşısında da açılabilir.

Evlenecek kimse kızın yüzüne –şehvetle de olsa– bakabilir. Bazı müctehidler bu durumda sınırı biraz daha genişletmişlerdir (Aynı eser, C. VI, s. 118-122; Avnu''l-Ma''bûd , Hind tab''ı, C. II, s. 190; İbn Kudâme, el-Muğni, C. VIII, s. 96).

Bu açıklamada bütün müctehidlerin ittifak ettikleri avreti (ötülmesi gereken yerleri) örf, adet ve şartlara uygun giysilerle örtmek gereklidir. İhtilaflı konularda sıradan Müslümanlar diledikleri müctehidin fetvasına göre davranabilirler. Bu alanda kimsenin kimseyi, kendi uygulamasına zorlama hakkı olamaz.

Karşı cinse ait (yalnızca onların kullandığı) giysiler giyilemez (mesela erkek kadın entarisi giyemez). Bir de giysiler, altını gösterecek kadar ince ve şeklini aynen verecek kadar dar olmamalıdır.

Yardımlaşma var, istismar ve minnet yoktur
00:0023/09/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Devletin Sosyal Yardımlaşma Fonu sayesinde yoksullara maaş bağlaması, yerel yönetimlerin yoksullara gıda, yakacak, giyecek vb. dağıtması, Müslümanların zekat ve fitre vermesi, tasaddukta bulunması (Allah rızası için dinen de mecbur olmadığı yardımı yapması) bazı çevrelerin hoşuna gitmiyor; asıl sebebin başka olması ihtimali de var, ancak onlar, bu çeşit yardımın (onların diliyle sadaka kültürünün) istismara açık olduğunu ve insan onurunu zedelediğini söylüyorlar.

Yoksullara yardım eden, yani dini kaynaklardaki adıyla sadaka veren, tasaddukta bulunan kimselerin, bu yardım sayesinde nüfuz kazanmak, yardım ettiği kimseyi minnet altında bırakmak, ona istemediği şeyleri yaptırmak istemesini, sadakayı buna alet etmesini, böyle bir niyeti ve davranışı İslam çirkin, ahlaka ve dine aykırı bulmakta ve şiddetle menetmektedir. Şu halde bir Müslümanın sadakayı (yoksullara yaptığı yardımı) kötü maksatlarla kullanması, Allah rızası dışında bir maksattan hareket etmesi caiz ve mümkün değildir. Ayrıca İslam''da zekat gibi farz olmayan yardımların gizli yapılması, "sağ elin verdiğinden sol elin bile haberdar olmaması" istenmiş, böylece hem verenin ibadet duygusu, hem de alanın onuru korunmuştur.

Türkiye''de İslam''ın yayılıp güçlenmesine, toplum hayatında daha etkili hale gelmesine, çeşitli saiklerle karşı olanlar, İslami sadaka kavram ve uygulamasını farklı yorumlayıp kötü maksatlarına alet ediyor, bu manada "tasadduk ibadet ve kültürümüzü" istismar ediyorlar.

Onlara göre devlet -yine varlıklı olanlardan aldığı vergilerle- vatandaşına, geçineceği kadar yardımda bulunursa bu onur kırıcı olmuyor, ama yardımı doğrudan vatandaşlar veya yerel yönetimler yaparsa onur kırıcı oluyor ve siyasi rant sağlamada kullanılıyor!

Gerek şahısların ve gerekse kurumların yoksullara yaptıkları her yardımın arkasında kötü niyet ve maksat aramak arızalanmış bir ruh halinin tezahürüdür. Yoksulların tespitinde elbette onur kırıcı olmayan yöntemlere başvurulmalıdır. Batı''da mesela işsizlere para veriliyor, ama bunun için önce işsizin tespit edilmesi gerekiyor. Devletin sosyal yardımı da bütün vatandaşlara değil, bir şekilde tespit edilen ihtiyaç sahiplerine oluyor. Devletin vatandaşlara yardımı, daha ziyade, yardıma muhtaç olmayan vatandaşlardan topladığı vergi ile oluyor. İstenirse bu uygulamanın da istismar edilebileceği açıktır.

Türkiye''de devletin imkanları sınırlı olduğu için, onun yaptığı sınırlı yardımlara, Müslüman halkımız ile bazı kuruluş ve kurumlar da katkıda bulunuyor. Bu yardımların nice açları doyurduğunu, nice dertlere deva olduğunu bir yana bırakıp iktidara sağladığı menfaati -eğer varsa- ön plana çıkarmak insaf ile yoksul ve yoksulluktan yana tavır almakla bağdaşmaz.

Şu bilgiyi de eklemekte fayda var:

İslam''da tasadduk farz (mecburi) ve nafile (isteğe bağlı, sevap için yapılan) şeklinde ikiye ayrılır. Mecburi olan tasaddukun en önemlisi zekattır ve devlet bu vazifeyi gereği gibi üstlendiği sürece devlet tarafından toplanır ve ihtiyaç sahiplerine verilir. Raşid halifeler döneminde bütün vatandaşlara, devletin gelirinden maaş bağlama uygulaması da yapılmıştır. Devlet yardımından gayr-i Müslim vatandaşlar da istifade etmişlerdir.

Laik ülke "ibadet vergi ve yardımlar" ile ilgilenmiyor, bu sebeple Müslümanlar vakıf ve dernekler kuruyor, yardımları topluyor ve yerine ulaştırmaya çalışıyorlar. Bu dernek ve vakıfların sıkı bir şekilde denetlenmesi, istismarın ve bir iğnenin bile haksız harcanmasının engellenmesi elbette gereklidir. Ama "tasadduk" uygulamamıza "istismar" bahanesiyle karşı çıkmak bir başka istismardır.

İslami inanç ve anlayışa göre yoksullara yapılan yardım "onların hakkı olup zenginler elinde emanet olanı" sahiplerine ulaştırmaktır; veren Allah''tır, alan da hakkını almaktadır; ortada minnet ve istismara yer yoktur.

Bir cami ki...
00:0024/09/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kadıköy Hasanpaşa Cami V. İmam Hatibi Levent Uçkan sevdiğim, takdir ettiğim, örnek gösterdiğim bir din hadimi (hizmet adamı). Bir başka yazıda "caminin mahiyet ve hizmet alanına neleri nasıl kattığını anlatırım. Burada Pakistan felaketine yardım konusunda yaptıklarını -mecburen kısaltmalar yaparak- kendi kaleminden aktarıyorum

"Birkaç yüz kişilik bir mahalle camisi olarak bayram yardım organizelerinde 1.500 TL bir potansiyeli olan Hasanpaşa Camii, Pakistan''la ilgili kampanyada Bayram Günü 31.000 TL ile bir rekora ulaştı. Bu son organizasyonla birlikte Ramazan içinde toplam 61.000 TL yardım ulaştırılmış oldu. Hayırda yarışarak ülkemizin ve tüm İslam Âlemi''nin Pakistan''a yardım çıtasında bir coşku oluşturmak istediğini ifade eden Hasanpaşa Camii cemaati, böyle bir rüzgârın oluşmasında örnek gösterilebilecek bir kurum olma hedefinde. Yardım sırasında duygusal olaylar ve anekdotların yaşandığı cami, mahallesiyle bütünleşen "yaşayan cami" olarak nitelendiriliyor.

Felaketin boyutu

"Karşılaşılan felaket çapının ve ülke olarak yapmamız gereken yardım çıtasının halkımız tarafından yeterince anlaşılmadığı kanaatindeyiz. Ölü sayısının 2.000 olarak ifadelendirilmesi, muhataplar katında 1999 depremindeki zayiatımızla kıyaslanarak bir yerlere oturtulmakta. Ancak zarar derinliğinin tespitinde; ölü sayısı dışında, yaralı sayısı, yıkımın etkilerinin devam süresi, yıkım yaşayan mekânın bunu taşıyabilme kabiliyeti (siyasi, iktisadi vb.) pek çok faktör göz önünde tutularak değerlendirme yapılmalıdır. Ayrıca muhatapların insan olma ortak paydası yanında dindaş, tarihi dost, müstakbel müttefik vb. artı değerlerinin bulunması gayret çapımızın belirlenmesinde etkendir.

"Âcizane kanaatimiz; bu yardım ve yapılandırma sorumluluğunun, öncelikle İslam dünyası ve bilhassa ülkemizin gayretleriyle taşınması gerekliliğidir. İslam ülkelerinin 15 milyar dolar olarak telaffuz edilen bir yükü karşılamaları, erişilmesi gereken bir yerde durmaktadır. (Her ne kadar şu ana değin sadece 1 milyar dolar telaffuz etmiş olsalar da) Bu hedefin gerçekleştirilmesinde bireyler, kurumlar, ülkeler adeta birbirlerinin ortaya koyduğu çapa göre sahaya inmekte ve pozisyon almaktadırlar. Ülkemizin 1.5 milyar dolarla oluşturacağı bir hayır rüzgârı, İslam dünyasında bu yankı ve hedefi oluşturacaktır. Bir hayra öncülük eden ve çığır açana ise tüm hayrın sevabı kadar sevap yazılacağı bilinmektedir. Ne zaman ki İslam dünyası, düşene herkesten önce bir ivedilikle ve başkasına ihtiyaç bırakmayacak bir tarzda elini uzatabilir, işte o gün tarih sayfalarında gerçekten var olduğumuz yerden devam etmek için bugüne doğarız. O güne kadar sanki varız, Rabbim Hayy sıfatıyla bizleri tekrar ihya etsin.

"Yardım kampanyalarına ortalama 1.000 TL''lik bir çap ile katılan camimiz yukarıda özetlenen bakış açısından hareketle önüne hedefler koydu ve Rabbimiz''in inayetiyle gerçekleştirdi. Cemaatimize şunu sorduk: Pakistan için ortalamaya uygun bir rakam toplarsak amirlerimiz razı olurlar ama Rabbimiz razı olur mu? Bir de şunu hayal ettik. Eğer biz kendi hedeflerimizi yirmi kat attırabilirsek ülkemiz de hedeflerini yirmi kat arttırabilir. Bunun çabası içinde olduk ve üç toplama yazısına 3.000 TL ile değil 61.000 TL ile cevap verdik. Ve "Rabbim, bu hayırdaki coşkumuzu nefsimizden, riyâdan arındır ki yorgunluğumuz kuru bir koşuşturmaya kurban gitmesin" diye dua ettik…

Kampanyadan hatıralarımıza kazınanlar

"Küçük bir kızımızın çeyrek altınını ve mukabele cemaatimizdeki orta yaşlı bir hanımın sıra taşlı yüzüğünü getirişiyle hatırlayacağız bu kampanyayı.

Cuma namazı çıkışında, baterist bir gencimizin "Müzik aletlerimden kıyıp da kullanamadığım bir malzeme var, onu satıp meblağı bağışlasam. Ancak bu riyâya kapılmama sebep olur mu, korkuyorum" deyişindeki hassasiyeti ve getirdiği 5.000 TL''yi hatırlayacağız.

"Üniversite gençlerimizi genelde kendi ihtiyaçları için burs ararken hatırlarız. Mezun olan ve kumbarasında biriktirdiği bozuk pa-raları cami kullanımı için getiren arkadaşımızı hayırla anacağız. Bir öğrenci için oldukça yüksek bir bağış, tam 415 TL.

"Fedâ boyumuzun cebimizdeki bozukluklarla sınırlı kalmaması ve gerekiyorsa biten bu yılki zekât bütçelerimizin dışına da taşması gereği vaazından sonra bir emeklimizin getirdiği 450 TL''yi utanarak uzatışını ve "Hocam kusura bakma daha fazla getirmek isterdim" deyişini…

"Rabbim yüzlerce cemaatimizin yaptıkları yardımların bizim görebildiğimiz ve aktarmaya çalıştığımız bu güzel fotoğrafların ve göremediğimiz daha nice güzel himmetlerin bereketiyle ve şefaatiyle; onlar hükmünde kabul buyursun…"

Açlık varsa el kesmek yoktur
00:0026/09/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Şurada burada sözüm ona şeriat ilan ediyorlar ve ilk icraatları da hırsızların ellerini kesmek oluyor; sosyal adalet yok, adil paylaşım yok, idareciler ve zenginler lüks içinde yaşarken yoksullar aç ve açık… Bunlardan başlamak yerine asma ve kesme ile başlamak, "reklam, propaganda ve suç bastırma" maksatlarına dayalı olsa gerektir.

Hırsızlık farklı şekillerde tanımlansa da hemen bütün dinlerde, hukuk ve ahlâk sistemlerinde kınanmış, yasaklanmış ve cezâya bağlanmıştır. Eski Ahd''in meşhur "on emri" arasında "çalmayacaksın" talimâtı da yer almıştır.

İslâm''dan önce Arabistan''da hırsızlığın suç sayıldığı ve bu suçu işleyenlerin cezâ olarak ellerinin kesildiği, ilk el kesme hükmünü Velîd b. Muğîre''nin verip uyguladığı bilinmektedir.

İslâm gelince Câhiliye devri düzen, âdet ve uygulamalarının tamamını kaldırmamıştır; bunların bir kısmını olduğu gibi devam ettirmiş, bir kısmında değişiklikler yapmış, kalanını da -İslâm''ın tevhid ve ahlâk ilkelerine aykırı olduğu için- tamamen değiştirmiştir. Hırsızlığın suç sayılması ve bu suça uygulanan cezâ da İslâm''ın devam ettirdiği uygulamalar arasındadır. Hırsızlık suçu ve cezâsı ile ilgili âyette şöyle buyrulmuştur: "Hırsızlık yapan erkeğin ve kadının, yaptıklarının cezâsı ve Allah''tan caydırıcı bir yaptırım olarak ellerini kesin. Allah izzet ve hikmet sahibidir. Kim bu haksız fiilinden dolayı pişman olur (tövbe eder) ve durumunu düzeltirse Allah da onun tövbesini kabûl buyurur. Allah çok esirgeyici ve bağışlayıcıdır" (Mâide, 5/39).

El kesme cezâsının çok ağır bir cezâ olduğunda şüphe yoktur. Bu kadar ağır bir cezânın uygulandığı suçun da aynı derecede ağır olması, suç ile cezâ arasında bir dengenin bulunması gerekir; âyetin sonunda Allah''ın "hikmet sahibi, hakîm" olduğunun zikredilmesi, bu denge düşüncesini desteklemektedir; çünkü hikmet "her şeyi yerinde, uygun, düzenli ve dengeli yapma" anlamını içerir. Bir suçun ağırlık ve hafifliğini belirleyen âmiller arasında sosyo-ekonomik yapı ve durum da vardır. Buradan yola çıkan bazı modernist yorumcular, o gün için verilen cezânın da dengeli bulunduğunu, bugün ise kişinin malı ile hayatı arasındaki ilişkinin o derecede önemli olmadığını, cezânın da buna göre hafifletilmesinin ilâhî maksada aykırı olmayacağını ileri sürmüşlerdir. Klâsik yorum ve fıkıhçıların ittifakla benimsedikleri hüküm, el kesme cezâsının -şartları bulunduğunda- bugün de uygulanacağıdır.

El kesme cezsının uygulanma şartlarının detaylarına burada girmek gerekmez; ancak bunlardan bir tanesi var ki, doğrudan bu yazıdan maksadımıza uygun düşmektedir; bu şart, hırsızlık yapan kimseyi, suçu işlemeye iten sebeple ilgilidir. Hz. Ömer''in halifelik döneminde, sahibi tarafından aç bırakılan köleler yiyecek çalarken yakalanıp halifeye getirilmişler, halife yaptığı soruşturmada bunu açlık yüzünden yaptıklarını öğrenince çalanları cezâlandırmamış, sahiplerini çağırtmış, köleleri bir daha aç bırakırsa kendisini cezâlandıracağını söylemiştir. Yine Hz. Ömer bir kıtlık yılında, genellikle insanlar karınlarını doyurmak için çalmak mecbûriyetinde kaldıkları için bu cezânın uygulanmasını, bolluk avdet edinceye kadar durdurmuştur. Sahâbenin gözü önünde cereyan eden ve kimsenin itiraz etmediği bu uygulamalar bizi bir genel kurala götürmektedir: Hırsızlık cezâsının uygulanma şartlarından biri de toplum içinde, kimsenin aç, açık, temel ihtiyaçlar bakımından muhtaç durumda kalmaması, herkes için bu manada bir sosyal refah tabanının oluşturulmasıdır. Buna rağmen yani insanı çalmaya iten "meşrû sebep" ortadan kalktığı halde kolay yoldan, çalışıp terlemeden servet sahibi olmak maksadıyla başkalarının helâl yoldan kazanılmış mallarını çalanlar elbette hak ettikleri cezâyı göreceklerdir.

Âyet''te yer alan "tövbe, pişmanlık, bir daha yapmama azmi, bu kötü alışkanlığı bırakarak ıslâh olmak, durumunu düzeltmek" cezâyı nasıl etkiler?

Bu soruya klâsik fıkhın verdiği cevap şudur: Allah''ın tövbeyi kabûl etmesi, âhirette cezâ vermemesi demektir, tövbe dünyada verilecek cezâyı kaldırmaz. İlk devir müctehidlerinden Atâ''ya göre, yakalanmadan tövbe eden, pişman olup teslim olan, çaldığını iade ve tazmin eyleyen kimsenin el kesme cezâsı da düşer. Fıkıhçılar mülkiyetin korunması ilkesi ile pişmanlığın kötüye kullanılması halinde hukukî istikrarın, mal ve can güvenliğinin korunamayacağı endişesine dayalı olarak bu yorumda ısrar etmişlerdir. Bize göre âyetin açık ifadesi, gerekli araştırma ve denemeler yapılarak -yakalanmadan önce olsun sonra olsun- pişmanlığında samîmî olduğu ve kendini ıslâh ettiği anlaşılan kimselere bu cezânın uygulanmaması gerektiğini göstermektedir. Bu şartlarla Allah''ın bağışlaması, kullarının da bağışlaması gerektiğine bir delîldir.

Başörtüsü ve Anayasa
00:0030/09/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Anayasanın, bundan önce değiştirilen iki maddesi başörtüsü yasağını da ortadan kaldırıyordu; CHP acilen anayasa mahkemesine başvurarak bu iki maddeyi iptal ettirdi. Son değişikliklere karşı çıktı. Baştan beri başörtüsü konusunun çözüm için gündeme gelmesini istemedi, çözüm teşebbüslerini şiddet ve hiddetle engellemeye çalıştı. Şimdi çıkmış “Ben başörtüsü konusunu çözeceğim ve yeni bir anayasa için hiç beklemeyelim, hemen harekete geçelim” diyor. Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu!

Oyuna gelmeyelim, bir akrep deliğinden elimizi ikinci kez sokturmak akıl kârı değildir. Eğer anayasanın bütünü değişmeden yine bir başörtüsü yasağını kaldırma düzenlemesi yapılırsa iş -daha önce birkaç kere olduğu gibi- biraz daha çıkmaza girer. Belki de bu isteniyor!

Başörtüsü yasağını getiren kararların gerekçelerine bakıldığında konu dönüp dolaşıp halihazırdaki laiklik anlayış ve uygulamasına geliyor. Buna göre laik ülke din özgürlüğünü genişletmek için bir düzenleme yapar, bir karar alırsa laikliğe aykırı oluyor. Bu laikçi anlayışa göre “din özgürlüğü, belli bir dini yaşayanlara değil, ona muhalefet eden azınlığa öncelik veriyor ve öncelikle onların hakkını koruyor”. Bu laikçilere göre kamusal alanda baş örtmek (ferdi olarak bile dini uygulamak) devletin düzenini dine dayandırmak oluyor. İşte bu anlayış ve buna dayanak olan mevcut anayasa maddeleri ortadan kalkmadıkça başörtüsü konusu çözümlenemez.

Ana muhalefet partisinin, devlette hizmet verene başörtüsünü yasaklamak, hizmet alana serbest bırakmak” şeklindeki çözümü, “başın önünü biraz açarak ve örtünün uçlarını çene altından bağlayarak problemi çözmek” gibi bir yandan cehalete dayanırken, öte yandan -muhtemelen- Müslümanlarla alay etme mahiyetinde olan teklifleri ciddiye alınamaz.

Beyler dinde pazarlık olmaz, dini Müslümanlar koymadı ki, onlarla pazarlık ediyorsunuz! Eğer din özgürlüğünü tanımada samimi iseniz dindara sorarsınız, o nasıl inanıyor ve nasıl tatmin oluyorsa ona izin ve imkan verirsiniz; işte çözüm öyle olur.

Anayasa değişikliğini aceleye getirme çağrısında da bir tuzak olabilir. Mesela seçimden sonra güçlü bir irade ile yapılacak işi, vaktinden önce ele alıp çürütme, çıkmaza sokma niyeti bulunabilir. Bu konuda da oyuna gelmeyelim. Herkes yapacağı hazırlığı yapsın, diyeceğini desin, ama anayasanın mecliste ele alınması mutlaka seçimlerden sonraya bırakılsın.

Mevcut anayasa kaşıkla veriyor, sapıyla göz çıkarıyor, verdiğini geri alıyor. Hak ve özgürlükleri yorum yoluyla kısıtlamaya imkan veren tuzak maddelerden temizlenmiş, kamil manada demokratik bir anayasaya ihtiyaç var. Ya böyle bir anayasa yapılsın veya -bu şimdilik olamayacaksa- anayasa konusu gündemden çıkarılsın, başka memleket meselelerine bakılsın.

Camide çocuklar
00:001/10/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir okuyucum şöyle yazmış: "Camilerdeki cami görevlilerinin çocuklara karşı takındıkları negatif tutumları hakkında da bir yazı yazmanızı ve onlara Peygamber Efendimiz''in (s.a.) çocuklara karşı nasıl davrandığını anlatmanızı arzu ederim. Bir süre önce Ramazan''ın ilk haftası yakındaki kültür merkezinde düzenlenen eğlenceye gitmeyip 21:00 sularında cami''ye gelen 3-4 tane 8-9 yaşlarındaki çocuğu çekme katta sırf ses çıkarıp gürültü yapıyorlar diye kovalayan müezzinlerimiz var. Eğlenceye gitmeyip Allah''ın (CC) evine gelen çocukları Allah''ın evinden kovmak kimin haddine? Bizzat şahit olduğum bir olaydır. Allah''tan İstanbul Müftülüğü şikayetim üzerine konuya eğildi ve ilgili müezzin ciddi bir uyarı aldı.

"Üç yaşında olan bir yeğenimi babası mahallelerindeki cami''ye götürüyor. Babası namazını kılarken çocuk caminin içinde koşmaya başlıyor. O esnada cami''de bulunan bir ihtiyar çocuğa bağırıp çağırıyor. O çocuk şu an 9 yaşında. Ama kimse cami''ye götüremiyor. Bu şekilde olan bir çok insan vardır diye düşünüyorum. Bu insanların vebalini almak niye?"

Genel eğitim çevresi islâmî eğitim için hiç de müsait olmayan ülkemizde gelecek nesillerin İslam''ın içinde kalmaları ve Müslüman olarak gelişmeleri bakımından namaz, başka alternatifi olmayan bir imkandır, bir amildir, bir vasıtadır. Çocuklarımızı küçük yaşta namaza alıştırmamız ve cami ile tanıştırmamız gerekiyor. Bu ikincisini yapabilmek için cami ve çevresinde çocukları kendine çekecek bazı araçlara ve tabii bir de onlara uygun davranışlara ihtiyaç vardır.

Evet, camide ibadet edenlerin huzura ve süküna da ihtiyaçları vardır, ama çocukları ve gençleri camiden uzaklaştıracak uygunsuz davranışlar yerine bazen huzuru kaçıran gürültü ve hareketlere tahammül etmek kaçınılmazdır.

Peygamberimiz (s.a.)den iki örnek verelim:

Namaz kılarken torunlarından biri gelip sırtına çıkıyor. Peygamberimiz ayağa kalkarken çocuk düşmesin diye onu bir eliyle omzunda tutuyor, secdeye varırken yere bırakıyor, namazını böylece tamamlıyor.

Birgün mescidin minberinden halka hitap ederken torunları mescide giriyor, düşe kalka sevgili dedelerine doğru ilerliyorlar. İki Cihan Serveri Rahmet Peygamberi (s.a.), "Mal ve evlad ile de imtihan ediliriz" mealindeki ayeti okuyarak minberden iniyor, torunlarını kucağına alıp tekrar minbere çıkıyor ve hitabeye devam ediyor.

Camide çocukların saflarını, büyüklerin saflarının arkasında yaptırmak sünnettir. Eğer bu mümkün oluyorsa (çocuğun yaşı buna müsait ise) en azından hareketleri görülmez ve huzuru bozma bakımından bir fayda sağlar. Sese ve gürültüye ise önce tahammül edilir, sonra da uygun kişiler, uygun şekilde uyarırlar ve eğitirler.

Aman sevdirelim, nefret ettirmeyelim, kaçırmayalım!

Müslüman tarafsız olamaz
00:003/10/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Müslüman (Müslim) özünü Allah''a teslim etmiş, O''na, peygamberlerine, kitaplarına, ahirete… iman etmiş, Allah''a itaatı imanın zorunlu sonucu bilmiş insandır. Bu insan iman edince, Müslüman olunca tarafını da seçmiştir; onun tarafı Allah rızasının gerçekleştiği ve bunu gerçekleştirenlerin tarafıdır. Allah''ı tanımayan, inkar eden, ortak koşan, bunlarla yetinmeyip inananlara karşı savaş halinde olan, onların varlık ve hürriyetlerini yok etmek için çaba gösteren, haksızlık yapan ve haksızlığa aldırmayan, ilâhî-fıtrî ahlak kurallarını alenen çiğneyen kimseleri toptan bir taraf olarak kabul edersek mümin işte bunun karşısında yer alanların (müminlerin) tarafındadır.

Bir tarafta yer alanlar, karşı taraf hakkındaki düşünce ve davranışları bakımından aynı değildirler. Kimileri kendi inancını (veya inançsızlığını) bütün zorunlu sonuçlarıyla birlikte yaşar, ama başka inanç ve hayat tarzı sahiplerinin de hak ve hürriyetlerine saygı gösterirler. Kimileri ise farklılığa tahammül edemezler, farklı olanların varlığını kendileri için tehdit olarak algılarlar (kendileri karşı tarafı yok etmek istedikleri için onların da fırsat bulduklarında bunları yok edeceğini düşünür ve bundan korkarlar), bu yüzden ya şiddet kullanarak veya hakları kısıtlayan rejimleri benimseyerek farklılığı ortadan kaldırmaya yönelirler.

Tarafsızım diyenlerin bu tutum ve davranışları insani ve ahlaki bakımdan problemli olmak yanında samimi de değildir; çünkü hem akıl, vicdan ve nasıl olursa olsun bir ahlak sahibi hem de tarafsız olmak mümkün değildir.

Hem teorik açıklamalara hem de ülkemizde ve dünyada olup bitenlere bakarak bir sonuca varmak gerekirse Müslümanlarda "karşı tarafa tahammülün, onların hak ve hürriyetlerini olabildiğince korumanın –öteki taraflara nispetle- önde olduğunu söylemek mümkündür.

Yurt dışına bakalım:

Yabancılar istenmiyor, yıllarca onlara hizmet etmiş, refah ve servetlerini arttırmış yabancılara verilen hak ve özgürlüklere karşı çıkılıyor, suyu sıkılmış limonlar gibi ülke dışına atılmak isteniyorlar. İbadetlerine, kıyafetlerine, camilerine, minarelerine, okullarına, iş ve ticaretlerine… tahammül edilemiyor.

Yurt içine bakalım:

Müslümanların varlık ve gelişmelerine tahammül edemeyen, kendi psikolojilerinin etkisiyle onları tehlikeli varlıklar olarak gören taraf, tabii olmayan yollardan elde ettikleri iktidarda olsun, tabii durumları olan muhalefette olsun din, hayat tarzı ve düşünce özgürlüğünü azami kısıtlamak için çaba gösteriyorlar.

İslam''a iman etmiş ve yapabildiği kadarıyla onu hayatına uygulayanların, iktidarda olsunlar, muhalefette olsunlar karşı tarafı (veya farklı olanları) ortadan kaldırmak gibi bir hedefleri olmuyor; çünkü kitapları buna izin vermiyor. Yalnızca yaşama hakkını vermekle yetinmiyorlar, diğer hak ve hürriyetleri de –öteki taraflara nispetle- daha az kısıtlıyor veya kısıtlama amacı güdüyorlar. Kısıtlamanın gayesi de farklıları zaman içinde zayıflatmak ve yok etmek değil, adalet, hakkaniyet, ahlak, kamu düzeni, genel sağlık gibi değerleri korumak oluyor.

İşte bu gerçeklere bakarak insanlığın özlediği barışın "Roma, Rusya, ABD, Hristiyan, Yahudi… barışı" değil, "İslam barışı" olabileceğini düşünüyor ve buna inanıyorum.

Hacca gitme sırası
00:007/10/2010, Perşembe
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kendilerine hac farz olan Müslümanlar bir kere hacca gitmeye dinen mecburdurlar. Birden fazla hacca gitmek isteyenler, farz haccına gidenleri engellememek ve izdihama sebep olmamak için bu arzularını mesela umre ile veya fukaraya yardım ile tatmin etmelidirler. Ancak bu da, kontenjan yüzünden –farz haccı yapmak isteyenler için- yeterli olmuyor ve yıllarca bekleyenler, gidemeden vefat edenler oluyor.

Bir akademisyenin konuya kısmen çözüm olacağını umduğu teklifini, üzerinde düşünülsün diye aşağıda sunuyorum:

Bilindiği gibi, ülkemizde her yıl yaklaşık olarak 100 000 kişi hac farizasını yerine getirmek için başvuru yapmaktadır. 2009 yılı itibariyle yaklaşık olarak 700 000 kişinin Hacca gitmek içi ön kayıt yaptırması beklenmektedir. Hacca gönderme işlemleri 2007 ve 2008 yıllarında önceki yılların aksine kura ile yapılmıştır. Ancak, bu sistem bazı sakıncaları da beraberinde getirmektedir. Çünkü, bu sistemle bir kişinin, her yıl ön kayıt yaptırsa bile ömür boyu hacca gitmeme ihtimali matematiksel olarak mümkündür. Aynı zamanda, bu sistemde 10 yıl üst üste kayıt yenilediği halde Hacca gidemeyen adaylar yanında, kayıt yaptırdığı ilk yıl Hacca gidebilecek adaylar da bulunmaktadır. Ve bu durum, hem hac ibadetinin özüne uygun değil (haccın farzları kast edilmiyor) hem de hukuki olarak bazı sakıncalar taşımaktadır. Muhtemelen, sistemin mevcut hali ile devam etmesi durumunda, önümüzdeki yıllarda "hac organizasyonu", hiç istenmediği halde yargıya taşınmak tehlikesi ile karşı karşıya kalacaktır. Öte yandan, ülkemizde kamu hizmeti gören ve hacca gitmek isteyen çok sayıda hacı adayı bulunmaktadır. Ancak, bu insanlar belirli dönemlerde ve önceden izin almak, yapmaları gereken işleri programlamak gibi zorluklardan dolayı, bir yıl veya daha önceden hac için plan program yapmak zorunda olmaları nedeniyle, hacca kurası çıksa bile çok büyük sıkıntılar yaşamaktadırlar. Bu hacı adayları için de farklı alternatifler üretilmesi gerekmektedir. Mevcut haliyle hac organizasyonunu sadece fiyat gruplarına ayırmak sorunun çözümünde yetersiz kalmaktadır.

İşte bu nedenlerden dolayı hac ibadetinin her kese eşit imkanlar sağlaması ve böyle mukaddes bir olayın hukuk önünde tartışılmasının önlenmesi için aşağıda sadece ana hatları ile farklı bir organizasyon önerilmiştir. Uygun bulunduğu takdirde, bu öneriler üzerinde çalışılarak daha da olgunlaştırılması mümkündür. Ayrıca istendiği ve gerek duyulduğu takdirde önerilerimle ilgili detaylandırma yapmaya hazır olduğumu saygılarımla arz ederim.

ÖNERİLER (Ana Hatları ile): Burada Hacı adayları 3 grup altında değerlendirilmektedir:

1. Grup 70 yaş ve üzeri (bu yaş sınırı değişebilir): Bu gruptaki Hacı adayları kuraya tabii olmaksızın doğrudan Hacca gönderilir. Çünkü ortalama ömrün 65 ler de olduğu bir ülkede, 70 yaşından sonra insanlar çok fazla yaşamamaktadır. Bu nedenle bu insanların Hacca gitmeleri bu yolla kolaylaştırılmış olacaktır.

2. Grup (Hacca gidilecek yıldan önceki yıllar başvuru yapanlar): Hacca gidilecek yıldan önce müracaat edenler, başvuru yaptıkları yıllara göre gruplandırılır. Bu gruplar için, en eski başvuru yapılan yıldan başlanarak en yeni yıla doğru belirli oranlarda (Örneğin % 60, 30, 15, 7.5 vb) kontenjan azaltılarak ayrı bir kuraya tabii tutulur. Bu gruplar için, 70 yaş üzeri Hacı adayları O yılki Hac kontenjanından düştükten sonra kalan kontenjanın % 95 ve daha fazlası ayrılır.

3. Grup (Kuranın uygulandığı yıl (en son yıl) başvuru yapanlar): Bu yıl müracaat eden Hacı adayları için ayrı bir kura çekimi yapılır ve bu yıl için O yılın Hac kotasından yaklaşık % 5 veya daha az bir kontenjan ayrılarak kura ile Hacca gidecekler belirlenir. Bu gruptan geri kalan adaylar, bir sonraki yıl 2. grupta değerlendirilir.Bu şekilde sıralı sistemde "hacca ilgi azalıyor" endişesi de giderilmiş olacaktır. (Prof Dr İbrahim BEKTAŞ, KSÜ Orman Fakültesi)

Haccın vakti
00:008/10/2010, Cuma
G: 3/09/2019, Salı
1
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dünkü yazımızda bir orman endüstri mühendisinin hac konusunda bir teklifini aktarmıştım. Bugün de bir doktorumuzun "haccın vakti" konusundaki bir düşüncesini/iddiasını/teklifini aktaracak ve gelecek yazıda niçin katılmadığımı, ibadet vakitlerinin ve daha başka dini sürelerin niçin kameri aya göre hesaplanması gerektiğini açıklayacağım.

Doktorumuz diyor ki:

"Hz.Muhammet (s.a.s.) ; hac ibadetinin her yıl,Miladi 8.Mart tarihinde yapılacağını buyurmuştur.1.Peygamberimiz Hz. Muhammet ( 571 – 633 ) ; hayata veda yılından yani vefatından ( Miladi 633 ) bir yıl önce : Kameri/hicri takvim ; 10. yılı - Zilhicce ayının 9. günü – Miladi takvim sisteminde ; 8 Mart 632 tarihinde hacc yapmıştır.Her yıl Miladi 8 Mart gününde hacc yapmak Hz. Muhammet in (s.a.s.) sünnetine itaattir/ Al i imran 32.Allaha ve resulüne itaat edin. 2. Hacc Suresinin 26,27,28 ve 29 . Ayetlerde Hacc farzının yapılacağı tarih,ay ve gün belirtilmemiştir. Tevbe s. 36. ayetinde yılın on iki ay olduğu ve Cenabı Allah (Hicri 9) Miladi 631 senesinde gönderdiği Tevbe suresinin 3. ayeti ile de Resûlü''nden ; hacc gününü görsel olarak açıklamasını ve duyurmasını buyurmuştur.Hz. Muhammet (s.a.s.) ( 571 – 633 ) vefatından bir yıl önce hayata veda yılı olan :hicri takvim ; 10. yılı - Zilhicce ayının 9. gününde ( çöl sıcakları başlamadan); cuma günü Arafat dağında veda hutbesi ile hacc ibadeti başlatmış.(bknz Veda Hutbesi) Peygamberimizin hacc ibadetini yaptığı tarihte yılda on gün değişen Kameri/Hicri takvim sistemi biliniyordu.E.Bilgi/teknoloji çağında, takvimlerin biri birine dönüşmesi ile yapılan hesaplamada ; hicri onuncu yılındaki Zilhicce ayının 9. gününün,Miladi takvimdeki karşılığı ; 8 Mart 632 tarihi olduğu tespit edilmiş ve kesinleşmiştir. Miladi takvim sistemi : Miladi 1840 yılında tüm Dünyada sabit evrensel takvim sistemi olarak kabul edilmiştir.T.C.de 1945 t.Beynelmilel miladi Takvim sistemine geçmiştir.

"Haccın ibdetinin şartları (rükünleri) üçtür.Hz. Muhammet (s.a.s.) ; Miladi 8 Mart 632 Cuma günü, Haccın ilk farzı olan ihrama girmiş ve ikinci farz olan öğle ve ikindi namazlarından sonra vakfeye durmuştur. Mina ve Müzdelife den sora 9 Mart Cuma ertesi Bayram günü de ; üçüncü Farz olan Kâbe-i Muazzama''yı Tavaf etmiştir. Tavaftan sonra Kurban kesilmesi,Şeytan taşlanması ile hacc ibadetinin nasıl yapılacağını öğreti olarak göstermiştir. Hz. Muhammet (s.a.s.) hacc farzının başlama günün Miladi 8 Mart tarihi olduğunu ve 8 Mart gününün sabit hacc tarihi olacağını bizzat uygulayarak,yani sünneti ile belirlemiştir.Al i imran 32.Allaha ve resulüne itaat edin.

"İ 632 yılı 9 . Mart günü kesmiş. Bu nedenle İslam alemi de Hacc ibadetinin bittiği 9 Mart gününü, her yıl kurban bayramı olarak kutlamıştır. Kurban bayramlarını ; her yıl 9 . Mart .tarihinde idrak etmeleri Hz. Muhammet (s.a.s.) sünneti gereğidir.(Bayram kelimesi Kuranda yoktur,İbadetlerin sağlık ve başarı ile bitirilmesi sevincibayram olarak kutlanmaktadır).M.9 Mart tarihi de Peygamberimizin sabit kurban bayramı günü olduğu yaşamının son senesindeki nihai sünneti olarak kesinleşmiştir. Sünnet : Hz. peygamberin Kura andaki farzlara ilşkin ,bilinmeyenleri/müphemleri ; açıklama öğretisidir. Örnek ; ( namazdaki secde rükü vb.bedeni hareketleri,,orucun başlama ve iftar zamanları,hacc farzının başlama günün Miladi 8 Mart tarihi olduğu vb.pratikler ) Sünnet, farz değil,vaciptir( icabeder) (Nisa Suresi, Ayet 80) Kim Resûl''e itaat ederse, gerçekte Allah''a itaat etmiş olur.

"Kurban bayramı günün her yıl 8 Mart olduğu sabit tarih üzerinden 8 Mart Hacc günü baz alınarak ramazan ve kurban bayramlarının da tarihlerinin sabit günde yapılması belirlenebilir mi ? yapılablir mi ? Şöyleki : Kurban-Ramazan bayramları arasında 70-71 gün vardır. Bu 70 günlük süre ; Bakara 194.eşşehrülharamü; hürmetler edilen aylarda ve Bakara 197. Elhaccü eşhürün malumat yani ; Hacc, malum/bilinen aylarda yapılır diye bildirilmiştir. Önümüzdeki yıl ramazan bayramı tarihinin bulunması için ; kurban bayramının her yıl 9 Mart günü olduğu sabit tarih üzerinden yapılan hesapta örneğin ; 2010 yılı 9. Mart tarihinden 70 gün geriye gidildiğinde , 2009 yılında ramazan bayramı 30 Aralık tarihinde olacağı matematiksel sonuç olarak belirlenir. 30 Aralık tarihinden de 30 gün geriye gidildiğinde ramazan ayı da her yıl sabit olarak ; 1 ile 30 Aralık tarihleri arasında olması gerektıği Hz. Muhammet (s.a.s.) sünneti gereğidir. İslam dini sadece ; Kur an,Sünnet ve Kura ana dayalı hadistir.

"ÖZETLE : Kur''ana dayalı ,rakamsal gerçek E. bilgiler ve Peygamberimizin veda yılındaki nihai ve sünnetine ve Al i İmran 32.Allaha ve resulüne itaat edin emri gereği : Hacc ibadeti her yıl,Miladi 8 Mart tarihinde yapılması gerektiği subut bulmuştur. Hacc ve oruç farzlarının çöl sıcaklarından önce yerine getirilmesi ,14 asırlık geleneğe aykırı olabileceği idrakindeyim,1400 yıllk İslami geleneğe saygılıyım ve uyumaktayım.Ancak insanlık; gün ve mevsimlerin SABİT olan evrensel miladi takvim sistemine geçmiştir. Kurban ve Ramazan bayramları tarihleri arasındaki belirsizlik,uyuşmazlık ve ihtilaf İslam alemine iyilik ve kolaylık getireceğine inanıyorum. E. Bilgi çağında, rakamsal somut sabit tarihleri teklif etmekle haddimi aşmadığımı ve teklif etmememin de vebal olacağını düşünüyorum. Simetrik bilgi alt yapılı tüm eleştiriler, tartışma ve önerilere açığım.Ulaşılan rakamsal somut tarihler , Dinen caiz mi ? hüküm kurulabilir mi ? müşavere ve düşüncelerinizi ve Dini gerçeğin kabul görmesinde katkılarınızı, hata eksik ve yanlışlarımın düzeltmenizi ve cevaplarınızı lutfedersiniz. C.Allahın rahmet ve bereketi sizlerle olsun.Selam ve Saygılarımla." (İst. Dr. S.Ö. İç Hast Uzm.)

Hac ibadetinin vakti
00:0010/10/2010, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir doktorumuz, hac vakti güneş takvimine (miladi takvime) göre sabitlensin ve her yıl 8 Mart''ta yapılsın, kurban ve ramazan bayramları da buna göre hesaplansın…" diyor, gerekçesini de mealen şöyle açıklıyordu: "Sıcaklar bastırmadan kolaylıkla yapılır, gün tespiti konusundaki ihtilaf ortadan kalkar, o tarihte güneş takvimi kullanılmıyordu, bilinse idi Peygamberimiz ona göre yapardı, Peygamberimiz veda haccının hutbesini belli bir günde (10. Yıl, zilhiccenin 9. Günü) okudu, sünnet, haccı her yıl bu günlerde yapmaktır". Bunları söylerken de birkaç kere (Bu böyledir, Allah''a ve Resulüne itaat edin" diyor, farklı yapanların bir manada "itaat etmemiş olacaklarını" ima ediyor.

İyi niyetle ama –fıkıh ilmi bakımından dışarıdan- yapılan bu değerlendirme ve teklife niçin katılmadığımı aşağıda açıklayacağım. Ama daha önce –onun meseleye dışarıdan baktığını ve bilgi eksiği bulunduğunu gösteren- bir ifadesine dikkat çekmek istiyorum. Şöyle diyordu:

"Sünnet : Hz. peygamberin Kuran''daki farzlara ilşkin bilinmeyenleri/müphemleri açıklama öğretisidir. Örnek ; ( namazdaki secde rükü vb.bedeni hareketleri,,orucun başlama ve iftar zamanları,hacc farzının başlama günün Miladi 8 Mart tarihi olduğu vb.pratikler )"

Böyle bir sünnet tarifi yoktur ve ayrıca yanlıştır, tutarsızdır. Sünnet yalnızca Kur''an''daki farzları –ki, böyle bir ifade de yanlıştır- açıklamaz; "farz, vacib, müstehab, mubah, haram, mekruh" gibi hükümlere temel teşkil eden ayetleri, inanca, gayb alemine, günlük hayata, tarihe … dair ayetleri de açıklar, uygulamayı gösterir, Kur''an''da geçmeyen bilgi ve hükümleri de getirir.

Ve şöyle diyor:

"Sünnet, farz değil,vaciptir( icabeder)".

Böyle bir tarif de yoktur, yanlıştır, sünnet başkadır, vacib başkadır ve vacibin manası "icab eder" demek değildir; vacib Hanefilere göre ameli bakımdan farz gibidir, itikadi bakımdan –kaynağında kesinlik bulunmadığı için- farzdan aşağıdadır, diğer birçok mezhebe göre vacib ile farz arsında fark yoktur.

Diğer konuları bir yana bırakarak haccın vakti meselesine gelelim.

Peygamber Efendimize (s.a.) hilali soruyorlar, bu soruyu Allah cevaplandırıyor: "Onlara de ki, hilal insanların diğer işlerinin ve haccın vaktini belirlemeleri içindir". (Bakara: 2/189).

İşte bu ayete uyan müminler Allah''a ve Resulüne itaat ediyorlar.

Allah güneş ayı ve yılının bu iş için kullanılacağını buyursa idi günleri sayarak ona da uyarlardı. Bilindiği gibi güneşin aylık hareketi, görüntü şekillenmesi yoktur (Yani güneşin hareketine bağlı ay yoktur, mevsimler ve yıl vardır), hilal ise ayda bir kere devresini tamamlar ve görüntüsü eski haline gelir. Peygamberimiz (s.a.) hayatta iken Hz. Ebu Bekir''in emirliğinde bir hac ibadeti daha yapıldı. O da zilhicce ayının 9. Günü vakfe, 10. Günü bayram olarak icra edildi. Eğer Allah''ın muradı güneşin hareketine göre bir yıl sonra aynı günde yapılması şeklinde olsaydı onu sayar, hesaplar ve veda haccını güneş yılına göre aynı günde yaparlardı.

Ayrıca hilale göre yapılacak (kameri takvim) hesaplamaları yalnızca dini günlere ve bayramlara mahsus da değildir; daha bir çok, ibadet, dini hüküm ve uygulamanın hilalin hareketine bağlı olan ay ve yıla göre yapılması emredilmiştir: İddet, hamilelik ve emzirme süreleri, îlâ (eşine yaklaşmama yemini) süresi, zıhar ve kazara öldürme kefaretlerinin oruç süreleri burada örnek olarak hatırlanabilir.

Vakit belirlemede ihtilafın sona ermesi bir yana asıl bu teklif ihtilaf fırtınası koparır ve ümmet arasında, öyle bir günlük filan farkla değil, aylar ve haftalar farkıyla bayram, hac… yapma uygulamalarına yol açar ki, asıl fitne budur. Dini günlerin belirlenmesindeki ihtilafı ortadan kaldırmak kameri takvimde de mümkündür; yeter ki, işe siyaset karışmasın.

Haccın kameri takvime göre yapılması halinde çöl sıcaklarına dayanamayanlar bekler, daha müsait mevsime denk geldiğinde bu ibadeti yaparlar; çünkü hac, kişiye farz olduğu yıl yapılması gereken (fevrî) bir ibadet değildir.

Muhalefet çözüme yanaşmıyor
00:0014/10/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

CHP ve MHP sözcüleri yaptıkları konuşmalarda çözümü, "üniversitelerde başörtüsü yasağını kaldırmak" ve bazen de "Kamusal alanda hizmet veren değil de alanların başörtülü olmalarını serbest bırakmak" şeklinde ifade ediyorlar. Eğer çözüm dedikleri, destek verecekleri bu ise "çözüm istemiyorlar, selden kütük kapma peşindeler" demektir.

Okumuş yazmış adamlar, şunca yıldır müslümanların arasında yaşıyorlar; bunlar bilmezler mi ki, dinde pazarlık olmaz, dindarlara "ibadetlerin şu kadarını yapın, şu kadarını yapmayın, haramların bazılarını terk edin ama bazılarını terk etmeyin…" denemez.

Modern sapmaları hariçte bırakırsak –ki, bırakmamız, itibar etmememiz gerekir- Hz. Peygamberden (s.a.) günümüze kadar bütün İslam alimleri şu maddelerde ittifak etmişlerdir:

1.Kadınların el, yüz ve ayakları dışında kalan vücutlarını, mahrem olmayan erkekler yanında uygun giysilerle örtmeleri farz, açmaları haramdır (Zaruret halleri müstesnadır).

2.Müslümanların dinin emirlerine uyma yükümlülüğü (mükellefiyet) ergenlik çağına girince başlar; bu da kızlarda 9-15 yaşları arasında ayhali olmakla gerçekleşir. Ayhali olmayanlar da onbeş yaşlarından sonra yükümlü olurlar.

Özdemir İnce gibi haddini bilmez yorumcuların ancak kendilerini bağlayacak görüş ve yorumları Müslümanları bağlamaz. Din özgürlüğü, din karşıtlarının görüş ve anlayışlarına insanları mecbur etmek anlamına gelmez. Dindar neye inanıyorsa hürriyet ona ait olacaktır. İnce''nin iddialarına cevap yıllarca önce verilmiş ve "İslam''da Kadın ve Aile" isimli kitabımda (Ensar Vakfı Yayınları) yayımlanmıştır.

Bu duruma göre çözüm "ergenlik çağına gelmiş kadın ve kızlarımızın nerede olurlarsa olsunlar, mahrem olmayanlar yanında örtünmelerini serbest bırakmaktır." Bu hürriyeti sınırlayan, azaltan, kısan teklifler çözüm değildir; aldanma, aldatma ve oyalamadır.

Bugün dünyanın kabul ettiği insan hakları çerçevesinde din hürriyeti, bir dine inanmayı, din değiştirmeyi, inkarı, inancı açıkta ve gizlide uygulamayı (inanca göre yaşamayı, ibadet ve ayin yapmayı), öğretimi, yaymayı ve örgütlenmeyi içine almaktadır.

Kamusal alan diye uydurulan yerlerde –başkalarının hak ve hürriyetlerine zarar vermediği, kamu düzenini bozmadığı… halde başörtüsünü yasaklamak insan haklarına aykırıdır, din hürriyetinin hukuk dışı kısıtlanmasıdır.

Türkiye''deki çarpık uygulama (kamusal alandaki yasak) zorlama maddelere ve yorumlara, daha çok da "din karşıtlığı" anlamındaki laiklik anlayışına dayanmaktadır ve bunun mutlaka değişmesi gerekiyor.

Anlamsız, uydurma, gerçek dışı, bahane mahiyetinde bir gerekçeleri daha var: Kamusal alanda başörtüsüne izin verilirse toplumda ayrılık gayrılık olur, kaos oluşur, örtünmeyenlerin devlete güveni sarsılırmış.

Yıllardır bu ülkede İslam''a göre örtünenler ile örtünmeyenler yan yana yaşıyor; ne ayrışma oldu, ne millet birbirine düştü, ne de dirlik ve düzen bozuldu. Dostluklar, birliktelikler, dayanışmalar, güzel ilişkiler devam edip gidiyor. Düzeni bozan tek şey yasaklardır ve bu yüzden örtünmenin tartışma konusu haline getirilmesidir.

Ey siyasetçiler!

Bilmiyorsanız anlattım, biliyorsanız ve şimdi bildi iseniz samimi olun, ya çözüm gibi çözüme destek verin veya milleti aldatmaktan ve Müslümanları oyalamaktan vazgeçin!

.Başörtüsü temalı eski hikaye
00:0015/10/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İyi niyetli siyasetçileri uyarıyorum. Ne zaman bir seçim yaklaşsa başörtüsü konusu "bir oy vasıtası" olarak ele alınıyor; çözüme yanaşmadan olmayacak teklifleri çözüm diye öne sürenler bir yanda, laiklik adına başörtüsüne karşı çıkanları tatmin ederek oy almak isteyenler öte yanda başörtüsü sakızını çiğnemeye başlıyorlar.

Bir de ideolojik muhalefet (İslam karşıtlığı) var. Bunlar da ufukta bir çözüm ihtimali görüldüğünde harekete geçiyor, işi içinden çıkılmaz hale getirmek, kilitlere yenilerini eklemek için başörtüsü konusunu tartışma alanına çekiyorlar. Seçimlerden sonra yeni bir anayasa hazırlanacak ve bu anayasada mümkün olduğu ölçüde demokarsi dışı unsurlar bulunmayacak ya, bu durumda başörtüsü yasağı da anayasaya aykırı olacağı ve mesele çözüme kavuşacağı için (bundan korktukları için) harekete geçiyor, "tehlike" kapıya geşmeden tedbir almaya çalışıyorlar.

Öyle görünüyor ki, orta öğretimde okuyanlar ve kamuda hizmet verenler için başörtüsü yasağının kalkmasına muhalefet rıza göstermiyor. Böyle olunca da –yalnızca üniversite öğrencileri için- yasağın kalkması din hürriyetini sağlamıyor ve başörtüsü mağdurlarının yarasına merhem olmuyor; yani mesele çözülmüyor. Selden kütük kapmaya (başörtüsünü istismar ederek oy almaya) yönelen siyasetçiler şunu iyi bilsinler ki, bu yarım çözüm, bu "mış gibi yapmak" mağdurları ve dindarları üzüyor, öncüleri hakkındaki zanları iyiden kötüye çeviriyor. İktidar da bunu görmeli ve tekrar oyuna gelmemeli, köklü çözüme yanaşmayanlarla ulaşmamalı, çözümü yeni anayasaya bırakmalıdır.

Kimse aksini düşünmesin, bu millet kimin, neyi, niçin istediğini ve yaptığını iyi biliyor, iyi anlıyor, sandık başında da ona göre davranıyor!

Kendileri Kur''an dilini bilmeyen, ilahiyat tahsili görmemiş ve özellikle usul okumamış bazı yazarların ve çizerlerin "başörtüsünün dindeki yeri" konusunda ahkam kesmeleri hanelerine yazılacak ayıp ve kusurdan başka bir sonuç doğurmaz.

Adama bakar mısınız!?

"Başörtülerinizle yaka ve göğüslerinizi de örtün" mealindeki ayeti, "başınızdan alın da onunla göğsünüzü örtün" şeklinde anlamaya, yorumlamaya çalışıyor.

Biri diğerine "Etekliğinle dizlerini ört" dediğinde bundan "etekliğini çıkar veya aşağıya çek, üst tarafın açılsın, dizlerin örtülsün" manasını anlamak ne kadar absürd ise o anlayış da o kadar saçma!

Bir kimsenin böyle bir yorum yapabilmesi için Kur''an''ın bugün, o yorumu yapana gönerilmiş olması gerekir. Böyle olmadığı, Hz. Peygamber (s.a.) hayatta iken Kur''an ona vahyedildiği, diğer ibadetler ve konular gibi Hz. Peyygamber (s.a.) ve ashabı tarafından yorumlanıp uyguylandığı, hangi sözün hangi manaya geldiği konusu açıklığa kavuştuğu halde bütün bunları bir yana bırakarak yukarıdaki saçma yorumu yapabilmek için cesaret kadar büyük cehalet (veya daha başka şeyler) gerekiyor.

Bir de simge konusu var.

Örtünenlerin kahir çoğunluğu inancı gereği örtünüyor; bunda şüphe yok, yapılan araştırmalar ortada.

Eğer başörtüsünü (türban diye bir şey yok, bunu muhalifler uydurdu, başörtüsünün çeşitleri var, işte bunu) simge olarak kullanan birileri varsa onu da "siyasi simge" olarak almak, siyaset kelimesinin çağrışımları yüzünden yanıltıcıdır. Doğrusu "İslam''a bağlılık, bir çeşit islamcılık simgesi" olduğudur. İslam''a bağlı oldukları halde başını örtemeyenler ise "mahelleden beter devlet baskısı" yüzünden istediklerini yapamıyorlar. Eğer dindarlığın uzantısı olan bir simge varsa bunu kullanmak da din özgürlüğüne dahildir.

Bireysel emeklilik
00:0017/10/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Şimdiye kadar ülkemizde bireysel emeklilik ya bir çeşit hayat sigortası şeklinde yaplıyordu veya içinde İslam''a göre meşru/caiz/helal olmayan işlem ve gelirlerin de bulunduğu yatırım fonlarına yatırım yapmak suretiyle gerçekleşiyordu ve bu sebeple biz de "bireysel emeklilik caiz değildir" demiştik.

Şimdi katılım bankaları, içinde haram olan hiçbir işlemin ve gelirin bulunmadığı yatırım fonları aracılığı ile bir çeşit bireysel emeklilik kapısını açmış bulunuyorlar.

Tarafıma gönderilen bilgi notu şudur:

"Bireysel Emeklilik Sistemi ile aslında düzenli gelire sahip olan insanların sağlıklarının ve gençliklerinin yerinde olduğu dönemlerde daha iyi gelir elde edebiliyor olmasına dayalı olarak, emeklilik yıllarında, emeklilik maaşında yaşanan kesintilere dayalı olarak hayat standardında bir değişiklik gündeme gelmeden emeklilik öncesindeki gelir ve yaşam standartını devam ettirebilmesine imkan tanımak adına oluşturulmuş, uzun vadeli yatırım imkanıdır. Örnek, sistem özü itibariyle 10 yıl vadeye dayalı olup, müşteri (süre sonunda) dilerse emekli gibi düzenli maaş alabilir, dilerse tek seferde biriken parasını "varsa" kârıyla birklikte tahsil eder. Ortada sigortadan bahsedebileceğimiz herhangi bir şey söz konusu değildir, özü itibariyle uzun vadeli tasarruf ve yatırım amacı vardır. Ancak lehdarın vefat etmesi halinde, lehdar tarafından önceden belirlediği kişiye (yoksa varislerine) fonda biriken anaparası ve "varsa" kârının ödenmesi (zarar varsa anaparadan mahsup edilir) garanti edilmektedir.

"Burada fon yönetimi mevzu bahis olup, müşterinin aylık ödeyeceği tasarruflarla kurulmuş fonda eskiden hazine bonosu bulundurma zorunluluğu vardı. Yeni mevzuat bu zorunluluğu kaldırmış olup, fonun tamamı kıymetli maden ile (KuveytTürk''ün altın hesabı gibi), İMKB''deki hisse senetleri ile (islami endekse uygun ürünlerle), Gelire Endeksli Senetlerle veya bu üç ürünün karmasından oluşabileceği gibi fonun % 10''unu geçmeyecek şekilde katılım havuzlarında değerlendirilmesine de imkan tanımaktadır. Kısaca hazine bonusu ve repo zorunluluğu ortadan kalktığı için katılım bankaları olarak faize duyarlı müşterilerimize bu ürünü faizsiz bankacılık ilkeleri dahilinde sunma arzusundayız.

Bu üründen yararlanacak müşterilerimize anapara ve getiri garantisi verilmemekte olup, yukarıdaki ürünlerden gelire endeksli senetler hariç tamamı risk içerebiliğinden zarar da sözkonusu olabilir. Bankamızın hizmet alacağı yatırım firması da yukarıda ifade ettiğimiz ürünlere yatırım yaparak fonun varlığını devam ettirecektir. Bunun karşılığında fonun kârı ve zararı fon içindeki müşterilere ait olup, gerek bankamız gerekse yatırım firması fon yönetimi, takibi, raporlanması ve diğer oprasyonel işlemler ve giderleri karşılamak için müşteriden hizmet ücreti alacaktır."

Yukarıda verilen bilgiye göre faizden uzak kalarak yatırım yapmak veya ileride emekli maaşı gibi meşru bir aylık gelire kavuşmak isteyenler, katılım bankalarında başlatılan bu "helal kazanç fonlarına" yatırım yapabilirler. Süre sonunda elde edilecek kâr ve ana para yatırımcıya aylık olarak da ödenebileceği için bu yatırım "meşru bir bireysel emeklilik" işini görmektedir.

Katılım bankalarının bu işteki rolü ve kazancı iki şekilde olabilir:

1.Yukarıda söylendiği gibi hizmet ücreti alabilirler.

2.Fona yatırım yapmak isteyen müşterilerle mudarebe şirketi ilşkisi kurarlar, işi yürütürler ve kârdan pay alırlar.

Tek başına çıkışlar zarar veriyor
00:0021/10/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Çarşamba gününün basınında şöyle bir haber yer aldı: "Adana''da Kanuni İlköğretim Okulu 8. sınıf öğrencisi Tuğba Y. 5 gündür okula türbanla girmek istediği için okul yönetimi tarafından derslere alınmayınca baba Hüseyin Y. Cumhuriyet Başsavcılığı''na suç duyurusunda bulunacağını söyledi."

Muhtemelen ergenlik çağına gelmiş bir kızımızın örtünme emrine uyması, usulüne göre giyinmesi ve örtmesi gereken yerlerini uygun giysilerle örtmesi gerekli ve güzel bir davranış. Ancak aynı durumda olan milyonlarca kızımız var ve bunların da önemli bir kısmı, serbest olsa örtünmek istiyorlar. Velileri de bu isteği inançları gereği destekliyorlar. Yıllardan beri -siyasetçiler bir yana- sivil toplum zaman zaman büyük fedakarlıklara da göğüs gererek örtünme (tesettür) yasağının kalkması için çaba gösteriyor. Bu günlerde hem siyaset cephesinde hem de toplum kesimlerinde yoğun bir şekilde yasağın kalkmasına yönelik faaliyetler var.

Samimi de olsa bir Müslümanın tek başına yapacağı bir çıkış, bir teşebbüs bu çabalara nasıl tesir edecek? İşte bu sorunun herkes tarafından sorulması gerekiyor.

Daha önce idari ve adli mahkemelere başvuruldu, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, hatta AİHM fayda yerine zarar getirdi ve meseleyi düğümledi.

Madem ki milyonlarca mağdur var, böyle münferit (tek başına) teşebbüsler ve çıkışlar yerine oturup enine boyuna konuşmak ve birlikte hareket etmek, zamanı gelmeden bir adım atmamak aklın yoludur.

Bu münasebetle başörtüsünün dindeki yeri konusunu hâlâ tartışanlara ve Ahzâb suresinin 59. âyetine dayanarak Kur''an''da başörtüsünün gerekli olmadığını ileri sürenlere bir daha hatırlatalım:

Zamanında öyle gerektiği için Müslüman ve hür kadınların böyle olmayanlardan ayırt edilmeleri ve bu manada tanınmaları maksadıyla (Ahzâb suresinde) "kadınların, dışarı çıkarken bir dış giysiye (cilbâba) bürünmeleri" buyurulmuştur. Bu ayet tesettür (dince gerekli olan örtünme) ayeti değildir. Örtünme âyeti Nur suresinin 30. ve 31. âyetleridir; bu ayetlerde ve onu açıklayan hadislerde hem başörtüsü vardır, hem genel olarak tesettür vardır, hem mahrem ve namahrem açıklamaları vardır, hem de örtünmenin amacı açıkça ifade edilmiştir.

Filmi bir daha izledik (Uyarmıştım)
00:0022/10/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Şimdi bakalım; ne demiştik ne oldu: 30 Eylül 2010 Perşembe günkü yazımda: “Anayasanın, bundan önce değiştirilen iki maddesi başörtüsü yasağını da ortadan kaldırıyordu; CHP acilen anayasa mahkemesine başvurarak bu iki maddeyi iptal ettirdi. Son değişikliklere karşı çıktı. Baştan beri başörtüsü konusunun çözüm için gündeme gelmesini istemedi, çözüm teşebbüslerini şiddet ve hiddetle engellemeye çalıştı. Şimdi çıkmış “Ben başörtüsü konusunu çözeceğim ve yeni bir anayasa için hiç beklemeyelim, hemen harekete geçelim” diyor. Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu!...

“Oyuna gelmeyelim, bir akrep deliğinden elimizi ikinci kez sokturmak akıl kârı değildir. Eğer anayasanın bütünü değişmeden yine bir başörtüsü yasağını kaldırma düzenlemesi yapılırsa iş -daha önce birkaç kere olduğu gibi- biraz daha çıkmaza girer. Belki de bu isteniyor!”

14 Ekim 2010 Perşembe günkü yazımda:

“CHP ve MHP sözcüleri yaptıkları konuşmalarda çözümü, “üniversitelerde başörtüsü yasağını kaldırmak” ve bazen de “Kamusal alanda hizmet veren değil de alanların başörtülü olmalarını serbest bırakmak” şeklinde ifade ediyorlar. Eğer çözüm dedikleri, destek verecekleri bu ise “çözüm istemiyorlar, selden kütük kapma peşindeler” demektir.”

15 Ekim 2010 Cuma günkü yazımda:

“İyi niyetli siyasetçileri uyarıyorum. Ne zaman bir seçim yaklaşsa başörtüsü konusu “bir oy vasıtası” olarak ele alınıyor; çözüme yanaşmadan olmayacak teklifleri çözüm diye öne sürenler bir yanda, laiklik adına başörtüsüne karşı çıkanları tatmin ederek oy almak isteyenler öte yanda başörtüsü sakızını çiğnemeye başlıyorlar…

“Bu duruma göre çözüm “ergenlik çağına gelmiş kadın ve kızlarımızın nerede olurlarsa olsunlar, mahrem olmayanlar yanında örtünmelerini serbest bırakmaktır.” Bu hürriyeti sınırlayan, azaltan, kısan teklifler çözüm değildir; aldanma, aldatma ve oyalamadır.

“Bir de ideolojik muhalefet (İslam karşıtlığı) var. Bunlar da ufukta bir çözüm ihtimali görüldüğünde harekete geçiyor, işi içinden çıkılmaz hale getirmek, kilitlere yenilerini eklemek için başörtüsü konusunu tartışma alanına çekiyorlar. Seçimlerden sonra yeni bir anayasa hazırlanacak ve bu anayasada mümkün olduğu ölçüde demokarsi dışı unsurlar bulunmayacak ya, bu durumda başörtüsü yasağı da anayasaya aykırı olmacağı ve mesele çözüme kavuşacağı için (bundan korktukları için) harekete geçiyor, “tehlike” kapıya gelmeden tedbir almaya çalışıyorlar.”

Geldiğimiz noktayı da Murat Aksoy''un dünkü Yeni Şafak''taki haberinden hatırlayalım:

“Başörtüsünde son gelişmeler akla 2007 yılında yaşananları getiriliyor. Başbakan Erdoğan İspanya''ya yaptığı bir ziyarette başörtüsü için “velev ki, siyasi simgedir demiş ve serbest olmalı” demişti. MHP''nin destek vermesi ile üniversiteye başörtülü öğrencilerin girebilmesini yasal güvenceye alan düzenleme 411 oy ile Meclis''te kabul edilmişti. CHP yasayı Anayasa Mahkemesine götürmüş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Abdurraman Yalçınkaya ise AK Parti''ye kapatma davası açmış ve en büyük gerekçesi ise başörtüsü düzenlemesi olmuştur.”

Evet, birkaç defa seyrettik bu filmi, çok mu beğendik ki bir daha izliyoruz!?

İyi niyetli siyasetçiler, lütfen başörtüsü konusunu gündeminizden çıkarın ve birçok problemi birlikte çözecek bir anayasanın hazırlanıp kabul edilmesine odaklanın!

Biraz daha sabır
00:0024/10/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Otuz yıla yakındır bu ülkede başörtüsü meselesi (yasağı ve bu yasağın sebep olduğu olaylar, acılar, mahrumiyetler…) var. Mağdurların neler çektiğini, nelere katlandıklarını oldukça yakından biliyorum, bilmek bir yana gözlerimden yaşlar boşanarak, kalbim acıyarak yaşadığım zamanlar oldu.

Garip bir laiklik anlayışı ve sözde demokrasi ile yönetilen bir ülkede yaşadık, düzeni değiştirmek şöyle dursun bu düzen içinde farklı inanç ve hayat tarzlarına sahip vatandaşların istifade ettikleri hak ve özgürlüklerden eşit olarak yaşama talebimiz bile darbelere sebep oldu. Son yıllarda birçok amilin birlikte doğurduğu bir sonuç oluşmaya başladı; din ve düşünce özgürlüğünün teminatı olacak bir laiklik, insan hak ve hürriyetleri temeline oturan bir demokrasiye doğru ilerleme var. Kim ne derse desin "yeterli olmasa da önemli" bir anayasa değişikliği halkın onayını aldı ve şimdi bir yandan bu değişiklerin hazmedilmesi ve uygulanması, bir yandan da daha uygun bir anayasanın hazırlanması safhasını yaşıyoruz.

Bu değişim, normalleşme ve iyileşme süreci önünde birçok engel var. Bu yazıda ikisinin altını çizmek istiyorum.

Ülkenin ve halkın menfaatine olduğu halde kendi zararlarına olan bu değişime karşı çıkan kesim, halkın iradesine ambargo koyacak güçlere ve erklere başvuruyorlar, ülkede kaos çıkarmaya, halkı birbirne düşürmeye çalışıyorlar. Konumuz olan başörtüsü yasağının kalkma ihtimali karşısında telaşa kapıldıkları için "yasak kalkarsa ülkenin başına felaketlerin geleceği" endişesini körüklemek ve alevlemek için şurada burada tertiplere girişiyor, provokasyonlara başvuruyorlar. Bunlara karşı uyanık olmak zorundayız.

İkinci engel de mağdurların sabırsızlığı, tahriklere kapılmaları ve oyunlara gelmeleridir. "Zamanında ve yerinde sabır zaferin ve rahata ermenin anahtarıdır." Bunca zaman sabredildi, bunca zaman acılara katlanıldı, ne olur biraz daha sabredilse, pişmiş veya pişmekte olan aşa su katılmasa, acelecilik, istişaresizlik, tek başına hereketlerle çözüm zorlaştırılmasa!

Kusurlarımız olsa da halk olarak geçmişimizden bize miras kalan Müslümanlığımız ve zengin kültürümüz sayesinde halkımızın irfanı var, herkesi şaşırtan kararları ve toplu davranışları oldu, oluyor. Bu günlerde işte bu irfana, bu sağduyuya, bu "sezgiye dayalı" isabetli karar ve davranışa çok ihtiyacımız var.

Ötekilerin oyunları kadar berikilerin gaflet ve aceleciliği de zararlı olmakta, meselelerimizin çözümünü zorlaştırmaktadır. Bunu kaç kere tecrübe ettik, tecrübeden ders almak en fazla bizim halkımıza yakışır.

İ. Eliaçık"ı dikkat, edep ve insafa davet
00:0028/10/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"İhtiyaçtan fazla mal edinmenin haram olduğunu" söyleyen İhsan Eliaçık aksini iddia edenlere, farklı görüş ve yorumlara sahip olanlara insafsızca yükleniyor. "Süleyman Mülkü" başlıklı yazısında, bizim heyet halinde yaptığımız ve yıllardan beri Suudi Arabistan merkezli Rabıta''nın parasız olarak dağıttığı mealdeki bazı tercümeler dolayısıyla şunları yazmış:

"Çare yok, o kâşaneleri yıkacak, betonları sökecek, mezarlara gömülmüş mesajları gün yüzüne çıkaracağız. Bunu yaparken ciyak ciyak bağırılmasına aldırış etmeyeceğiz. "Yeter geç artık bu konuyu; böcekten, çiçekten, estetikten, metafizikten bahset" hinoğlu hinliğine prim vermeyeceğiz…

Bakın, o dediğinizi "en kral mealler" yapıyor.

Çevirmen heyeti arasında Ali Özek, Hayrettin Karaman, Ali Turgut, Mustafa Çağırıcı, İbrahim Kâfi Dönmez, Sadrettin Gümüş gibi isimlerin yer aldığı, Suud-i Arabistan Krallığı''nın finansıyla hazırlanan mealde Bakara 219 ayet bakın nasıl çevirilmiş: "Sana iyilikte ne harcayacaklarını sorarlar: ''Affetmek'' olduğunu söyle."

(Doğrusu: "Sana neyi infak edeceklerini sorarlar. De ki: İhtiyaç fazlasını.")

Hz. İsa''nın "Ey kör kılavuzlar! Ey engerek soyu!" derken ne demek istediği sanırım anlaşılıyor.

Kraldan alınan dolarlarla hazırlanan meal işte böyle oluyor.

"En kral meal" işte budur!

Çiçek, böcek, estetik, metafizik mi diyordunuz?

Alın, evire çevire okuyun…

Üstelik hemen yukarıda geçen bir ayette de (Sad; 38/32) Süleyman''a (''en kral'' çeviriyle) "Mal sevgisi bana sevdirildi, bu bana Rabbim''i hatırlatır" demiş…

Kur''an''ı "kerim" gözle okumamanın sonu işte budur."…

Şimdi -edep ve insaf dışı ifadeleri sahibine bırakarak- gerçekte ne oldu onu açıklayalım:

1982 yılında hocamız Ali Özek, mealde adı geçen beş arkadaşa, acele olarak Kur''an-ı Kerim''e açıklamalı bir meal yazacağız, "Dünya İslam Birliği" bunu bastırıp parasız dağıtacak" dedi, sureleri taksim etti, mümkün olduğu kadar acele olarak gereğini yaptık, A. Özek hoca hariç hiçbirimiz, diğerlerimizin yaptıklarını okuma fırsatı bulamadık. Meal 1982 yılında on bin adet basıldı ve dağıtıldı. Rabıta daha fazla basmak üzere harekete geçince biz itiraz ettik, "mealin tamamını altı kişi okuyalım, gerekli tashihleri yapalım, ondan sonra basılsın" dedik. Bunu da (yeniden okuma, tashih, iyileştirme işini) birkaç defa yaptık.

1985 yılından itibaren bu meal, önce M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı, sonra Diyanet Vakfı tarafından da defalarca basıldı. S. Arabistan''da yapılan baskılar ise milyon nüshaları çok aştı.

Evet, 1982 tarihli baskıda, bir hocamızın yaptığı meal kısmında, İ. Eliaçık''ın naklettiği gibi isabetsiz bir tercüme yapılmıştır. Ama bundan sonraki baskılarda o meal tashih edilmiş ve aşağıda vereceğim şekli almıştır. Buna rağmen yirmi beş yıl önce yapılan hatalı tercümeyi ele alıp diğerlerine bakmadan ağzına geleni söylemek de neyin nesi oluyor!?

25 yıldır milyonlarca nüshadaki meal ve açıklama şöyledir:

"…Yine sana iyilik yolunda ne harcayacaklarını sorarlar. "İhtiyaç fazlasını" de…." (Bakara.2/219).

"Süleyman: Gerçekten ben mal sevgisini Rabbim''i anmak için istedim, dedi…" (Sâd: 38/32-33).

(…Hz. Süleyman savaş ihtiyacı belirince atların hazırlanmasını ve idman için koşturulmasını emrederek, "Ben bunları dünyada nefsimin hazzı için değil, Allah''ın emrinden ve onun dinini takviye etmek arzusundan dolayı seviyorum" demişti.)

34. ayetin açıklaması da şöyledir:

(Süleyman (a.s.) şiddetli bir hastalığa yakalanmak suretiyle imtihan edilmiş, hastalığı sırasında "cansız ceset" denecek kadar zayıflamış, sonra tekrar sağlığına kavuşmuştu.)

İhtiyaçtan fazla mal
00:0029/10/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sahabe devrinden beri İslam''da özel mülkiyetin sınırı konusu tartışılmıştır. Ebu-Zer el-Gıfârî Hazretleri istisna edilirse sahabenin kahir ekseriyeti ve daha sonraki dönemlerin alimlerine göre meşru olan özel mülkiyetin sınırını şöyle belirlemek mümkündür:

1. Başkası temel ihtiyaçlarını temin edememiş olursa, elinde ihtiyacından fazla malı olan kimsenin bu fazladan, o ihtiyacı karşılaması farzdır; karşılamazsa günahkâr olur.

2. Elinde fazla (nisab miktarı) malı olan kimse, şer''an zengin sayılmayan kimselere malının belli miktarını zekat olarak verecektir.

3. Başta cihad vergisi olmak üzere İslam topluluğunun ihtiyacı sebebiyle meşru ülülemrin koyduğu vergiler ödenecektir.

4. Bu ödemeler yapıldıktan sonra kişilerin ellerinde bulunan servet, meşru yoldan elde edilmiş olmak şartıyla onların mülküdür, haklarıdır.

5. Müslüman ne kadar zengin olursa olsun malını israf edemez. İsraf Müslümanların örf ve âdetlerine göre bilinir, tespit edilir.

6. Serveti atıl bırakmak, ümmetin ve insanlığın ondan -infak, yatırım, üretim, istihdam gibi yollarla- yararlanmasına engel olmak caiz değildir.

Özet olarak verdiğimiz bu bilginin Kur''an ve Sünnet''ten temellendirilmesini, dört arkadaş olarak hazırladığımız ve Diyanet''in yayımladığı Kur''an Yolu isimli tefsirimizde şöyle yaptık:

“Sana içkiyi ve kumarı soruyorlar. De ki: Bu ikisinde insanlar için büyük zarar ve bazı faydalar vardır; zararları da faydalarından büyüktür. Sana neyi infak edeceklerini de soruyorlar. De ki: İhtiyaç fazlasını. Allah sizin için âyetlerini işte böyle açıklıyor ki düşünesiniz.” (Bakara:2/219)

İçki ve kumarın zararından bahsedilip yasaklamaya doğru ilk adımlar atılınca bunları aynı zamanda yoksullara yardım (infak) için vasıta kılan kimseler neyi infak edeceklerini sordular. Allah Teâlâ “Affı infak edin”, yani “İhtiyaçtan artan miktarı veya bu miktardan uygun bir kısmı yoksullara, muhtaçlara verin” buyurdu. İnsanların kendilerinin veya yakınlarının muhtaç olduğu mallarını başkalarına vermeleri zor olduğu için bu teklif edilmedi. Aksine insanların yakınlarına infakta öncelik tanıması birçok âyet ve hadiste emredildi, imkânı olanların bir kısım yakınlarına nafaka sağlaması da ona hukukî ve ahlâkî olarak borç kılındı.

Bu ihtiyaçlar karşılandıktan sonra mal artarsa sahipleri bunu ne yapacaklar?

İşte âyetin ifadesi, amacı ve bu konudaki diğer deliller dikkate alınarak bu sorunun da cevabı iki şekilde verilmiştir: Sahâbeden Ebû Zer el-Gıfârî''ye göre ihtiyaçtan artan malın saklanması, işletilip üzerinden kazanç sağlanması câiz değildir; muhtaçlar bulunduğu müddetçe ihtiyaç fazlası mal onlara verilecektir. İslâm âlimlerinin büyük çoğunluğuna göre ise farz olan servet aktarımı nafaka ve zekâtla sınırlıdır. Bunun dışında kalan infaklar nâfile ibadet hükmündedir; yapana ecir kazandırır, yapmayanı günaha sokmaz. İlgili âyet ve hadislerden, İslâm''ın getirdiği kardeşlik ve yardımlaşma kavramlarından bizde hâsıl olan kanaat ve anlayışa göre toplum içinde temel ihtiyaçlarını temin edememiş insanlar bulunduğu müddetçe bu ihtiyaçları gidermeyen kimseler ihtiyaç fazlası malları sebebiyle sorumlu olacaklardır (ayrıca bk. Zâriyât 51/19).

Yoksullara ve ihtiyaç sahiplerine yardımın yalnızca kumara ve şans oyunlarına veya zenginlerin zekâtına bırakılmayıp daha geniş bir tabana yayılması, şahsî ve ailevî ihtiyaçlarından artan malı, yiyecek ve giyeceği olan kimselerin bunları yoksullara vermelerinin teşvik edilmesi sosyal adaletin sağlanması bakımından çok önemli ve ileri bir adımdır. Bu geniş infak kaynağı kullanıldığı takdirde toplumda temel ihtiyaçlarını sağlayamamış kimselerin kalması oldukça güçleşecek ve nâdirleşecektir.

(devam edeceğim)

Meşru olan servet
00:0031/10/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Aşağıda mealini ve tefsirini vereceğim ayet, kişilerin ihtiyaçlarından fazla mallarını derhal ona muhtaç olan yoksullara dağıtmalarını ve herkesin eşit derecede mal sahibi veya yoksul olmasını hedeflemiyor. Ekonomi çevrimine sokularak herkesin istifade edebileceği serveti, yoksullar veya toplum ona muhtaç iken "atıl bırakarak stoklamanın" meşru olmadığını ifade ediyor. Elbette elinde ihtiyacından fazlası olan, buna muhtaç olana verecek, ama bu vecibe, yoksulların ihtiyaçları karşılandıktan sonra da fazla mal sahibi olmayı yasaklamıyor.

Bir de "ihtiyaç" kelimesini açmak gerekiyor. Elinde şahsi ve ailevi ihtiyacından fazla malı olan kimseler eğer bununla, "toplumun muhtaç olduğu" ticaret, yatırım ve üretim yapıyorsa, bu fazlayı "ihtiyaç fazlası" olarak değerlendirmek doğru olmaz. Aksi halde dağıtma, herkesin eşit derecede yoksul olmasına, sonunda toplumun bağımsızlığını kaybetmesine sebep olabilir.

Allah teâlâ buyuruyor:

"Ey iman edenler! Bilin ki Yahudi din bilginlerinin ve Hıristiyan din adamlarının birçoğu halkın mallarını haksızlıkla yerler ve Allah yolundan alıkoyarlar. Altın gümüş biriktirip Allah yolunda harcamayanları elem veren bir azapla müjdele!/ O gün bunlar cehennem ateşinde kızdırılıp onların alınları, böğürleri ve sırtları dağlanacak: İşte yalnız kendiniz için toplayıp sakladıklarınız; tadın şimdi biriktirip sakladıklarınızı" (Tevbe: 9/34-35)

34-35. İlk âyette önce, Yahudi din âlimlerinden ve Hıristiyan din adamlarından birçoğunun, dini istismar etmek suretiyle haksız kazanç elde ettiklerine ve bu şekilde sağladıkları güçle insanları Allah''ın gösterdiği yoldan alıkoyma çabası içinde olduklarına dikkat çekilmiştir. Bu kimselerin din üzerinden çıkar sağlamalarıyla ilgili olarak, verdikleri hükümler için rüşvet almaları, ilâhî kitapta değişiklik yapıp yazdıkları tahrif edilmiş nüshaları satmaları, Allah katında duaların kabulüne aracı olacağı izlenimi vererek bağış almaları, günah çıkarma karşılığında bir gelir elde etmeleri ve birçok dolambaçlı yollarla kendileri için malî kaynaklar oluşturmaları gibi izahlar yapılmıştır. Allah yolundan alıkoymanın şekli ile ilgili olarak da tefsirlerde, zaman ve mekâna göre değişik çabaların sarfedildiğine dair açıklamalar yer alır (Taberî, X, 117; Reşîd Rızâ, X, 395-402). Âyette daha sonra, topluma iyi örnek olacak yerde kişisel ihtiraslarını bütün değerlerin üstünde tutan bu din temsilcileriyle birlikte, -özellikle o günkü şartlarda– temel iktisadî mübâdele araçları olan altın ve gümüşü stok ederek ekonomiyi durağanlaştıran ve böylece toplumun çeşitli mahrumiyetlere mâruz kalmasına sebebiyet veren kimselerin de acı veren bir azaba çarptırılacakları bildirilmiştir. Müteakip âyette de, bu cezanın ne kadar ağır olacağını gösteren bir tasvire yer verilmiştir. 34. âyette, Allah''ın hoşnut olacağı yollara harcamak üzere mâkul birikim sağlayan kişilerin bu kapsamda düşünülmemesi için konan özel kayıttan, burada, iktisadî hayatın canlılığını sağlayan mübâdele araçlarını sırf kişisel servetlerini artırma amacıyla kilitleyenlerin kastedildiği anlaşılmaktadır. Bu ifadenin tefsiri sırasında Hz. Peygamber''e ve sahâbîlere atfen zikredilen birçok rivayet de, başta zekât ödemeleri olmak üzere gereken vecîbeleri ihmal etmeksizin ve üzerinde kul hakkı bulundurmaksızın servete sahip olmanın buradaki yergi ifadesinin kapsamında olmadığını göstermektedir. İbn Aşûr tefsirinde, esasen âyetin bu konuya sırf servet sahibi olma ve mal stoklamayı yerme veya hayır yollarına harcama yapmayı övme bağlamında değinmediğini, âyetteki tehdit ifadesinin harcama yapmaksızın (ekonominin tıkanmasına yol açacak tarzda) servet biriktirmeyle ilgili olduğunu belirtir (X, 177).

Özür beyanı
00:004/11/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İstanbul dışında bulunduğum ve gazeteye bakma imkanımın da olmadığı bir zamanda dostumuz, Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Görmez hakkında gazetemizde incitici bir yazı çıkmış. Bu olayı bu hafta İstanbul''a dönünce, değerli kardeşimiz M. Fevzi Mutlu''nun bana gönderdiği e-mailden öğrendim ve üzüldüm.

Kendi adıma üzüntülerimi bildiriyor ve haberin intikali, muhbiri, yayımlanması konularında hiçbir bilgimin ve dahlimin olmadığını açıkça ifade ediyorum.

Benim gazete ile ilgim, yazılarımı yazıp internet yolundan göndermekten ibaret oluyor. Yoğunluğum sebebiyle daha fazla ilgilenme imkanı bulamıyorum. Gazetemizin nadiren de olsa üzüldüğüm neşriyat yaptığı oluyor; bunu da kolektif bir işin kaçınılamaz sonucu olarak görüyorum.

Ben sevgili Görmez''i salih bir mümin ve güzel bir insan olarak tanıyorum.

Değerli M. Fevzi''nin de arzusunu yerine getirmiş olmak için mektubundan bazı pasajları aktaracağım:

"15.10.2010 tarihli gazetenizde Diyanet İşleri Başkanlığı''yla ilgili

"Yolsuzluğu Araştıran Müfettişlere Sürgün" başlıklı, isimsiz "İstihbarat Servisi - İstanbul" kaynaklı haberinizi okudum. Haberde adı geçen Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı''nı 28 yıldır tanımam hasebiyle, hayret ve üzüntü içinde bir daha okuduktan sonra, 18.10.2010 tarihi itibarıyla size bu mektubu yazmaya karar verdim.

"Birkaç mülahazamı affınıza mağruren sizlerle paylaşmak istiyorum.

"Yeni Şafak hep itibar ettiğimiz ve haberlerinde titizlik gösterdiğini düşündüğümüz, bu yüzden düzenli evimize girmesine izin verdiğimiz bir gazeteydi. Şimdi diyorum ki; acaba bizim açımızdan zülf-ü yare dokunmadığı, hiç nasırımıza basmadığı, ufak tefek dokundurmaları da biz büyütmeyerek görmezlikten geldiğimiz için mi böyle düşünüyormuşuz?...

"Diyanet İşleri Başkanlığı''nda bir yolsuzluk varsa elbette bu haberdir. Ancak bir Şube Müdürü''nün yetersizliği iddiasıyla ilgili müfettiş inceleme ve soruşturmasından; nasıl, "olmayan rapora" dayanarak Başkan Yardımcısı''nın, hem de yolsuzluğuna ulaştığınız ve bunu haberleştirdiğiniz açıklamaya muhtaç görünmektedir. Çünkü haberin ana noktası"... müfettişlerin Diyanet''in yurt dışındaki camilere kadrosuzluk bahanesiyle imam göndermek için iki görevlinin usulsüz şekilde 2 Milyon Euro yardım topladığını tespit ettiği iddia edildi" ifadesidir. Ancak bu cümleyle ilgili olarak gazetecilikleri konusunda emin olduğumuz sayın Fehmi KORU ve Kürşat BUMİN''in hakemliğine de başvurarak soruyorum: 5N, 1 K nerede?

"Bu kadar vahim bir iddia karşısında; başta Başkan Yardımcısı Mehmet Görmez, Daire Başkanı Ali Dere, Başmüfettişler Dursun Aygün ve Mithat Bilgin ve Müfettiş Yardımcısı Yusuf Şener ile suçlanan Şube Müdürü İsmail Akkurt olmak üzere, iddia edilen olayın taraflarından hiçbirine hiç birşey sormadan bu hadisenin haberleştirilmesi gazetecilik mesleğinin etik ve ilkeleri açısından bir ayıp değil midir? ...

"Bu konuda, hakikat aşkını her şeyin önünde tuttuğunu düşündüğümüz Hayrettin Karaman Hocamızın kanaatine başvurabilirdi, ancak öyle anlaşılıyor ki, gazete, anılan haberlerle ilgili olarak hiçbir çaba göstermeye ihtiyaç duymamıştır. Ayrıca Hocamızın bugüne kadar sessiz kalmasına da serzenmeden geçemeyeceğim. Çünkü hayatı boyunca haksız itham ve iftiralara maruz kalma bakımından Hocamızın da çok sıkıntı çektiğini uzaktan bilen biri olarak, böyle bir haksızlığa önce O''nun feveran etmesini beklerdim.”

Tekrar ediyorum: Sabit ceza (had) olarak recim yoktur
00:005/11/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"İslam''da ne vardır, ne yoktur" konusunda bir dizi yazı kaleme almıştım. Maksadım İslam''ın temiz, güzel, nurlu yüzünü kirli, kara, çatık göstermek isteyenlerin ellerinden bazı fırsatları almaktı. Evet maksadım yalnızca bu idi; modermizmin etkisinde kaldığım, onlara yaranmak, onlar tarafından beğenilmeyi istemek, bu etki altında İslam''ı çağa uyarlamak gibi bir maksadım yoktu. Aslında herkes (yazan da tenkit eden de) yapıp ettiklerinde bazı tesirlerin altında kalırlar ve kimi zaman bunun farkında olmayabilirler. Yapılması gereken şey başkalarının niyetini okumak, psikolojisini deşifre etmeye soyunmak değil, açık ifadelerine bakarak hüküm vermek ve kendini denetlemek, neyin tesiri altında olduğunu keşfetmeye çalışmak ve eğer bu tesir meşru değilse ondan kurtulmaya yönelmektir.

Ben recim konusunda ileri sürdüğüm görüşü "usul dairesinde" delillendiriyorum; yani modernistlerin tesiri altında kalarak usul dışına çıkmıyorum, usul içinde kalarak "İslam''da var mı, yok mu" sorusuna cevap arıyorum. Benim yok dediğime bir başkası yine usul içinde kalarak ve kendince sahih gördüğü delillere dayanarak "var" derse o da onun görüşü, tercihi veya taklidi olur. Tartışmayı bu çerçeveden çıkarıp muhataplarını şuraya veya buraya katmaya çalışmak ilim ve ahlak ölçülerine sığmaz, ayrıca mezmum duygulardan da kaynaklanabilir.

Recim konusunda, şu anda önümüzde üç görüş (açıklama, tercih, yorum) var:

1. Kadim ve ekseriyetin kabul ettiği "İslam''da recim had (değişmez ceza) olarak vardır."

2. Recim Yahudi şeriatında var idi, peygamberimiz bunu birkaç defa uygulattı, sonra Kur''an bu cezayı kaldırdı, yerine evli olsun bekar olsun zina edenlere yüz sopa cezasını getirdi (M. Ebu Zehra).

3. Evli veya dul olarak zina yapanlara uygulanan recim cezası had (değişmez, sabit) ceza değildir, tazir (yönetimin takdirine bırakılmış, gerekli görülürse kaldırılabilir) bir cezadır (Kardavi, ben …)

Birinci şıkkı savunan tenkitçi temelde bir delile dayanıyor: Recim konusunda nas (hadis veya tilaveti neshedilmiş ayet) vardır ve bu nas üzerinde (bu nassın had olarak recim cezsını getirdiği hükmünde) de icma hasıl olmuştur.

Eğer bu istidlal bize göre de doğru olsaydı başka diyecek sözümüz olamazdı. Halbuki bize göre recim hakkındaki hadislerin tartışılmaz olanları "recimin had olduğu sonucuna götürmüyor, tazir olabileceği sonucuna kapıyı açık bırakıyor. M. Ebu Zehra''ya göre ise bu hadisler, celde (yüz sopa) ayeti ile neshedilmiş bulunuyor.

Bizim istidlalimizi destekleyen usul ve füru kitaplarından bazı nakıller yapmakla yetineceğim ve bundan sonra işime bakacağım:

Birçok usul kitabı yanında mesela İmam Şafiî''nin Risalesine bakıldığında icma ile ilgili olarak şu bilgileri alıyoruz:

Sahabe bir hükümde ittifak eder ve bu hükmün delili olan hadisi de açıkça Peygamberimiz''den naklederlerse (O şöyle buyurdu, biz de bunun üzerinde ittifak ettik derlerse) inşallah bu dedikleri gibidir (bunu nas üzerinde icma olarak kabul ederiz). Eğer icma ettikleri hükmün dayandığı delilin Peygamberimiz''e ait olup olmadığı konusu ihtimalli ise bunu, nas üzerinde icma (icma yoluyla nakledilmiş hadis) olarak kabul etmeyiz. (M. Şakir neşri, s.471-472).

Kitab ve üzerinde ihtilaf edilmemiş, ittifak edilmiş sünnet ile hükmettiğimiz zaman "zahirde ve batında hak ile hükmettik" deriz.

Başta tek ravili ve insanların üzerinde ittifak etmedikleri sünnet ile de hükmederiz, bu takdirde "zahirde hak ile hükmettik" deriz; çünkü hadisi rivayet eden tek kişinin yanılması mümkündür.

Sonra icma ve kıyas ile de hükmederiz, fakat bu (bu manadaki icma ve kıyas) ondan (yukarıdaki iki delilden) daha zayıftır, fakat başka çare olmadığından onlarla da hükmederiz; çünkü hadis var iken kıyasa gidilemez…" (s.598-599).

Naşir A. Muhammaed Şakir dipnotunda şu açıklamayı yapıyor: Burada kastedilen icma (zahirde ve batında hak ile hükmetmeye dayanak olan icma) şarabın haram olması, öğle namazının farzının dört rek''at olması gibi dinden olduğu kesin (zaruri) olarak bilinen hükümlerdeki icmadır.

Sükuti icma tartışmalı olduğu gibi sahabeden sonra icmaın vaki olup olmadığı konusu da tartışmalıdır.

Ahmed b. Hanbel''e göre "Herkesin bildiği dînî hükümler (ed-darûrâtu''d-dîniyye)" dışında kalan meselelerde icmâ iddiâsı, "bu konuda muhâlif görüşü olan birisi bilinmemektedir" mânâsına gelir ve muhâlifin bilinmemesi, icmâ''ın bilinmesi demek değildir.

(Devam edeceğim.)

"Recim Yoktur" demiştim
00:007/11/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Pezdevî''nin Usul''üne yazılan Keşfü''l-esrar isimli şerhten :

2/533 vd.

Meşhur haberde (hadiste) manevi bakımdan olmasa da şekil yönünden bir çeşit şüphe vardır. Çünkü bu da aslında haber-i vahidir, ikinci ve üçüncü nesillerde yalan üzerine birleşmeleri düşünülemeyecek kadar çok kişi tarafından rivayet edildiği için manevi bakımdan mütevatir gibi kabul edilmiştir. Bazı Şafiîlere göre bu da haber-i vahide katılır ve ancak zan ifade eder… Hanefilerden İsa b. Eban ve daha başka bazılarına göre meşhur hadis ile mutlak nesih caiz değildir, ama ona denk olan "Kur''an hükmüne ek yapmak" caizdir.

2/536

Haber-i vahid amelde delil olur, ama ilim ifade etmez. Bazılarına göre ise haber-i vahid ile amel caiz değildir.

2/545

Gazzali der ki: Haber-i vahidin ilim ifade etmediği kesin olarak bellidir…

3/42

Fukahanın çoğuna göre haber-i vahid ile had sabit olur (had denilen belli ve değişmez cezalara bu haberler delil teşkil eder). Ebu''l-Hasen el-Kerhi ve Şemsü''l-eimme''ye göre ise haber-i vahid had için delil olamaz. Haber-i vahide şüphe vardır ve hadler şüphe üzerine düşer, uygulanmaz.

2/534

Meşhur haber ile Kur''an nassına hüküm eklenebileceğinin örneği recimdir. Evli veya dul (muhsan) olan zâniye recim cezası uygulanacağı Peygamberimizin Mâiz''i ve daha başkalarını recmetmesi ve şu hadise dayanır: Dul ile dul zina ederse yüz sopa vurulur ve taş ile recmedilirler.

"Zina eden erkek ve kadına yüz sopa vurun" mealindeki ayet evli, dul ve bekar olanların tamamına aittir. Recim hadisiyle muhsan olanlar çıkarılıp onlara recim var denince mana ve hüküm bakımından nesih gerçekleşmiştir.

Buna tahsis denemez; çünkü tahsiste tahsis eden nas ile tahsis edilen nas aynı zamanda gelecek ve aynı güçte olacak; recim hadisleri ile sopa ayeti arasında bu şartlar gerçekleşmiş değildir. Recimi inkar edenler takfir edilemezler (onlara kafir oldunuz denmez", tadlil edilirler (dalalete düştünüz denir)

3/280

Şöyle de dendi: Dulun recim cezası haber-i vahidin ayeti tahsis etmesi ile oldu; çünkü haber-i vahid ayeti neshedemez ama tahsis eder.

Yahut (şöyle de denebilir): "Allah onlar için bir yol gösterinceye kadar…" mealindeki ayet mücmel (açıklamaya muhtaç) idi, sünnet recimi getirerek ayeti açıkladı, haber-i vahid (tahsis ve nesih yapamaz ise de) açıklama yapabilir.

3/263 vd.

Fukahanın çoğuna göre mütevatir hadis ile Kur''an nassı tahsis edilebilir (Kur''an ayetinin getirdiği hükmün kapsamı daraltılır, bazı kısımlar dışarıda bırakılır). İmam Şafii, ehl-i hadisin çoğunluğu ise mütevatir hadis ile de ayetin neshini caiz görmezler.

Kur''an''da "evli veya bekar olarak zina edenlere yüz sopa vardır, bunu nesheden bir başka ayet de yoktur. Şu halde muhsan olanların hem yüz sopa yiyeceği hem de recmedileceği hakkındaki hadis (haber-i vahid) bu ayeti neshetmiş oluyor diyenlere karşı Hz. Ömer kaynaklı bir rivayete dayanılarak "Hayır, bu hadis ayeti neshetmiş değildir, çünkü hadis haber-i vahidir (meşhur değildir), onunla bilittifak ayet neshedilemez. Ayeti bir başka ayet neshetmiştir, bu ayet "zina eden yaşlı kadın (şeyha) ile yaşlı erkeği (şeyh) taşlayın" mealindedir, ama bu ayet Kurân''da yoktur, lafzı (tilaveti) neshedilmiş, hükmü kalmıştır" şeklinde cevap verilir".

Evli olsun bekar olsun zina edenlerin evlerinde hapsedilmesini emreden ayet, yüz sopa ayeti ile neshedilmiş, sonra recim hadisi ile muhsan zaniler tahsis edilmiştir; çünkü haber-i vahid ile nesih değil ama tahsis caizdir" diyenler de olmuştur. (Buraya kadar naklettiğim ifadeler arasındaki çelişkilere, recimin neye dayandığı konusundaki tereddütlere dikkat çekmek isrerim. Ayrıca Hz. Ömer''den nakledilen "şeyh ile şeyha zina ettiklerinde…" söz de metin yönünden tenkit edilmiştir.)

Serahsî Mebsut"ta diyor ki
00:0011/11/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

10/478

Zinanın cezası başlangıçta zina edenleri evlerinde hapsetmek, ayıplamak ve incitmek (eziyet etmek) idi. Sonra bu ceza şu hadisle neshedildi:

“Benden hükmü öğrenin (alın, benden alın; Allah onlar için vaad ettiği yolu gösterdi: Bekar ile bekar zina ettiğinde yüz sopa ve bir yıl sürgün, evli (veya dul) ile evli zina ettiğinde yüz sopa ve recim.”

Bu hüküm (hadis) Nur suresinden (yüz sopa ayetinden) önce idi. Sonra yüz sopa ayeti gelince önceki hüküm (hadis hükmü) neshedildi, evli olmayanların zinasına yüz sopa, evli olanlar için ise recim sabit kaldı. Yüz sopa cezasında alimlerin ittifakı vardır. Recim ise sünnet ile sabittir ve bunu Haricîler kabul etmezler; çünkü onlar, mütevatir olmayan sünneti kabul etmiyorlar.

Hadiste evlilerin zinası için yüz sopa ve recim deniyor, bize (Hanefilere) göre recimle birlikte yüz sopa cezası had olarak meşru değildir. Peygamberimiz''in uygulattığı recimlerde yüz sopa uygulanmamıştır. Maksat zinayı engelleyici bir ceza uygulamaktır, recim bunun için yeterlidir, bunun yanında yüz sopanın faydası yoktur, faydası olmayan bir şey de had olarak meşru olmaz…

10/493-95

Hadiste geçen “bekarın zinası için yüz sopa ve bir yıl sürgün” cezasının bir yıl sürgün kısmı da -biz Hanefilere göre- yüz sopa ile bileştirilmez (ikisi birden uygulanmaz). İmam Şafiî''ye göre ikisi birden uygulanır. Çünkü Hz. Peygamber, Ebu Bekir ve Ömer hem sopa hem de sürgünü birlikte uygulamışlardır.

Bize (Hanefilere) göre ayette geçen yüz sopa zina cezasının tamamıdır, eğer buna bir de sürgün eklenirse haber-i vahidle ayetin hükmüne ekleme yapılmış olur ve bu nesih demektir.

Ayrıca şöyle hadisler de vardır:

Peygamberimiz''e zina yaparken yakalanmış bir bekar getirilmişti, “Yüz sopa vurun” dedi, “Onun bedeni buna dayanmaz” dediler. “Üzerinde yüz taze sürgünü bulunan bir dal alın onunla bir kere vurun” buyurdu. “Sonra da sürün” demedi. Eğer sürgün cezası had olsaydı zor/eziyetli de olsa onu uygulardı.

İçki içen birisi sürgün edilince dinden döndü ve Bizans''a sığındı. Bunun üzerine Hz. Ömer “Vallahi bundan sonra hiçbir kimseyi sürgüne göndermem” dedi. Eğer sürgün had olsaydı böyle demezdi.

Sopa ve sürgün başlangıçta idi, sonra Nur suresi (yüz sopa cezası) gelince sürgün kaldırıldı (neshedildi).

Biz (Hanefiler) diyoruz ki, bir kimse için sürgün cezası sabit olsa bile o, (had değil) tazir yoluyla tevbe edinceye kadar hapse atılır.

Sürgün fayda zarar hesabına göre tazir olarak uygulanır.

Burada dikkat edilmesi gereken bir husus da “Hz. Peygamber, Ebu Bekir ve Ömer sopanın yanında sürgünü de uyguladılar” rivayetine rağmen Hanefîlerin “sürgün had değildir” demeleridir.

Buraya kadar yaptığım aktarmalar “recim cezasının meşhur hadise dayalı had olarak sabit olduğu” iddiasının tartışma dışı olmadığını ortaya koymaktadır.

Aşağıda nakledeceğim tarihi bilgi, Osmanlı''da recimin -en azından bazı dönemlerde- tazir çeşidinden bir ceza olarak kabul edildiğine delalet etmektedir.

D.E. İlahiyat Fak. Öğr. Üyesi sayın İsmail Acar''ın tespitine göre (Fak. Der. Sayı XIII-XIV, İzmir 2001, ss. 53-68 ) “Fatih''in “Kanun-ı Sultanî” adlı kanunnamesinin ilk maddesinde; zina eden evli bir erkeğin suçuna sadece para cezası verilmektedir. II. Beyazıt Kanunnamelerinde de ibare aynı şekildedir. Yavuz Sultan Selim''in (1512-1520) Kanunnamesi ile birlikte, zina cezasını düzenleyen kanunname metnine; “siyaset olunmadığı takdirce” ibaresi girmiştir. Kanunî''ye ait Kanun-ı Sultanî ''de ise bu ibare; “lakin ala vechi ''ş-Şer'' recm kılmalu olmasa” şeklini almıştır. Bu ibare bazı Kanunî''ye ait fermanlarda da yoktur... Hatta İslam hukukçularının takdir ettiği zina suçuna verilen recm cezasının ilk kanunname metinlerinde hiç zikrinin geçmemesi, kanunnamelerde ilgili cezaların onun yerine ikame edildiği fikrini savunanları desteklemektedir.”

.YÖK Başkanı"na teşekkür
00:0012/11/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

YÖK Başkanı Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan''ın Anadolu Ajansı''nı ziyaretinde yaptığı konuşmayı okuyunca içimden geçen takdir, hasret ve dua cümlesi şu oldu: Bu ülkeye işte böyle Öz-canlar lazım. Hakim değil hadim devleti temsil eden, halkının değerleriyle bütünleşmiş, ilmi yetkinliği yanında başarılı idareciliği sayesinde düğümlenmiş problemleri çözen, şov yapmayan, kendini ön plana çıkarmayan… Yusuf Ziya Bey gibi ilim ve idare adamlarına, aydınlara ihtiyacımız var.

Eğer bu ülkenin aydınları, ilim adamları, bürokratları sayın Özcan gibi davransalardı birçok konu siyasetçilerin eline düşmez, rezil kepaze olmaz, istismar edilemez, kamplaşmalara sebep teşkil etmezdi.

YÖK yıllardan beri var; problem çözmek yerine problem çıkarmakla meşgul olan yöneticiler geldi geçti. Sayın Başkan Özcan ve ekibi ise birçok önemli iş yanında -başkanın da önemli bulduğu- şu işleri başardılar:

-Öğretim üyeleri dışındaki elemanların üniversiteye alınmasıyla ilgili önemli bir düzenleme yaptılar. (Ama maalesef Danıştay bu güzel düzenlemeyi durdurdu).

-Getirdikleri Farabi Değişim Programı öğretim üyelerinin ve öğrencilerin Türkiye sathında mobilitesini sağlayacak.

-Performansa dayalı bir ödüllendirme sistemi üzerinde çalışılıyor; bu sistem uygulandığında çalışan ve üreten ödül alacak, çalışmayan mahrum kalacak.

-Rektörlerin tayin sıralamasında bir çeşit rektör karnesi geliştirdiler. Bir rektörün 4 yıllık hizmetine bakıp ne kadar başarılı olduğunu değerlendiriyorlar.

Başkan biraz da yakınarak şu açıklamayı yapıyor: "Ama bunu dışarda bilmedikleri için diyorlar ki ''üçüncü sıradaki adayı birinci sıraya çıkarttılar.'' Biz karnesine bakıyoruz, gazeteciler siyaseten zannediyorlar".

"YÖK Başkanlığı''na geldiğinizde en önemli sorun olarak katsayı ve başörtüsünü mü görüyordunuz?''" sorusuna sayın Başkan şu cevabı veriyor: "İkisini görüyordum, ikisi de hallolmuş durumdadır. Mümkün olduğu kadar insanları tatmin edecek derecede halloldu. Yüzde yüz olmadıysa bile katsayıda küçük birşey kaldı. Başörtüsünde de itiraz eden bir tane üniversite bile olsa yüzde yüz bir konsensüsten bahsedilemez ama çok yüksek oranda bir konsensüsle kabul edildi diyebiliriz."

YÖK''ü muhalif parti haline getiren yöneticiler döneminde yapılan haksızlık ve yanlışlar saymakla bitmez de burada birini hatırlatmadan geçemeyeceğim. Sırf ideolojik bağnazlık yüzünden aldıkları bir karar ile -özellikle- İslam ülkelerinde öğrenim görmüş mezunların diplomalarının denkliğini iptal ettiler. Bununla yetinmeyip Türkiye''ye dönmüş, burada yüksek lisans veya doktora imtihanını kazanmış, ders veya tez dönemine geçmiş ilim yolcularının da lisans üstü öğrenim haklarını -geriye dönük bir tasarrufla- ellerinden aldılar. Yeni YÖK döneminde ise "eksik derslerin tamamlanması yoluyla" bu mağduriyet de giderildi.

Sayın başkana ve çalışma arkadaşlarına candan ve yürekten teşekkür ediyor, başarılarının devamını diliyorum.

Kıyafet Hürriyeti
00:0014/11/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İddia şu: İnsanlar örtünme, açılma, kiyafet seçme konularında serbest olsunlar, kimse onlara baskı yapmasın; bunun olabilmesi için de 18 yaşına kadar ana babalar onların örtünme (tesettür) ve kıyafet seçme isteklerine, tercihlerine müdahale etmesinler.

Bu iddia şu varsayıma dayanıyor:

İnsanlar 18 yaşlarına kadar başkalarının tesirlerine açıktırlar, akılları ermez, direnme güçleri yoktur, ama bu yaştan sonra kimsenin tesiri altında kalmazlar, seçimlerini hür olarak yaparlar.

Bu varsayım gerçeğe uymadığı için iddia da dayanaktan yoksun kalmaktadır.

Doğru olan, hayatın gerçeğine uygun bulunan durum şudur: İnsanlar her yaşta, her konuda başkalarının (etki alanlarının) tesirine açıktırlar. Bütün tercihlerinde akıl ve iradelerini etkileyen, yönlendiren amiller, güçler, etki odakları vardır. Bütün bunlara karşı direnecek ve yalnızca akıl, vicdan ve imanlarının emrettiğini yapacak insanlar nadirdir, ayrıca akıl ve vicdan da hür olarak oluşamaz.

Kıyafet örneğini alalım.

Erkek olsun kadın olsun kıyafet seçenler, rengi, şekli, ölçütleri bakımından önce modanın tesiri altındadırlar. Arkasından iklim şartları, örf, adet ve âdâb gelir.

Hürriyeti kişinin akıl ve vicdanına göre serbest iradesiyle seçim yapma imkanı olarak tanımlasanız bu takdirde akıl ve vicdanın nasıl oluştuğunu, beyaz kâğıdın (fıtratın) kimler tarafından nasıl doldurulduğunu düşünmeniz gerekir.

İnsanların temel değerlerle ilgili inançları ve önkabulleri vardır. Bu dindarlar için de, dinsizler için de sözkonusudur. Bütün seçimler (adına akıl deyin, vicdan deyin, iman deyin) işte bunların, önceden kabullendiği temel değerlere tâbidir; mutlak hürriyet diye bir şey yoktur.

Sözü örtünmeye getireceğim.

Türkiyede resmi ve genel eğitim ülkenin özel ideolojisi, buna ek ve bununla sınırlı olarak demokrasi ve insan hakları çerçevesinde planlanıyor ve uygulanıyor. İnsanlara bir yandan modernizm bir din gibi telkin ediliyor, diğer yandan -modernizmin uzantısı olarak- dinin etkisine karşı tavır alınıyor, hayat alanlarının dinden arındırılması için özen gösteriliyor. Çocuklar ve gençler 18 yaşlarına kadar işte bu baskın etki altında yetişiyorlar.

Peki hürriyet nerede?

Kamusal alanda tesettürü yasakla, öğretmenin başını zorla aç, medya ve sanat yoluyla örtünmeye karşı etkili bir propaganda yürüt, örtünenleri öcü böcü olarak göster, bütün bunlar baskı olmasın, hürriyete aykırı olmasın, bütün bunlara dayalı olarak çocuğun ve gencin seçimi "hür seçim" sayılsın, ama sıra dindar ebeveynin inancına göre çocuğunu eğitmesine gelince "baskıdan, insan haklarından" söz edilsin! Bu düpedüz çifte standarttır.

Bugün ABD gibi ülkelerde ana babaların çocuklarını devletin, başka inanç ve ideolojilerin etkisinden uzak tutabilmeleri için okula göndermeme, evlerinde ders verip/verdirip imtihanlara sokarak öğrenim yaptırma hakkı tanınmıştır.

İnsan hakları belgelerinde de ana babalara, çocuklarını kendi dini inancına göre eğitme hakkı verilmiştir.

Çocuk hiçbir yerde hür değildir (büyüklerin hür olup olmadıkları da tartışmaya açıktır), eğer bir telkin, bir yönlendirme, bir eğitme olacaksa bırakın da bunu ana babalar yapsın ve onlar seçsinler.

Not: Kurban Bayramınızı tebrik eder, dünyamız ve ülkemiz için hayır ve berekete vesile olmasını Mevlâ''dan dilerim.

Veda Hutbesi ve İnsan Hakları
00:0018/11/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sevgili Peygamberimiz (s.a.) hicretten sonraki onuncu yılda hac ibadetini ifa ettiler. Rivayetler bu hacda 100-140 bin civarında insanın bulunduğunu ifade ediyor.

Peygamberimiz bu hac ibadetinin çeşitli merhalelerinde halka hitap ettiler; özellikle Müzdelife, Arafat ve Mina''da hutbeler irad buyurdular, bu hutbelerinde önemli buldukları hususları tekrarladılar. Bugün ellerde dolaşan "Veda Hutbesi" bu hitapların toplamıdır.

Bir hitabında "İyi dinleyin, belki bu yıldan sonra bu mekanda sizinle bir daha buluşamayacağım" dediği için birçok sahâbî O''nun artık Rabbine kavuşma zamanının geldiğini ve bu hitabın "bir veda konuşması" olduğunu anlamışlardı.

Bilindiği gibi vahiy yaklaşık yirmi üç yıl sürdü; bu arada bir yandan ilk muhatap topluluğun ihtiyacına cevap verenler yanında daha çoğu dünyanın sonuna kadar gelip geçecek insanların ihtiyaçlarını karşılayan bilgiler ve hükümler gelmiştir. Bunların tamamı Kur''an-ı Kerim''de toplanmış, Hz. Peygamber''in sünneti de gerekli açıklamalarla rehberliği tamamlamıştır. Veda Hutbesi ise İslam inkılabının ana çizgilerini insanların dikkatine pekiştirerek sunan bir beyanname olmuştur.

İnsan hakları ile ilgili açıklamalar, antlaşmalar ve beyannamelerin tarihçesinden söz edenler belki de kasıtlı olarak bu muhteşem hutbeyi görmüyorlar ve başlangıç olarak Magna Karta''yı alıyorlar.

"Büyük Özgürlükler Sözleşmesi" manasına gelen Magna Karta 1215 yılında Papa III. İnnocent, Kral John ve onun baronları arasında imzalanmış olup "kralın bazı yetkilerinden vazgeçmesi, kanunlara uyması ve hukukun üstünlüğü" hükümlerini getiriyordu.

Magna Karta''dan sonraki önemli insan hakları belgeleri şunlardır:

Virjinya Haklar Beyannamesi (1776)

Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi (1776)

İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi 1789-91

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (1948).

Bunların en eski olanı Magna Karta olduğuna göre Veda Hutbesi bu sözleşmeden 583 yıl önce ilan edilmiş bir "insan hakları beyannamesi"dir.

Kralların, meclislerin, milletler topluluğunun imza ve ilan ettikleri bildirgelerde eksikli fazlalı bir kısım haklar ve özgürlükler yer alıyor; ancak bunları yine insanlar düşünüp ortaya koydukları için müeyyidesi zayıf oluyor, hakların tayini ve tatbiki güçlülere bağlı bulunuyor. Bugün üzerinde yaşadığımız şu dünyada zayıflara en büyük kötülüğü, haksızlığı -üstelik uygar oldukları iddia edilen- güçlü ülkeler (ABD, Avrupa, İsrail, Çin, Rusya…) yapıyor.

Ulusların içinde de zenginler, güçlüler, arkası olanlar haklı haksız istediklerini alıyorlar, zayıflar ise bunlara katlanıyorlar.

İlan edilen insan hak ve özgürlüklerinin -bize göre- ikinci eksik ve zayıf noktası muhtevası ve amacı ile ilgilidir. Muhtevasında haklara ağırlık verilmiş, ödevler gölgede kalmıştır.

Amacı ise insanı, bütün kabiliyetleri (bunun içinde iyisi de kötüsü de vardır) ile hür ve serbest bırakmaktır, erdemli bir insan topluluğunu değil, neredeyse mutlak manada hür bir inan topluluğunu gerçekleştirmektir. Bu hürriyet anlayışında bir gün dünyada eşcinsellik, ana babayı tanımamak, ensest ilişki yaygın hale gelse ve insanlar bunları tabii karşılasalar mesele yoktur, insan hakları sözleşmeleri amacına ulaşmış sayılır.

Ya peki Veda Hutbesi (İslam''ın insan hak ve özgürlikleri anlayışı) nedir?

Bunu -Veda Hutbesi çerçevesinde- yarın açıklamaya çalışalım.

Veda Hutbesi ve İnsan Hakları (2)
00:0019/11/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Biz Müslümanlara ve daha önce gelip geçmiş peygamberlerin tebliğ ettiği dinlere göre insanı Allah yaratmıştır. Allah abes (manasız, hikmetsiz, saçma) şeyler yapmayacağına, O''nun her emrinde, her fiilinde, her tasarrufunda hikmet bulunduğuna göre (O''nun bir güzel adı da Hakîm''dir), insanı da yaratıp bu dünyaya atmış değildir (“İnsan başıboş bırakılacağını mı sanır”; Kıyame: 75/36). Yaratan, insanın bu dünyada, kabiliyet ve imkanlarını hür olarak “iyilik, güzellik ve hayır” için kullanmasını, peygamberlere kulak vermesini, şeytana ve tedîb edilmemiş nefse uymamasını, kendi kesbi ve Yaratan''ın lutfu ile iki cihanda saadete ermesini istemiştir. İnsanın bu hedefi (yaratılış hikmetini) gerçekleştirebilmesi için hür olması ve elinde bazı imkanların bulunması gerekir. İşte İslam''da insan hak ve hürriyetleri, bu hedef göz önünde tutularak verilmiş, hürriyetin sınırları da buna göre çizilmiştir. Bugün adına “temel veya insan olmaya bağlı haklar” denilen kısım, İslam toplumunda yaşayan her insana (kadın erkek, Müslüman gayr-i Müslim, dinli dinsiz…) tanınır. Kamu hizmetleri, vatandaşlık, evlenmede denklik gibi bazı hak alanlarında insan olmaktan başka nitelikler aranır; bu nitelikleri taşıyanlara, bu “liyakate, ehil olmaya, hak etmeye bağlı” olan haklar da verilir. Bir gayr-i Müslim “İslam ülkesi vatandaşı” yaşama, düşünce, inanç, mülk edinme, seyahat, özel hayatın korunması, ekonomik faaliyet…” gibi temel (insan olmaya bağlı) haklardan Müslümanlar gibi yararlanır. Ama sıra mesela devlet başkanı veya ordu komutanı, hakim olmak gibi kamu hizmetlerine geldiğinde Müslüman olmayanlar bu vazifelere ehil kabul edilmezler.

Laik/seküler sistemlerde de mesela vatandaş olmayanlara, sabıkası teniz olmayanlara, belli bir yüksek tahsil yapmış olmayanlara… bu haklar tanınmaz.

Bu girişten sonra muhteşem ve mübarek Veda Hutbesi''ne dönelim ve dünyada “insan hakları” konuşulmaz iken Son Peygamber''in (s.a.) dilinden ilan edilen ve Allah tarafından insanlara bahşedilen haklara bakalım:

“Ey insanlar, Rabbiniz birdir, babanız da birdir. Hepinizin soyu Adem''e çıkar, Adem ise topraktan yaratılmıştır. Allah katında en değerli olanınız en takvalı (hayatını Allah rızasına uygun yaşama bilinci, azmi ve titizliği içinde) olanınızdır. Bu takva ölçüsüne bağlı olan değer dışında Arap olanın, başka ırk ve kültürlere mensup olanlardan üstünlüğü yoktur.”

Tek medeniyet olduğu, insanlığın o medeniyete intisap ederek medeni olabilecekleri iddia edilen Batı medeniyeti hâlâ bu noktaya gelemedi. İnsanların eşit olduğunu ilan eden ilk belgeler ancak 18. Yüzyıl''da yazıldı, kabul edildi, ama hâlâ fiilen çeşitli sebeplerle birçok ayrımcılık hüküm sürüyor, bu belgelerde kadın yoktu (hayli zaman sonra girdi), bu belgelerde eşitliğin temel gerekçesi ile üstünlüğün makul ölçütü eksikti, hâlâ eksik.

Hutbedeki ifadeye göre herkes eşittir, üstünlük ancak takvadaki üstünlük ile olur, hiçbir kimse kendi takvasının başkasına göre daha üstün olduğunu iddia edemeyeceği için –takva bakımından da- bir ayrışma, bir “kendini üstün görme” durumu yaşanmaz. Temel haklar bakımından Müslümanlara eşit olan gayr-i Müslimlerin dini değerlendirme ve Allah katındaki derece bakımından Müslümanlardan aşağıda olmaları objektif bir kıstasa dayanır ki, bu da apaçık inkardır (İslam''a iman etmemektir.). İslam topluluğu içinde fasık denilen ve açıkça günah işleyen kimselerin, sabıkası temiz olanlardan daha aşağı derecede olmalarının sebebi de yine objektif, elle tutulur gözle görülür olan ihlallerdir, kırmızı çizgileri çiğnemektir.

(Devam edeceğim).

İnsanın Hak ve Ödevleri
00:0021/11/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Veda Hutbesi''nde Peygamberimiz (s.a.) diyor ki, "Allah''a isyandan uzak durmanızı, O''na itaat etmenizi tavsiye ve teşvik ediyorum. Size iki şey bırakıyorum; bunlara sarıldığınız müddetçe doğru yoldan sapmazsınız: Allah''ın Kitabı ve benim Sünnet''im (yine Allah''ın verdiği bilgiye dayanarak yaptığım açıklama ve uygulamalarım)".

Temel kaynak olarak bu iki vahiy ürünü var, alimler ve yöneticilerin ihtiyaca göre bu iki kaynağa dayalı ictihadları da zorunlu değişim ile dinin paralel gitmesini, değişimin bozulma ve sapma şeklinde olmamasını sağlıyor. Bunlara devlet başkanı, seçkinler, alimler, soylular ve dağdaki çobana kadar herkes uymaya mecbur; işte bu manada bir hukuk devleti.

"Bir suç işleyen onu kendi aleyhine işlemiş olur."

"İlki benim yakınlarıma ait olmak üzere İslam öncesinden kalma kan davalarını (öç almak için masum insanların öldürülmeleri geleneğini) kaldırıyorum"

"Suçludan başkası suçtan sorumlu tutulamaz." Bu ifade, başka milletlerde asırlarca sonra uygulanmaya başlanan "suçun şahsiliği" ilkesini getiriyor.

"Dokunulmazlık ilan ettiğiniz aylar, günler ve Harem bölgesi gibi can, mal, namus ve şerefleriniz de dokunulmazdır".

"Müslüman müslümanın kardeşidir; kardeşi helal etmedikçe onun hiçbir şeyi helal olmaz. Kimde bir emanet varsa onu yerine teslim etsin".

"Başta amcam Abbas''ınki olmak üzere İslam öncesine ait faiz alacaklarını kaldırıyorum (faiz ve faziciliğin yasak olduğunu ilan ediyorum); alacaklılar ancak ana paralarını alabilirler; ne size haksızlık edilsin, ne de siz başkalarına haksızlık edin".

Can, mal ve insan onurunun dokunulmazlığı ilan ediliyor, zenginlerin yoksulları, ihtiyaç sahiplerini -faizcilikle- soymaları, sömürmeleri yasaklanıyor.

"Kadınların sizin üzerinizde, sizin de kadınlarınız üzerinde hakları vardır… Zina ve isyan dışında onlara şiddet uygulamayın. Kadınlar hakkında Allah''tan korkun, onlara iyi davranın…"

1789 Fransız Devrimi sonrası ilan edilen insan hakları belgeleri dahil olmak üzere ilan edilen bütün belgelerde erkekler vardır, kadınlar söz konusu değildir. Bu yüzden Olympe de Gouges öncülüğünde 1791 de "Kadınlar için insan ve yurttaş hakları" girişimi başlatılmıştır.

İslam öncesi Arap kültüründe de kadınlar için haktan söz edilmemiştir.

İslam insan olarak ve insanlık değeri bakımından kadınların erkeklere eşit olduğunu ilan etmiş, insan haklarının detaylarında ise değişmez, tabii, yaratılıştan gelen farklılıklara bağlı olarak iki cinsin birbirini tamamlamasını ve hakta denkliğin sağlanmasını istemiştir.

Hür insanların köleleştirilmelerini yasaklamış, kölelik kaynağını yalnızca savaş esirleri ile sınırlamış, bunların da köle edilmemeleri yetkisini devlet yöneticilerine bırakmıştır.

"Şeytan bu topraklarda kendisine tapınılmaktan umudunu kesmiştir, fakat bunun dışında, sizin önemsiz göreceğiniz (dine aykırı) davranışlarınıza da razıdır; dininizi korumak için ondan sakının."

Dini ve hukuku korumak için kanunlar, hak belgeleri ilan etmeler yetmiyor; insanların, "insan üstü, insanları yaratan, onları her ana görüp gözeten… bir Yüce Varlığa" iman ve kulluk etmeleri, O''na itaattan saptıracak iç ve dış saiklere karşı bireyler olarak da direnmeleri, direnç kazanmaları gereki-yor. Peygamberimiz''in bu ikazı dahil olmak üzere Peygamberliği''nden vefatına kadar kesintisiz sürdürdüğü eğitim, dine ve hukuka içten bağlılığı; severek, isteyerek, bir ibadet şuuru içinde itaat etmeyi sağlıyor.

Peygamberimiz (s.a.) müminlere veda ederken yerine bir yönetici tayin etmiyor, yönetici seçimini ümmetin (veya onları temsil edecek olanların) hür seçimine bırakıyor. Seçilenler de hukuka (Kitaba ve Sünnet''e) itaatla yükümlü olacakları için saptıklarında ümmete onları ıslah etme ve bu olmuyorsa düşürme yetkisi veriyor.

Ve bütün bunlar 15 asır önce oluyor.

Müslüman, kadınına şiddet uygulayamaz
00:0025/11/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yapılan sosyal araştırmalar bütün dünyada erkeklerin kadınlara şiddet uyguladıklarını gösteriyor. Ülkemizde bunun oranı üç kadında bir kadın imiş; yani üç kadından biri, erkeklerden çeşitli şekillerde şiddet görüyormuş.

Kadına fiske vurmamış, kadınlara iyi davranılmasını istemiş, ''kadınlarını dövenler iyileriniz değildir'' demiş, "Onlar size Allah''ın emanetleridir, kadınlara iyi davranın, onlarla ilgili olarak Allah''tan korkun" buyurmuş bir Peygamber''in ümmeti olan Müslümanlar için bu oran "korkunçtur" ve "utanç vericidir".

Evine kocasının istemediği kimseleri alan, namusuna leke süren kadınların bile -başka türlü yola gelmemeleri halinde- vücutlarında iz bırakmayacak şekilde cezalandırılmalarına izin veren bir dinin mensupları, yemek tuzlu oldu, suyum gecikti -meşru da olsa- bir talepte bulundu diye (sudan bahanelerle) kadına söven, onu döven, yüzüne gözüne vuran, vücudunu morartan… kimseler günah işlemekte, Allah ve Resulü''ne itaatsizlik etmektedirler.

Namus cinayetlerine gelelim.

Namusa sürülecek lekenin en ileri boyutta olanı kocanın, karısını bir başka erkekle zina ederken yakalamasıdır. Bunu bir sahâbî Peygamberimiz''e (s.a.) soruyor; "öldürsem beni kısas ediyorsunuz, dokunmasam tahammül edemem, ne yapacağım?" diyor. Bunun üzerine mülâane ayeti geliyor. Bu ayete göre karısına zina isnad eden ama bunu yeterli şahitlerle veya itiraf ile ispat edemeyen koca mahkemeye müracaat ediyor, hakim, "yalan söylüyorsam üzerime… laneti olsun" mealinde bir yemini taraflara beşer kere yaptırıyor, yemin sonunda eşleri ayırıyor.

Şu duruma göre İslam''da hukuk hakimiyeti var, herkes bizzat ihkak-ı hak edemiyor, hem hakim, hem de infaz memuru olamıyor. Uygulamaya bakınca ne görüyoruz? Bırakın zina halinde yakalamayı bir şüphe (bazen iftira) üzerine bile anlamadan dinlemeden çeşitli şiddetler, işkenceler ve cinayetler…

Bir başka sakatlık da namusun, iffetin yalnızca kadın üzerinden değerlendirilmesidir. Halbuki İslam''a göre kadın ve erkek eşit derecede iffetlerini korumak, zina yapmamak, karşı cinse kötü gözle bakmamak mecburiyetindedirler. Erkeğin zina yapması (ülkemizde biraz da övgü kokusu içeren çapkınlık) İslam''a göre namussuzluktur, ahlaksızlıktır, günahkârlıktır, fasıklıktır. Erkeğin zinasına en azından göz yummak, kadının ise zinası şöyle dursun bir erkekle biraz serbestçe konuşmuş olmasını cinayet sebebi saymak Müslümanlıkla bağdaşmaz.

Hep söylüyoruz ve söylenmiştir; İslam iki cihan saadeti vaad ediyor, ama sözünü tutana; hem Müslümanım diyen hem de İslam''ın sözünü dinlemeyenlere din ne yapsın?!

Siyasi simge değilmiş
00:0026/11/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Laikliği dindarlar için değil de yalnızca dinsizler için hürriyet olarak anlayanlar, böyle uygulamak isteyenler yıllardan beri başını örten genç kızların baskı altında olduklarını veya siyasi bir aidiyetin simgesi olarak başarını örttüklerini, hatta bir kısmının aldığı yevmiye sebebiyle türban taktığını iddia ediyorlardı. Bir başka iddiaları da başörtüsünün kadınları topluma katılmak ve topluma yönelik vazifelerini yapmak bakımından engellendiği ve toplumda "örtünen-örtünmeyen" ayrışmasına yol açtığı şeklinde idi.

Türkiye İş Kadınları Derneği''nin (TİKAD), Metropoll''e yaptırdığı araştırmada 26 şehirde ''başını örten kadın'', ''başı açık kadın'', ''eşi başörtülü erkek'' ve ''eşinin başı açık olan erkek'' toplam 3 bin 52 kişiyle görüşüldü. Aşağıda önemli kısımlarını aktaracağım araştırma sonuçları, yukarıda sıraladığım "ideolojik bağnazlık kaynaklı" iddiaların asılsız olduğunu ortaya koyuyor:

-Başörtülülerin yüzde 93''ü inançları gereği örtündüklerini ifade ediyorlar. Başı kapalı-açık kadınlar ve erkeklerin yüzde 85''i de kadınların inançları gereği örtündüğüne inandıklarını söylüyorlar. Başörtüsü- nü siyasi sembol olarak görenlerin oranı ise yüzde 1''de kalıyor.

-Başı açık kadınların yüzde 76''sı kadınların başörtüsü nedeniyle eğitime devam edememelerine üzüldüğünü, yüzde 87''si ise başörtülü kadınların kariyer sahibi olmasından rahatsızlık duymayacağını ifade ediyorlar.. Eşlerinin başı açık olan erkeklerin yüzde 86''sı da başörtülü kadınların kariyer sahibi olmasından rahatsızlık duymayacaklarını, yüzde 70''i de başörtülü kadınların eğitimlerini bırakmak zorunda kalmalarına üzüleceklerini beyan etmişler.

-"Başörtüsü ve meslek arasında tercih yapmak zorunda kalsanız, hangisini tercih edersiniz?" sorusuna başörtülü kadınların yüzde 75''i "Başörtüsü" cevabını vermiş. Başörtülü kadınların yüzde 94''ü de başı açık arkadaşları örtünmeye zorlamak gibi bir niyetlerinin olmadığını bildirmişler.

-"Başı açık kadının başı kapalı kadınla problemi yok, başı kapalının da başı açık olanla. Birbirlerinden kız alabileceklerini, çocuklarını evlendirebileceklerini söylüyorlar.

-Araştırmaya göre başörtülü kadınlar daha çok kendi kararlarıyla başlarını örtmüşler, bu kadınların yüzde 96''sı, bu kararı verdiği günlere geri dönse yine de başlarını örteceklerini söylemiş.

Özel iş yerlerinde başörtülü kadınların çalışmasından dolayı herhangi bir rahatsızlık duymayacaklarını söyleyenlerin oranı yüzde 92.

Katılımcıların yüzde 73''ü, bazı özel iş yerlerinde uygulanan başörtüsü yasağını doğru bulmadığını kaydetmiş.

Başörtülüler ile kamu kurumlarında çalışmak isteyenlerin oranı yüzde 87.

Bu sonuçlara göre hürriyet ışığından rahatsız olan yarasalar ve yasakçılar müdahale etmez, ortalığı karıştırmazlarsa topluluk bu problemi kendi aralarında çözmüştür.

İki hayırlı toplantı
00:0028/11/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Geçtiğimiz Cuma günü akşamı "Siret Araştırmaları Merkezi"nin tertip ettiği sîret sohbetlerinin ikincisine katıldım ve Hakanî Mehmed Bey''in manzum Hilye''si ile bu eser üzerine yaptığım bugünkü dilde manzum tercüme çalışması sohbet konumuz oldu. Eyüp''te, merhum Zekâi Dede''nin aslına uygun olarak yeniden yapılmış bulunan konağında (Şimdi merkez''in binası olmuş) yaptığımız sohbete kaliteli bir katılım oldu. Bu sohbetlerin yeni konuşmacılarla devam edeceği müjdesini de okuyucularıma iletiyorum.

Muhammed Emin Yıldırım Hoca ve mesai arkadaşlarının sîret araştırmaları için bir merkez kurmaları, Efendimiz (s.a.) i bütün yönleriyle ümmete tanıtmayı ve hayatımız ile "En Büyük Örneğin" hayatı arasında uyum sağlamayı hedefleyen bu çalışma her türlü takdirin üstündedir; kuran ve destekleyenlerden Allah razı olsun.

Merkez bir de "Sîret Yayınları" faaliyeti içine girmiş. Bana hediye ettikleri iki kitabı da burada kısaca tanıtmam gerekiyor.

M.E. Yıldırım''ın hazırladığı "Hz. Peygamber''in (s.a.) Albümü" isimli kitap bu muhtevası ve şekliyle "ilk eser" vasfını taşıyor. 472 sayfa ve altı bölümden oluşan kitapta Peygamberimiz (s.a.)in anne, baba, dede ve nineleri ile kendisi, çocukları, eşleri, akrabası ve bir demet kutlu ashabı soy kütükleri ve özellikleriyle tanıtılıyor. Kitabın kâğıdından baskısına kadar gösterilen titizlik de muhteva ile örtüşür kalitede.

İkinci, kitabın adı "Siyer Atlası", yazarı Sami b. Abdullah el-Mağlûs, M.E. Yıldırım kitabın Türkçe neşrinde büyük emek sahibi. Büyük kıta 438 sayfa tutan bu eser de Peygamber (s.a.) Efendimiz''in hayatını resimler, haritalar, cetvel ve çizelgeler ile canlandırarak anlatıyor.

Bu neşriyat ve sohbet serisi dışında daha birçok güzel faaliyete yuvalık eden Merkez''in hayırlı ve devamlı olmasını diliyorum.

Dün sabah da MÜSİAD''ın istişare toplantısına katıldım. Bir milletvekilimizin de ifade ettiği gibi yöneticilerin yollarına ışık tutan birçok raporun ve çalışmanın altına imza atmış bulunan MÜSİAD''ın topnatıda dağıttığı 416 büyük sayfadan oluşan "Yükselen Değer Türkiye- Araştırma Raporları", ülkemizin seçkin ilim adamlarına hazırlattırılmış araştırma-inceleme yazılarını ihtiva ediyor. Kitabın bölümleri de şöyle: Uluslararası ilişkiler/Dış politika, ekonomi ve ticaret, kültür.

Değerli başkan Ömer Cihad Vardan''ın açış konuşmasından öğrendiğimize göre MÜSİAD, göksümüzü kabartacak, ümidimizi arttıracak çok önemli ve geniş hudutlu faaliyetler gerçekleştirmiş bulunuyorlar.

MÜSİAD kurulduğunda mensuplarının iş ve faaliyet alanlarına yönelik faaliyetlerin yanında ülkede "üç y" formülüyle ifade ettikleri üç probleme el atmayı karar altına almışlar: Yoksulluk, yolsuzluk ve yasaklar.

Bu toplantıda bu kararın altı yeniden çizildi. Ülkemizin zenginlerinin belli değerlere bağlı bulunan bir gurubunun kurdukları bir büyük derneğin "yoksullukla mücadeleyi" problem edinmeleri bana önemli ve mutluluk verici gelmiştir.

Bu derneğimize de hayırlı çalışmalarında başarılar diliyor, gayret sahiplerini tebrik ediyorum.

Kürt meselesine farklı bir bakış
00:002/12/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Milletimizin (İslam ümmetinin) değerli bir parçası olan Kürt kardeşlerimize ait gösterilen birçok talep ve hedeften söz ediliyor ve bunlar belli bir politikanın adeta ekmeği ve suyu oluyor. Peki işin aslı nedir, bu ayrılıkçı anlayış ve talepler Kürtlerin ne kadarına aittir? Bu soruya “bir cevap” olan ve meselenin çözümü için samimi gayret sarfedenlere faydası olacağını düşündüğüm (altına bir uzman hekim diye imza atmış) uzunca bir mektubu üç yazıda okuyucularımla paylaşmak istiyorum.

…Yazılarınızı mümkün olduğunca takip ederim. Önemli hususlara parmak basıyorsunuz. Allah eksikliğinizi vermesin. Gerçi fazla girmiyorsunuz ama ben bölgeden bir insan olarak ülkenin en önemli sorunu olma özelliğini hâlâ koruyan Kürt sorunu veya Ayrılıkçı Terör Meselesi de denilen konuda sizinle biraz sohbet etmeyi arzu ettim.

Kanaatimce bu meselede bir şey ya kasten eksik bırakılıyor, ya da bilerek atlanıyor. Doğudaki bir evde ve Kürtçe konuşulan bir ailede büyüdüm ve halen burada yaşayan bir insanım. Dolayısıyla meseleyle ilgiliyim. Hem sözünü ettiğim eksikliği dile getirmek hem de konuyla ilgili diğer bazı duygu ve düşüncelerimi sizinle paylaşmak istiyorum. (eğer rahatsız ediyorsam affımı dilerim).

Kime Kürt ya da Türk demek lazım? Kürtçe konuşanlara Kürt, Türkçe konuşanlara da Türk dersek bu doğru olur mu? Bir çok Kürdün Kürtçe bilmediği gibi bir çok Türkün de Türkçe bilmediği ve Kürtçe konuştuğunu hepimiz biliyoruz. Keza Zazaların bir kısmının Zazaca konuştuğunu ama kendilerini Türk olarak tanımladıklarını da biliyoruz. O halde konuşulan dile göre ırk tespiti yapılamayacağını söylemek mümkündür sanırım. Tabii ki kafatası ölçülerek veya vücut yapısına bakılarak da ırk tesbiti yapılamayacağı kanaatindeyim.

Geriye DNA kalıyor. Genetik çalışmalarla etnik köken tespiti yapılıp yapılamayacağı hususu netlik kazanmamıştı ama yakın zamanda bu hususta bir gelişme oldu.

Üç sene önce İtalyanların da ağırlıklı olarak iştirak ettiği Bodrum''daki uluslararası bir simpozyumda (Tarihten Bir Kesit, Etrüskler 2-4 Haziran 2007 Bodrum) gen tahlilleriyle ırkların teşhis edilebileceği belirtilmiştir ve Zaza ile Kürtlerle ilgili çalışmalarda önemli bilgiler elde edilmiştir. Ama nedense bu bilgiler medyamıza yansımamıştır. (O ilmî toplantıda Kürtlerin ve Zazaların gen yapısının en fazla Türklerin gen yapısına uyduğu için medyamızın bu Simpozyuma fazla ilgi göstermediğini düşünmekteyim. Gerçi bilimsel toplantılara basının ilgisi genellikle azdır ama bu toplantının önemi başkaydı, Türkiye''nin en önemli sorunu ile alakalı bilgiler ortaya çıkmıştı. Kürtlerin kökeni ile ilgili tartışmalarda adeta bir kırılma, bir dönüm noktası özelliğini taşıyordu. Çünkü Kürtlerin ayrı bir ırk olduğu iddialarını ters yüz ediyor ve basının da yıllarca doğrulanmamış bu görüşleri yaymakla büyük bir yanılgı içinde bulunduğunu ifşa ediyordu. Simpozyum bildirileri Türk Tarih Kurumu tarafından bir kitap haline getirilmiştir).

Ben ırk peşinde değilim ama illa ki ırk diyenlere bu simpozyum onları mahcup edecek bir cevap teşkil etmiştir.

Küçükken (ve halen) ebeveynlerim hep Türk olduğumuzu söylerlerdi. Biz de kendimizi her zaman öyle bilir, öyle kabul ederdik. Kürtçe konuşuyorduk ama Türk olduğumuza inanıyorduk ve mutluyduk. Bu birlik ve beraberliğimiz, kaynaşmış ve kenetlenmiş halimiz birilerini rahatsız etmiş olacak ki, son yıllarda ırk meselesini önümüze getirdiler ve ısrarla Türk olmadığımızı söylemeye başladılar. Benim Türk, Zaza veya Kürt olmam başkalarını neden bu kadar ilgilendiriyor bilmiyorum. Beni benden daha fazla düşündüklerine inanamıyorum. İlla ki Kürt olduğumuzu bize dayatmalarının başka sebepleri olmalı diye düşünüyorum. Aslında her lafın başında Kürt diyenlerin bir nevi ırkçılık yaptığını da düşünmeye başladım. Hani ırkçılık yoktu? (Sözüm size değil ama bazı İslamcı yazarların maalesef bu kategoride olduğunu görüyorum).

Medyadaki sürekli Kürt vurgusundan dolayı, şimdi şarktaki bir insanın Türk olduğunu söylemesi tuhaf karşılanır oldu. Dün, yani 60-70 sene önce doğudaki insanların belki de yüzde doksanı kökenini merak etmeden, sorgulama ihtiyacını duymadan kendini 72 milyonluk milletin bir ferdi olarak görüyordu ve bundan herhangi bir rahatsızlık hissetmiyordu. Aynı dine mensup olmak ve aynı mefküreyi paylaşmak onlara yetiyordu. Ama son 15-20 yıldan beri etnik yapı lafları ortaya atılınca bazılarında bu merak uyanmaya başladı. Benim etnik kökenim acaba nedir gibi sorgulamalar ortaya çıktı.

Kürt realitesi gibi sözler bu merakı körükledi. İslam ortak paydasını yeterli görmeyenlerin sayısı artmaya başladı. Bölgedeki yayınların hepsi de maalesef Kürtçülerin görüşleri doğrultusunda olduğu için (tahmin edileceği gibi başka görüşlere tahammülleri yok) tabii olarak insanlar bu yayınların etkisi ile kendini başka bir millettin mensubu gibi görmeye başladılar. Dolayısıyla kendini 72 milyonluk milletin bir parçası olarak görenlerin sayısı azaldı. Bugün bu oran herhalde yarı yarıya düşmüştür. Bu gidişle yarın daha da düşecektir.

Kendini Kürt olarak görenlere bir diyeceğim yok ama doğuda kendini Kürt kökenli olarak görmeyen milyonlarca insan da var. Onların sesine maalesef kimse kulak vermiyor. Buralarda herkesin Kürt olduğuna inanması için yoğun bir çaba ve propağanda var. Hepimiz Müslüman olduğumuzdan dolayı aynıyız, ayrımız gayrımız yok diyoruz, etnik kökenin, Kürt ya da Türk veya Zaza olması önemli değil, diyoruz ama gene de illa ki ''siz Kürtsünüz'' diye dayatıyorlar.

Açıkçası Doğudaki Türklerin varlığını tamamen inkar ediyorlar, hatta olanları da imha ediyorlar. İmha edemediklerini ise göçe zorluyorlar. Kürtçülerin baskıları, güya demokrat olarak bilinen kimi aydınların telkinleri, liberallerle bazı İslamcı yazarların da bu gibi propagandalara kapılması sonucu ayrılıkçılık hız kazanmıştır. Açılımdan sonra ise özerklik ve federasyon hedeflerine ulaşacaklarına dair ümitleri daha da artmıştır. Cesaretlendiler. Özerklik verilmez ve Apo da af edilmez ise iç savaş çıkartırız, tehdidini dillendirmeye başladılar.

(Devamı var)

Kürt Meselesine Farklı Bir Bakış (2)
00:003/12/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Doğulu uzman doktorumuz mektubuna şöyle devam ediyor:

Değerli hocam, diyelim ki Bodrum''daki genetik çalışmalardan haberimiz yok, kendi çabamızla geçmişimizi tetkik ediyoruz. Sağlıklı bir neticeye varmak mümkün mü?

Bence hayır, çünkü denedim. Sizin de bildiğiniz gibi 6-7 babadan daha ötesi ile ilgili bilgiler net değil. Zaten nüfus kayıtlarında da bununla ilgili bilgiler bulunmaz. Ben şahsen nüfus müdürlüğünde bu bilgilere ulaşamadım. Mesela 300-400 yüz yıl önceki dedemin ve nenemin isimlerini, nereden geldiğini, hangi dili konuştuğunu, kaç çocuğu olduğunu, bunların kimlerle evlendiğini, nerelere göç ettiklerini öğrenemedim. Onların torunlarının kimler olduğunu hangi memleketlere gittiklerini ve kimlerle izdivaç yaptıklarını da. Belki de genel kültürümüzde -galiba din öğretisinde de- yedi babanın isminin ezberlenmesi öneriliyor ama daha gerisinin üzerinde fazla durulmuyor. Zira o konuda elde edilen bilgilerin yanlış olma ihtimali çok kuvvetlidir. Mesela bölgemizde pek çok büyük aşiret, peygamber soyundan geldiğini iddia ediyor ama buna itibar etmek mümkün mü? (kaldı ki -siz daha iyi biliyorsunuz- Peygamberimiz''in soya değil, yola önem verdiğini sanıyorum).

Sayın hocam siz onuncu dedenizle ilgili olarak bu gibi kesin bilgiler elde edebilir misiniz? Dedem anlattı, o da dedesinden duydu diyerek kati bir neticeye varmak mümkün mü? O halde doğudaki herkesin Kürt olduğunu ve bunların hepsinin de PKK''ya sempati ile baktığını düşünmek yanlıştır. Böyle bir varsayımla çözüm üretmek ise mümkün değildir. Siz de gayet iyi bilirsiniz ki yanlış teşhis yanlış tedaviye sebebiyet vermekte bu da çare olamamaktadır. Ayrıca akrabalık meselesini de önemsiyorum. Biliyorsunuz milyonlarca Türk insanı Kürtle evlenmiş ya da milyonlarca Kürt Türk ile izdivaç yaparak akraba olmuştur. Yani kanlar karışmış, tabiri caiz ise ırkların saflığı ortadan kalkmıştır. Allah insanları farklı farklı yarattı ama mahşere kadar da böyle farklı kal demedi herhalde. Yani -haşa- ırklar saf kalsın, başka ırktaki insanlarla evlenmeyin gibi bir emir yoktur sanırım.

Mesela 500 yıl önce, Çerkes olmayan biriyle evlenen bir Çerkesin çocuğu ve torunları yıllar sonra yüz binlere ulaşarak başka bir milletin evladı olmuş olabilir. Ya da Kafkasya''da bulunan bir Türk bir Çerkesle evlendiyse ve orada yaşamaya devam ettiyse muhtemelen çocukları ve torunları Çerkesleşmiştir. Yani bütün milletlerde de bu gibi karışmışlığın olduğunu söylemeye çalışıyorum. Çerkes ilelebet Çerkes olarak, Kürt ilelebet Kürt, Türk de ilelebet Türk olarak kalacak diye bir şey olmaz. Önemli olan inanç sistemi, kültür, dünya görüşü veya zihniyettir. Şu anda hepimiz bir vatanda, bir bayrak altında, ortak kader, müşterek menfaat ve müşterek kültürün meydana getirdiği tek bir millet halinde, aynı kıbleye dönmüş olarak yaşıyoruz. Çoğumuz bundan rahatsız değiliz. Rahatsız olan birkaç kişi çıktı diye onlara mı uyacağız?

Ezcümle bu birlik ve beraberliğimizi sürdürelim, sık sık etnik köken vurgusunu yapmayalım diyenlere hak veriyorum.

Ayrıca İspanya ya da başka bir ülkedeki özerklik veya federasyon modelinin -zihniyet ve kültür farkından dolayı- bize çözüm olamayacağını düşünüyorum.

Bence kim kendini ne his ediyorsa odur değil mi? Etnik menşee yönelmenin bir anlamı da, yararı da yok. Ama gel gör ki yazarların ve aydınların çoğu böyle düşünmüyor. Doğu ve Güneydoğu''daki herkesin Kürt olduğunu ısrarla vurguluyor ve bizim ırkımızı ileri sürerek- devlet kurmak da dahil- bir takım hak talepleriyle medyada boy gösteriyorlar. Hatta sanki bütün Kürtler aynı amacın peşindeymiş gibi bir varsayımla güya bizim hakkımızı savunuyorlar. Ben bunu yanlış görüyorum.

(Devlet kurma hakkını şimdilik dile getirmemeleri bence zamanlama meselesi yüzündendir. BDP''liler de ısrarla bölünmek istemiyoruz diyorlar ama samimi değiller. Her adımlarının bu yönde olduğunu hepimiz biliyoruz. Akıllarınca halkı kandırıyorlar. Gerçi maalesef buna kanan, onların bölünmeden yana olmadığını, belki (…) bile ayrılıkçı olmadığını düşünenler de var ama çoğumuz işin öyle olmadığının farkındayız).

"Kendini Kürt his edenlerin sayısı üç kişi de olsa onların ırkî taleplerini yerine getirmek lazım" demek doğru mu? Kürtçe üç kelimeden de ibaret olsa ve Türkçe bilmeyenlerin sayısı -tercümana ihtiyaç duyanların sayısı- üç kişi de olsa bu dili eğitime sokalım demek mantıklı ve yararlı olur mu? Bana göre böyle bir mantık doğru olmadığı gibi meselenin çözümüne herhangi bir katkısı da olmayacaktır. Tersine Kürtçüleri daha da azdıracaktır.

Şu anda Kürt nüfusunun çoğunluğunu teşkil eden kitlenin (Kürtçü olmayan bizim gibi insanların) görüşlerinin medyada yeterince dillendirilmemesinin de çözümü zorlaştırdığına inanmaktayım. Kısacası, bizim gibiler için ırk veya ırksal haklar önemli değil, huzur, geçim ve Allah''ın rızası önemlidir. Ayrıca vatanın birliği ve ay yıldızlı bayrağımızın dalgalanması da önemlidir. FEDERASYON YA DA ÖZERKLİK GİBİ ŞEYLERİ İSTEMİYORUZ. Bizim üzerimizden politika yapan kişi ve partileri (BDP gibi) tasvip etmediğimizin de bilinmesini istiyoruz.

(Bir yazılık daha devamı var).

Kardeşçe birlik nasıl sağlanacak?
00:005/12/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ülkemizde Kürt meselesi, Alevi meselesi, başörtüsü, İmam Hatip Okulları gibi bazı konular var ki, etrafında oluşturulan şartlar sebebiyle soğukkanlılıkla ele alınamıyor, adil bir yaklaşımla tahlil, teşhis ve tashih edilemiyor.

Doğulu, kendisi de Kürtçe konuşarak büyümüş bir kişinin Kürt meselesi hakkındaki görüşlerini içeren bir mektubunu –imlasına bile dokunmadan- yayınladım. Bu konu üzerinde birbirinden farklı pek çok görüş ve yaklaşım var, bu da bilinsin, duyulsun, tartışılsın istedim. Detaylardaki tartışmaya açık hükümler –bunların içinde en önemli ve kışkırtıcı olanı Kürtlerin de aslının Türk olduklarıdır- bir yana bırakılırsa mektup sahibi özet olarak şunu diyordu:

"İsteyen kendini inandığı ve bildiği gibi tanımlasın, "Kürdüm, Türküm, Çerkezim, Arnavutum…" desin; dilini de konuşsun, ama etnik aidiyeti bölünme aracı ve bunun üzerine politika yapmasın. İslam temelinde birlik ve bütünlük korunsun".

Ben mektubun esas tezinin bu olduğunu gördüm ve köşemde duyurdum.

Bu temel teze katılıyorum, ama dolaylı da olsa "Ülkemizde yaşayan insanlarımızın tamamının Türk veya bir başka ırka mensup olduğu" iddiasını ikide birde ileri sürmenin zarardan başka bir şey getirmediği inancındayım.

Madem ki bu mektubu yayımladım, bazı dostları üzdüm, şu halde mesele üzerindeki kendi düşüncelerimi de –özetle ve maddeler halinde- yazmam gerekiyor.

1. Müslümanlar etnik köken ve ırk meselesini tartışma alanının dışında tutmalıdırlar. Kardeş ve değerli olmanın ölçütü "dindarlık"tır. (Dinsiz veya başka dinden olanlar da İslam toplumu içinde insanca ve adil paylaşım çerçevesinde var olma hakkına sahiptirler.)

2. Daha eski olanları bir yana bırakalım, Cumhuriyet döneminde Kürtlere zulmedilmiştir, isyanlara sürüklenmiş, isyan tertiplerinin içine sokulmuşlar, acımasızca kırılmışlardır. Yerlerinden yurtlarından çıkarılmışlar, bölgeleri uzun yıllar bakımsız ve ilgi dışı bırakılmıştır. PKK meselesi ortaya çıktıktan sonra da önemli yanlışlar yapıldığı, sivilleri bırakın, bazı komutanlar tarafından bile itiraf edilmiştir... Herkes bunları bilmek ve itiraf etmek durumundadır.

3. Bu yanlışlara, zulümlere Kürt olmayan Müslümanların da razı olmaları mümkün değildir.

4. Yapılan yanlışları kullanarak ayrı bir Kürt devleti kurmak ve Türkiye''yi bölmek isteyenler yanlış yoldadırlar. Doğru yol/çözüm yanlıştan dönmek, hakkı teslim etmek, her hal ve kârda "İslam kardeşliği" temelinde birliği kurup korumaktır.

5. Nasıl kendisini Türk bilenler dillerini korumak, kendi –bölgesel, özel- âdetlerini muhafaza etmek istiyorlarsa, kendisini Kürt, Çerkez, Boşnak, Özbek… bilenler de aynı değerlerini koruma hakkına sahiptirler ve –namus cinayeti, başlık parası vb. istisna edilirse- bunlar İslam''a aykırı değildir.

6. Sonu ayrılığa giden talepler yerine, değerleri korumayı hedefleyen ve birliği bozmayan talepler üzerinde durulmalıdır. Bu cümleden olarak yalnızca bir bölgeye ait "bölgesel özerklik" yerine, bütün bölgelerde idarenin yeniden yapılandırılması ve yerel yönetimlerin yetki alanlarının genişletilmesi tercih edilmelidir.

7. -Kendine göre meşru veya değil- hangi sebeple olursa olsun devlete isyan etmiş, elini kana bulamış insanlar pişman (tevbe) ve teslim olurlarsa onların affedilmeleri de İslam''a aykırı değildir.

8. Problemlerin çözümünü iç ve dış siyasete bırakmak yerine, iyi niyetli insanların içinde bulunduğu sivil toplum kuruluşları üslenmelidirler.

Aile, eğitim, dünya düzeni
00:009/12/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yapılan bir araştırma iki gerçeği açığa çıkarmış:

1. Güzel huyları ve ahlakı olan kimseler er geç evlenip yuva kuruyorlar.

2. Bazı kötü alışkanlıkları olan kimseler evlendikten sonra bunları terk ediyor, eski ifade ile ıslah-ı nefs ediyorlar.

Tabii bunlar yüzde yüz oluyor diye bir şey yok, ama araştırmanın sonucu, aile kurmanın ahlak ve disiplin ile ilgisini ortaya koyması bakımından önemli.

Giderek aileler azalsa ve evliliklerin süresi kısalsa bile olabilenlerin, araştırmada işaret edilen iyi sonuçları doğurabilmesi için aile fertlerinin bazı erdemlere sahip olmaları ve çocuklarını da böyle yetiştirmeleri gerekiyor.

Bugün benim şahsi müşahedeme (gözlem) göre eğitimde “ahlak, disiplin, gelenek, değerleri taşıma”nın yerine “hürriyet, keşif, değişiklik, yenilik” amaçları geçmiş durumda. Peki bunun fiili sonucu, bedeli, topluma maliyeti ne olmuş, ne oluyor?

Ahlak ve/veya iman ile dengelenmeyen bir hürriyet, beşerin tabiatı gereği sınır tanımazlık, sorumsuzluk, egoizm ve zevke tapış sonuçlarını doğuruyor.

Keşif merakı insanlığın hayrına olacak buluşlardan çok “en az külfet ve emekle azami menfaat ve zevk” arayışına yöneliyor.

Değişim ve yenileşme aileyi, toplumu, dünyanın tabii düzenini (buna çevre dahil), insanlığın huzur ve barışını tehlikeye sokacak yönde oluyor. Bütün ülkelerde “evlenmeden evli gibi yaşama, aynı cinsten olanların evli gibi yaşamaları, evlendikten sonra kısa zamanda boşanma, aile fertleri arasındaki sevgi, saygı, dayanışma ve bağlılığın eksilmesi” gibi kötü gelişmeler yaşanıyor. Hem aile kurulamıyor, hem de gittikçe azalarak kurulan aileler sağlıklı ve devamlı olamıyor. Çünkü artık eskimiş, işe yaramaz kabul edilen “fedakârlık, kanaat, mutluğu paylaşma, özgecilik” erdemleri yok olmaya yüz tutmuş. Şimdi insanlar birbirlerine “Kendine iyi bak!” diyorlar. Bu cümle yalnızlaşma, egoizm, sorumsuzluk” koktuğu/taşıdığı halde gittikçe yayılıyor. Diyelim ki, kendine iyi baktın, cebini doldurdun, sağlığını korudun, işin gücün iyi, peki senin dünyada hiç sevdiğin, kendilerinden sorumlu olduğun kimsen yok mu? Onlar kendilerine bakamamışlarsa, talihleri yar olmamışsa, başlarına felaketler gelmişse ve sonunda mutlu değillerse “sen kendine iyi bakmaya ve tek başına mutlu olmaya devam edebilecek misin?” Bu soruya “Evet” cevabı verirsen bu bir yalnızlaşma, dağılma, değerlerin yok olması demek değil midir?

Evet kilisenin etkisinden kurtulan ve İslam medeniyetinden yararlanan hür Batı ekonomi, savaş gücü, maddi dünyaya ait bilim ve teknoloji alanlarında ilerledi; ama bunu yoksul ve zayıf ülkeleri sömürerek, kanlarını emerek, servetlerine el koyarak yaptı; yani ahlakı bir yana bıraktı. Zenginlerin sayıları azalırken servetleri katlandı, yoksulların sayısı artarken ellerinde avuçlarında olan azaldı, daha yoksul hale geldiler. Dünya savaş alanı oldu, hâlâ korku dağları bekliyor.

Bugün insanların gürültü patırdı içinde yitirdikleri değerlere dönmelerinin zamanı geldi, hatta geçiyor. Tehlike alarmları çalıyor; ya bu düzeni değiştirecekler veya en fazla elli yıl içinde giderek kötüleşecek, sonu felaketle bitecek olaylara, oluşlara hazır olacaklar.

Protesto eylemleri
00:0010/12/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Siyasetçilerin, ideolojik oluşumların, menfaat guruplarının bazı kesimleri amaçları için kullandıklarını, işleri bittikten sonra da onları kullanılmış kağıt gibi buruşturup attıklarını, kullanılırken maruz kaldıkları maddi ve manevi zararları gidermek için hiçbir şey yapmadıklarını biliyoruz.

En büyük demokrasi ve anayasa suçu olan darbelerden önce, iktidarların el değiştirmesine yönelik seçimlerden önce veya iktidarları seçime zorlamak için, iktidarın bazı tasarruflarını engellemek için… meydanlara sürülüyorlar; kimler? Öğrenciler, işçiler, son zamanlarda çocuklar ve kadınlar, bazı sivil toplum örgütleri ve bazı zamanlarda tanklar, alçaktan uçan uçaklar, şehirde tur atan harbiyeliler…

Bunların bir kısmının eylem yapmaları hukuka aykırı, meşru değil. Bir kısmının eylemleri ise belli sınırlar içinde kalmak şartıyla meşru, fakat o sınırlar hemen her zaman çiğnendiği için meşruiyetin dışına çıkıyor.

Son günlerde tartışılan konu çocukların ve öğrencilerin eylemleri.

Çocukların meydana sürülmelerinin savunulacak bir tarafı olamaz. Bunların ellerine taşlar, sopalar, molotof kokteylleri vermek ise cinayettir, cinayete teşviktir.

Üniversite gençlerine gelelim.

İdeolojik ve siyasi farklılaşma yüzünden birbirlerine düşman kamplara ayrılıyorlar. Bir kere bütün aklı erenlerin buna karşı çıkmaları gerekiyor.

Ne demek birbirine düşman kamplar?!

Görüş ve inanış farklılıkları elbette olacaktır, ama üniversite gençlerine yakışan karşı tarafa şiddet uygulamak, susturmaya, yıldırmaya, hatta yok etmeye çalışmak mıdır, yoksa oturup adam gibi konuşmak ve tartışmak mıdır? İkna ettin ettin, edemediysen adam gibi yan yana yaşamak gerekmez mi?

Eylem gruplarının iktidara veya başka bir gruba karşı sokaklara dökülmelerine gelelim.

Hukuk bunların makul ve meşru olanlarına cevaz vermiş, yerini, şeklini, sınırlarını, izne tabi olup olmadığını kurallara bağlamış Bunlara riayet etmemek suç olduğu gibi, şiddet kullanmak, güvenlik güçlerine taş, sopa, bıçak, tabanca, molotof vb. ile saldırmak, meşru olan veya olmayan hedeflerine şiddeti kullanarak ulaşmaya çalışmak suçtur ve bunun savunulacak tarafı olamaz.

Yazarlar çizerler niçin hep güvenlik güçlerinin “orantılı, orantısız” güç kullandıklarını şikayet ve tenkit konusu yapıyorlar da bu eylemleri yapanların suçlarını, hatalarını, kural tanımazlıklarını, ülkeye ve başka insanlara verdikleri zararları görmezden geliyorlar!

Şu “orantısız güç” kavramı da ne kadar şaibeli!

Bu anlayışa göre bir kere eylemcilerde güç (şiddet imkan ve aletleri) olacak, güvenlik güçlerinde de olacak, ama bunlar eşit/dengeli olacak öyle mi? Yani dengeli güçlerle savaşacaklar öyle mi?

Güvenlik güçlerinde elbette daha fazla (caydırıcı) güç olacak ki, meşru olmayan şiddete engel olsunlar ve zararı önlesinler. “Karşı taraf hukuku, kuralları çiğnese bile güvenlik güçleri onlara daha yumuşak davranmalı” denmek isteniyor. Bir polisin, bir jandarmanın yanında arkadaşı taşı veya ateşi yiyip kanlar içinde yere serilince ondan yumuşaklık ve hoşgörü beklemek eşyanın tabiatına aykırıdır.

Ben de güvenlik güçlerine haddi aşmamalarını, merhameti elden bırakmamalarını tavsiye ederim, ama bundan önce de sokaklara dökülenlere şuurlu, basiretli olmalarını, oyuna gelmemelerini ve hukukun dışına çıkmamalarını tavsiye ederim.

Almanya"da din özgürlüğü
00:0012/12/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Beş milyon Müslümanın yaşadığı Almanya''da bulunan ve Müslümanların problemlerini dert edinenlerden biri olduğu anlaşılan Recep Karagöz, "bu ülke mevzuatında din özgürlüğü" konusuna ağıdaki mektubunda açıklık getiriyor:

"Almanya''nın, okullar, öğrenciler ve ebeveynler arasında yaşanan ihtilaflara yönelik yaklaşımını kısaca şöyle özetlemek mümkün: Başarılı bir entegrasyon için, kişilik geliştirmeleri bağlamında öğrencilerin ve ebeveynlerin kapsamlı bir katılıma ulaşabilmek maksadıyla tüm imkânları kararlı bir şekilde kullanmaları gerekmektedir. Geniş kapsamlı katılım, öğrencilerin ve ebeveynlerin anayasanın güvence altına aldığı din özgürlüğünden yararlanabilmesi anlamına da gelmektedir. Bunlara rağmen her somut durumda, öğrencilerin okul hayatına ilişkin hedeflerinin söz konusu olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.

"Devletin Anayasa''nın 7. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen eğitim ve öğretim görevi ile öğrencilerin ve ebeveynlerin Anayasa''nın 4. ve 6. maddelerinde belirtilen temel hakları, okul hayatında yaşanan bazı durumlarda, örneğin spor veya yüzme dersinden veya sınıf gezilerinden muaf tutulma veya özel nedenlerden ötürü dersten uzak kalma izni talep edilen durumlarda birbirleri ile çatışabilir. Bu durumlarda pratik uyuşum (konkordans) anlamında bir anlaşmaya varılması gerekir. Aşağıda bu bağlamda muhtemelen karşılaşılabilecek tezat teşkil eden hukuki konumlar belirtilmiş ve çözüm olanakları sunulmuştur.

"Anayasa''nın 7. maddesinin 1. fıkrasına göre devletin okul hakkında karar verme hakkı yalnız okulla ilgili konuların organize edilmesi ile sınırlı olmayıp, aynı zamanda devletin eğitim ve öğretim görevini de içermektedir. Anayasa''nın 7. maddesinin 1. fıkrası ile devlet bir yandan ders hedeflerini belirlemekle yetkilendirilmiş olup, diğer yandan devlete kendi eğitim hedeflerini biçimlendirme ve okuldaki eğitimi bu hedeflere göre yönlendirme hakkı verilmiştir. Böylelikle devletin eğitim ve öğretim görevi, bilgi aktarımının ötesinde çocuğun kişiliğini kapsamlı bir biçimde teşvik etme hakkını olduğu gibi azınlıkların eşit haklarla katılımını sağlamak için gerekli koşulları oluşturma hakkını ve yükümlülüğünü de kapsamaktadır..

"Anayasa''nın 6. maddesinin 2. fıkrasının 1. cümlesine göre çocuklara bakmak ve onları eğitmek ebeveynin doğal hakkıdır ve her şeyden evvel ebeveynin uhdesindeki bir görevdir. Ebeveynlerin bu hak ve yükümlülükleri okul bağlamında da geçerlidir ve devletin Anayasa''nın 7. maddesinin 1. fıkrasında de söz edilen eğitme ve yetiştirme hakkı ile eşit düzeyde düzenlenmiştir… Anayasa''nın 6. maddesinin 2. fıkrasının 1. cümlesinden doğan eğitme hakkı, ebeveynlerin çocuklarına dini konularda eğitim vermesini de kapsamaktadır. Çocuk, dinle ilgili karar verecek erginliğe varıncaya dek din eğitimi hakkında karar verme yetkisi ebeveynlere aittir. Henüz dinle ilgili karar verecek erginliğe erişmemiş çocukların ebeveynleri tarafından kendi dini inançları ve dünya görüşlerine göre eğitilmesi ebeveynlerin sadece hakkı değil, aynı zamanda yükümlülüğüdür. Ebeveynlere verilmiş olan eğitme hakkı her bakımdan bir başkasının yararına, yani sadece çocuğun menfaatine ve iyiliğine kullanılmakta olup, bu nedenle de bu hak diğer temel haklara kıyasla "emaneten kullanılan bir özgürlüktür".

"Esas olarak bir çocuk on dört yaşını doldurduğunda dini hakkında karar verebilme erginliğine sahip olur. Ancak çocuk, ebeveynleri ile anlaşmak suretiyle bundan önce de din özgürlüğünü içeren temel haklarından yararlanabilir. Din hakkında karar verme erginliğine ulaşmaları ile çocuklar din aidiyetleri ve dini uygulamaları hakkında kendileri karar verme ve inançları doğrultusunda davranma hakkını da elde etmiş olurlar. Böylelikle ebeveynlerin, çocuğun din derslerine katılıp katılmaması kararını verme hakkı da sona ermiş olur. Ancak bu, ebeveynlerin çocukları ile anlaşarak onu ilgilendiren dini konuları ile ilgilenme hakkını yitirdiği anlamına gelmez. Ancak, çocuğun yaşı ilerledikçe ve özerklik düzeyi arttıkça ebeveynin ilgili konulardaki eğitme hakkı giderek çocuğun Anayasa''nın 4.maddesinden kaynaklanan haklarının arkasına geçer."

Din dersinde Sünni olmayan mezhepler
00:0016/12/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yıllardır tartışılan bir "zorunlu din dersi" var. Bu dersin asıl adı "Din kültürü ahlak bilgisi"dir. Anayasanın 24. maddesinde din eğitim ve öğretimi şöyle düzenlenmiştir:

"Din ve ahlâk eğitim ve öğretimi Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Din kültürü ve ahlâk öğretimi ilk ve orta-öğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. Bunun dışındaki din eğitim ve öğretimi ancak, kişilerin kendi isteğine, küçüklerin de kanunî temsilcisinin talebine bağlıdır."

Bu maddeye göre zorunlu olan öğretim "Din kültürü ve ahlâk öğretimi"dir. Yani okullarda zorunlu olarak okutulan derste "din eğitim ve öğretimi" yapılmıyor, "din kültürü ve ahlak" öğretimi yapılıyor.

"Bunun dışındaki" diye başlayan cümlede yerini alan ders ise "dinin –kültürünün değil, kendisinin- eğitim ve öğretimi"dir. Bu ders Türkiye''de henüz ihdas edilmedi, eğer edilirse o zaman her dinin ve mezhebin mensupları çocuklarına, kendi istedikleri dinin hem öğretilmesini, hem de eğitiminin yapılmasını isteyecekler, bazı batı ülkelerinde olduğu gibi devlet bunlara mekan gösterecek, velilerin seçtikleri hocalara da maaş verecektir.

Gereksiz yere veya ideolojik bağnazlık yüzünden tartışma konusu yapılan ders ise, farklı inanç ve hayat tarzına sahip insanların bir arada, karşılıklı saygı ve anlayış çerçevesinde yaşamalarını sağlayacak bir kültür ve bilgi dersidir. Bu derse katılan Sünni çocukları diğer mezhepler –hatta genel bilgi olarak dinler- hakkında, Sünni olmayan ailelerin çocukları da Sünnilik hakkında bilgi sahibi olacaklardır.

Evet daha önce uygulanan müfredat programlarında mesela Alevilik, Türkiye''deki mensupları göz önüne alındığında hak ettiği yeri almamıştı. Şimdi devlet bu eksikliği gideriyor ve Alevîlik hakkında eskisine nispetle oldukça zengin, diğer Sünni olmayan mezhepler hakkında da yeterli bilgilere yer veriyor.

Devlet Bakanımız Faruk Çelik bu konuyu açıklamak üzere bir toplantı tertip etmiş ve bu toplantıya çağırıldıkları halde bazı Alevi kuruluşları katılmamış, bazıları da müfredatı yeterli bulmamışlar.

Katılmamayı doğru bulmuyorum. Hatta bu tavrın, müfredata değil, derse olan muhalefetten kaynaklandığını da biliyorum.

Yeterli bulmayanlara gelince böyle bir tenkit elbette haklarıdır. Onlar da yeterli buldukları müfredatı oluşturur ve teklif ederler, ilgililer bakarlar, dengeyi de göz önüne alarak gerekeni yaparlar.

Şimdi (bundan sonra) yapılması gerekenleri şöyle sıralayacağım:

1. Zorunlu din dersinin kalkması konusundaki ısrardan vazgeçilmeldir. Bu dersin laikliğe aykırı bir tarafı yoktur; Türk tarihi, Türkçe gibi milli bir derstir.

2. Anayasada yerini aldığı halde yıllardır uygulanmayan "din eğitim ve öğretimi" hayata geçirilmelidir.

3. Her bir mezhebe göre ayrı ayrı düzenlenecek olan bu derslerin Sünni çocuklarına ait olan uygulamasında Kur''an-ı Kerim''i hem aslından okuma hem de mealini okuyup öğrenme imkanı sağlanmalı, iman, ibadet, İslami ahlak ve edep konularında –öğretme yanında- eğitme de yapılmalıdır.

Sandalye, Sıra ve Namaz
00:0017/12/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Din İşleri Yüksek Kurulu "camilerde namaz kılanların, mazerete dayalı olarak sandalye veya en arkada kurulan sıra(lar) üzerine oturarak namaz kılmalarının caiz olup olmadığı konusunda bir açıklama yapmış. Bu açıklamanın arkasından "camilerden sandalyeler kaldırılsın, sıra da yapılmasın" şeklinde bir buyruğun gelmeyeceğini umuyorum. Böyle umuyorum çünkü yapılan açıklama birçok sözden sonra şöyle devam ediyor:

"Ayakta durmaya ve rüku yapmaya gücü yettiği halde yere oturamayan kimse namaza ayakta başlar rükudan sonra secdeyi tabure ve benzeri bir şey üzerine oturarak imayla eda eder. Ayakta durmaya gücü yetmeyen, yere de oturamayan kimse namazı tabure, sandalye ve benzeri bir şey üzerine oturarak rüku ve secdeleri imayla yerine getirir."

Yani camide sandalye, en arkada sandalye yerine geçecek ve cami içinde sandalye kirliliğini engelleyecek bir sıra olabilecek ve yere oturamayanlar bunları kullanabilecek.

Birgün Cuma namazından çıkarken dağıtılmakta olan bir broşürden ben de aldım. Buroşür "sandalyede namaz" konusu ile ilgili idi, ilk bakışta sandalyede oturarak namaz kılmanın caiz olmadığını anlatmak için yazılığı ve dağıtıldığı anlaşılıyordu. Resimler de yapılmış ve nasıl oturulacağı gösterilmişti. Bir de baktım ki, resimlerin birinde arızalı şahıs bir tabure üzerine oturtuluş, ama bununla yetinilmemiş bir tabure de –kıbleye doğru uzatılmış olan- ayaklarının altına konmuş; yani sandalye olmaz diyen yazar, bir sandalyeyi ikiye çıkarmış.

Bir mümin namazı cemaatle kılmak istiyor, camiye geliyor, yere oturmakta, oturursa bir daha kalkmakta zorluk çekiyorsa, ayakta da uzun süre duramıyorsa elbette sandalye, sıra, tabure gibi bir şeyin üzerine oturabilir.

Bu durum Peygamberimize (s.a.) sorulmuş, o da ""Ayakta duramıyorsa otursun, oturamıyorsa –yan veya sırt üstü- yatarak kılsın" buyurmuş. Bu hadiste kolaylaştırma var, ihtiyacı olduğu halde sandalyeye oturmayı sakıncalı görmekte ise zorlaştırma var. Niçin Peygamberimizin kolaylaştıran çözümü, kırk dereden su taşınarak zorlaştırılıyor?!

Açıklamada "Özellikle üzerinde namaz kılmak amacıyla camilerde sıralar halinde sabit oturakların yapılması, cami doku ve kültürüyle bağdaşmamaktadır" şeklinde bir cümleye de yer verilmiş.

Camilerde sıralar halinde sabit oturakların yapıldığını görmedim. Benim gördüklerim en arkada bir veya iki sıradan ibarettir, bunun da "cami dokusunu ve kültürünü" bozmakla ilgisi yoktur. Ayrıca kültüre ait ise doku değişebilir. Peygamber Efendimizin (s.a.) mescidi ile bugünkü Mescid-i nebevi ve diğer camilerin kültürel dokularında hiç mi fark yok, hiç mi değişmemiş. İhtiyaç yanında estetik endişelerle değişmesine cevaz veriliyor da mazeretli insanların ihtiyaçlarını karşılayan sandalye veya arkada bir iki sıraya niçin karşı çıkılıyor?!

"Bunlarla camilerin giderek kiliselere benzer hale geleceğini" söyleyenler de varmış, bunun da gerçeklik ve gerçekleşenle bir alakası yoktur.

Suudi Arabistan''ın hocaları oldukça dar kalıplara riayet ederler, buna rağmen Mekke ve Medine''deki kutsal mescidlerin girişlerine arkalıklı sandalyelerin yerleştirildiği sandıklar konmuş, ihtiyacı olanlar bunlardan alıyorlar, namazdan sonra da getirip yerine koyuyorlar.

İhtiyaç, masa başında yapılan çözümleri aşar ve kendine yol açar. Direnmek beyhudedir ve dinimizde ihtiyaç "zaruret" demektir.

Bu konuda daha geniş fıkıh bilgisi için (www.hayreddinkaraman.net) adresli siteme de bakılabilir.

Ehl-i Beyt"te buluşmak
00:0019/12/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bugün dünyada Müslümanların Sünnilerden sonra sayıca en fazla olanları Şî''a''dır. Kim ne derse desin Şî''a kavramı Caferî, Zeydî ve kendilerini Müslümanlığın içinde görüp bilen Alevîler arasında birçok ortak inanç ve değeri ihtiva etmektedir. Bunların tamamı Hz. Ali ve Ehl-i beyt''e büyük sevgi ve saygı besler, dinin öğrenilmesinde Ehl-i Beyt''i vazgeçilmez ve (bazılarına göre) öncelikli kaynak olarak kabul ederler.

Yaklaşık bir milyar dörtyüz milyon Sünni Müslümana göre de Ehl-i Beyt, sanki her bir Müslümanın ailesidir, kamil insan ve örnek ailedir. Ehl-i Beyt''in ashabdan olanları (Peygamberimiz''in hayatında yaşamış olanları) dinin naklinde ve yorumunda önde gelen kamil insanlardır. Daha sonra gelip öncekilerin izinde yürüyenleri de şeriatta ve tarikatta Sünnilerin de imamları olmuşlardır, Allah''ın sevgili kullarıdır.

Ehl-i Beyt''in (özellikle on iki imamın) hayatları -kısmen menakıbe bürünmüş olsa bile- bilinmektedir. Bu zevatın tamamına göre Kur''an-ı Kerim ve Hz. Peygamber''in sünneti, yerlerine başkasının konamayacağı iki din kaynağıdır.

Geriye iki konu kalır: 1. Bu kaynakların sıhhatini tespit ve yorum. 2. Tarihte bir kısım sahabe ve sonradan gelenler ile Ehl-i Beyt arasında cereyan eden acı olayların bugünde yaşayan Müslümanlar üzerindeki tesiri.

Şî''a''nın bugün yaşayan büyük kitlesine göre elimizdeki Kur''an, Hz. Peygamber''e (s.a.) vahyedilen Kur''an''dır, ne eksiği ne de fazlası vardır.

Peygamberimiz''in sünnetine gelince bunun nakil yolları bakımından iki camia arasında önemli ihtilaf mevcuttur: genellikle Şî''a''ya göre Ehl-i Beyt kanalından nakledilen sünnet muteberdir.

Kitab ve sünneti kaynak olarak kullanan iki camia arasında, dinin usulünde (usulü''d-dînde, temel inanç konularında) önemli (kişiyi dinden çıkaracak ölçüde) ihtilaf yoktur. Sünnî ve Şîî/Alevî iki camianın mezheb esaslarında (usulü''l-mezheb) önemli sayılabilecek farklılıklar vardır. Yapılacak şey her iki camianın mezheblerini kendilerine bırakıp "usulü''d-din" deki ortaklığı öne çıkarmak, kardeşçe yaşamaya bakmaktır.

Cemel (656), Sıffîn (657) ve Kerbelâ mezalimi (680) başta olmak üzere tarihte, Müslüman gruplar arasında olmaması gereken olaylar, savaşlar, zulümler olmuştur. Adı geçen üç vak''ada Hz. Ali ve evlâdının haklı ve mazlum olduğu, onlara isyan edenlerin ise haksız olduğu şüphesizdir ve bu hüküm Sünni akaid kitaplarında da böylece kaydedilmiştir. Hele de Kerbelâ mezalimi! Bu trajediyi hafifletmek, yumuşatmak, meşrulaştırmak için gösterilen çabalar zulme destek vermek olur. Ama bu feci olay(lar)ı bayrak yaparak bugünde yaşayan Müslümanlar arasına kin ve nefret sokmaya, ümmeti bölmeye, bölükleri birbirine düşürmeye çabalamak da asla tasvib edilemez ve İslam adına savunulamaz.

Tarihte olmuş kötü olayları unutalım diyemem, ama "ibret olsun, kötülükler ve zulümler bir daha tekerrür etmesin diye (bu amaçla ve bu amaca uygun şekillerde) analım" derim.

Yazıyı, Erzurumlu bir Sünni alenin çocuğu olan ve Osmanlı''nın vezir rütbeli valileri arasında yer alan Ziya Paşa''nın (v.1880) bir beyti ile noktalayayım:

Beni reddetme evladın başıyçün bâb-ı lutfundan

Ziya''yım bende-i l-i abâ''yım yâ resûlallah

Aile irşad ve rehberlik büroları
00:0023/12/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Diyanet İşleri Başkanlığı''nın yaptığı güzel hizmetlerden biri de “aile irşad ve rehberlik büroları” aracılığı ile yürüttüğü hizmettir. 2003 yılında başlayan ve sayıları artarak devam eden (yetmişe yaklaşmış) bürolarda ilahiyat yüksek tahsili görmüş, eğitim alanında akademik çalışma yapmış elemanlar istihdam ediliyor. Müftülüklerin bünyesinde faaliyet gösteren bürolar gerektiğinde ilgili branşlarda yetişmiş uzmanlardan da yardım alıyorlar. Bir yandan kurslar, seminerler, konferanslar… yoluyla kendilerini yetiştirmeye devam ederken bir yandan da Diyanet personeline eğitim veriyorlar.

Büroların kuruluş amacı, Başkanlıkça yayımlanan yönergede şöyle açıklanmış:

-Toplumu her konuda olduğu gibi aile hakkında da dini açıdan doğru bilgilendirmek,

-Aile yapısının korunmasına katkıda bulunmak,

-Halkımızın özellikle aile ve aile bireyleri ile ilgili dini içerikli soru ve problemlerinin çözümüne katkı sağlamak,

-Gerektiğinde ilgili kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları ile ortak çalışmalar yapmaktır.

Ankara''da ve İstanbul''da yapılan seminerlerden birkaçına ben de katıldım. Kendilerinden aldığım bilgiye göre bugüne kadar şu işleri yapmış ve güzel sonuçlar almışlar:

Birçok aile yuvasını dağılmaktan kurtarıp, aile bağlarını daha da güçlendirmişler.

Devlet hastanelerine gidip hastalara moral vermiş, hasta yakınlarını teselli etmişler.

Çocuk Esirgeme Kurum''larındaki çocukları ziyaret ederek onların mesele ve dertlerini paylaşmış, kimsesiz olmadıklarını göstermişler.

Toplumun dini konudaki eksik yönlerini sağlam bilgilerle tamamlamaya çalışmışlar.

Toplumda yanlış yönlere sapan kişilere kardeşlik, birlik ve beraberlik duygularını teklin etmek için çaba göstermişler.

20 Aralık Salı günü basında şu haberi okuyunca sevindim ve yukarıdaki satırları yazdım:

“Diyanet, kadına karşı şiddetin önlenmesi projesi kapsamında önümüzdeki yıl da 11 bin din adamını eğitecek. Bu kapsamda 20 kişilik din görevlisi grubuna eğitim verilirken, Ankara''da ilk uygulamasına da başlandı…”

Dinimizde şiddetin yeri olmadığı, Peygamberimiz (s.a.) kadınların dövülmemesi konusunda etkili uyarılarda bulunduğu halde ne yazık ki, hala müslümanım diyenler de kadınlarına şiddet uygulamaktadırlar. Bu ayıbın ve günahın engellenebilmesi için hem irşada hem de müeyyideye ihtiyaç vardır. İrşad kısmını Diyanet''in ele almış olması sevindiricidir, müeyyide kısmı da devlete düşer.

Zenginleşen dindarlar
00:0024/12/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bundan iki yıl önce New York Times, Türkiye''de yükselen muhafazakâr sermaye kesimiyle ilgili bir haber yayınlamıştı. Aradan iki yıl geçti ama o makaledeki tespitlerin doğruluk ve güncelliği devam ediyor. Parantez içinde bazı katkılar yaparak aktarıyorum:

-Dindar insanlar artık kendi elitlerine sahip oldular, birçok Müslüman ülke radikal fikirlerle uğraşırken Türkiye''de zenginlikle gelen problemler var.

(Bu problemler arasında faize bulaşmadan sermayeyi büyütme, serveti meşru yoldan elde edip yine meşru şekilde kullanma, dünya kapitalizmi ve laik kanunların hakimiyetinde islâmî hükümleri uygulama, yoksulların servet içindeki haklarını belirleme ve ödeme… önemli olarak vardır.)

- "Beyaz Türkler" olarak bilinen eski elitler dindar zenginlerden rahatsız oluyorlar ve bu kesime tahammül edemiyorlar. Türkiye''nin yüzde 80''i 1950''lerde köyde yaşarken, Özal''la başlayan dönüşümün ardından bu oran yüzde 30''a düştü.

(Bu rahatsızlık tek taraflı değil, dindarlar da diğerlerinden rahatsız oluyorlar ve onlar iktidara geldiklerinde hak ve özgürlüklerinin (o da ne kadar varsa) zarar görebileceğinden endişe ediyorlar. Karşılıklı güven ve tahammülden başka çözüm yolu gözükmüyor.)

-Bu süreçte ortaya çıkan zengin dindar sınıf AK Parti''yi de iktidara taşıdı. Ayrıca Türkiye''nin Avrupa''nın en büyük yedinci ekonomisi haline gelmesine katkıda bulundu. Bu gücü, kökleşmiş zengin aileler kendileri için bir tehdit unsuru olarak görüyorlar. Eski elitler arasında yenileri için, "Bu köylülerin aramızda ne işleri var?'' diyenler oluyor.

(Eskiden beri şehirli veya köyden gelmiş ve yoksul iken zenginleşmiş dindarların dindarlığını "köy dindarlığı" olarak değerlendirenler ve bunu kentliye yakıştırmayanlar da var. Halbuki İslam''ın esaslarını değiştirmek dini ve sosyal açılardan mümkün değildir ve dinin olmazsa olmazlarında köylü ile kentli arasında fark bulunamaz.)

-Bir elit Müslüman hanımın "Müslümanlar, eskiden yoksulluk sınavından geçerdi, şimdi ise zenginlikle imtihan oluyorlar" sözü aktarılıyor. Lüks tutkusunu yeni elitlerin kendilerini ispatlama çabası olarak görenler var.

(Zenginlikle imtihan, servete ve imkana rağmen Allah rızasını ve dinin sınırlarını gözeterek yaşamaya devam etmekle ilgilidir. Lükse meyleden zengin Müslümanlar arasında "bununla kendini ispat etmek isteyenler" varsa bunun sebebi "zenginlik ile onu taşıyacak İslami eğitim ve kültür arasındaki dengesizliktir.)

-Ailesi büyük bir şekerleme şirketine sahip olduğu belirtilen O. K. "Arap ülkeleri gibi petrol zenginliklerimizin üstüne yatamayız. Üretmekten başka bir seçeneğimiz yok" diye konuşmuş.

(Üretim, dağılım ve tüketim olacak ama müslümanca olacak, bu noktalarda da problemler var).

-İslam''ın zenginlere, gelirlerinin bir bölümünü yoksullara aktarmasını emrettiğine dikkat çekiliyor, yeni elitlerin kazandıkları parayla sadece lüks tüketim yapmadıkları, birçok yardım faaliyetine de destek oldukları vurgulanmış.

(Aslında her kesim servetinin bir kısmı ile kendine göre doğru ve gerekli işleri yapan hizmet kurum ve kuruluşlarına, ideolojik faaliyetlere destek vermektedir. Kapitalizmin taşıyıcıları yoksulluk problemine çare bulamadılar. Müslüman zenginlerden ise bu problemin çözümü beklenmektedir; eğer onlar da çözemezlerse bilin ki kabahat İslam''da değil, onu hayat rehberi edinemeyen Müslümanlardadır.)

AB"de din temsilcileri
00:0026/12/2010, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

2010 yılının Temmuz ayında AB Konseyi Başkanı Herman Van Rompuy, Avrupa Parlamentosu Başkanı Jerzy Buzek, AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso ve 5 komisyon üyesinin hazır bulunduğu toplantıda dini liderler, AB''nin ekonomide 2020 stratejisine destek vererek eğitim ve çalışma piyasasında ayrımcılığın önlenmesini, sosyal hizmetlerin artırılmasını ve yeni istihdam alanları yaratılmasını talep etmişler.

AB laik ülkelerden oluşan bir topluluk, ama dünya hayatı ile ilgili mesele ve problemler konusunda din adamlarıyla toplantı ve danışmalar yapıyor. Acaba bu mevcut yöneticilerin inisyatifi ile mi oluyor, yoksa AB anayasasına mı dayanıyor?

Sorunun cevabı anayasada yer alan şu ifadedir:

“Birlik, Üye Devletlerde bulunan kiliselerin ve dini örgütlerin veya toplulukların ulusal yasa çerçevesindeki statülerine saygı gösterir ve ihlal etmez. Birlik, felsefi ve dini cemaatlerin statülerine karşı eşit ölçüde saygılıdır. Bu kiliselerin ve örgütlerin kimliklerinin ve özel katkılarının farkında olan Birlik, bunlarla açık, şeffaf ve düzenli diyalogunu sürdürür.”

2005 yılında başlayan AB kurumlarının başkanlarıyla dini liderlerin 6. yıllık toplantısında, 3 semavi dine ilaveten Hindu ve Sihlerin temsilcileri de hazır bulunmuş. Katoliklerin, Ortodoksların, Protestanların ve Yahudilerin 4''er temsilci gönderdiği toplantıda Müslümanları, Almanya''daki Diyanet İşleri Türk İslam Birliğinin (DİTİB) diyalog sorumlusu Bekir Alboğa, Paris Büyük Cami İmamı Celil Ebubekir, İngiltere Müslüman Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Şeyh İbrahim Mağra ve İtalya İslam Toplumu Başkan Yardımcısı Yahya Pallavicini temsil etmişler. Toplantıda Anglikan Kilisesi ve Avrupa Kiliseler Birliğiyle Hindu ve Sihlerden birer temsilci hazır bulunmuşlar.

Din adamlarının talepleri arasında şunlar da var:

Yoksullukla mücadele konusunda etkili tedbirlerin alınması.

Avrupa 2020 ekonomik stratejisinde, 10 yıl içinde halen yüzde 66 düzeyinde bulunan çalışma çağındakilerin istihdam edilme oranının yüzde 75''e yükseltilmesi

AB gayri safi yurtiçi hasılasının yüzde 1,9''una karşılık gelen ar-ge harcamalarının yüzde 3''e çıkarılması

AB''nin ekonomik stratejisinde, yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılmasıyla, karbondioksit salımının 1990 yılı verileri esas alındığında 2020 yılına kadar yüzde 20 düşürülmesi,

Toplam enerji ihtiyacının yüzde 20''sinin yenilenebilir kaynaklardan sağlanması ve enerji tüketiminde yüzde 20 tasarrufun hedeflenmesi.

Okuldan erken ayrılanların oranının yüzde 10''a indirilmesi.

Genç nesillerin en az yüzde 40''ının üniversite mezunu olması için gerekli tedbirlerin alınması.

Bizim medeniyet ve kültürümüzü ihya ve inşa ederek dünyaya sunmak için AB''ye girmemiz elbette şart değildir, hatta “girmemek ama yakından takip etmek şarttır” cümlesi doğrudur. Ama hem kendi değerlerimizi ve dinamiklerimizi hem de evrensel değerleri dışlarsak o zaman iyileşme beklemek ham hayal olur.

Dışarıda korku içeride endişe
00:0030/12/2010, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Batı''da "İslam korkusu"ndan, ülkemizde ise dindar Müslümanlardan farklı inanç ve hayat düzeni olan kimselerin, Müslümanların servet ve diğer imkanlara kavuşmaya başlamaları ve yıllardır kendilerinden esirgenmiş haklarının bir kısmını almış olmaları karşısında, "Bu böyle giderse Müslümanlar bizim hak ve hürriyetlerimizi kısıtlar" diye endişeye düştüklerinden söz ediliyor.

Batı''nın oralarda yaşayan Müslümanlardan korkmaları için gerçek bir sebep var mı?

Bunun olmadığını aklı başında olan herkes biliyor. Oralarda yıllardır yaşayan Müslümanlar (asıl kitle) hiçbir zaman teröre bulaşmadı. Teröre bulaşanların bir kısmı ise oralarda yaşamıyorlar, dışarıdan girip yapacaklarını yapıyorlar. Batı''da bir tane Müslüman bırakmasalar teröristler yine fırsatını bulur, yapacaklarını yaparlar.

Evet belki bunca telkin ve propagandadan etkilenen çocuk ruhlu (hani çocuklar da öcüden korkutulur ya) batılılar vardır, ama asıl korku terörden değil.

Sanal korkunun asıl sebepleri şunlar olabilir:

-İyi analiz yapan uzmanların tespitlerine göre Almanya ve Fransa''nın, Türkiye''nin AB''ye girmesine karşı olmalarının asıl sebebi nüfus fazlalığı ve diğer nitelikleri yüzünden Türkiye''nin AB''de onların önüne geçmesi ihtimalidir.

-Avrupalıların ırkçı takımı bağnazlık ve faşizm yüzünden yabancılara tahammül edemiyorlar.

-Mutaassıp hristiyanlar, ihtidalar sebebiyle cemaat kaybetmekten korkuyorlar.

-Yabancıları yıllarca en ağır, hatta öldürücü şartlarda istihdam ettiler, suyu sıkılmış limona dönen emekli ve işsiz yabancı kitleyi ülkelerinden atmak istiyorlar

-Avrupalı Müslümanların nüfusça çoğalmaları ve birçok alanda varlık göstermeye başlamaları işlerine gelmiyor.

-İşsizliği bahane ediyor, yabancılar yerine kendileri çalışmak istiyorlar…

Bu sebeplere başkalarını da eklemek mümkündür. Sonuç olarak Müslümanların büyük çoğunluğunu teşkil ettiği yabancıları istemiyorlar, onları ükelerinden kaçırmak için halkı korkutup tahrik etmeleri gerekiyor; beklentiye göre halk bir kere müslümanları "istenmeyen adamlar" ilan ederse arkası gelecektir.

Keşke imkanlar müsait olsa da Müslümanlar "Alın ülkeniz sizin olsun, zaten bizim buralarda kalmamız ancak zaruret halinde veya bir misyon sebebiyle caiz olur, işte gidiyoruz" diyebilseler!

Ülkemizde gündemde tutulan endişenin de –çocuk kafalı ve ruhlu olanlar dışında- samimi oluğuna inanmıyorum. Endişe bahane, dindar müslümanların nimetlere ortak olmasına tahammül edememek ve karşı çıkmak asıl sebep olsa gerektir.

Dindar Müslümanlara düşen vazife dinlerini yaşamak, "Kolaylaştırmak, zorlaştırmamak; müjdelemek, nefret ettirmemek"tir.

Dindarlaşmanın neresindeyiz?
00:0031/12/2010, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Çok beklettiğim bir okuyucu mektubunu sizlerle paylaşacak, arkasından da bir değerlendirme yazısı yazacağım.

Simimi bir iç döküş ve gerekli bir öz eleştiri olarak kabul ettiğim mektubunda okuyucum diyor ki (İsimleri ve özel bilgileri çıkardım, imlasına, üslubuna dokunmadım):

Hocam 1998 yılından beri İslam''ı araştırmaktayım…22 yaşındayım, İslam''la müslümanlar arasında arzla arş kadar bir mesafe var; terimleri savunan sloganik bir islami yaşantı mevcut ve terimlerde saplanıp kalmışlar. Başörtüsü deniliyor, savunuluyor, yapılan haksızlıktır, adaletsizliktir deniliyor. İmam Hatiplere yapılanlar zulümdür, İlahiyatlar öyle… kısacası inandığımız gibi yaşayamıyoruz denilip şikayet ediliyor. Gözlemlediğim kadarıyla hemen herkes inandığı gibi yaşıyor. Evet başörtülüler de imam hatipliler de ilahiyatlılar da inandığı gibi yaşıyor; çünkü artık yaşadıkları gibi inanıyorlar. İnanıyorum ki kim nasıl yaşamak istiyorsa Allah öyle yaşatıyor.

Bugün başörtüsü yasak, Müslümanlar da başörtüsünde odaklanmış, saplanıp kalmış. Gerçekten ben sadece başörtüsünün yasak olduğu için şükrediyorum. Şahit olduklarımdan sonra gerçekten hala nasıl helak olmuyoruz? Sadece Allahın rahmeti diyebiliyorum. Şimdiye kadar ki araştırmalarımda Allahın başörtüsü diye bir emrine rastlamadım. Allahın emri örtünmek ve başörtüsü bu emrin sadece bir parçası, ama Müslümanlar örtünmek sanki sadece başı örtmekmiş gibi algılayıp uyguluyorlar bu emri. Şu anda sokaktaki bir çok başörtülü bir çok başı açıktan daha şehvet verici daha dikkat çekici daha cezp edici ve daha bir çok iğrençlik başörtülülerin yaptığı…ve bütün bunlardan acaba habersiz miyiz ki başörtüsünü yasaklayanları eleştirirken başörtülülerin hallerini görmüyoruz. Bir gün öncesinde erkeklerle sarmaş dolaş dolaşan kızlar bir gün sonra kendilerini (…) kapısına zincirleyip eylem yapıyorlar. Gizlice dini nikah kıyıp bir arada yaşayan, okul bittikten sonra anlaşamayıp ayrılan ilahiyatlılardan haberdarım. Belki şu anda flört Müslüman gençler arasında daha yaygın. Kafeler, oyun salonları okey, tavla, bilardo oynayan kapalılarla dolu…

Soruyorum, neden bu terimler savunuluyor da gerçekleşen dejenerasyona karşı çıkan ses çok cılız. Hemen herkes bir burjuva müslümanlığına doğru ilerliyor. Gayr-i islami olan ne varsa müslümanların hayatında bir kılıfa uydurulmuş şekli var. Moda, defile deniz, havuz, mayo, tatil vs.

Allah muhakkak ki abes iş, boş iş yapmaz. Bugün başörtülülerin hal ve hareketleri ortadayken, baştaki örtü ile İslam dinini ve müslümanları temsil ettiğinin şuurunda olmaksızın olmadık hal ve hareketlerde bulunurken başörtüsü yasağı haksızlık mı, zulüm mü, adaletsizlik mi?

.

..
Bugün 519 ziyaretçi (1354 klik) kişi burdaydı!

Dindarlaşmanın Kalitesi
00:002/01/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Cuma günü yazısında bir okuyucumun mektubunu sizlerle paylaşmıştım. Son günlerde, farklı doz ve üsluplarda birçok yazının konusu aynı; Türkiye''de 1950 lerden sonra ve özellikle Özel ve Erdoğan devirlerinde Anadolu halkının –ki, bunların çoğu aynı zamanda belli ölçülerde dindardırlar- büyük şehirlere gelmeleri, buralarda veya eski yerlerinde iş ve aş sahibi olmaları, ellerinin para görmesi, ülkede servet ve iktidara ortak olmaları sonunda bozulduklarından söz ediliyor. Bozulma da “dünyevileşme/sekülerleşme, dini hassasiyetleri kaybetme, kapitalist davranışları özümseme, böyle yaşarken yaşadığını meşrulaştırma ve yaşadığı gibi inanma aşamasına geçme…” şeklinde tarif ediliyor.

Böyle bir gelişe/değişme/vakıa gerçektir, inkar edilemez, ama bunun değerlendirilmesi konusundaki yaklaşımlar üzerine söylenecek söz de yok değildir.

Özeleştiri yapanların önce kendileri aynaya bakmalıdırlar. Aynadan maksadım “kemali, kullukta başarısı, örnekliği onaylanmış zat”ın (s.a.) ve onun takdirine mazhar olmuş kişilerin ortaya koydukları “örnek Müslümanlık tablosu”dur.

Dindarlığı, “müminin din bilgisi, iman ve amel bakımından durumu” olarak tarif edersek –ki, yakin, ihsan, ihlas, takva… buraya dahildir- dindarlık bakımından örnek tablo ile ona bakanların, bakması gerekenlerin dindarlıkları arasında –eksilerek oluşan- fark daha İslam''ın ikinci neslinde (Tâbiûn devrinde) gerçekleşmeye başlamıştır. Bu vakıayı kaydeden Resul (s.a.) aynı zamanda iki hususa önem vererek işaret etmiştir: 1. Her şeye ve şarta rağmen tabloya bakarak yaşamaya çalışmak. 2. Şartların baskısı altında eksilerek de olsa devam eden dindarlığın değeri (uygun şartlarda olandan daha değerli olduğu).

İnsanların çoğunun örmek tablo ile ilgilerini kestikleri bir zamanda onu örnek alarak yaşamaya çalışanlara “Allah''ın yüz şehid ecri vereceği” müjdesini veren rivayetler burada hatırlanabilir.

Olumsuz şartlar içinde kusurlu da olsa dindarlığın değeri konusunda şu hadisleri hatırlamaya ihtiyaç olduğu anlaşılıyor:

“Şimdi siz öyle bir zamanda yaşıyorsunuz ki, bu zamanda buyrukların onda birini terk eden helak olur, sonra öyle bir zaman gelecek ki, buyrukların onda birini yerine getiren kurtulacak.”

Ashabdan Ebu Sa''lebe anlatıyor:

Hz. Peygamber''den şu ayeti açıklamasını istedim:

“Ey iman edenler, siz kendinize bakın; doğru yolda iseniz sapıtanlar size zarar veremez…” (Maide: 5/105).

Şöyle buyurdular:

İyi olanı emretmeye, kötü olanı yasaklamaya devam edin, bir gün gelip insanlara cimriliğin ve nefsani arzuların hakim olduğunu, dünyanın tercih edildiğini, herkesin kendi görüşünü beğendiğini gördüğünüzde başkalarına aldırmadan kendinize dönün/bakın! Çünkü sizden sonra sabır günleri gelecek ve o günlerde olup bitenlere sabretmek (kötüye uymamak için direnmek) insanın avucunda ateş tutması gibi zor olacaktır. O zaman dindar olan (dini hayatına uygulayan) kimse, sizden onun gibi amel eden elli kişinin ecrini alacaktır…”

Bu iki hadisten çıkaracağımız manaları/hükümleri gelecek yazıya bırakalım.

Hükümde toptancılık ve ölçüsüzlük
00:006/01/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Kurunun yanında yaşı da yakmak” kabilinden değerlendirmeler isabetsiz, haksız ve zararlı olur. Ülkede dindarlaşmayı nitelik ve nicelik bakımından değerlendirmek istiyorsak insaflı ve ölçülü olmak durumundayız. Yapılan araştırmalar dindarlaşmanın sayıca önemli bir artış göstermediğini ortaya koyuyor. Ancak benim çocukluk ve gençliğimde olana nispetle bugün dindarlaşmada gençleşme vakıası var; dini hayatına uygulama bakımımdan gençlerde artış var.

Kalite bakımından da bilgide ve şuurda bir iyileşmeden rahatlıkla söz edebiliriz.

Tutarsızlıklar var mı, elbette var. Anadolu''da “Bizim gelin bizden kaçar, başını örter kıçını açar” diye bir söz vardır. Günümüzde başını örten bazı kızların ve kadınların kendilerine yakışmayan yerlerde, yakışıksız davranışlarda bulundukları görülüyor; buna üzülmemek, bir şekilde tepki göstermemek mümkün değil, ama eğer başını “dinin emri” diye örtüyor, bu noktada Allah''a itaat ediyor, dine ve edebe aykırı bazı davranışları da şuur, bilgi, irade eksikliği yüzünden oluyorsa, iyi olanı sebebiyle kötüyü, kötü olanı sebebiyle de iyiyi yok saymak makul ve meşru değildir. İyiye iyi, kötüye kötü demek durumundayız.

Hadislere bakılırsa dindarlık ve ahlaklılığın gevşediği, eğitim çevresinin bozulduğu zamanlarda dindar olmak hem daha değerli oluyor, hem de –müsait zamanlara göre- ibadetlerin, dindarca davranışların azı, çoğun yerini tutuyor.

İnsaflı ve bilge eğitimciler, “beş vakit namazı kılmayan ama Cuma namazına gelen” müminleri, “beş vakti kılmadıktan sonra Cuma''ya niçin geliyorsunuz!” diye azarlamazlar, aksine “Cuma''yı kılmanız ne güzel, Allah kabul etsin, inşaallah beş vakti de kılarsınız” derler. Başını örten, sakal bırakan, hacca ve umreye gidip gelen ama öte yandan dine, ahlaka, edebe aykırı bazı davranışlarda bulunan müminlere “o ibadetleri ve vazifeleri de yapma” demezler, “onları yapman ne güzel, ama bu kötü davranışlar onların yanına yakışmıyor, inşallah bunları da bırakırsın” derler.

Mektubunu yayınladığım okuyucu şöyle diyordu:

“Allah muhakkak ki abes iş, boş iş yapmaz. Bugün başörtülülerin hal ve hareketleri ortadayken, baştaki örtü ile İslam dinini ve müslümanları temsil ettiğinin şuurunda olmaksızın olmadık hal ve hareketlerde bulunurken başörtüsü yasağı haksızlık mı, zulüm mü, adaletsizlik mi?”

Evet başörtüsü yasağı haksızlıktır, zulümdür, adaletsizliktir. Bu yasağı ve kötü sonuçlarını “zalimlere yüklemek” yerine “Allah''ın hikmetli olarak yaptığını” söylemek birçok bakımdan hatalıdır, yakışıksızdır.

İnsanların başına gelen kötü hallerin sebebi mutlaka ve her zaman onların günahları olmaz. Hiçbir günahı olmayan peygamberlerin, masum çocukların da başlarına kötü haller, belalar, hastalıklar, kazalar gelebilir. Bunların sebepleri üzerine konuşmak o kadar kolay, basit, yalınkat değildir.

Hükümde toptancılık ve ölçüsüzlüğü bu yazıda “bir şahsın iyi ve kötü davranışları” bakımından ele aldık. Gelecek yazıda ise “suçun ve günahın şahsiliği” bakımından ele alcağız bir de sekülerleşme ve yozlaşma konusuna temas edeceğiz.

.Suç, ayıp günah ve ceza şahsidir
00:007/01/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bazı zamanlarda, din ve âdetlerde “kurunun yanında yaş” yani suçlunun, kusurlunun yanında masum olan bazı kimseler (eş, evlat, bazı yakınlar, köleler…) de cezalandırılmış, kurban edilmişlerdir. İlahi dinlerde ve ileri uygarlıklarda ise suçun ve cezanın şahsiliği (kim işlemiş ise sorumluluk ve cezanın da yalnızca ona ait olacağı) esası kabul edilmiştir. İyi bir insanın evladı veya başka bir yakını kötü olabilir; bu takdirde o iyi insanı suçlamak, ayıplamak, kötü sonuçtan ona da pay çıkarmak her zaman doğru olmaz. İyi insan elinden geleni yaptığı halde başka eğitim veya saptırma çevresi/güçleri baskın gelebilir, her şeye rağmen kişinin şahsi sorumluluğu da –irade ve akıl bulunduğu müddetçe- ortadan kalkmaz. Peygamberlerin bile eşlerinin ve çocuklarının onları dinlemedikleri, şeytana ve kötülere uymayı tercih ettikleri olmuştur. Alemlere Rahmet Efendimizin (s.a.) hitabına mazhar oldukları halde ona uymayanlar olduğu gibi ona uyanların da iman, ahlak, sadakat, fedakârlık bakımından dereceleri aynı olmamıştır.

Bu gerçekler tartışma götürmez olduğuna göre kılığı, kıyafeti, bazı ibadetleri, okuduğu okul (İmam Hatip, İlahiyat), mensup olduğu aile veya topluluk bakımından “İslam''ı temsil ettiği” kabul edilen/söylenen kimselerde görülen kusurları, ayıpları, günahları şahıslarının ötesine taşırmak, içinde bulundukları topluluğu sorumlu tutmak, itham etmek zulümdür, günahtır. Bir kere kimse İslam''ı temsil edemez; çünkü peygamberlerden başka herkes yanılabilir, günah da işleyebilir; yanılan, günaha girebilen bir kimseye “sen İslam''ı temsil ediyorsun” derseniz onun hatası ve günahı da İslam olur. Herkes ancak kendini temsil eder, günahı da, iyiliği de kendine racidir. Bir (birkaç) imam, İmam Hatip öğrencisi, İlahiyat talebesi, sakallı cüppeli insan yakışıksız davranışlarda bulundu diye bütün o nitelikte olanları ayıplamak, suçlamak ve camiayı mahkum etmek haksızlıktır.

Bu millet ibadetlerin de, din okullarının da kıymetini bilmiş, onlara değer vermiştir, vermektedir. Din okullarında okuyan, buralardan mezun olduktan sonra çeşitli iş ve hizmetler ile topluma karışan insanlarımız dindarlaşma amacına yönelik önemli ve müspet tesirler bırakmışlardır. Bir genç hem din eğitimi veren okulda okuyor hem de yakışıksız davranışlarda bulunuyorsa elbette daha fazla ayıplanır; çünkü ondan bu davranış daha az beklenir. Ama bu durum diğer okullarda okuyan veya okumayan insanların yakışıksız, günah, suç teşkil eden fiil ve davranışlarını mazur görmemiz, onlara tepki göstermede gevşek davranmamız için mazeret olmaz.

Beklentimiz topyekün bir ahlak hareketi olmalıdır. Bu harekette iyi olanlar kötü olanlara şiddet ve nefretle değil, merhamet ve şefkatle yaklaşmalı, iyiye yönelmelerine yardımcı olmaya çalışmalıdırlar. Hiçbir kimse mutlak (bir bütün olarak) ne iyidir, ne de kötüdür; herkeste iyi ve kötü olan taraflar vardır; iyiye iyi demek, takdir ve teşvik etmek, kötüye kötü demek ve ıslaha çalışmak dini, ahlaki, ictimai ve insani bir vazifedir.

Sekülerleşme ve yozlaşma
00:009/01/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Tenkit edenler ve etmeyenler, bozulmanın farkında olanlar ve olmayanlar her kim varsa modernizmin ve modern hayatın az veya çok etkisi altındadırlar ve başka şartlarda olabileceğe nispetle farklı bir yaşantı içindedirler. Dine, örfe ve âdete bağlı nice telakkiler, alışkanlıklar, kurallar ve uygulamalar değişti; bu değişime de az veya çok uymayan yoktur. Kullandığımız aletler, kılık ve kıyafetlerimiz, ev düzenimiz, aile ve akraba ile ilişkilerimiz, dünya ahiret dengesine ait hesaplarımız ve davranışlarımız, israf ve lüks konularındaki telakki ve amelimiz, sosyal yardımlaşma ve dayanışma ile ilgimiz… hasılı hayatımızın her alanında değişmeler var; bunların bir kısmı, İslam''a göre “bozulma”dır, bir kısmı ise zaten değişmeye açık alanda olmuştur ve bozulma sayılmaz.

Sekülerleşme ve bozulmayı sık sık gündeme taşıyanlar, ama kendilerine bakmaksızın hep başkalarını hırpalayanlar önce kendilerine bakmalılar; öz eleştiriye kendilerinden başlamalılar ve şu soruyu sormalılar: “Ben sekülerleşmenin neresindeyim?”.

Sekülerleşme iki şekilde oluyor: 1. Dünyaya aşırı meyil. 2. Dinin hayatımızda olması gereken alanlarını daraltma.

Dünyaya olması gerekenden daha fazla meyletme hastalığı yeni değildir ve İslam ahlakçıları her zaman ve zeminde bu manevi hastalığa dikkat çekmiş, tedavisi için gayret etmişlerdir. İnsanlar yaşadıkları gibi inanmaya meyilli oldukları için “dünyaya ölçüsüz pay ayırma” şeklindeki sapma zaman içinde meşrulaşıyor, insanlar bundan rahatsızlık duymamaya başlıyorlar. Bu arıza günümüzde de oldukça yaygındır.

Dinin mümin hayatında olması gereken alanlarını teorik olarak daraltma manasındaki sekülerleşme bir yandan dinin yorumcuları, diğer yandan uygulayıcılar eliyle oluyor.

Dini yorumlayanlar laik ve liberal demokrasi ile İslam''ın bir arada nasıl olabileceğine kafa yoruyorlar ve bunların bir kısmı:

“Bu ikisi arasında uyuşma ve uzlaşma olmaz, bunlardan biri varsa diğeri -en azından tam uygulama bakımından- yoktur, İslam''ın değişmezlerini değiştirmeden onu, liberal laik demokrasiye uydurmak mümkün olmaz, bu sebeple eğer böyle bir düzende yaşamak mecburiyeti varsa müminler, inanç ve telakkilerini muhafaza ederler, uygulamayı ise imkan dahilinde yaparlar” derler. Ben de böyle diyenlerden biriyim.

Diğer bir gurup (İslam modernistleri) ise “İslam iman, ibadet ve ahlaktan ibarettir, diğer alanlarda dinin kuralları (Kur''an ve Sünnet''in açıklamaları) sürekli ve bağlayıcı değildir; siyasi, hukuki, ictimai, iktisadi, medeni… alanlarda müminler çağın gereklerine (liberal laik demokrasinin kurallarına) uyarlar ve buna İslam engel değildir” diyorlar.

Sekülerleşmenin en kötü olanı İslam''ın değişmezlerini değiştiren, imanda, fikirde, anlayışta meydana gelen sekülerleşmedir. Kötü olmada bunu takip edeni ise “önce bazı alanlarda uygulama bakımından İslam''ı terk etme, sonra bunu bir şekilde meşrulaştırma”dır.

Bu konuda bir başka problem de “imkansızlık, zorluk, yani zaruretler sebebiyle İslam''ın eksik uygulanmasının zaman geçtikçe tabiileşmesi, normalleşmesi ve böylece kıblenin şaşırılmasıdır. Dini müminlerin hayatında kamil manada gerçekleştirmek ve korumak isteyen mürşidler, bir yandan zaruretleri görmek ve buna göre geçici çözümler üretmek, diğer yandan da kamil olana doğru yolculuğu devam ettirmek için çaba göstermek durumundadırlar.

Bir Müderrisin Sürgün Yılları
00:0013/01/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Altmış yıllık arkadaşım, Konya İlahiyat''tan emekli Prof. Dr. Ali Osman Koçkuzu''nun himmeti ve gayreti sayesinde yakın tarihimize ışık tutan ve ezber bozan bir Hatırat''ın açıklamalı neşrine kavuşmuş oluyoruz. Daha önce "Çanakkale''de Bir Müderris" adıyla yayımlanan serinin birinci kitabını şimdi "Bir Müderrisin Sürgün Yılları" isimli ve yine İZ Yayıncılık''tan çıkan ikinci kitap takip ediyor. Hatıratı ve bazı önemli eserleri kaleme alan zat 1883''te doğmuş, Konyalı Abdullah Fevzi Efendi.

Tahsilini yine Konya''da açılan "Islah-ı Medaris" isimli oldukça değişik bir tahsil yuvasında yapan ve burada müderrislik payesine kadar ulaşan Abdullah Fevzi Efendi muafiyet sebebiyle mecbur olmadığı halde orduyu yakından tanımak maksadıyla askere yazılıyor, on yıl kadar süren askerliğinde, ordunun çeşitli kademelerinde (bunun içinde subay olarak din görevliliği de var) Balkanlar, Kuzeybatı İran, Kafkasya, Irak ve Çanakkale''de bulunuyor, ateş içinde kalıyor ve gerektiğinde fiilen savaşıyor.

Askerlik bittikten sonra, çok sevdiği mektebi kapandığı için (1917) mevcut şartlarda köyüne çekilip bir süre dinlenmek isterken kaza kader onu bir belanın içine sokuyor, alakası bulunmadığı halde Konya civarında vukubulan ısyana katılma/tahrik suçuyla gıyaben mahkum ediliyor ve idam edilmek üzere aranıyor; o da bu haksız/karakuşi hükümden kendini kurtarabilmek için yıllarca dağlarda dolaşıyor, uygun yerlerde saklanıyor. Bu arada Konya isyanı denilen hareketin gerçek yüzünü görüyor ve öğreniyor, Osmanlı''dan Cumhuriyet''e geçişin ıztıraplı yıllarını bir mağdur ve mazlum olarak yaşıyor, kuvve-i milliyye (onun ifadesi böyle) denilen grupların kimler olduğunu, neler yaptıklarını, devlete itaattan başka bir suçları olmayan halkın iki arada bir derede kalarak nasıl mağdur ve perişan olduklarını -mağdurlardan, zarar görenlerden biri olarak- müşahede ediyor ve o şartlarda hayret veren bir gayretle defterlere yazıyor.

Birinci kitapta o tarihlerde ülkenin ve özellikle ordunun durumunu öğrenmiştik, bu kitapta da çok önemli (o tarihte inkılab sayılacak) bir eğitim kurumunun (Islah-ı Medaris) akıbetini, Devlet-i aliyye''den Cumhuriyet''e geçişte yaşanan olayların, çekilen çilelerin gerçeğini iyi tahsil görmüş bir İslam aliminin notlarından öğreniyoruz. Aziz dost Koçkuzu''nun katkıları da yabana atılacak cinsten değil.

Ben haber verdim, alıp okumak sizlere ait, ama okuyunca "İyi ki okudum" diyeceğinizden eminim.

Çağdaşlık içki içmek ve açıklık mıdır?
00:0014/01/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
1
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Alkollü içki tüketiminin özellikle gençliğin sağlığını korumak ve kötü örnek olmayı engellemek amacıyla bazı sınırlamalara tâbi tutulması teşebbüsü karşısında koparılan fırtına bana şunları hatırlatıyor:

Bir seçim arifesinde Sayın Baykal şöyle konuşmuştu: "Ne yani, bunlar ülkeye hakim olacak da biz, sevgilimiz veya sevdiklerimizi yanımıza alıp Boğaz''da balık yiyip rakı içemeyecek miyiz?"

Sayın Erdoğan İstanbul Belediye Başkanı olacağı günlerde kulaktan kulağa şu dedikodu yayılıyordu: "Eğer o başkan olursa belediye otobüslerine başörtüsüz, ince çoraplı veya çorapsız bayan alınmayacak, hatta bacaklarına bazı militanlar jilet atacaklarmış!"

Sayın Erdoğan Belediye Başkanı oldu, dedikodunun tamamen yalan olduğu ortaya çıktı, İstanbul bunca nüfusuyla yaşanabilir hale geldi.

Sağ veya "İslamcı" partiler iktidar oldular, bugüne kadar -örtünenlerin hak ve hürriyetlerinin kısılması veya kısıntının devam etmesi bir yana- açıklara ve alkollü içki tüketenlere hiçbir şey yapılmadı.

Bu ülkenin siyasi düzeni "demokrasi, laiklik ve liberallik" olduğuna göre başkalarının hak ve hürriyetlerine zarar vermeyen ve şiddet içermeyen her davranış serbesttir.

İnsan hakları belgelerinde "genel ahlak" diye bir kavram vardır; ama bunu da ya kuşa çevirerek veya unutarak bütün çirkin, ayıp, günah, ahlaka aykırı davranışları "genel ahlak" süzgecinden rahatça geçiriyorlar.

Şimdi ne demek istediğime geleyim:

Sözde çağdaş (aslında Batı) uygarlığını temsil eden, kendilerine benzemeyenleri, bizim asıl medeniyetimizi ihya ve temsil etmek isteyenleri "ilkel, çağdışı, gerici" sayan, hatta adam saymayan baylar ve bayanlar, batılılaşma karar ve uygulamasından beri Batı''nın da cevherini değil curufunu almaya devam ettiler. Bugün onlara göre uygar ve ileri olan Batı nelerle uğraşıyor; bilimde, ekonomide, maddi şartların iyileştirilmesinde, kendi insanlarına mahsus hak ve özgürlüklerin korunmasında… neler yapıyor, nereye gidiyor, bizimkiler nelerle uğraşıyor, neleri mesele yapıyorlar?!

Cevap vereyim:

İçki, çıplaklık, bizim kültürümüze yabancı kopya sanatın (ucube) savunulması, din özgürlüğünün olabildiğince kısıtlanması, demokrasi adına fitne, fesat ve istikrarsızlığa çanak tutulması.

İşte böyledir; kendisi olmaktan çıkanlar başkası da olamaz, iki arada bir derede kalırlar.

Demokrasi, temsil ve baraj
00:0016/01/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Televizyonda iki aydın tartışıyorlar. Biri iktidarın Meclis''te her şeye hakim olduğunu, istediği kanunu çıkarabildiğini, bunun bir çeşit dikta olduğunu, demokrasilerde muhalefetin ve sivil toplumun da söz hakkı bulunduğunu, onlara da danışılması gerektiğini… söyleyerek durumdan şikayet ediyor. Diğeri ise iktidarın bunları yapacak kadar oy aldığını ve milletvekili çıkardığını, yaptığının hukuka ve usule aykırı olmadığını, demokrasinin de bu olduğunu söylüyor.

Şikayet edeni dinlesek ne olacak?

İktidar bir kanun çıkarmak, bir icraatta bulunmak istediğinde demokratik kurumlara (muhalefete, sivil topluma…) danışacak, onlarla uzlaşacak; böyle yaparsa demokrasi var, yapmazsa yok.

Peki iktidar muhaliflere danıştı, muhalifler ya danışmaya bile yanaşmadılar veya iktidarın kararına katılmadılar; bu takdirde iktidar adım atmayacak mı? Diyelim atmadı o zaman ülkede hemen her şey tıkanmaz mı? Şikayet edenin hayal ettiği demokrasi dünyanın neresinde var?

Temsili demokrasilerde kararlar-mutlak ve kayıtlı- oy çokluğu ile alınır, daima kararlara muhalif olanlar vardır, alınan kararlar ve yapılan işler halk çoğunluğu tarafından beğenilmezse bir sonraki seçimde iktidar değişir, beğenilirse iktidar devam eder, muhalif de muhalif olarak kalır, istediği kadar konuşur, fikrini söyler, tenkit eder; işte bu kadar.

Bu vesile ile bir de şu "seçim barajının aşağıya çekilmesi" konusundaki düşüncemi söylemek istiyorum.

Bunu savunanların önemli gerekçeleri "temsil adaleti" dir. Buna göre toplumdaki farklı görüş ve düşünceler mümkün olduğu kadarı Meclis''te temsil edilmelidir.

Bu gerekçenin demokrasi teorisine göre haklılığı bulunmakla beraber teori sakat olduğu için ondan türeyen bu gerekçe de sakattır; çünkü temsil diye bir şey yoktur, milletvekilleri kendilerini seçenlerin düşünce, arzu ve ihtiyaçlarını temsil edemezler. Milletvekilleri partilerinin eğilim ve kararlarını temsil ederler.

Garaudy''nin deyişiyle "İster Allah''ın yerini gasp eden mutlak bir hükümdarlık biçiminde olsun, ister kabilenin veya mezhebin yerini alan partilerden ve sınıflardan oluşmuş bir parlamentonun yahut evet ve hayırdan başka cevabın olamayacağı referandumun söz konusu olduğu bir aygıt biçiminde olsun tüm temsil etme ve edilme aldatmacadır."

Barajı düşürmenin olumsuz sonucu ise hayal değil, gerçeğin ta kendisidir ve bu gerçeğin adı "istikrarsızlıktır, yasama ve yürütmenin elini kolunu bağlamaktır, ülkeye zarardır".

Ashabın tamamı yıldızlar gibi midir?
00:0020/01/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dostum S. Önsay''dan bir mektup aldım, benden nakledilen bir söz üzerine ölçüsüz ve haksız tepki gösterenler onu üzmüş ve üzüntüsü ile gerekli açıklamanın yapılması talebini şöyle dile getirmiş:

“Değerli Hocam, Taha Akyol''un sizin de adınızın geçtiği yazısına olumlu veya olumsuz; edebli veya seviyesiz yorumlar yapılıyor. Tabi ki bunlar sadece şahısların ayarını yansıtıyor (üslubu lisan ayniyle insan) ve onları bağlıyor (ötede hesabı sorulmak üzere kayda alınmayan hiçbir söz yoktur). Ancak olayın, bizi (ümmeti) ilgilendiren bir yönü var. Verilen tepkilerin birinde şu ifadeleri görüyoruz: “..efendimiz as.onlar gökyüzündeki yıldızlar gibidir buyurmuyor mu.benim sahabeme sövmeyin onlara kızan bana kızmış onları seven beni sevmiştir buyurmuyor mu..” Burada temel alınan Hadis-i Şeriflerden(tabi ki sahih ise) bir mümin neyi anlamalı ve hangi yargıya varmalıdır? Sahabe-i Kiram, Tabiîn ve Onları takip edenler yani en hayırlılarımız olarak Efendimizce değerlendirilenler için Onlar ne yaptılarsa yerindedir; ne söyledilerse doğrudur; Onlardan hata ve günah sadır olmamıştır, diyebilir miyiz? Bu anlayış Onların masum olmaları yani ancak Peygamberlerimize bahşedilen “İsmet” sıfatını Onlara da vermek anlamına gelmez mi? Ayrıca ''içtihatlarında hata etseler bile bir sevap vardır'' müjdesi ve kefaleti mutlak mıdır? Yoksa müçtehid de olsa bir insanın söz ve davranışlarının bu referansa layık olması için söz konusu görüş ve tavırlarının bazı kayıt ve şartlara haiz olması mı gerekir?”

Ben ne demiştim, önce onu tekrarlayalım: “Ben Muaviye''yi sevmem, ama ona sövmem”. “Bir gönülde Ehl-i Beyt sevgisi ile Muaviye ve Yezid sevgisi bir araya gelemez”.

Evet ben böyle dedim ve diyorum.

Peygamberimiz (s.a.) “Sövmeyin” diyor, ben de sövmüyorum, Peygamberimiz “onları seven benim sebebimle (beni sevdikleri için severler, onlardan nefret edenler de benden nefret ettikleri için böyle yaparlar” buyuruyor. Ben bu hadise de dayanarak “Peygambermiz''in göz bebeklerini inciten adamı ve adamları sevmiyorum; çünkü hadis Peygamberimize olan sevgiyi öne alıyor ve ashabın da bu sebeple sevilmesini istiyor. Bir kişi Peygamberimizin üzerlerine titrediği aile fertlerini üzer, onlara hakaret eder, tehdit eder, sonunda meşru halifeye isyan eder ve kılıç çekerse “yine de onu sevin” demiyor, hadis bu manaya gelmiyor.

Ashab elbette masum değildir, yanılır, günah işler, yanlış yola gider; bu takdirde de –böyle olan ashabın- peşinden gidilmez ve böyle yapanlar sevilmez. Efendimiz hayatta ilken içki içen, çalan, yalan söyleyen, iftira eden, O''nun sırrını düşmanlarına bildirmeye teşebbüs eden ashab da olmuş, Peygamberimiz bunlara gerekli cezayı vermiştir.

Peygamberimiz (s.a.) Ammâr''a “Seni meşru başkana isyan edenler (bağîler) öldürecek” demiş ve onu Muaviye''nin askerleri öldürmüşlerdir. Meşru halife olan Hz. Ali''ye isyan etmek ve silah çekmek günahtır, caiz değildir; Muaviye ve yandaşları bunu da yapmışlardır. Hz. Peygamber''i sevenler bunları yapmazlar, bunları yapanlar da sevilmezler, ama Ehl-i sünnetin bir kuralı olarak onlara hakaret edilmez ve sövülmez.

“Aradan asırlar geçmiş, bu konuları kapatmak gerekirken niçin üzerini açıp yarayı kanatıyorsunuz?” denebilir.

Hiçbir gerçeğin üstü örtülemez, örttüm diyenler kendilerini aldatırlar, kitaplar, şîanın aşırı, canlı ve hep tekrarlanan tepkileri ortada iken bu tarihi olayları konuşmamak veya konuşup da (kitaplara yazıp da) haklıya haklı, haksıza haksız dememek, ictihad kavramını saptırmak yarayı iyileştirmez, aksine besler. Bana göre doğrusu olayları olduğu gibi ortaya koymak, İslam''ın değişmez dini, ahlaki ölçülerine göre değerlendirmek doğru davranıştır ve hem ibret almak hem de ümmetin parçalarını birbirine yaklaştırmak için uygun bir tavırdır.

Ashabın rivayeti sahih ise alınır, reyine gelince başka muteber reyler ve bunların dayandığı delillere göre alınır veya terk edilir.

Yarın da bu konuya devam edecek ve bu arada ünlü Ehl-i sünnet alimi Teftâzânî''nin, benim yazdıklarımı destekleyen ifadesini nakledeceğim.

.Nassa karşı ictihad olmaz
00:0021/01/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir mesele ortaya çıkar ve bunun dini hükmünü öğrenmek gerekirse önce naslara (ilgili ayetlere ve hadislere) bakılır. Bunlarda aranan hüküm bulunamazsa usulüne göre ve ehli tarafından ictihada başvurulur. İşte böyle yapılır da hata edilirse hataya da sevap yazılır.

Hz. Ali''ye Medine''de bulunan ashab ısrarla bey''at ettiler. Bu bey''atı muteber sayan halifeye itaat eder, muteber saymayana göre Hz. Ali halife olmadığı için ondan katillerin teslimi veya cezalandırılması talep edilemez. Muaviye ve yandaşlarının yaptığı ictihad değildir, isyandır. Bunun böyle olduğunu yazının sonunda nakledeceğim büyük bir İslam aliminin de kaleminden okuyacaksınız.

“Ashabım yıldızlar gibidir, hangisine uysanız doğru yolda olursunuz” mealinde sahih bir hadis yoktur.

Halife''ye bey''at etmeyen, isyan eden başka ashab da vardır, onların da bu fiilleri meşru değildir, ama hem hataları sınırlı, hem de faziletleri müsellem olduğu için onları severiz.

Şimdi bu konuda daha önce yazdığım bir yazıdan bir iki paragrafı nakledeceğim.

Sünnî Müslümanların, Ehl-i beyt''e yapılan zulüm karşısında duyarsız oldukları ve bu zulmü yapanlara lanet okumadıkları iddiası da genel olarak doğru değildir. Ehl-i beyt''e olan sevgi, saygı ve bağlılık istenirse bugün de iki camianın birbirine yakınlaşmasını, aynı sevgi ve saygıyı paylaşmanın hasıl edeceği duygu ortamında soğukluğun sıcaklığa dönüşmesini sağlayabilir. Ehl-i sünnet ulemasının Yezîd, babası ve Hz. Ali''ye cephe alan bazı sahabe aleyhinde söz etmemeleri, onları tuttuklarından, yaptıklarını meşru gördüklerinden değildir. Aynı alimler, Hz. Ali''ye başkaldıranların bâğî (meşru yönetinme başkaldıran asî) olduklarını kabul ve ifade etmişlerdir. Eserleri yıllarca Osmanlı medreselerinde okutulmuş bulunan büyük Sünnî alim Teftâzânî''nin (v. 792/1390) bu konuda söylediklerini önemli bir örnek olarak sunuyorum:

“Sahabe arasında geçen kavgalar ve tartışmalar açıkça gösteriyor ki, onların bir kısmı haktan sapmış, zulüm ve günah sınırına ulaşmıştır. Bunun da sebebi kin, inat, haset, direnme, servet ve iktidar talebi, dünyanın çekiciliğine (lezzet ve şehvete) meyildir. Bu böyledir; çünkü her sahâbî masum (günahsız ve günah işleyemez) değildir ve Peygamber''i (s.a.) gören, ona ulaşan herkes hayırlı (iyi) değildir... Ehl-i sünnet ulemasının bu olayları farklı yorumlayıp mazeretlere bağlamalarının sebebi büyük sahabeye dil uzatılmasını engellemek içindir. Onlardan sonra Peygamber''in Ehl-i beytine yapılan zulüm ve kötülüklere gelince bunu kimse inkar edemez, buna dağlar taşlar ve hayvanlar bile şahitlik eder, göklerde ve yerde olanlar göz yaşı dökerler; dağlar paralanır, taşlar parçalanır. Bu sebeple o kötülükleri yapanlara, buna razı olanlara veya katkıda bulunanlara Allah lanet etsin! Ehl-i Sünnet alimlerinin bir kısmının, onun daha fazlasını da hak ettiğini bildikleri halde Yezîd''e lanet etmeyi caiz görmemiş olmalarının sebebi, cahil ve aşırı gidenlerin işi ileriye götürüp büyük sahabeye kadar dil uzatmalarını engellemek içindir.” (Şerhu mekasıdı''y-tâlibîn, İst. 1305, C. II, s. 306-307).

Hilafeti kim kaldırdı?
00:0023/01/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hilafet "halife olmak" demektir, halîfenin İslam siyaset ilminde manası, "Hz. Peygamber (s.a.)''den sonra, ümmetin siyasi lideri, imamı, önderi olan, O''nun sünnetini (yolunu, usulünü) izleyen, ümmete veya onun temsilcisi olan danışma meclisine danışarak İslam devletini yöneten kimsedir.

Ehl-i sünnete göre Peygamberimiz (s.a.) kendisinden sonra kimin halife olacağını bildirmemiş, bunun seçimini ümmete bırakmıştır. İslam devlet yönetiminde "serbest seçim/bey''at ve yönetimde ehline danışma iki temel şarttır.

İlk dört halife (hulefâ-i râşidîn) farklı usullerde serbest seçimle tayin edilmiş, hiçbiri hayatında bir yakınını velîaht (kendinden sonraki halife) olarak tayin edip ona bey''at almamış ve ülkeyi ehli olan kimselere danışarak idare etmişlerdir.

Suriye valiliğinden azledileceğini anlayınca Hz. Ali''ye isyan eden Muâviye, Hz. Ali''nin şehadetinden sonra kendisine bey''at edilen Hz. Hasan''a, "Benim namıma hilafetten çekilir ve bana bey''at edersen ben hayatta olduğum sürece ülkeyi idare ederim, sonra oğlumu veya bir başkasını yerime bırakmam, veliaht tayin edip bey''at almam" demiş, Hz. Hasan bu şartla hilafeti bırakmış ve ona bey''at etmiştir. Fakat Muaviye sözünde durmamış, oğlu Yezid''i veliaht tayin etmiş ve daha kendisi hayatta iken onun adına (kendisinden sonra halife olması için) her hileye ve şiddete başvurarak halktan bey''at almıştır. Başka yerlerde bey''at işini hallettikten sonra Medine''ye gelmiş, yaptığı usulsüzlüğe muhalefet eden bazı genç sahabiler ile Peygamberimiz''in torunu Hz. Hüseyn''i bir odaya hapsettirmiş, başlarına silahlı nöbetçiler koymuş ve şöyle demiştir: "Ben şimdi halka sizin bana bey''at ettiğinizi söyleyeceğim, eğer aksine bir söz söylerseniz nöbetçiler kellelerinizi uçursunlar".

Muaviye öldükten sonra başa geçen Yezîd''in neler yaptığını ve Hz. Hüseyn''i Kerbelâ''da nasıl şehid ettirdiğini herkes biliyor.

Şimdi şu soruyu sormanın zamanı geldi:

İslam hilafetini kaldıran ve yerine istibdadı, saltanatı getiren kimdir?

Ehl-i sünnet kaynaklarında Muaviye ve yandaşlarının hilafeti saltanata (zalim ve cebbar hükümdarlığa/mülk adûda) çevirdikleri açıkça ifade edilmektedir. Bunların meşru halifeye haksız yere başkaldırdıkları ve böylece bâğî oldukları da yine aynı kaynaklarda yer almıştır.

Hz. Ali''ye bey''at etmeyen hatta isyan eden başka sahâbîler de vardır, ama bunlar sonradan pişman olmuşlar, tevbe etmişler ve hilafeti de yıkmamışlardır.

Asırlar boyunca bir daha, "Hz. Peygamber''in yolunu izleyen, seçimle işbaşına gelen ve gerektiğinde azil ile ayrılan ve ümmetin seçkin (ilimde ve ahlakta önde gelen) temsilcilerine danışarak ülkeyi yöneten kişi manasında halife ve bu manada hilafet" geri gelmemiştir.

Bir hadise göre "kötü bir çığır açan, o çığırı takip edenlerin günahlarına, kötülüklerine de katılmış oluyor".

İşte bunun için sevmiyorum, ama yine de sövmüyorum.

İbret alınsın ve hak yerini bulsun diye -bir soru üzerine- bunları yazdım.

İktidarın diyet borcu yalnız halkadır
00:0027/01/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Liberal denilen yazarlar ile iktidarın arasının açıldığı ve bunun iktidara pahalıya mal olacağı filan konuşuluyor.

Bu anlayış baştan sona yanlış.

Ne liberal yazarlar her durumda iktidarı desteklerler, ne de iktidar bu yazarların her dediğini hemen yapar.

Liberal yazarlar bugünkü iktidarın bazı icraatı lehinde yazmışlarsa bu, onların kanaat ve beklentilerine uygun düştüğü için yazmışlardır.

İktidar da o icraatı, kendisini liberallere beğendirmek için değil, düşünce ve programına uygun olduğu için yapmıştır.

Siyasete soyunanların bütün tarafları dinlemesi, her sese kulak ve değer vermesi şüphesiz gereklidir. Ama onları yönlendiren iki amil/taraf diğerlerinden baskın olmalıdır (aksi halde kaybederler): 1. Halkın sesi/beklentisi, 2. Kanaat ve vicdanın sesi.

Bu iktidarın ne sermaye çevresine ne de medya patronlarına diyet borcu var; tam aksine bu iki kesim ısırmak istedikleri ama dişlerini geçiremedikleri iktidarın elini öpmek (hadi sıkmak diyelim) mecburiyetinde kaldılar. Liberal yazarların demokratikleşme yolunda ilerleme bakımından elbette etkileri/faydaları olmuştur, ama AK Parti''nin oyları üzerinde kale alınacak bir etkileriden söz edilemez.

Benim tespitime göre bazı liberal yazarlarda şu kusurlar var:

Acele ediyorlar.

Ya hep ya hiç diyorlar.

İstedikleri olmayınca olanı da inkar ediyorlar veya görmezden geliyorlar.

Tenkit ve tavsiye dilleri bozuk; efeleniyorlar, hakaret, hatta tehdit ediyorlar.

Herkes haddini bilmeli ve vazifesini yapmalı. Yazar düşüncesini adam gibi, edep dahilinde ifade etmeli, siyasetçi de uygun gördüğünü yapmalıdır. Siyasette hakem ve hakim halktır ve siyasetçinin asıl kale alacağı taraf da halktır.

Dine ve dindara tahammülsüzlük
00:0028/01/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Allah''a ve ahirete inanmayanlar ölümü unutmak için yakınlarının ölülerini bile hemen evden aldırıyorlar, bütün hizmetleri profesyonellere (ücretli işçiler ve memurlara) yaptırıyorlar, ya cenaze namazı kılınırken veya defin yapılırken şöyle uzakta durup bir an önce oradan ayrılmaya bakıyorlar.

Dini unutmak için de toplumda dinin görünür olmasına karşı çıkıyor; sakala, başörtüsüne, cüppeye, çarşafa, tesbihe, ezana, din eğitimine, mahyaya, selaya, camiye, minareye, cemaatle namaza… itiraz ediyorlar, laiklik adına bunların kaldırılmasını veya görünmez kılınmasını talep ediyorlar.

Ya dindarlar; onlar dinsizlere, çıplaklara, sokaklarda ve medyada boy gösteren eşcinsellere, itibar gören faizci kurum ve kuruluşlara, şeriata aykırı düzen ve düzenlemelere, meyhanelere, dine ve dindara hakaret eden medya parçasına ve sözde sanat eserlerine… tahammül ediyorlar mı? Edemiyorlarsa bunların ortadan kalkmasını talep ediyorlar, hatta bilfiil ortadan kaldırma teşebbüslerinde bulunuyorlar mı?

Mukayeseli baktığımızda dindarların duygularının daha ziyade aşınmış olduğunu veya itirazlarını, nefretlerini içlerine (fazlaca derine) gömdüklerini görüyoruz; yani en azından zahirde tahammül ediyor, kendi varlık ve mutluluklarını farklı olanların yokluk ve mutsuzluğunda görmüyorlar, olsa olsa aşırı olanlara cılız itirazlarda bulunuyorlar.

Sözde modernist ve uygar olan öteki kesim ise bir "endişe ve geleceğinden korkma" edebiyatı tutturmuş, güvene kavuşabilmek için laikliği en radikal biçimde anlama ve uygulamayı, dini önce azaltmayı, sonra da yok etmeyi hedeflemiş görünüyorlar. Başörtüsü yasağı konusundaki müzminleşmiş tutumları da bunun bariz bir örneğidir.

Eğer Müslüman iseler başörtüsünü yasaklayamazlar. Müslüman değilseler veya kendilerini Müslüman zanneden modernist, batıcı ve laik iseler yine başörtüsünü yasaklayamazlar; çünkü modernizmin amentüsünde insan hakları ve demokrasi vardır, din özgürlüğü insan haklarının en önemli maddesidir, laiklik onun teminatıdır ve din özgürlüğünü (başkasının hakkını ihlal etmeyen insan hakkını) kısıtlayan hukuk olamaz.

Er veya geç bu tabu da yıkılacak ve isteyen, her yerde başını örtecek, namazını da kılabilecektir.

İçki ve entelektüel
00:0030/01/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
1
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir yazar (Rengin Soysal) entelektüele şöyle bir yaklaşık tarif veriyor: “Hayatı seksten ve yemek içmekten ibaret görmeyen kişi” . Entelektüelin özelliği olarak da “hür düşünce ve bilgi”yi zikrediyor.

Bir başka yazımda ülkemizde entelektüel geçinen ama gerilerde kalmış, bağımlı düşünen (düşünmüş gibi yapan) kimseler ile gerçek entelektüelleri ayırmak gerektiği üzerinde duracağım. Bu yazıda ise içki ile ilgili iki mektubu aktaracağım:

“Hocam içki konusunda size katılıyorum. Ben içki sevmeyen bir ateistim. Arada sırada çevremdekilere uymak için bir bardak içiyorum. Çevremdeki herkes çok seviyor. İçki içenler agresif oluyor; birbirleriyle dalaşıyor. Erkek güçlüyse kadını dövüyor; kadın ya da erkek dili dolanır vaziyette ne dediğini bilmiyor. Bir arkadaşım kocasına rest çekti: İçkiyi bırakmazsan cinsel ilişki yok diye... Adam ölene kadar karısına elini süremedi ama içkiden vazgeçmedi

İçki sofralarında çocuklar sıkıntıdan perişan oluyor. Çocuğun uykusu geliyor, baba bir kadeh daha bir kadeh daha.. Tabii içkili araç kullanmak da cabası...

İçki seven sonunda alkolik olmasa bile akşamcı oluyor.

Gençler kesinlikle içkiye özendirilmemeli. İçkiye ulaşımın zorlaştırılmasını olumlu buluyorum.” (N. Ö.)

“Alkol Dünya Sağlık Örgütünün istatistiklerine göre dünyada sigara ve yüksek tansiyondan hemen sonra gelen ölüm sebebidir. İçkinin ne derece zararlı olduğu gerçeği eğer yeterince Batı''da kabul görseydi eminim tüm Türkiye de -aynı sigara konusunda olduğu gibi- kabul edecekti. Onlar kabul edemiyorlar çünkü kilise ayinlerinde 2000 yıldır şarap kullanılıyor ve alkol şirketleri reklam parası tehdidiyle medyayı sindiriyorlar.

Sizlere tavsiyem biraz daha aklı selim ile örneğin kendi çocuklarınızın bu alışkanlığa sahip olduklarında çekeceğiniz sıkıntıyı düşünmenizdir. Müslüman kendisi için istediğini tüm kardeşleri için de ister. Ayrıca “canım millet içsin, biz çocuğumuzu özel eğitiriz” anlayışının işlemediğinin de sayısız örneği toplumumuzda mevcuttur. Selamlarımla,” (G.A.)

Liberal-laik-demokrat bir sistemde içki ve sigarayı yasaklamak mümkün olmuyor. Aklı ve bilgisi olanlar (entelektüeller dahil) iradeleriyle zararlı alışkanlıklardan kurulamıyorlar. Bu durumda devlet ve iktidar hiç değilse yeni nesilleri korumak için bazı tedbirler alıyor, bunlara hürriyet, demokrasi ve insan hakları adına karşı çıkarsanız bu kavramların değerlerini düşürmüş olursunuz.

..Müslüman entelektüel olur mu?
00:003/02/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Entelektüel kelimesine verilen mana birden fazla, sınırları belli ve kesin bir tarifi yok. “Merakı veya mesleği gereği fikir işleriyle uğraşan”, “hür düşünen, bilgili ve kültürlü”, “seçkin”, “derin idrak sahibi”,”aydın” gibi manalar veriliyor. Osmanlı''dan günümüze bizim kültür havzamızda kullanılan kelimeler içinde bu kelime yok, bizde “âlim, muhakkık, müctehid, ehl-i nazar, mütefekkir, hakîm, mütebahhir, münevver…” kelimeleri kullanılmış ve bu sıfatı taşıyan kimselerin ortak sıfatları yanında farklı özellikleri de olmuştur (sıraladığım kelimelerin karşılıkları arasında ortaklık yanında farklar da bulunmuştur).

Daha çok kullanıldığı manaları göz önüne alarak “entelektüel” kelimesine “bilgili, aklıyla hür düşünen ve düşüncesini hiçbir otoritenin sınırlayamadığı kişi” manası verirsek “Müslüman entelektüel” terkibinde karşılık bakımından problemler olduğunu söylememiz gerekir.

Müslüman ya alimdir (muhakkık ve müctehiddir) veya mukalliddir.

Dinin inanma (iman, itikad) ile ilgili kısmında taklidin (bir alime uymanın, o öyle dedi ve inandı diye öyle deme ve inanmanın) geçerli, sahih, yeterli olup olmadığı tartışılmıştır. Ehl-i sünnetin iki büyük grubundan biri (Eş''arîler), durumu müsait olanlar için taklid yoluyla imanın yeterli olmadığını, Matürîdîler ise “mümin” demek için yeterli olmakla beraber bizzat düşünerek, delillere dayanarak iman etmeyenin günahkâr olacağını ifade etmişlerdir. Eş''arîlerin de aynı görüşte olduğunu ileri sürenler vardır.

Dinin ibadetler ve muamelat kısmında ise Ehl-i sünnetin genel kabulü “aciz olanların bir bileni taklid etmesinin” caiz olduğu şeklindedir.

İster iman ister amel konusunda olsun taklid varsa “hür, derin, delile dayalı düşünce” yoktur.

Her iki alanda tefekkür ve ictihad yöntemiyle bilgiye, kanaate, imana ulaşanlara geldiğimizde bunlar için de “aklı, zekayı, tecrübe ve müşahedeyi mutlak otorite kabul eden, vahyin karşısına bunları koyan” manasında entelektüel ve hür düşünce sahibi denemez.

Bir insan aklı başında ve reşid olunca, kendisine ailesi tarafından telkin edilen din üzerinde bizzat düşünürse, kabul etme veya etmeme şıkları eşit olarak iman meselesine yönelir ve tefekküre başlarsa bu noktada hür düşünce vardır. Ya taklid veya tahkik yoluyla bir kere iman ettikten sonra artık müminin tefekkürünü imanı sınırlar, imanın ışığında düşünür, beşer üstü, ilahi bilgi kaynaklarına itibar eder, aklın yetkisini aşan alanlarda doğrudan vahye dayanır, aklın alanında ise vahiy ile aklın verilerini uzlaştırır, vahyi dışlayamaz.

Kendi adıma söyleyeyim:

Ben eğer layık olursam “alim, muhakkık, mütefekkir” olarak vasıflandırılmama itiraz etmem, ama entelektüel libası benim vücuduma uymaz; bu elbiseyi giyersem içim başka dışım başka olur.

Mısır isyanı ve İhvan
00:004/02/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Tunus''ta başlayan ve şimdilik Mısır''a sıçramış bulunan halk isyanının gerekçeleri ile İhvan''ın (Müslüman Kardeşler) bu isyandaki rolünü bilmek bakımından liderleri Muhammed Bedii''nin yaptığı aşağıdaki açıklamayı (Gülşen Topçu''nun tercümesinden özetledim) okumakta fayda var. Sonra bir yazıda bu açıklamayı tahlil edelim:

“İhvan vatanın yüksek menfaati için bütün taraflarla eşit ve hür diyalog kurulması ilkesine inanmakla birlikte rejimin halkın isteklerini reddetmede inat etmesi halkı, ayaklanmasına son vermek ve isteklerine cevap vermek istemeyen kişiyle müzakereye gitmemeye sevk ediyor. Rejimin bu tavrı böyle bir diyalogu ciddiyetsiz ve sonuçsuz kılmaktadır. Bu nedenle onunla müzakere etmeyi reddediyoruz. Rejim başkanı, parlamentosu, partisi ve hükümetiyle birlikte meşruiyetini kaybetmiştir. Özellikle de bugün yüzlerce güvenlik görevlisini Özgürlük Meydanı''nda ve vilayetlerde barışçı bir şekilde gösteri yapanların üzerine salması ve diyalog istediğini iddia etmesine rağmen kan dökülmesi ve insanların ölmesinde ısrar etmesinden sonra hiçbir meşruiyeti kalmamıştır.”

Bir başka açıklamasında ise istediklerini sıralıyor:

1. 30 yıldır Mısırlılara dayatılan olağanüstü halin kaldırılması.

2. Sözde halk meclisinin cumhurbaşkanının vereceği cumhurbaşkanlığı kararıyla fesh edilmesi ve halkın iradesini temsil eden ve Mısırlıların umutlarını, arzularını yasal denetim altında gerçekleştiren yeni bir meclisin kurulması için şeffaf ve özgür seçimlerin yapılması.

3. Tam yasal denetim altında gelecek başkanlık seçimlerinde seçim demokrasisi ve aday olma özgürlüğünün garanti edilmesi, bu ülkenin medeniyeti, kültürü ve değerleriyle uyumun sağlanması ve anayasal çatışmanın sona erdirilmesi.

4. Zorunlu ticaret mallarının ve ilacın tedarik edilmesiyle toplumsal adaleti gerçekleştirecek gerçek ekonomik bir reformun başlangıcı olarak vatandaşların kritik sorunlarının çözülmesi için etkin ve hızlı bir şekilde çalışılması. Özellikle de eğitim sistemi ve gerekli bütçenin sağlanmasıyla sağlık alanında reforma gidilmesi. Bunun için “devlet yöneticilerine tahsis edilen ve1200 milyar cüneyhi aşan oradan kesilip bu maksatla harcanması.

5. Siyonistlere ihraç edilen petrol ve gaz pompalanmasının durdurulması ve fiyatının yeniden gözden geçirilip başka ülkelere ihraç edilmesi.

6. Bazı iş adamları, bozguncular ve rejimin bekçilerine tahsis edilen toprakların fiyatlarının yeniden gözden geçirilmesi, bunların kullanılmayanlarının halkın yararı için açık artırmayla satılması.

7. Filistin cihadının bunun başında da Arap ve İslam toprağı olan Filistin topraklarının özrgürleşmesi için mücadele veren cesur direnişin desteklenmesi ve başkenti Kudüs olan Filistin devletinin kurulmasına katkı sağlanması.

8. Siyasi tutukluların tamamının ve askeri mahkemeler ya da devlet güvenlik mahkemeleri gibi sivil mahkemelerde uzman olmayan olağanüstü mahkemelerden çıkan hapis kararıyla mahkûm edilmiş kişilerin affedilmesi ve serbest bırakılması.

9. Siyasi parti kurma özgürlüğünün verilmesi, gazete çıkarma ve bütün basın organlarının önündeki engellerin kaldırılması.

10. Geçen senelerde anormal bir şekilde servetleri büyüyen bozguncuların yargılanması.

11. Mısır sivil toplumuna canlılık getirilmesi, güvenlik kurumlarının; üniversite, okul, sendika, vakıf, sivil dernek ve insan hakları örgütlerinin işlerine müdahale etmesinin engellenmesi.

İhvan niçin istenmiyor?
00:006/02/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ortadoğu ve özellikle Siyonist emeller bakımından Mısır, başka ülkelere benzemiyor; Mısır''a, ABD-İsrail yanlısı, elde edeceği menfaat karşılığında Filistin mücadelesini engelleyen bir yönetimin hakim olması bu iki ülke bakımından hayati derecede önemlidir.

İslam ülkeleri arasında işbirliğinin güçlendirilmesi ve adım adım bir İslam ülkeleri birliğine doğru yol alınması amacını güdenler için de Mısır''ın konumu ve tutumu belirleyicidir.

Müslüman Kardeşler yönetime gelir veya yönetimde etkin olurlarsa bundan hem Filistin davası kazançlı çıkacak, hem de İslam ülkeleri arası ilişkilerde liderlik yarışının yerini kardeşlik, birlik ve dayanışma alacaktır.

ABD İhvan''ı, teröristler listesine almıştı. Bütün dünyada "siyasi veya radikal İslam" denince ilk akla gelen (daha doğrusu yoğun çabalar sonu getirilen) cemaat İhvan olmuştur. Halbuki bu bilgi ve imaj kirliliğinin etkisinden kurtulanlar bilirler ki, İhvan hem terörist değildir, hem de siyasi sistem olarak bir çeşit "İslami demokrasi"yi savunmaktadır. Şu halde onların etrafında koparılan sun''i fırtınanın asıl sebebi ABD-İsrail menfaatlerinin riske girmesinden ibarettir.

Ayrıca İhvan''ın, dünkü yazıda özetlediğim taleplerine bakılırsa istediği, tek başına iktidara gelmek de değildir; onun meselesi ülkenin, zalim ve ehliyetsiz bir yönetimden kurtulması, serbest ve adil seçimlerle halkın iradesinin tecelli etmesi, ülkenin servetinden herkesin adil bir şekilde yararlanması, yıllardır zindanlarda işkence gören ve haksız olarak tutulan mazlumların serbest bırakılması, israfın önlenmesi ve eğitime ayrılan payın arttırılması, insan hakları, basın hürriyeti, sivil toplumun güçlendirilmesi, İsrail''den desteğin çekilmesi ve Filistin davasının gerçekleşmesine katkıda bulunulmasıdır.

Bunun neresinde terör var, radikallik var?

Benim görebildiğim kadarıyla adı anılmadan İslam''a yapılan atıf şu cümleden ibaret:

"Bu ülkenin medeniyeti, kültürü ve değerleriyle uyumun sağlanması ve anayasal çatışmanın sona erdirilmesi".

Bu cümleyi biz "İslamî çağdaşlaşma, İslam medeniyetinin ihyası, bir milleti zorla, dayatmalarla değiştirmekten vazgeçilmesi ve kendisi olarak kalması, bütün dünyaya "Din, medeniyet, kültür" olarak ben de varım deme imkanına kavuşturulması talebi olarak da okuyabiliriz.

Dokuz gündür meydanlarda olan Mısırlı kardeşlerimiz yalnız İhvan''dan ibaret de değildir. Partili partisiz, başka bakımlardan taraflı tarafsız büyük kitleler bir araya geldiler ve artık Mısır''da zulmün, baskının, yolsuzluğun, İsrail zulmüne destek verme alçalışının… sona ermesini canları pahasına istiyorlar.

Allah yardımcıları olsun!

Gayr-i müslimle Dostluk
00:0010/02/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir avukat okuyucum, bir Hristiyan aile ile dostluğun manası ve etkileri hakkında önemli olan bir tecrübe yaşamış ve bunu bana yazarak fikrimi soruyor; önce mektubunu veriyorum, sonra cevabımı yazacağım:

“Ben İstanbul''da bir vesileyle Finlandiyalı bir grup insanla tanıştım. Anladığım kadarıyla Luteryan Kilisesine mensuplar ve dindar hristiyanlar. Zaman zaman bir araya geliyorlar bir keresinde uzunca da bir sohbette bulunduk. Bana yolladıkları maili size aynen yolluyorum bu mailde aslında Kur''anla kendi kitaplarını kıyaslamış ve kendilerininkini üstün kılıyor.

“Ayeti kelimelere göre yorumlarsak bu benim onlarla olan dostluk ve arkadaşlığımı sanki yapmacık bir hale sokuyor. Biz ailecek görüşüyoruz ama onların evine gittiğimizde namazlarımızı kılıyor, yemeklerde caiz olmayan şeyleri yemiyoruz, dinimizdeki güzellikleri Türkçeyi anlatmak babında anlatmaya çalışıyoruz. Ben size maili aynen yoluyorum bu konuda neler yazabileceğim konusunda yardım ve desteklerinizi bekliyorum.

Hristiyanın mektubu:

“Text mesajsında bahsettiğim Kuran ayetlerini sana gönderiyorum (bunlar başlangıç olarak):

Maide 5:51 (Medine)

''Ey inananlar! Yahudi ve hıristiyanları dost edinmeyin. Onlar birbirlerinin dostlarıdırlar. Sizden kim onları dost edinirse kuşkusuz o da onlardandır. Şüphesiz Allah zalimler topluluğunu doğruya iletmez.''

Seninle vakıt geçirmek her zaman çok güzel oluyor. Güvenç ve dostuluk ile ilgili de konuştuk. Aynı anda sen Allah''a ve Kuran''a inanan bir adamsın. Bu din konuları ve Kuran''ın sözünü ciddi olarak alıyorsun. Ben senin dininin bakışından gavurum. Dinine göre gerçek dostluk ve güvenç aramızda olabilir mi?

Aynı mealde birkaç ayet daha naklettikten sonra devam ediyor:

Bunlara göre her zaman bir müslüman arkadaş ile dostluğun bizim dostluğumuzdan daha önemli değil mi? Böyle ise, nasıl gavurun ve müslüman''ın arasında gerçek güvenç olabilir?

Ben bazı tefşirlerden de baktım. Mesela Elmalılı Yazır Maide 5:51 sureden yazıyor:

“Yahudi ve hıristiyanları dostlar edinmeyin. Onlara velî olmayınız değil, onları velî tutmayınız, itimat edip de yâr tanımayınız, yardaklık etmeyiniz. Velâyetlerine, hükümlerine yardımlarına müracaat etmek, mühim işlerin başına getirmek şöyle dursun, onlara gerçek bir dost gibi tam bir samimiyetle itimat edip de kendinizi kaptırmayınız. Özetle onları dost olur sanıp da yakın dostlarınız gibi sıkı fıkı beraberliklere dalmayınız, tuzaklarına düşmeyiniz, isteklerine iştirak etmeyiniz. Görülüyor ki “Yahudiler ve hıristiyanlara dostlar olmayınız” buyurulmamış, “Yahudi ve hıristiyanları dost edinmeyiniz” buyurulmuştur. Çünkü “Allah sizi, din hakkında sizinle savaşmayan ve sizi yurtlarınızdan çıkarmayan kimselere iyilik etmekten, onlara adaletli davranmaktan men etmez.” (Mümtehine, 60/8) buyurulmuştur. Şu halde müminler yahudi ve hıristiyanlara iyilik etmekten, dostluk yapmaktan, onlara âmir olmaktan yasaklanmış ve men edilmiş değil, onları dost edinmekten, yardaklık etmekten yasaklanmışlardır. Çünkü onlar müminlere yâr olmazlar. Nihayet bazıları bazılarının dostları, birbirlerinin yârânı (dostları) dırlar. Yani yahudiler birbirinin, hıristiyanlar da birbirinin dostlarıdırlar. Ne Yahudiler, kendilerinden olmayana dost olur, ne de hıristiyanlar. Bunların dostlukları kendilerine mahsustur. Bu da hepsi arasında değil, bazısı arasındadır. Ve siz müminlerden her kim onları dost tanır, veli edininirse, şüphe yok ki, o da onlardandır. Onlara benzemiş, onların huyunu kapmıştır. O artık hakka değil, onlara ve isteklerine hizmet eder. Netice itibariyle onlardan sayılır. Ahirette onlarla beraber haşrolunur. Çünkü: Allah zalimler guruhunu her halde doğru yola çıkarmaz. Şu halde Yahudileri ve hıristiyanları dost edinenler de onlardan olur, başlarını kurtaramazlar.”

Bence Yazır''ın Hristiyanlıkla ilgili yorumu doğru değil. İsa Mesih diyor:

''Ama beni dinleyen sizlere şunu söylüyorum: Düşmanlarınızı sevin, sizden nefret edenlere iyilik yapın, size lanet edenler için iyilik dileyin, size hakaret edenler için dua edin. Bir yanağınıza vurana öbür yanağınızı da çevirin. Abanızı alandan mintanınızı da esirgemeyin. (Luka 6:27-28)

İsa Mesih dostluk konusunda insanların arasına ayrım yapmıyor. Herkesi, düşmanlarımızı bile aynı şekilde sevmemiz lazım.

H. sen bu ayetlerle ve konuyla ilgili ne düşünüyorsun?”

Cevabımız yarınki yazımıza kaldı.

Gayr-i Müslim ile İlişkiler
00:0011/02/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dün bir okuyucu mektubunu köşemde yayınlamıştım. Okuyucumuz Hristiyan bir aile ile zaman zaman ailece görüştüklerini, bir çeşit arkadaşlık/dostluk oluştuğunu, sonra bir gün Hristiyan şahsın kendisine bir mektup yazarak “Kur''an''a göre dost olmalarının mümkün olmadığını, halbuki İncil''de böyle bir ayrımın bulunmadığını ve düşmana bile iyilik yapmanın emredildiğini” yazmış, Hristiyanlık propagandası yapmış, Kur''an''a dil uzatmıştı.

“Gayr-i Müslimlerle Müslümanın ilişkisi ne mahiyette olabilir?” sorusunun cevabında “dost olamazlar” diyenler, Kur''an''da geçen ve mektupta da meali verilen ayetlerdeki “velî” kelimesini “dost” olarak tercüme ediyorlar ve günlük dilde dost kelimesi “arkadaş” manasına da geldiği için yanlış anlamalara sebep oluyor.

Elmalılı M. Hamdi Yazır merhumun açıklaması doğru ve doyurucu. Can alıcı kısmını tekrar edelim:

“Yahudi ve Hıristiyanları dostlar edinmeyin. Onlara velî olmayınız değil, onları velî tutmayınız, itimat edip de yâr tanımayınız, yardaklık etmeyiniz. Velâyetlerine, hükümlerine yardımlarına müracaat etmek, mühim işlerin başına getirmek şöyle dursun, onlara gerçek bir dost gibi tam bir samimiyetle itimat edip de kendinizi kaptırmayınız… Görülüyor ki “Yahudiler ve Hıristiyanlara dostlar olmayınız” buyurulmamış, “Yahudi ve Hıristiyanları dost edinmeyiniz” buyurulmuştur. Çünkü “Allah sizi, din hakkında sizinle savaşmayan ve sizi yurtlarınızdan çıkarmayan kimselere iyilik etmekten, onlara adaletli davranmaktan men etmez.” (Mümtehine, 60/8) buyurulmuştur. Şu halde müminler Yahudi ve Hıristiyanlara iyilik etmekten, dostluk yapmaktan, onlara âmir olmaktan yasaklanmış ve men edilmiş değil, onları dost edinmekten, yardaklık etmekten yasaklanmışlardır.”

Bu açıklamada görüldüğü gibi Kur''an''da yasaklanan “günlük dilde olduğu gibi arkadaşlık manasında dostluk” değil, “velâyetlerine, hükümlerine yardımlarına müracaat etmek, mühim işlerin başına getirmek…onlara gerçek bir dost gibi tam bir samimiyetle itimat edip de kendini kaptırmak”tır. Yani Kur''an''da geçen ve menedilen “veli edinmek” bu manadadır.

Bunun dışında gayr-i Müslimlerle komşuluk, arkadaşlık, onlara iyi ve adil davranmak yasaklanmış değildir.

Hristiyan arkadaşının Luka İncili''nden naklettiği “düşmana bile iyilik etme” emri İslam''da da var. Kur''an''da şöyle buyuruluyor: “İyilik ve kötülük aynı değildir; kötülüğü en iyi bir davranışla önle, aranızda düşmanlık olan kimsenin hemen yakın bir dost olacağını göreceksin.” (Fussılet: 41/34).

Düşmanla savaş onun zulüm ve tecavüzünü engellemek veya meşru müdafaa içindir; gayr-i Müslim olduğu için değildir. Müslümanlarla barış yapmak isteyenlerle barış yapılabilir, İslam ülkesi vatandaşı (zimmî) olmak isteyen gayr-i Müslimler bütün temel (insan olmaya bağlı) insan haklarından yararlanarak Müslümanlarla birlikte yaşarlar, yaşamışlardır.

İncil''de yalnızca sevgiden ve barıştan söz edilmiyor, mektup sahibi gizlese de İncil''de, gerektiğinde ve hak edene karşı savaş ve şiddetten de söz ediliyor; işte örnekler:

“İsa, yanlarına gelip kendilerine şunları söyledi: ''Gökte ve yeryüzünde bütün yetki bana verildi. Bu nedenle gidin, bütün ulusları öğrencilerim olarak yetiştirin. Onları, Baba, Oğul, Kutsal Ruh adıyla vaftiz edin.” (Matta, 28/18,19) / “Yeryüzüne selamet getirmeye geldim, sanmayın; ben selamet değil, kılıç getirmeye geldim...” (Matta, 10/34) / “Ben dünyaya ateş atmağa geldim. Şimdiden tutuşmuş ise daha ne isterim!..Dünyaya selamet getirmeye mi geldim, sanıyorsunuz? Size derim ki: Hayır; fakat daha doğrusu, ayrılık getirmeğe geldim!” ( Luka, 12/49,51,53) / “Lakin üzerlerine kral olmamı istemeyen o düşmanlarımı buraya getirin ve önümde öldürün!” ( Luka, 19/27)

Bu ifadelere göre Hz. İsa Hristiyanlara misyonerlik vazifesi de vermiştir. Bu sebeple Hristiyanlarla diyaloga giren veya arkadaşlık edenler bilgili ve uyanık olmak durumundadırlar; aksi halde farkında olmadan tuzağa düşer, aldatılırlar, itikadları bozulabilir.

Tercümem yanlış mı?
00:0013/02/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Muhaliflerimin taklid mercii makamına koydukları E. Sifil, Muaviye konusundaki yazıma da birkaç yazı ile reddiye yapmış. Eli kalem tutan, kendini ehil gören herkesin tenkit hakkı elbette vardır, ama üslub ve niyet de önemlidir. Niyeti Allah bilir, ama üslubun uygun olmadığı kanaatindeyim. Çünkü onun yazdıklarından yola çıkarak bana mektup yazan yüzlerce avam hakaret, tekfir, tadlil ediyorlar, neden yazmayı bırakmadığıma öfkeleniyorlar ve onu kurtarıcı gibi görüyorlar.

Konuya gelelim.

Ben dedim ki "Muaviye''yi sevmem, ama ona sövmem". Sevmem çünkü başta Ehl-i beyt olmak üzere bu ümmete yaptıkları onu sevmeme engeldir.

Bu sözüme karşı çıkanlar Ehl-i sünnet kavramını istismar ediyorlar. Halbuki Ehl-i sünnete göre "sövülmez", ben de sövmüyorum, ama sevmek şartı yoktur. "Var" diye naklettikleri rivayetlerin asılsız olduğunu da yazmıştım.

Yazarın iki iddiası/beyanı var: 1. Ben Taftâzânî''nin ifadesini yanlış tercüme etmişim, "bi-zahirihî" kelimesini açıkça diye çevirmişim, halbuki "zahiri manasıyla" diye çevirmem gerekiyormuş. 2. Teftâzânî''yi görüşüme destek kılmışım, halbuki o nötr imiş.

Yazar birinci iddiasını açıklarken şöyle diyor: Oysa "zâhir"in delaleti her zaman "açık" olmaz. Hatta zahirin delaletinin uygun şekillerde tevil edilmesini gerekli kılan durumlar vardır. Kelamın zahiri her zaman kasd-ı mütekellimi vermez.

1964 yılında Fıkıh Usulü kitabı yazdığım için çok şükür "zahir, nas, müfesser, muhkem, hafi, müşkil, mücmel, müteşabih" gibi terimlerin manalarını elli yıldır biliyorum. Buna göre asıl yanlış söyleyen yazardır; çünkü a) Zahirin delaleti her zaman açık olur, ancak tevile ve neshe de açık bulunur. Açık olmayana hafî derler. Zahirin özelliği manasında biri kuvvetli, diğeri zayıf iki ihtimalin bulunmasıdır. Kuvvetli olan mana açıktır, bunu bırakıp da zayıf olana gitmek için mucib sebepler bulunmalıdır. Alimlerin yaptığı, Muaviye hakkında nakledilen ve tarihçe sabit olan fiilleri ifade eden ibarelerin tevili değildir; o ibareler neyi söylüyorsa açıkça söylüyor ve alimler de onu tevil etmiyorlar. Ama o ifadelerden -ibaresinden değil, işaretinden- o filleri işleyenin fasık ve sapkın (dâll) olması sonucu çıkıyor ve alimler işte bu işari sonucu tevil ediyor ve ictihad formülü ile üstünü örtüyorlar.

Teftâzânî''nin Muaviye konusunda nötr olmadığını gösteren delillere gelelim:

"çünkü her sahâbî masum (günahsız ve günah işleyemez) değildir ve Peygamber''i (s.a.) gören, ona ulaşan herkes hayırlı (iyi) değildir..." diyor.

Haklarında kötü düşünülmesin diye tevile gidilen sahabeyi "özellikle muhacirler, ensar ve cennetle müjdelenmiş olanlar" diye tahsis ediyor.

Peygamberimiz''den (s.a.) "Benden sonra hilafet otuz yıldır, sonra ısıran, can yakan saltanata dönüşecek" hadisini naklettikten sonra "adûd" kelimesini "sanki onlar ısırıp can yakarlar: yani idare edilenlere zulmederler" (C. 5, s. 266) diye açıklıyor ve arkasından da bu otuz yılın Hz. Ali ile sona erdiğini söylüyor. Bunun manası, ondan sonra gelen Muaviye''nin zulmettiğidir.

Teftâzânî''nin şu sözleri benim söylediğimden daha şiddetlidir: "Muaviye Ömer zamanında da Şam valisi idi. Mezhebe göre meşru yönetime isyan eden (bâğî) fasık değildir. Bâğînin fasık olduğu kabul edilse bile bu (Muaviye''nin durumu) Ali (Allah ondan razı olsun) zamanında ortaya çıktı (C.5, s. 285)"

Allah her yaptığımızdan bizi sorumlu tutuyor, kalem oynatırken de bunu unutmayalım.

Bir de şunu söyleyeceğim: Dini ve Ehl-i sünneti istismar ederek gönüllerimize hakim olmak isteyen, sevmeye mecbur olmadıklarımızı sevmeye zorlayanların şerrinden Allah bu ümmeti korusun! Allah zalimleri sevmiyor, zalimleri sevenler, Allah''ın sevmediklerini sevmiş oluyorlar.

Türkiye örneği siyasi İslam ve İslamcılık
00:0017/02/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Tunus''ta başlayan, Mısır''dan itibaren dalga dalga yayılan halk isyanı üzerine içeride ve dışarıda çeşitli tahliller, yorumlar, açıklamalar yapılıyor, beklentilere giriliyor.

İslam ülkelerinde laik demokrasinin yerleşmesini isteyenler onlara Türkiye''yi örnek gösteriyor, öyle olmasını telkin ediyor, hatta bu politikayı güden siyasi ve ideolojik gurupları destekliyorlar.

Bu örnek gösterme durumundan rahatsız olan bazı içeridekiler (tersine bir örnek alma tehlikesi sezenler) ise Türkiye''yi bu gelişmelerin dışında tutmaya çalışıyor, hükümetin bazı temaslarını hedefinden saptırarak hayali yorumlar yapıyorlar.

Benim takip edebildiğim kadarıyla hükümetin, Türkiye''nin örnek alınması yönünde ne bir açıklaması, ne de gayreti var. Beyanların özeti “halkın iradesine saygı gösterilmesi, totaliter yönetimlerin devrinin geçtiği, bu iletişim çağında kapalı rejimlerin devam etme şansının kalmadığı yönünde uyarılardan ibaret. Örnek alma telkini daha çok dışarıdan geliyor.

Burada sorulması gereken şu husus hep ihmal ediliyor:

İslam ülkeleri Türkiye''yi örnek alabilir mi, bu mümkün müdür?

Bugüne kadar bir Müslüman topluluğun hür iradeleriyle laik demokrasiye geçtikleri oldu mu?

Benim bildiğim olmadı.

Türkiye''de laik demokratik cumhuriyete geçiş Müslüman halkın hür iradesiyle olmadı. Dayatma ile oldu, radikal bir laiklik uygulanıyordu, dünya ve ülke şartları elverince halk, bu sistemi getiren ve devam ettiren partiyi iktidardan uzaklaştırdı ve gerek ferdin ve gerekse toplumun hayatında –mevcut ülke ve dünya şartlarında olabilecek kadar- dine yer verdi, veren kadroları iktidara getirdi. Türkiye''de bu süreç bitmiş değildir ve halkın çoğunluğu daha fazla din hürriyeti istemektedir.

Tunus''ta yine silah zoruyla halkın hayatından din çekilip alınmak istendi, otuz yıl baskı yapıldı, genç kızlar ve kadınlar başları örtülü olarak sokaklara bile çıkamadılar, ama günü gelince isyan ettiler; isyanın başka sebepleri de vardır, ama kimse bunların içinde veya başında dinin olduğunu inkar edemez.

Bugün hemen bütün Ortadoğu İslam ülkelerinin anayasalarında “devletin dini İslam” yazar ve “kanunların şeriata aykırı olamayacağı” önemli bir madde olarak yer alır. Bu ülkelerde ahval-i şahsıyye denilen “şahıs, aile ve miras” hukuku alanlarında şeriat uygulanır. Diğer alanlarda da uygulamanın şeriata uygun olduğu yorumları yapılır.

Müslüman halklar hür olduklarında demokrasiye evet diyebilirler, ama laikliğe evet demezler. Şu halde tartışılması gereken husus “laiklik olmadan demokrasinin olup olmayacağı”dır. Birçok Müslüman düşünür ve siyaset adamı yanında bazı batılı ilim adamları da “müslümanlara mahsus bir demokrasi”nin olabileceğini ifade etmişlerdir.

Yarınki yazımda bu tezi “İslamcılık” bağlamında ele alacağım.

İslamcılar değişti, İslamcılık bitti mi?
00:0018/02/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Olivier Roy gibi bazı yazarlara göre “siyasi İslam” iflas etmiştir ve artık “post İslam” dan söz etmek gerekir. Yine yerli ve yabancı birçok yazara göre “İslamcılar değişmiş, davalarını terk etmiş, sekülerleşmiş ve küreselleşen dünyaya uyum sağlamışlar, batılı manada demokrat olmuşlardır, bu demokrasiden başka yol yoktur…”

Bu iddiaların iki kusurdan kaynaklandığı için gerçeği yansıtmadığını düşünüyorum: 1. Olanı değil, olmasını istediklerini düşünüyor, kuruyor ve yazıyorlar. 2. İslam''ın özü, tabiatı ve müminlerin hayatındaki yeri konusunda bilgi eksikleri var, dışa (mesela son isyan hareketlerindeki sloganlara ve pankartlara, İslamcıların görünmemelerine) bakarak hükme varıyor, isabetsiz genellemeler yapıyorlar.

İslam her değişime olumsuz bakmıyor, her değişimi yasaklamıyor, İslam''ın amaçları doğrultusundaki değişimi (gelişmeyi, iyileşmeyi, kemale ermeyi) teşvik ediyor; ama bozulma manasında değişmeyi istemiyor, bu değişmeye karşı tedbir alınmasını istiyor.

Müslüman (Müslim) ve mümin terimleri baştan beri vardır, ama İslamcı terimi, bir siyasi ideoloji olarak ikinci meşrutiyetten sonra konuşulmaya başlanmıştır; yani yenidir.

Bütün zamanlarda ve bir zamandaki bütün dünyada tektip bir İslamcı yoktur. Müminleri İslam dairesinden çıkarmayan farklı İslam anlayışları hep olduğu gibi farklı İslamcılar da olmuştur. İslamcı olmanın en önemli ayırıcı özelliği “dinin etki alanı ile ilgilidir ve İslamcı laik olamaz.

Daha önce niçin siyasi bir dava olarak İslamcılık yoktu?

Çünkü İslam dünyasında “din ile dünyanın, din ile siyasetin, din ile devletin ayrılması, ayrı olduğu” şeklinde bir düşünce de uygulama da yoktu. Müminlerin bütün inanç ve davranışları –yorumlar isabetli olsun olmasın- dine dayandırılıyor, meşruiyetini dinden alıyordu. Bazılarının iddia ettiği gibi Selçuklu''da, Osmanlı''da laiklik nüveleri yoktu; örfî kanunlar, vergiler, teşrifat kaideleri… dinden bağımsız değildi, bütün bunlar “dinin serbest bıraktığı, ülü''l-emre yetki verdiği alanlarda” oluyordu ve meşruiyetini yine dinden (dinin verdiği yetki ve imkandan) alıyordu.

İslam dünyasında “yenileşme hareketleri” Batı''nın etkisiyle başladı, bazıları Müslümanları dinin geri bıraktığını iddia ettiler, batılılaşmadan yana olanlar dini asgari sınırlara indirmek (iman ve ibadetler dışında kalan hayattan dini çıkarmak) ve medeniyet değiştirmek istediler. Yenileşmeyi ve değişmeyi istemekle beraber bütün şümulüyle dinden vazgeçmeyenler ise –ki, bunlara geniş manada İslamcılar diyebiliriz- ictihad ve tecdidi devreye sokarak hem Müslüman kalmak hem de çağdaşlaşmak istediler.

Kalın çizgilerle ayırırsak ortaya Batıcılar ve İslamcılar diyebileceğimiz iki gurup çıktı.

İslam ülkelerinde bu iki gurubun mücadelesi devam ediyor. Batı –komünizmi engellemek için İslamcılara taviz vermesi gibi istisnai durumları çıkarırsak- genel olarak batılılaşmak isteyenlere –o da asla kendilerinin seviyesine gelmemeleri, onlara tabi olmaları şartıyla- destek vermiştir, vermektedir.

Müslümanları medeniyet ve düzen değiştirmeye zorlayanlar hep batıcılar oldu, güç olarak da askeri kullandılar. Asker ya demokrasiyi yıkarak doğrudan duruma el koydu veya demokrasi maskesi altında asker destekli sivil otoriteler duruma hakim oldular; yani halkın iradesini engellediler.

İşte İslamcılarda bazılarının gördüğü, görmek ve göstermek istediği değişikliğin –ki, bu taktik değişikliğidir- sebeplerinden biri budur. İslamcılar da peygamber olmadıklarına göre elbette ötekilerden etkilenme de söz konusudur.

Konuya devam edeceğim.

İslamcılar ve siyaset
00:0020/02/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslamcılık, öteki dinler ve ideolojilere karşı İslam''ı koyma, savunma, yaşama, koruma ve yayma davasıdır. Bu davayı sahiplenen şahıslara ve guruplara, bunların plan, program ve yöntemlerine göre farklı tezahürleri vardır. Belli bir zamanda, coğrafyada ve şartlarda İslamcılık faaliyetinin bütünü veya bir parçası sekteye uğradı, başarılı olamadı diye “İslam, İslamcılık, siyasi İslam…” bitti demek gerçekte karşılığı olmayan bir iddiadır, belki de bir temennidir.

Bazılarının zannettiği gibi İslamcılık yalnızca siyasi alanda Müslümanlar olarak ve İslam devleti kurmayı hedefleyerek örgütlenmek ve faaliyet göstermek değildir. İslam devleti genellikle İslamcıların amacıdır, ama buna giden yolun uzunluk ve kısalığı, yoldaki duraklar, duraklardaki faaliyetler bakımından önemli farklar vardır.

Siyasi İslamcılıktan söz edenlerin sıklıkla kullandıkları Pakistan, İran, Sudan, Mısır (Müslüman Kardeşler) örneklerine bakıldığında da “siyasi İslam''ın başarısız olduğundan, iflas ettiğinden” söz edenlere katılmak mümkün değildir.

İran Ca''ferî-şî''î bir İslam anlayışına ve inancına sahiptir. Siyasi İslam konuşulurken bu farklılığın mutlaka göz önünde tutulması gerekir.

Ca''ferî şî''îlere göre fakihin (en büyük ve merci olan din aliminin) siyasi ve ictimai ıslahat konusundaki vazife ve selahiyeti (velayet-i fakih) tartışmalı bir konudur. Humeynî''den önce hakim olan görüşe göre fakihin siyasi ve ictimai ıslah vazifesi yoktur, bu Mehdî''ye aittir. Humeynî, hocası Şerîatmedârî''ye bile muhalefet ederek bu telakkiyi değiştirmiş, fakihin (dolayısıyla Müslümanların) siyasi ve ictimai ıslahatla da meşgul olarak Mehdî''ye yardımcı olma vazifelerinin bulunduğu ictihadını ileri sürmüş ve uygulamıştır. İran''da devrimin başarısız olduğunu söylemek insafsızlık ve körlük olur. Devamı ve tekamülü ise iç ve dış şartlar yanında -yukarıda özetlediğim- ictihadı benimseyenlerin iktidarda olmalarına bağlıdır. Burada dış şartları da görmezden gelemeyiz. Diğer örneklerde de sözkonusu olan bir “engelleme” iradesi vardır. Dünyada oyun kuran “oyuncu” devletler, İslamî yönetim ve düzenlerle oyunlarını sürdürme konusunda ciddi endişe içindedirler ve bu yüzden siyasi İslamcı gurup ve hareketleri terörist ilan etmişlerdir ve onlara savaş açmışlardır. Irak-İran savaşında olduğu gibi müslümanları birbirine düşürme taktikleri de işin cabasıdır.

İran devrimi bunca muhalefete, engellemeye, uluslararası toplum dedikleri korkuluğu ileri sürerek belli ülkelerin ortaya koydukları oyunlara ve ambargolara rağmen ayakta duruyor, geri adım atmadan yolunda ilerliyor. Yani henüz İran''da siyasi İslam tecrübesi bitmedi ve iflas etmedi.

Pakistan bağımsız bir İslam devleti kurmak isteyenlerin eseridir. Burada siyasi İslam''ın başarıya ulaşamaması bu davanın çıkmaz, başarısızlığa mahkum oluşundan değil, daha ilk günden itibaren böyle bir tecrübenin başarılı olmasını istemeyenlerin bugüne kadar kesintisiz sürdürdükleri engellemeler ve oyunlar yüzünden olmuştur. Merhum Ziyaulhak, ABD''nin yörüngesinden çıktığı, belli bir program içinde ve aşama aşama ülkeye İslami düzeni getirmeye teşebbüs ettiği için ABD onu mürettep bir uçak kazasında öldürmüş, öldürebilmek için kendi adamını da feda etmiştir. Her şeye rağmen yine de Pakistan laik değildir ve laik de olmayacaktır.

İhvan''ı ve onun başta Mısır olmak üzere bazı İslam ülkelerindeki tecrübesini de gelecek yazıda ele alalım.

İslamcıların hedefi
00:0024/02/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslamcılar hakkında bilir bilmez ahkam kesenlere göre bunların tek işi, yegane hedefi iktidara gelmek ve İslam devleti kurmaktır. Bu sebeple onlara “radikal, siyasal, kökten dinci” gibi sıfatlar takarlar.

Peki gerçekte olan nedir?

Bu sorunun cevabını verebilmek için “İslam nedir” sorusunu sorup cevap almak gerekiyor.

İslam ferde ait, ferd ile Allah arasında bir özel ilişkiden (halık-mahluk, mabud-abid) ilişkisinden ibaret değildir. Başka bir deyişle İslam''da dindar olmak, kulluk, ibadet yalnızca namaz, oruç, hac, zikir gibi halis ibadet davranışları ve amellerinden ibaret değildir. İslam''ın, doğumdan ölüme ve ölüm sonrasına kadar ferdin ve ferd olarak insanın içinde doğup yaşadığı toplumun, bu toplumun içlerinde yer aldığı diğer toplumların hayatlarına ve ilişkilerine dair hükümleri, talimatı, emirleri ve yasakları vardır. Bir Müslüman, bütün hayatı ve ilişkilerinde, imkanlarının elverdiği kadar vahyin ışığını ve rehberliğini takip edecektir. Bu genişlikte, bu derecede kaplayıcı bir dinin mensuplarının içinde yaşadıkları cemiyete ve bu cemiyetin siyasi düzenine bîgâne kalmaları mümkün değildir. Bu böyle olunca da bütün müminler aynı zamanda “siyasi olarak da Müslüman ve bir kısmı İslamcıdır”lar.

Öte yandan siyasi İslamcı denilen kimselerin işi gücü, kulluklarının, dindarlıklarının tamamı siyasi faaliyetlerden, İslam devleti kurmak için çalışıp çabalamaktan ibaret değildir. Bu bakımdan –öteden beri- İslamcılar ikiye ayrılır:

1. “Önce İslam devletini kuralım, sonra tabanın İslami eğitimine geçelim” diyenler.

2. “Önce olabildiğince kamil manada bir Müslüman taban (halk, nesil) yetiştirelim, sonra devlete geçelim (veya sonunda devlet kendiliğinden oluşur)” diyenler.

Mesela Müslüman Kardeşler ikinci usulü benimsemiş bir islâmî oluşumdur. Büyük Rehber Hasen el-Benna tabilerine devamlı tedric kuralını/ilkesini hatırlatmış ve buna bağlı kalmıştır. Onun hareketinin aşamalarını dört kelime ile ifade etmek mümkündür: Uyarma, kuruluş, öğretme ve inşa.

Heyecana kapılıp acele edenlere şöyle hitap ediyor:

Ey Müslüman kardeşler ve özellikle hamasete kapılıp acele edenler beni iyi dinleyin!

Bizim bu yolumuzun adımları belirlenmiş ve sınırları çizilmiştir; en uygun yöntem olduğuna iyice kani olduğum bu yolu asla terk edecek değilim. Evet bu yol uzun olabilir, ama yerine koyacağımız başka yol yoktur. Asıl yiğitlik sabır, devam, sıkı sarılma ve sürekli çalışma ile ortaya konacaktır. Meyveyi olmadan toplamak, çiçeği zamanı gelmeden koparmak isteyenler bizden ayrılsınlar ve başka hareket guruplarına katılsınlar!...

Başarının kanunlarına karşı çıkmayın, çıkarsanız bu kanunlar size galip gelir, tersine bu kanunları başarınız için kullanarak galip gelmenin yollarını arayın…

Size sonuna kadar açık söyleyecek, açık olacağım. Kurallara uygun devamlı ve sabırlı çalışmalarımız sonunda ne zaman içinizden “ruhlarını iman ve bağlılık, fikirlerini ilim ve kültür, bedenlerini spor ve terbiye” ile donatmış üçyüz bölük oluşursa o zaman benden denizin derinliklerine dalmayı, göklere tırmanmayı, bütün inatçı tiranlara karşı savaşmamı isteyin, inşallah o zaman bunu yapacağım!

Cemaatin ıslahatta uyguladığı aşamalar şöyledir: Önce Müslüman ferdi inşa etmek, sonra sırayla Müslüman aile, Müslüman topluluk (toplum), İslami hükumet, devlet ve bütün dünyaya İslam medeniyeti çerçevesinde öğreticilik.

Devam edeceğim.

İslamcılar ve Demokrasi
00:0025/02/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Efgani''den günümüze kadar gelen meşhur İslamcılar, İslam''ın demokrasi ile ilişkisi konusu ile de meşgul olmuşlardır.

Demokrasinin İslam ile bağdaşmadığını söyleyenlerin en radikal olanı merhum Seyyid Kutub''dur. Ona göre demokrasi, İslam öncesinin çağdaş ikizi olan Batılı düzenin bir parçasıdır ve İslam''a aykırıdır. Şûraya (erbabına danışmaya) yer veren adil bir tek kişinin yönetimini öngören ve ancak iyi (salih, ahlaklı) olanlara hürriyet bahşeden bir düzen İslam''a uygundur.

Efgani, Abduh, Tunuslu Hayreddin Paşa, Abdurrahman Kevâkibî, Reşid Riza, Hasenu''l-Bennâ (dolayısıyla İhvan), İbn Bâdîs, Allâl el-Fâsî, Malik b. Nebî, Mevdûdî, Raşid Gannûşî ve Yusuf Kardâvî demokrasinin mekanizmaları, siyasi ve sosyal hedefleri bakımından İslam''a aykırı olmadığını, bir İslam devletinde temel başvuru kaynağı Kur''ân ve Sünnet olmak şartıyla demokrasinin uygulanabileceğini ileri sürmüş ve savunmuşlardır.

Tabii bu zevatın detaylara inildiğinde farklı görüşleri vardır; mesela Hasen el-Bennâ birden fazla partinin (bugün bilinen ve uygulanan particiliğin) ümmeti bölmekten başka bir faydası olmadığını söyleyerek buna ve laikliğe (dinin devlet ve siyasetin dışında tutulmasına) karşı çıkmıştır. Bunların dışında demokrasi ile ilgili değerlendirmesi şöyledir:

"Avrupa''dan taşıdığımız bu parlamenter sistemin temel kurallarında, İslam siyaset sisteminin kurallarına aykırılık yoktur. Bu konuyu araştırmak isteyen bir kimse 1341/1923 tarihli Mısır Anayasası''nın şu maddelerde özetlenen temel kurallarına baktığında bu sistemin İslam''a yabancı veya ondan uzak olmadığını görecektir:

a) Bütün çeşitleriyle kişiye ait hürriyetlerin korunması,

b) Yetkinin ümmette olması ve yönetimin ona danışması,

c) Yöneticilerin halka karşı sorumlu olmaları ve halkın onlardan hesap sorma yetkisi,

d) Bütün erklerin sınırlarının belli olması.

Bunlar, İslam''ın rejim ve siyasi sistemin şekli konusundaki öğretisine ve kurallarına tam olarak uygun düşmektedir.

Bu sebeple İhvan, anayasaya dayalı siyasi sistemin, dünyada mevcut sistemler arasında İslam''a en yakını olduğuna, hatta bunun İslam''dan alındığına inanmaktadır (Mecmuatu''r-resail, 5. kongre kitapçığından)".

Demokrasi ile İslam''ın bağdaşabileceğini söyleyen İslamcıların birleştiği bir nokta "İslami demokraside laikliğin olamayacağıdır."

Demokrasi konusunda en çok tartışılan ve ihtilafa sebep olan husus "hakimiyetin kime ait olduğu" meselesidir.

İslam adına demokrasiye karşı çıkanlar, "demokrasilerde hakimiyet halka aittir, İslam''da ise Allah''a" demişlerdir. Taraftar olanlar ise İslami demokraside halka ait olan hakimiyet siyasi hakimiyettir; yani "yöneticinin seçimi, denetimi ve gerektiği zaman değiştirilmesini" ihtiva eden hakimiyettir ve bu alanda halkın karşısında haşa Allah değil, totaliter yöneticiler vardır; halk hakimiyeti Allah''tan değil, bunların elinden almayı talep ederler. Bağlayıcı meşruiyet kaynağı ilahî (vahiy) olduğu sürece Allah''a ait olan hakimiyete tecavüz söz konusu olamaz.

Böyle bir demokraside farklı inanç, ahlak anlayışı ve hayat tarzına sahip olanların durumu (hak ve hürriyetleri) ne olacaktır?

Şüphe yok ki liberal demokrasilerdekine nispetle daha sınırlı olacak, İslam nüfusunun büyük çoğunluğu veya hakimiyeti temsil ettiği bir devlette umumi ahlak anlayışı farklı olacağı ve bunun da kamu düzeni ile ilgili bulunduğu göz önüne alınırsa -en azından- İslam ahlakına aykırı davranışların kamuya açık alanlarda icrasına kısıtlama gelecektir.

Taciz tecavüz ve tahrik
00:0027/02/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Allah Teâlâ Kitab''ında aynı kelimeleri, aynı üslubu kullanarak hem kadınların hem de erkeklerin iffetlerini korumaları için hem kendilerine hem de karşı cinse yönelik vazifelerinin bulunduğunu açıklıyor. (Nur suresi, 31-32. âyetler). Bu vazifeler de 1. Cinsel duygunun sevki ve tatmini amacıyla karşı cinse bakmamak, 2. Her iki cinsin iffetlerini korumak için çaba göstermeleridir. Mümin kadınların cinsi cazibe merkezlerini (zînet) açmamaları da karşı tarafın iffetini koruma vazifesine bir katkı oluyor. Tabii mümin erkekler de karşı cinsi tahrik edecek şekil, davranış ve gösterilerden uzak duracaklardır.

Erkek veya kadın her mümin iffetini koruyacak, zinaya yaklaşmayacak, başkalarını da tahrikten uzak duracaktır; ama iffetin korunması için bütün tahrik unsurlarının (cinsi bakımdan günah işleme imkanlarının) ortadan kalkması diye bir durum da, dini talep de olamaz. Tam aksine günah işleme imkanı, hatta tahrikler mevcut olduğu halde iffet korunacak ve kulluk böyle gerçekleşecektir.

Bir kadın veya erkek karşı cinsi tahrik etse ve o da dayanamayıp –zorla veya rıza ile- taciz ve tecavüz de bulunsa bu tahrik; taciz veya tecavüz suçunu hafifletmez, suçu işleyen cezasını çeker. Öte yandan İslam toplumunda taciz kadar tahrik de engellenir, bunun için tedbirler alınır.

Laik ve çoğulcu ülkelerde Müslümanlar, açık saçık gezen, maksatları bu olsun olmasın fiilen uygun kimseleri tahrik eden insanları engelleyemezler. Yapacakları şey kendilerine hakim olmak, daha fazla irade ve sabır kullanarak daha çok sevap kazanmaktır. "Rabbinin ululuğundan çekinen (buna saygı duyan) ve bu sebeple nefsini arzusundan vazgeçiren kimsenin kalacağı yer cennet olacaktır" (Naziât: 79/40-41).

Bu taciz konusu konuşulurken hep erkeklerin kadınları taciz ettikleri dile getiriliyor. Taciz, "engelleme gücü bulunmayan bir kimseyi cinsî davranış veya saldırı ile rahatsız etmek, ona zarar vermek" şeklinde tarif edilebilir. -Cinsî sapıkları bir yana bırakırsak- Allah Teâlâ insanlara, karşı cinse, cinsî manada ilgi duyma, onu arzulama kabiliyet ve duygusu vermiştir. Ama aynı zamanda karşı cins ile cinsî temasın meşru olmasını da evli olma şartına bağlamıştır. İnsanlar evli olsunlar olmasınlar karşı cinsten olan birine ilgi duyabilirler, karşı cins bu ilgiyi uyandırmak ve şiddetlendirmek için bazı davranışlarda bulunursa arzu da şiddetlenir. Arzuya, günah duygusu ile karşı durmak, onu haram yoldan tatmine izin vermemek, bunun için iradesini kullanmak, sabretmek insanı rahatsız (taciz) eder. Laik ülkelerde daha çok kadınların –ya kasten veya modaya uyarak- aşırı açılmaları, cinsî cazibe merkezlerini açığa çıkarıp âdeta karşı tarafın gözüne sokmalarını da ben bir taciz olarak görüyorum. Karşı taraf -iffetini korumak için çaba gösteren- bir mümini tahrik ve taciz etti diye ona saldırmanın caiz olduğunu elbette söylemiyorum, ama taciz edenlerin bunun farkında olmalarını istiyorum.

Rahmetin kucağında
00:003/03/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Erbakan Hoca herkese nasip olmayan uzunca ve dolu dolu bir ömür yaşadıktan sonra ebedî âleme intikal etti. Kendisini sevenlerin tabutuna yetişmek için uçuşan ellerinden onu inşallah rahmet melekleri teslim almıştır ve rahmetin kucağında fani vücudu mezarına yerleştirilmiştir.

Merhum Hoca''nın hayatında ve ölümünde alabilenler için binlerce örnek ve ibret vardır. Bu milletin imanından kaynaklanan değerlerine yabancılaşmayan, bu çağda İslam''ın güzel çehresini insanlığa yansıtmaya çalışan, hem dindar hem de “ileri ve güçlü” olmanın mümkün olduğunu örnekleyen ilim, siyaset, eğitim ve hareket adamlarına bu milletin gösterdiği sevgi, saygı ve verdiği değer unutulmamalıdır ve son örneği de unutturmayan olaylar arasında yer alıyor.

Kendi medeniyetini terk etmiş, başkalaşmış, çıktığı kabuğu beğenmeyen nice ilim, sanat ve siyaset adamı neredeyse öldüğü gün unutuluyor. Bazıları devlet zoruyla hatırda tutuluyor ama onlar da unutulmaya veya kötü örnek olarak anılmaya mahkumlar.

Milletiyle biraz olsun barışan, onun değerlerine tepeden bakmayan, makamları yüksekte olsa da ilgi, sevgi ve hizmetleriyle halkının arasında olan liderlere bu milletin gösterdiği alaka, vefa ve sadakat aynı yolda olanlar için teşvik edici önekler olmalıdır.

Erbakan Hoca''nın siyasette kullandığı yöntem ve üslup farklı yönlerden bakılarak tenkit ve takdir edilebilir. Halkın, ülkenin, İslam dünyasının ve dünyanın şartları, bazen farklılaşan beklentileri arasında dengeyi tutturmak ve “bir dönemin ihtiyaç ve beklentileri” bakımından başarılı veya başarısız olmak başkadır; temel değerlere sahip çıkmak, ilkeli olmak, bin yıldan beri Müslüman olan bu milletin kıblesinden sapmadan yolunda ilerlemeye çalışmak başkadır. Birinci bakımdan bir lidere oy vermeyenler ikinci bakımdan onu bağrına basar, unutmaz, sever ve rahmet okurlar.

Osmanlı''yı dağıtanların hedefinde İslam''ı (bunun içinde siyasi yönü de var) bitirmek vardı. Osmanlı coğrafyasında birçok sun''i devlet ve ulus oluşturdular. Bu uluslara kurtuluş için batılılaşmayı telkin ettiler. Hayatlarında dini, aralarında irtibatı azaltmak için her tedbire başvurdular. Bir ara zihinler karıştı, şaşkınlık/sersemleme yaşandı, ama giderek şok atlatıldı, akıllar başa gelmeye yöneldi. Bu gelişmede son bir buçuk asır içinde gelip gitmiş olan uyarıcı, öğretici, eğitici ve ıslah edici İslam önderlerinin kuşatıcı tesirleri İslamcı siyaseti de etkilemiştir.

Bizde çok partili demokrasiye geçilince radikal laikliğe göre bazı tavizler verildi. Bu tavizlerin mahiyet ve sınırını iyi tanıyamayan bazı kimseler ile kontrolü elde tutmak için onların arasına sızan ötekiler yanlış eylemler, yönlendirmeler yaptılar, yanlış adımlar attılar, attırdılar. Bu yanlış adımlardan biri de amaca ulaşmak için şiddete başvurmak ve bu maksatla örgütlenmek idi. Merhum Erbakan Hoca''nın bu millete en büyük hizmeti şiddet ve sokak yerine düzen içinde hedefine yürüme yolunu seçmiş olmasıdır. O da “İslam” dedi, “şeriat” dedi, “cihad” dedi; bunları açıkça diyemediği zaman “Milli Görüş” dedi, “Adil Düzen” dedi, bunları dediği için hapislerde yattı, partisi defalarca kapatıldı ama yine de yolundan şaşmadı, ötekilerin çok istedikleri şiddet ve sokak yoluna sapmadı. Verdiği ümitlerle, zaman zaman elde ettiği kısmi başarılarla yanlış yola sapma istidadı taşıyan kitleleri kanatlarının altında tuttu, zaptetti.

Şimdi İslam dünyasına bakıyorum da “artık yeter “diye isyan bayrağını çeken toplulukların (bu arada bir kısım İslamcıların) istedikleri ile Erbakan Hoca''nın yaptığı ve yapmak istedikleri arasında büyük benzerlikler görüyorum.

Dilerim parçalanan ümmet artık oyunlara gelmez, kendi olmaya yönelir, uygun rehber ve liderlerin öncülüğünde danışma ve dayanışma yöntemleriyle birlik ve medeniyetimiz yeniden ihya ve inşa edilir.

Yargıya Müdahale ve Malum İki Dava
00:004/03/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yargı hakimlerin elinde, hakimler beşer. Beşer olduğu için de şaşar, şaşmaz; yer, yemez; vicdanı ile cüzdanı arasında sıkışır, sıkışmaz; inancı ve ideolojisinin etkisinde kalır, kalmaz… Bu ikili durumun gerçekleştiği yüzlerce örneği kısa sayılmayacak ömrümüz içinde gördük ve yaşadık.

Adli yargı ile idari yargı da -müdahale imkanı ve güven durumu bakımından- oldukça farklıdır. Adli yargıda rüşvet, hatır, tehdit, şantaj gibi saptırıcı amiller bulunabilir. İdari yargıda ise daha ziyade ideolojik bağımlılık rol oynamaktadır. Din özgürlüğü ile alakalı davaların nasıl çok kısa bir zamanda "din özgürlüğü aleyhine olmak üzere" yerel idare mahkemelerinde ve Danıştay''da karar bağlandığını defalarca gördük. Aynı durumu Anayasa Mahkemesi''nde de müşahede ettik.

Durum böyle olunca bir yandan siyasi iktidarın, öte yandan medyanın ve STK''ların yanlışları düzeltme, eleştirme, sapmaları en aza indirecek tedbirleri alma, kararları tartışma… gibi ve bu manada müdahaleleri kaçınılmazdır, meşrudur ve gereklidir.

Önümüzde iki önemli dava var: Ergenekon davası ve darbeye hazırlık davası. Bu iki dava hakkında konuşanlar ya lehte veya aleyhte konuşuyorlar ve her biri diğerini "yargıya müdahale etmekle" suçluyor. Ayrıca bu davaların aleyhinde bulunanlar siyasi iktidarı suçluyor, davaları onun açtırdığını ve yönlendirdiğini iddia ediyorlar.

Bu iddialar içinde en zayıf olanı, davalar ile siyasi iktidar arasında müdahale ilişkisi kuran iddiadır. Hakim ve savcıların belli bir maksatla değiştirilmesi teşebbüsüne iktidarın karşı çıktığı ve bunu mümkün olduğunca engellediği doğrudur, ama bu hukuki ve isabetli teşebbüs dışında davaları iktidarın açtırdığı ve yönlendirdiği iddiası tutarsızdır, mesnetsizdir.

Davaların aslına itiraz etmemekle beraber tutuklamalara ve tutuklama sürelerine itiraz edenler de var. Buna karşı savcılar ve hakimlerin -kendilerini saptıracak amillerin en az, vicdanlarına ve hukuka bağlılık ihtimalinin en fazla olduğu bu iki davada- tutuklama kararı verirken ve süreleri de uzun tutarken dayandıkları hukuki sebepleri var; bunların da başında delilleri karartma ve saptırma ihtimali bulunuyor. Bu durumda hakim ve savcıların hukuk dışına çıktıkları mı, yoksa itirazcıların haksız yere yargıya müdahale ettikleri mi konuşulmalıdır!

Devlet içinde meşru olmayan ve hukuk dışı yetki kullanarak ülkeye kötülük yapmak isteyen bir yapılanma olduğu iddia ediliyor. Öte yandan en büyük anayasa suçu olan "darbe"ye hazırlık yapıldığı ve hukuka bağlı bir komutanın müdahalesi olmasaydı ülkeyi yıllarca geri götüreceği, binlerce canı haksız yere yakacağı muhakkak olan bu darbenin gerçekleşmek üzere olduğu iddia ediliyor. Bu iki büyük, önemli, hayati iddiayı medya, iktidar veya rakip taraflar değil, yargının muteber kurumları ileri sürüyor, dava açıyor ve davayı sürdürüyorlar.

Ergenekoncuların ve darbecilerin avukatlığına soyunanlar, bu davaları sulandırmaya, önemsizleştirmeye, halkın güvenini sarsmaya çalışanlar ülkeye kötülük ediyorlar, yargıya en kötü müdahalede bulunuyorlar, bir de utanmadan müdahale ayıbını masum taraflara yapıştırma kurnazlığını gösteriyorlar.

Beyler, millet uyumuyor, yaptığınızı bütün çirkinliği ile görüyor ve kınıyorlar; haberiniz olsun!

Yan çizmeyin
00:006/03/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Modernizm ve yeni dünya düzeni (bu arada üç ideoloji: muhafazakârlık, liberalizm ve sosyalizm) insanlığın bütün halinde beklentilerini karşılama ve mutluluk imkanlarını sağlama bakımından başarılı olamadı, 1968 dünya devrimi bu başarısızlığın ilanı oldu, şimdi dünyaya yeni bir düzen gerekiyor.

Yukarıdaki paragrafta ifade ettiğim düşünce ve hükmü Rojer Garaudy, Immanuel Wallerstein, Noham Chomsky gibi düşünürler açıkça ve güçlü delillerle ifade etmişlerdir.

Demokrasi de bu yazarlar tarafından tenkit edilmiş, parlak iddialar ile, gerçekleşen durum arasındaki farka, hatta çelişkiye dikkat çekilmiştir.

Bugün hemen herkesin tekrarladığı bir cümle/değerlendirme şudur: Demokrasi kusurdan uzak değil, ama kötülerin en iyisi.

Demokrasinin bizdeki algılanışı da ilgi ile takip etmeye değer.

1950''lerden itibaren çok partili sistemde oyların çoğunu alan partinin iktidarı meşru olduğu gibi yönetimi de demokrasiye uygun telakki ediliyordu.

Aradaki kesintilerde daha farklı (antidemokratik) sesler de çıktı.

Son yıllarda demokrasinin seçim, sandık ve oydan ibaret olmadığı, toplumun bütün katmanlarının temsil edilmesinin şart olduğu, bunun için de bir şekilde muhalefetin, sivil toplum örgütlerinin, medyanın… temsil ve yönetimde etkili olması gerektiği, karar ve yönetimin uzlaşmaya dayalı olması lüzumu dile getirilmeye başlandı. Bu sözler kulağa hoş gelmekle beraber uygulamada fazla yerinin olmadığını, olamayacağını herkes biliyor. İktidar elbette muhalefete ve diğer düşünce, güç ve talep odaklarına kulak verecektir; ama son tahlilde siyasi kararı iktidar alır, yönetimi de iktidar yapar, uzlaşmadan söz edilir ama gerçekleşmez. İktidar beğenilmezse yine sandıkla ve oyla düşürülür, değiştirilir.

Şimdi, en çok milletvekili çıkaran, hükümeti kuran, yasama ve yürütme de elinde olan bir siyasi partinin yönetimi "demokrasi midir, değil midir"; önce buna karar vermek gerekiyor.

Bu demokrasi ise ufukta gözükmeye başlayan "gelecek iktidarı" hazmedememekten kaynaklanan yan çizmeleri buna göre anlamak ve değerlendirmek gerekiyor.

Bu demokrasi değil ise bu kanaatte olanların, işlerliği olan bir alternatifleri yok. Gerisi lâfu güzaf.

İşte kusuru ile küsuru ile demokrasiniz budur. Modernlik adına –en iyisi diye- bula bula bunu buldunuz, şimdi işinize gelmeyince yan çizmeyin.

Başörtülü vekil
00:0010/03/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Meclis''te Merve Kavakçı kızımıza yapılanlar, hele sözde demokrat ve solcu Ecevit''in, Kavakçı''ya hücum eden bölüğe dönüp “Bu hanıma haddini bildirin” diye bağırması, bu haydalama üzerine biraz daha gazlanan “aydın vekillerin”, “laik cihad” heyecanıyla hücumun dozunu arttırmaları, bazı cumhuriyet aydınlarının gerçek yüzünü gösteren çirkin ve ibretlik bir manzara idi.

Bugün o aydınlar cephesinde bir şey değişti mi?

Sanmıyorum.

Değişseydi CHP''nin bazı milletvekilleri, demokrasiyi işletecek yerde halkı isyana, sokağa dökülmeye, sanki ülke yabancılar tarafından işgal edilmiş gibi direnmeye çağırma ayıbını yapmazlardı.

Ama elbette bütün Türkiye, o günkü ve bugünkü “aydın görünümlü ilkel” okumuşlardan ibaret değil. Aşağıda “başörtülü vekil” çağrısı ile ilgili sözlerini nakledeceğim sayın Prof. Serap Yazıcı, onun hocası sayın Ergun Özbudun, muhalif partilerin içindeki bazı milletvekilleri gibi nice demokrat aydın da var. Bunlar iktidarda kimin olduğuna değil, ülkede neyin olduğuna ve nasıl olması gerektiğine bakıyorlar ki, böyle olması da gerekiyor.

Serap hanım diyor ki:

“Yeni anayasa yapımı sürecinde Türkiye''nin demokrasi önündeki engelleri aşabilmesi için belirli konulara odaklanması gerekiyor. Bunlardan biri de din hürriyeti meselesidir. Din hürriyeti konusunda cumhuriyetin kuruluşundan beri yürütülen dayatmacı laiklik anlayışından vazgeçilmesi gerekiyor. Eğer bunu başaramayacaksak yeni anayasa yapmanın itici güçlerinden biri de ortadan kalkmış olur. Madem yeni anayasayı yapacak olan parlamentoyu seçiyoruz, madem Türkiye''deki demokrasi probleminin önemli sujelerinden biri de türbanlı kadınlardır, o zaman bu yeni anayasayı yapacak olan Meclis''te bugüne kadar çok zulüm görmüş olan bu hanımefendilere de yer vermek gerektiğini düşünüyorum.”

Sayın Yazıcı''ya, “Yeni bir Merve Kavakçı olayı yaşanır mı” diye soruyorlar, şu cevabı veriyor: “Yaşanmaması gerektiğini düşünüyorum. Yaşanmamasını ümit ediyorum. O günden bugüne Türkiye liberalleşme ve demokratikleşme düzleminde zihinsel olarak çok mesafe kat etti. Tabuların önemli bir kısmını tartışmaya açtı.”

CHP ve bazı sözde aydınlar, din karşıtı oldukları için asıl maksatları din hürriyetini kısıtlamak olduğu halde bunu açıkça söylemek yerine bir korkuyu, bir vehmi bahane ederek radikal-dayatmacı laikliği savunageldiler. “Biz farklıyız, İslam Hristiyanlık gibi değil, din hürriyeti demokrasilerde olduğu, olması gerektiği ölçüde verilirse bu ülkeye şeriat gelir” diyerek demokrasiden ve insan haklarından yan çizdiler, tabular icad ettiler, ne kuş ne deve olan yaratık gibi davrandılar.

Dilerim Serap hanım teşhisinde isabetli olsun, zihinler değişmiş bazı tabular yıkılmış olsun! Hiçbir şahsın ve grubun kendi inancını ve hayat tarzını başkasına dayatmadığı; herkesin kendi güzel, iyi ve doğrusunu yaşadığı, örneklerin yarıştığı bir Türkiye olsun!

Halife
00:0011/03/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir okuyucumun sorduğu önemli birkaç soruya -belki her birine bir yazı ile- cevap vereceğim.

Birinci sorusu şudur:

Müslümanların başlarına bir halife seçmelerinin ve şer''i hükümlerin uygulanmasının hükmü nedir? Farz mı, vacip mi, yoksa sünnet mi?

Belli bir tarihten sonra İslam inanç esaslarının arasına “imamet, hilafet, devlet başkanlığı” konusu da girmiştir. Çünkü inanç ile ilgili mezhepler ortaya çıkınca bu mezhepler halife konusunu da tartışmaya almışlar, farklı yaklaşımlarda bulunmuşlardır.

Ehl-i sünnet alimlerine göre Müslümanların, İslam devletinin başkanı ve ümmetin önderi olmak üzere vasıfları uygun birini seçip ona bey''at etmenin farz olduğunda ittifak etmişlerdir.

İslam tarihi boyunca ümmetin, her zaman ve bölgede, belirlenen şartları taşıyan tek halife etrafında birleşmeleri mümkün olmamıştır. Bazen birden fazla halife bulunmuş, bazen de şartları taşımayan, usulüne göre seçilip bey''at edilmemiş kimseler halife gibi hareket etmişler, halk da bunlara mecburen itaat etmiştir.

Bu vesile ile günümüzde ve ülkemizde halife seçmek ve şeriatı uygulama konusundaki talep ve imkan üzerinde bazı tespitleri aktarmakta fayda görüyorum.

Ülkemizde devlet düzeninin İslam''a göre değişmesini isteyenler Müslümanların kaçta kaçı?

TESEV''in yaptığı araştırmadan bu konudaki gerçeği görelim:

“...Araştırmamız, bu varsayımın doğru olmadığını göstermiştir. Kişilerin ne ölçüde dindar olduklarını, kişisel yaşamlarında dinin gereklerini yerine getirip getirmediklerini irdelediğimiz sorulara verilen cevaplar Türk halkının genelinde dinine bağlı ve inançlı Müslümanlardan oluştuğu tezini doğrulamaktadır. Ancak dini inanç ve ibadet halkın büyük bir çoğunluğu tarafından kişisel yaşamla sınırlı görülmekte, dinin kamu yaşamını etkilemesi ve kamu yaşamında daha görünür bir yer edinmesi tasvip edilmemektedir. Örneğin Türk halkının % 67,2''si dinin devlet ve siyaset düzenini yönlendirmesini zararlı bulmakta, buna karşın bu görüşe katılmadığını belirtenler % 16,4 ile sınırlı kalmaktadır.”

Demek ki, halkın büyük çoğunluğu (% 67,2), herkesi bağlayan kanunların ve düzenin şeriata dayanmasını değil, isteyenlerin Müslümanca yaşamalarının sağlanmasını istiyorlar. Geri kalan yüzde 16,4''ünün de önemli bir kısmı, “İslam''ın devlet ve siyaset düzenini yönlendirmesini”, “herkese dayatılacak İslam” anlamında değil, Müslümanların kamusal alanda da -başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermeden- var olmaları manasında istemektedirler.

Diyelim ki, ülkemizde ve mevcut şartlarda islami devlet düzeni isteyenler samimi bir kısım Müslümanlardır; peki bunlar neyi istediklerinin, bunu istemenin ne demek olduğunun ve bu isteğin gerçekleşme ihtimalinin, eğer bu mümkün değilse talebin getiri ve götürüsünün farkında mıdırlar, bu konular etrafında yeteri kadar düşünmüş ve danışmış mıdırlar?

(Devam edeceğim)

Not: Onbeş gün kadar sürecek bir seyahata çıkacağım, yazılarım aksayabilir, karşılıklı dualarımız daim olsun.

.Halife (2)
00:0013/03/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hz. Peygamber (s.a.) vefat edince ona ait olan üç vazifeden peygamberlik sona erdi, insanların eğitimlerine rehberlik etme (irşad) vazifesi bazılarına göre sûfiyyeye, bazılarına göre de ulemâya intikal etti. Toplumun siyasi liderliği ise, adayların farklı usullerle belirlenmesi ve ümmetin o günkü imkanlara göre bey''at etmesi; yani “namzedi kabul ederek doğru yolda yürüdüğü sürece ona itaat sözü vermeleri” ile seçilmiş olan bir şahsa verildi, daha sonra bunun unvanı “halîfe” oldu. İlgili açıklamalar ve uygulamalara göre gerçek (râşid) halifede olmazsa olmaz şartlar aranırdı, bunların başında yeterlik vardı; yeterlik (ehliyet) ise “dindarlık, ilim, ahlak ve vazifeye elverişli olma bakımından mevcut namzetlerin en iyisi olmak” demekti. Yönetimi yeteri kadar yardımcı ve memur ile yürütecek olan halife ümmeti temsil eden bir heyet tarafından takip edilir, denetlenir, yanlış yaparsa doğru yola sevk edilir, yanlışta ısrar ederse vazifeden alınabilir, yeterliği ve başarısı devam ettiği sürece de vazifede kalırdı. Hz. Hasan''ın çok kısa süren halifeliği sayılmazsa babası Hz. Ali''nin vefatından sonra ümmetin başına geçen Muaviye b. Ebu-Süfyan, yukarıda özellikleri özetlenen halifelik sistemini bozdu, onun yerine saltanat ve istibdadı getirdi. O zamandan sonra da bir daha gerçek (râşid) halifelik geri gelmedi, adı halife olan sultanlar, yeterli olsunlar olmasınlar ümmetin başına geçtiler ve sultan ölmeden en yakını bir erkek onun yerine geçmeye hazır hale getirildi, ümmetin bay''atı zorla alındı, danışma göstermelik ve seçmeci oldu, İslam adına denetleme ve gerektiğinde azletme imkanı ortadan kalktı, sultanlar ancak saraydan rakipleri tarafından öldürüldüler veya tahttan indirildiler. Doğru olan, olması gereken tek ümmet ve tek yönetim iken bazen birden fazla “halifelik iddia eden adam/sultan” bulunduğu oldu.

Bugün bazı yerlerde, bir kısım müslümanın yeniden olmasını istediği halifeliğin (hilafetin) kısaca hikayesi bundan ibarettir.

Bundan önceki yazıda ülkemizde bunu isteyen ve istemeyenlerin oranlarını vermiştik. Burada ise mümkün olup olmadığı üzerinde duralım.

Bugün ümmet parçalanmış, birçok ulus devlete bölünmüştür; bir devlette birini halife yapmaya (orada hilafeti kurmaya) muvaffak olundu diyelim -ki, klasik manada halifelik kastediliyorsa bu imkansız gibidir- diğer ulus devletlerde yaşayan halkın bey''atı nasıl sağlanacak? Buna itiraz edecek gruplar ve devletler olacağına göre İslam ülkeleri arasında bir savaş mı başlatılacak?

Durum kesin ve açık olarak böyle iken Müslümanların yapması gereken, şurada burada halifeliği yeniden kurma hayalinin peşine düşmek midir, yoksa İslam ülkeleri arasında, halifeliğin mana ve maksadına bir adım teşkil edebilecek olan “tanışma, görüşme, dayanışma, birlikte ortak problemleri çözme... ve bunlar için olabilecek en uygun örgütlenme yollarını arayıp bulmak mıdır?

Bence şimdi yapılması gereken bu ikincisidir.

Müslümanın şeriatı, hayatının bütününde uygulaması gerektiği (bunun farz olduğu) hükmünde bir tereddüt yok. Ancak Allah müminleri güçlerinin yetmeyeceği ameller ile yükümlü kılmamıştır. Hangi şartta ne kadarını yapmak mümkün ise, önemli bir zarara uğramadan uygulama imkanı varsa o kadarı yapılır, imkansızlık ve normal üstü zorluk sebebiyle yapılamayan ise –imkanın hasıl olacağı zamana- ertelenir.

Gelecek yazıda ülkemizde herkese şeriatı uygulama talebini ele alalım.

Şeriat düzeni
00:0017/03/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İki tehlike gündemde tutulmak isteniyor: İrtica ve bölücülük. Bölünmeyi, bölmeyi isteyenlerle ve bunun için şiddete başvuranlar, terörist eylemlerde bulunanlarla en uygun şekillerde mücadele etmek ödevdir; buna herkesin katılması gerekir. Ama bölücülük tehlikesini, hak ve özgürlükleri gereğinden fazla sınırlamak, bazı imtiyazları elde tutmak için kullanmayı da tasvip etmek olamaz.

İrticayı (Şeriat düzeni istemeyi) de ikiye ayırmak gerekiyor.

1. Din hürriyetini kısıtlamak, demokrasilerde de bir hak ve meşru olan dindarlaşmayı engellemek için irtica tehlikesini (şeriat ve hilafet talebini) kullananların tertip ettiği, yönlendirdiği, işçi olarak kullandığı fertler ve grupların şeriat talepleri. Bu talepler sırıtıyor ve tecrübe kazanmış bulunan halkımız tarafından hemen teşhis ediliyor, acı bir tebessümle karşılanıyor, perde arkasındakiler ayıplanıyor.

2. Samimi dindarların şeriat istemeleri. Bunu da ikiye ayırmak gerekiyor:

a) Kendileri için istemek,

b) Herkes için istemek.

Samimi dindar bir Müslümanın kendisi için şeriat istemesinden, şeriata uygun yaşamayı talep etmesinden daha tabîî bir şey olamaz. Bunun manası, başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermeden (vermediği sürece ve alanlarda) Müslümanca yaşama hak ve imkanının tanınması, önlerine “laiklik, çağdaşlık, ilkeler vb.” adına engellerin konmamasıdır. Bütün hür ve demokrat ülkelerde din özgürlüğü vardır, bizde olandan fazla vardır ve “din özgürlüğünü sağlamak için yapılan düzenlemeler laikliğe aykırı olarak anlaşılmaz, yorumlanmaz”. Mesela bir yerde ilgili bakanlık “dini inançları gereği şurada ve burada baş örtmek serbesttir”, “Din eğitimi isteyenlere devlet bu imkanı verir ve gerekli düzenlemeleri yapar, tedbirleri alır veya sivil topluma imkan tanır” diye bir kanun çıkarsa, bir karar alsa, bir genelge yayımlasa kimse (başta mahkemeler) bunu laikliğe aykırı bulmazlar, iptal etmeye kalkışmazlar.

Başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar verecek şekilde (bunu istemeyen başkaları için) şeriat istemek insan hak ve özgürlüklerini korumayı ilke edinen demokrasilerde asla müsamaha edilemeyecek, izin verilemeyecek bir taleptir. Ama bu talebin ceza ile karşılanmasının şartı “cebir ve şiddettir”. Demokrat ülkelerde dine dayalı düzen istemek, bunu yazmak ve konuşmak suç değildir. Faşist veya dinci partilerin kurulması bile tartışılmakta, bazılarında buna da izin verilmektedir. Kesin olarak yasak olan şey, cebir ve şiddet kullanarak başkalarına din ve ideoloji dayatmaktır. Türkiye''de gerek kişinin kendisi için ve gerekse -cebir ve şiddete başvurmadan- genel olarak şeriat istemesi laikliğe aykırı sayılmakta ve engellemek için yaptırım uygulanmaktadır.

Peki İslam''a göre insanlara cebir ve şiddet kullanarak din dayatmak, bu manada herkes için şeriat istemek caiz midir?

Bu soruyu “herkes Müslüman olacak ve Müslümanlar gibi yaşayacak” şeklinde anlarsak caiz değildir; bu “dinde zorlama” demektir ve İslam bunu menetmektedir. Şeriatla yönetilen toplumlarda da -bir manada- çoğulcu bir toplum yapısı vardır; farklı dinler ve kültürler bir arada -hak ve özgürlüklerden azami yararlanarak- var olurlar, yaşarlar.

Demokrasilerde izin verilmeyen, İslam''da ise -mümkün olduğunda- istenen şey, “Müslümanım diyenlerin topluma açık yerlerde İslam''a aykırı davranışlarda bulunmamalarından, eğer olursa engellenmesinden” ibarettir.

Hem şeriat isteyenlerin hem de şeriat tehlikesinden söz ederek meşru olan dindarlaşmayı engelleyenlerin bu konuları doğru bilmeleri, bilerek davranmaları gerekiyor. Demokrasi ile idare edilen ülkelerde şeriat isteyenler de engelleyenler de olmayacak şeylerin peşine düşmemelidirler. Mümkün olan, çoğulcu demokratik bir toplumda herkesin inandığı gibi yaşaması ve başkalarını zorlamadan taraftarlarını arttırmak için meşru gayretler içinde olmaları, devletin de tarafsızlığını korumasıdır.

Kur"an"da başörtüsü emri yok mu?
00:0018/03/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Bazı ilahiyatçılarlar, ''Kur''an''da başörtüsü hükmü yoktur'' veya ''Devir değişti, İslam hukuku artık uygulanmaz'' diyorlar. Dayandıkları bir nas var mı?”

Okuyucumun ikinci sorusu bu idi.

Bu konuda yıllardır yazıyoruz; ama hâlâ konuşulduğunu, tartışıldığını, sorulduğunu görünce yazmaya devam etme ihtiyacı ortaya çıkıyor.

“İslâm''da başörtüsü vardır” diyecek yerde “Kur''ân''da vardır” dememizin sebebi, “Kur''ân''da olmayan İslâm''da da yoktur” diyenlere itiraz payı/fırsatı bırakmamaktır. Doğrusu ise “Kur''ân''da, Sünnet''te, ictihadda ve ictihadların birleşmesi ile meydana gelen icmâda var olanın İslâm''da da varolduğu” hükmü ve kaidesidir. Cehaletten cesaret alanlarla bilgisini “nefsânî arzularına, menfaatine, taassubuna, peşin hükmüne” kurban edenler, Müslüman halkımızın kafasını karıştırıyorlar. Ortaya attıkları yeni iddia -daha doğrusu yeniden ısıtıp sofraya getirdikleri temcit pilavı- “başörtüsünün Kur''ân''da bulunmadığı, başın ve saçın açılmasında dinî bir sakınca olmadığı” hükmüdür. Halbuki biraz Arapça bilenler, Nur sûresinin ilgili ayetinde (24/29) geçen “hımâr” (çoğulu humur) kelimesinin “başörtüsü ve baş dahil vücudun üst kısmını kapatan örtü” mânasına geldiğini bilirler. Bu âyet gelmeden önce başlarındaki örtünün öndeki iki ucunu omuzlarından arkaya atan, boyunlarını ve gerdanlarını açıkta bırakan kadınlara “böyle yapmayın, bu iki ucu göğsünüzün (elbisenizin yakasının, gerdanınızın) üzerinden bağlayın” emrinin verildiğini de bilirler. Hadis okuyanlar, bu âyet gelince mescitte bulunan Ensar kadınlarının -ilâhî emri geciktirmeden yerine getirmek üzere- etekliklerini yırtarak başlarını, boyun ve gerdanlarını bununla bağladıklarını; keza Hz. Peygamber''in (s.a.) “Ergenlik çağına gelmiş bir kadın başörtüsü giymedikçe Allah onun namazını kabul etmez” buyurduğunu da bilirler. Bunları bilmeyenlerin fetva verme hakları yoktur. Bilip de bilmezden gelenlerin, güneşi nefsânî balçıklarıyla sıvamaya kalkışanların ise hesap günü gelip çatmadan akıllarını başlarına almaları gerekir.

Bu vesile ile konuyu bir daha özetlemekte fayda görüyoruz:

Nur sûresindeki âyetlerde kadınların avret (örtmeleri gereken) yerleri açıklanmış, hadisler de bu açıklamayı tamamlamıştır. Örtme, kapatma emri ve yabancıya (nâmahreme) gösterme yasağının, kadın başını ve saçını da içine alıp almadığı bütün devirlerde konuşulmuş, sorulmuş ve başın ve saçın avret olduğu, kapatılması gerektiğinde ittifak edilmiştir (icmâ meydana gelmiştir). Bizim tesbitimize göre sahâbeden günümüze kadar her asırda yapılan ve kısmen yazılan tefsirlerde hür, Müslüman kadınların el, yüz ve ayakları hariç, bütün vücutlarının avret olduğu, örtülmesi gerektiği konusunda sözbirliği ve görüş beraberliği vardır. Baş dahil avret yerlerinin örtülmesinin farz, açılmasının haram olması hükmü, açıklayıcı hadisler yanında bilhassa Nur sûresindeki âyete ve bu âyetin şu üslûp özelliğine dayandırılmıştır:

a) Erkeklerin gözlerini haramdan korumaları, iffetlerine sahip olmaları istenmiş; ancak bu davranışın onları ruhen temiz kılacağı bildirilmiştir.

b) Kadınların da gözlerini haramdan (cinsi arzuyu uyandıracak yerlere bakmaktan) sakınmaları, iffetlerini korumaları emredilmiş; hemen bunun arkasından zaruri olarak açıkta kalan yerler (eller, ayaklar ve yüz) müstesna bütün vücutlarını kapatmaları, güzel ve çekici yerlerini nâmahreme göstermemeleri istenmiştir. c) Başörtülerini (hımâr-humur) boyun ve göğüslerini örtecek şekilde bağlamaları açıkça ve özellikle emredilmiştir.

d) Örtülecek ve açılacak yerler yanında kimlere karşı ne kadar açılabilecekleri de hükme bağlanmıştır. e) İlgili ayetlerin sonunda “Ey iman edenler! Hep birden Allah''a tövbe ediniz ki kurtulasınız” buyurulmuş, örtünmenin bir tavsiye değil, bağlayıcı emir olduğu hükmüne bir işaret göndermesi de bununla yapılmış, daha önceki ve bundan sonraki itaatsizlikler için tövbe edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Bu emir gelince Müslüman kadınlar derhal itaat etmişler, gerektiği gibi kapanmışlar, uygulama Hz. Peygamber (s.a.) tarafından titizlikle takip edilmiş ve asırlar boyunca da bu şekilde devam etmiştir.

Bütün bu açıklama, karîne, delil ve işaretler konumuz olan, sınırları belirlenmiş örtünme emrinin -tavsiye değil- bağlayıcı olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Peki bu hüküm belli bir tarih ve coğrafyaya mı aittir.

(Cevabı gelecek yazıda)

Örtünme emri tarihe ait değildir
00:0020/03/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kadınların başı dahil olmak üzere örtünme emri, âdete bağlı ve bu sebeple tarihî olan hükümler çerçevesine de sokulamaz; çünkü o zaman yürürlükte olan âdet ve uygulamayı olduğu gibi devam ettirmek için değil, değiştirmek ve düzeltmek için gelmiştir. Başlarına örtü aldıkları halde boyun ve gerdanlarını açıkta bırakan kadınlara yeni bir örtünme şekli öğretmiş, İslâmî örtüyü tarif etmiştir.

İslâmda örtünme konusu Batı taklitçiliği döneminde (özellikle son yüzyıl içinde) tartışılır olmuştur. Batı medeniyetini insanlığın medeniyeti olarak gören, kültürde çoğulculuğa fiilen karşı çıkan, insan olmayı Batı medeniyetine katılmaya bağlayan inanç ve düşünce sahipleri, İslâm kadınının örtünmesini ilkellik, haksızlık ve geri kalma sebebi olarak görmüş, buna karşı mücadele bayrağını açmışlardır. Bu mücadele iki ayrı yaklaşım içinde yürütülmüştür:

1. Köktenci yaklaşım: Köktenci Batıcılara göre dinin, insanların düşünce ve yaşayışlarını yönlendirme devri geçmiştir, insanlar akıl ve bilgilerinin rehberliğinde yaşamalıdırlar. Örtünme emri de dinden geldiğine göre bu emre uymak geriye dönmek, aydınlığı terkederek karanlığa gömülmek demektir. Bu sebeple islâmî örtünmeyi engellemek gerekir.

2. Islahatçı yaklaşım: Bu yaklaşımı benimseyenlerin içinde İslâm modernistleri ile modernizm öncesi ıslahatçıları vardır. Özellikle İslâm modernistleri, İslâm''ı anlama ve yorumlamada asıl (bazıları tek) kaynak olarak Kur''an-ı Kerim''i almakta, bunun da sözlerinden, kelime ve cümlelerinden, getirdiği hükümlerden çok bunların gerisinde yatan maksada (sosyal ve ahlâkî amaçlara) dayanmaktadırlar. Bunlara göre örtünme emrinden maksat iffeti ve kamu düzenini korumaktır. Bunları koruyabilmek için örtünmenin gerektiği çağlarda ve şartlarda dinler örtünmeyi emretmiştir, şartlar değişip kamu düzenini ve iffeti korumak için örtünmeye gerek kalmadığında dinin bu -şarta ve geçmiş zamana ait- hükmü değişir, lafız, örnek ve tarihi çözümden amaca ve çağdaş çözüme geçilir; örtünme o çağ için islâmîdir, örtünmeme de bu çağ için islâmîdir. Bu yorumu yapanlar bir taş ile iki kuş vurmakta, hem İslâm''ın örtünme emrini çağın istek ve gereğine uydurmakta, hem de teorik olarak İslâm''dan ayrılmamış, İslâm''ı sosyo-kültürel hayatın dışına atmamış olmaktadırlar.

Modernist yaklaşımın karşısında muhafazakâr islâmcılar vardır. Bunlar da iki gruba ayrılır:

1. Taklitçi muhafazakârlar: Burada taklitçiden maksat, kültür ve medeniyette Batı''yı taklit edenler değil, dinî hayatını, geçmiş devirlerde yaşamış ve ictihad ederek dini açıklamış bulunan alimlerden (müctehidlerden, mezheb imamlarından) birinin görüş ve anlayışına göre yaşayanlardır. Taklitçi mesela Hanbelî mezhebine bağlı ise ona göre kadının bütün vücudu avrettir, örtülmelidir, eli ve yüzü dahil hiçbir yeri namahreme gösterilmemelidir. Eskiler Kur''an''da geçen "cilbabı" (Ahzab: 33/59) çarşaf olarak tefsir etmiş ve bunun bütün zamanlarda kadının dışarıdaki dış giysisi olacağını söylemişlerse taklitçiye göre bu böyledir, kadın çarşaf giymeden dışarı çıkamaz...

2. İctihad ve tecdid yapan muhafazakârlar: İctihad, dinin kaynaklarına inerek, bunlar üzerinde düşünerek dini açıklamak, dinin hükmünü tesbit ederek ortaya koymaktır. Tecdid, dine sonradan katılmış olup onun özüne yabancı bulunan ve dini bozan bid''at ve hurafeleri ayıklamaktır. İctihad ve tecdid yapanlar İslâm''ın örnek devirlerinde kullanılan metodolojiyi kullanıyorlarsa biz bunlara "muhafazakâr" diyoruz. Kaynaklar ve metodoloji bakımından kadim çizgiden ayrılan, aklı ve çağın kabullerini vahyin, naklin önüne geçiren, buna göre yorumlar yapanlara ise "İslâm modernistleri" diyoruz.

Bu yaklaşımların tenkidini gelecek yazıya bırakalım.

Örtünme emrine farklı yaklaşımlar
00:0024/03/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bize göre modernistlerin yaklaşımında iki zayıf nokta vardır:

a) Dinin ahlâkî ve sosyal amaçlarını belirlerken İslâm veya Kur''an aklından hareket edecek yerde çağın felsefesinden yola çıkmak.

b) Tesbit ettikleri amaç gerçeğe uygun olsa bile bu amaca ulaşmak üzere dinin -geçmiş zamanda- getirdiği hükmün (aracın, çözümün) çağımızda geçerliğini kaybettiğini ileri sürerken sağlam (dince muteber) bir delile dayanmamak.

Bu iki zayıf noktayı konumuza uygularsak şu tablo ortaya çıkar: İslâm''ın örtünme emrinin amacı "iffeti ve kamu düzenini korumaktır" şeklindeki tesbit isabetlidir, doğrudur. Bunun ötesinde bir amacının olmadığı söylenirse bu doğru olmaz, haddi aşmak, Allah adına selahiyetsiz ve bilgisiz konuşmak olur. Bu noktada doğru olan, "bizim bilgimize göre amaç budur, gayb alemi ile ilgili başka sebep ve amaçlar varsa bunu da Allah bilir" demektir.

"Bu amaca ulaşabilmek için örtünme emrinin belli bir çağın sosyo-kültürel şartlarına bağlı bulunduğu, bugün şartların değiştiği, bu sebeple hükmün de değişmesi gerektiği" düşüncesi isabetli değildir; çünkü hem ilmî delili, hem de dinî delili yoktur. Hiçbir ilim dalı kesin olarak "açılma ile iffeti koruma arasında bir ilişkinin bulunmadığını" söyleyemez. Söylerse bu bir iddiadır, zan ve tahmindir, kesin ilim verisi değildir. Din kaynaklarında da bu hükmün (örtünme emrinin) geçici, şarta bağlı olduğuna dair bir işaret mevcut değildir. İlgili ayet örtülmesi gereken yerlerin örtülmesine gerekçe olarak iffetin korunmasını göstermiştir (Nur: 24/30-31). Şu halde ilmen ve dinen aksi sabit olmadıkça bu amaca ulaşmak için bu araç terk edilemez.

Buna karşı cilbab ayetinde, dışarı çıkarken kadınların bütün vücutlarını örten bir giysiye bürünmelerinin gerekçesi "hür ve iffetli kadınları bu giysi ile tanıtmak, kadınları rahatsız edilmekten ve kamu düzenini bozmaktan korumaktır". Bu ayette hükmün değişebileceğine dair bir işaret mevcuttur. Buna göre eğer hür kadınları başka bir alamet ile tanıtmak mümkün olursa veya toplumda köle kalmazsa yahut da sataşmaların önlenmesi ve kamu düzeninin korunması için başka bir yol bulunursa kadınların dışarı çıkarken çarşafa bürünmelerine gerek kalmayacaktır. Fakat örtünme emri değişmez bir gerekçeye bağlı bulunduğundan, kadın ve erkekte örtülmesi gereken yerler devamlı örtülecektir; örtmenin şeklini ve aracını ise zevkler, örfler ve ihtiyaçlar belirliyecektir.

İslâm''a göre kadınların başı avrettir; yani örtülmesi gereken bir vücut parçasıdır. Bunun başörtüsü (hımar) ile örtüleceği Kur''an''da yazılıdır. İslâm modernistlerinin yorumu sağlam temellere dayanmamaktadır.

Bütün bu gerçekler karşısında islâmî ilimlerle ilgisi bulunmayan birisi çıkar da "İslâm''da başörtüsü mecburiyeti yoktur, başını örtenler ve örtünmeyi savunanlar laikliği yıkmak isteyenlerdir, başörtüsü siyasi bir semboldür" derse ne buyurulur?

el-Cevab: a) Bunu diyen kişi çizmeyi aşmış, haddini bilmemiş olur. b) Din ve vicdan hürriyetine, laikliğe aykırı davranmış, bunları yıkıcı bir yola girmiş olur.

Başörtüsü İslâm''da ve Kur''ân''da vardır. Ona uymak istemeyenler hiç değilse İslâm''ı ve Kur''ân''ı kendilerine benzetmeye, kusurlarını meşrulaştırmak için Kur''ân''ı kullanmaya, bilgileri yetersiz olduğu halde fetva vermeye kalkışmasınlar. İnanıyorlarsa Allah''tan çekinsinler!

Bu kulların hali ne olacak?
00:0025/03/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Muhatab olup da içinden çıkamadığımız devamlı sorulan bir soru da şudur: Müslüman toplumunda gözlerini açan bir insan aile ve çevre şartları itibariyle Müslüman olma şansı % 100'' e yakın iken gayr-i islami bir ortamda, mesela Hristiyan veya ateist bir toplumda doğan bir kişinin Müslüman olma şansı sıfıra yakın. Bu durumda Müslümanın cennete gitme imkanı otomatik olarak kendine bahşedilmişken, böyle bir avantaja sahip olmayan bir Hristiyan, Yahudi veya ateistin cehenneme gitmesi adil mi? “Biz peygamber göndermediğimiz kavme veya topluma azap etmeyiz” ayet mealini nasıl anlamalıyız?.

Okuyucumun bir başka sorusu da budur.

Peygamberlerin gelmediği, peygambersiz gelip geçmiş olan zaman dilimlerinin/toplulukların (bunlara ehl-i fetret denir) sorumluluğu ne olacaktır?

Ehl-i sünnetin iki büyük imamından biri olan Ebu Mansur Mâtürîdî''ye göre Allah''ın varlık ve birliğini bilme ve buna iman etme yükümlülüğü bakımından peygamberin gelmesi şart değildir; Allah''ın insanlara bahşettiği akıl bu konuda elçi (resul) yerine geçer.

Diğer dini konularla (Eşârî''ye göre bir Allah''a iman da buraya dahildir) yükümlü olabilmek için peygamber gönderilmiş ve din tebliğ edilmiş olmalıdır.

Bir de belli bir yere ve belli bir zamanda peygamber gelmiş olduğu halde aynı zaman içinde yaşayıp da peygamberin tebliği kendilerine ulaşmamış olanların yükümlülüğü konusu vardır. Genellikle benimsenen hüküm şudur: Bilgi alma imkanından çok uzak olan yerlerde yaşamış olanlar da ehl-i fetret sayılır ve sorumlu olmazlar.

İmam Gazzalî (v. 505/1111) bu hükme önemli bir ek getiriyor ve yalan yanlış olan ve araştırmaya sevk edecek kadar yeterli olmayan bilgi almalar da sorumlu olmak için yeterli değildir. İşte onun sözleri:

“Bu zamanda Rum Hristiyanları ile Türklerin çoğu da inşallah Allah''ın rahmetine dahil olacaklardır; bunlardan maksadım Rum ve Türk yurtlarının uzak bölgelerinde olup da kendilerine İslam davetinin ulaşmadığı kimselerdir. Çünkü bunlar üç gruba ayrılır: 1. Bunlar Muhammed ismini bile duymamışlardır; tabii bunların mazereti kabul edilir. 2. İslam topraklarına yakın ve komşu olup aralarına karışan, O''nun (s.a.) ismi, vasıfları ve mucizeleri hakkında yeterli bilgi almış olanlardır; bunlar hak dinin dışında kalmış kafirlerdir (mazeretleri yoktur). 3. Bu ikisi arasında sayılacak bir kısım insanlar da vardır ki, bunlar Peygamberimiz''in adını duymuşlardır, ama gerçek vasıfları hakkında bilgileri olmamıştır. Küçüklüklerinden itibaren şöyle duymuşlardır: Muhammed adında bir yalancı çıkmış, peygamber olduğunu iddia etmiş; tıpkı bizim çocuklarımızın, biri hakkında, “el-Muakaffa” isimli biri çıkmış, peygamberlik iddia edip meydan okumuş…” diye duydukları gibi. Bana göre bunlar (bu üçüncü kısım insanlar) birinciler gibidir; gerçi adını duymuşlardır ama onlara, Pergamberimiz''in vasıflarının tam zıttı nakledilmiştir. Böyle bir bilgi, haberin peşine düşüp üzerinde düşünme merakını harekete geçirmez” (Faysalu''t-tefrika, Kahire, 1319/ 1901, s. 75).

Okuyucumun sorduğu sorunun cevabı Gazzalî''nin ifadesinden çıkarılabilir.

Son iki soru
00:0027/03/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Önemli bulduğumuz için cevaplarını, birkaç yazımda diğer okuyucularımla paylaştığım soruların son ikisi de şöyle idi:

"Rabbimiz neden Kur''an''da ''Ben yarattım'' demiyor da ''Biz'' diyor.''

"Bendeniz Türkiye''deki tarihi yerlerin yağlı boya resmini yapıyorum. Bu arada tarihi ve sanat değeri olan camilerin yanında kilise, havra sinagog gibi yerlerin de resmini yapmak istiyorum. Bunun şer''i yani nedir, islami ve imani açıdan bir mahzuru var mı?"

Mesela Yahya Kemal:

"Biz şi''ri böyle söyledik, böyle söyleriz" diyor.

Türkçe''de olsun Arapça''da olsun "Biz" zamiri, hem tek kişi (söyleyenin kendisi), hem de onunla birlikte başka kişiler için kullanılabilir. Tek kişi için kullanıldığında yapılanın, yapanın, konunun önemine dikkat çekmek vb. edebî sebepleri vardır.

Resim ve karikatür yapmanın haram olduğu konusunda Kur''ân''da ayet yoktur. Hadislerde "sûret" kelimesi geçmektedir. Bu kelime hem resim hem de heykeli içine alır. Hz. Peygamber''in bazı resimler ve küçük heykeller/oyuncaklar konusunda toleranslı davranması sebebiyle yasaklanan resmin içeriği/konusu üzerinde durulmuştur. Resmi ve heykeli tamamen yasak görenler yanında, konusuna göre hüküm verenler (yorumcular) vardır. Buna göre ancak, Allah''tan başkasına tapma ve onu Allah''a ortak koşma ile ilgili olanlar (mesela putlar, tapınılan kutsallar) ile ahlaka aykırı olan (müstehcen, insanlara hakaret içeren) resimler haramdır. Ben de bu yorumu benimsiyorum.

Daha önce de buna benzer bir soru sorulmuş ve şu cevabı vermiştim:

Resim konusunda fetva verirken, resmi yapılan şeyin tapınma konusu olup olmadığına bakıyoruz ve "tapınılan, kutsanan, kutsallık izafe edilen şahıs ve şeylerin resim ve heykellerinin yapılması caiz değildir; hadislerden bu kastedilmektedir" diyoruz. Mesela Hz. İsa ve Hz. Meryem milyonlarca kişi tarafından, ''Tanrı''nın bir parçası olarak tapınma konusu oluyor. Bu sebeple onların resim ve heykellerini yapmak da caiz olmuyor. Resmin konusu müstehcen ise, ahlaka ve edebe aykırı ise bu resimler de caiz olmuyor.

Bir de bizim geleneğimizde peygamberlerin tam (yüzleri görülecek şekilde) resimleri yapılmıyor, bu edebe aykırı telakki ediliyor.

İsyan ve İslamcılık
00:0031/03/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam''ın doğru anlaşılmasını, Müslümanların hayatında tam olarak yaşamasını, tebliğ yoluyla bütün insanlığa sunulmasını/yayılmasını, dine ve Müslümanlara yönelen her türlü tehlikenin ümmetin birliği –bu olmazsa- işbirliği sayesinde defedilmesini dava edinmek manasında "İslamcılık", İslam ve Müslümanlar var olduğu sürece var olacak, asla iflas etmeyecek, sonu gelmeyecek, devri dolmayacaktır.

Yukarıda tanımlamaya çalıştığım çerçevede İslamcılığı gerçekleştirmek için takip edilmesi gereken yol ve yöntem daima tartışılmış, düşünce, gruplaşma ve hareket olarak farklılıklar daha ziyade bu konuda ortaya çıkmıştır.

İslam''ın yalnızca iman, ibadet ve ahlaktan ibaret olduğu; siyasi, içtimai, hukuki, iktisadi… alanların dinin dışında kaldığı ve bu alanları insanların diledikleri gibi düzenleyip uygulama imkanına sahip bulundukları şeklindeki görüşün ve yaklaşımın Ehl-i Sünnet geleneğinde yeri yoktur. Parça çözümlerin ve bunlara temel teşkil eden ayetlerin ve hadislerin bağlayıcı olmadığı, sosyal ve ahlaki amaçlara göre -naslara aykırı da olsa- çözümlerin üretilebileceği görüşü de bir kısım modernist Müslümanlara aittir ve yine Ehl-i Sünnet geçmişinde meşruiyet temeli yoktur.

İslam''ın ferde ve topluluğa ait bütün alanlarla ilgili bulunduğu anlayış ve inancı orta yol İslam''nın temel ilkesidir. Ancak siyasi ve içtimai alanlardaki bozulma ve sapmaları düzeltmenin hükmü ve şartları üzerinde -bu teşebbüsün doğuracağı sonuçlar sebebiyle- farklı ictihadlar ortaya çıkmıştır.

İslam''dan çıkan ve ona aykırı bir siyasi rejimi benimeyen siyasi kadroya (sultana, imama…) karşı isyanın dince gerekli olduğunda Ehl-i Sünnet ittifak etmiştir.

İslam''dan çıkmamak şartıyla fiilen dine aykırı bir yol izleyen, halka zulmeden, açıkça günaha giren yönetime karşı isyan konusuna gelince, "sabretmek, nasihat ve dua etmek gerekir, isyan edilemez" diyen bir azınlık dışında hemen bütün Ehl-i Sünnet alim ve müctehidleri, "isyanın faydası, zararından büyük olmamak şartıyla bu durumda da yönetime isyan ederek değiştirmek dinen gereklidir" demişlerdir.

Benim takip edip görebildiğim kadarıyla bütün İslami hareketler (İslamcılık çeşitleri) İslam''ın şümulü ve değişimin zorunluluğu konusundaki inançlarını muhafaza ediyorlar. Geriye içinde bulundukları şartlar dahilinde değişim için izlenecek en uygun yolun ne olduğu konusu kalıyor. İşte bu konuda farklı yaklaşımlar var.

Geçici ittifakları, uyum ve uygulamaları da bu çerçevede görmek ve değerlendirmek en doğrusudur.

"İslamcılık bitti, iflas etti, sonu geldi" diyenler bir yandan kendilerine göre bir İslamcılık tanımından hareket ediyorlar, diğer yandan da olanı değil, olmasını istediklerini dile getiriyorlar.

İslamcılık ve şiddet
00:001/04/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam''da hem adalet, merhamet, fedakarlık, sevgi, yardımlaşma vardır hem de gerektiği zaman ve yerde şiddet vardır. Bir din savunma ve korunma amaçlı da olsa savaşa izin veriyor, hatta emrediyorsa, bazı suçlara sopa dahil ağır cezalar koyuyorsa, toplum içinde aleni olarak işlenen ayıp, günah ve çirkin fiillerin gerektiğinde güç kullanılarak engellenmesini istiyorsa burada şiddetten söz edilebilir. Ancak hiçbir mümin, hem hakimi, hem şahidi, hem infazcısı olarak şiddet uygulayamaz. Adına şiddet diyebileceğimiz uygulamalar hakimin kararına, devletin yetki vermesine dayanır ve ancak memurları tarafından infaz edilir.

Bir sahâbî Peygamberimiz- (s.a.)''e, “Eşimin bir şahıs ile zina ettiğini görürsem ne yapacağım” diye soruyor, Peygamberimiz de ona şu cevabı veriyor: “Dört şahidle ispat edersin”. “Onları öylece görünce gidip dört şahid mi arayacağım?” diye mukabele edince de “Ya dört şahid veya cinayet işlersen ceza” cevabını alıyor.

Peki ne yapacak?

Ya dört şahidle ispat edecek ve zina edenler cezalarını çekecekler veya mahkeme önünde mülâane denilen usulde yeminleşerek ayrılacaklar.

İşte hukuk devleti.

İslamcılık üzerine yorumlar yapanların bir kısmı “siyasetsiz ve şiddetsiz İslamcılık olmaz” diye tutturuyorlar.

Ben de ısrarla diyorum ki, İslamcılık için siyaset ve iktidar mücadelesi yalnızca bir araçtır, bunun da hangi aşamada nasıl başlayıp yürütüleceği ictihad konusudur. Şiddet ise İslamcıların ancak zaruret halinde (korunması gereken değerleri koruyabilmek için başka çare kalmadığında) başvuracakları bir araç olabilir.

Bugünlerde bazı İslam ülkelerinde -görünürde gençlerin başı çektiği- bir isyan hareketi var: İstibdada, zulme, yolsuzluğa, ahlaksızlığa isyan ediyorlar. İsyancıların en azından içlerinde İslamcılar da var; bazı hareketleri onların yönlendirmiş olmaları da mümkün. Bu hareketlerde dikkatimi çeken iki husus oldu:

Yemen''deki hareketin sözcülerinden olan bir genç, Kur''an''da anlatılan Habil ile Kabil mücadelesine atıfta bulundu, ilgili ayeti okudu; yani “Sen beni öldürmek üzere elini kaldırsan da ben sana el kaldıracak değilim” dedi. Gerçekleşen durum da bunu onaylıyordu; polis onlara kıyasıya şiddet uyguluyor, onlar ise yalnızca taleplerini dile getiriyorlardı.

Mısır ve Tunus isyanlarında da sözcüler ve pankartlar hareketin barış içinde (kendileri şiddete başvurmadan) devam edeceğini ısrarla belirtiyorlardı.

Libya''da devlet eliyle katliama başvurulunca isyancılar meşru müdafaa hakkını kullandılar.

Bu tutumun özünde İslam''ın etkisi kesindir.

Hasılı şiddeti isyancılar ve İslamcılar değil, onlara karşı olanlar uyguladılar ve uyguluyorlar.

Bu isyanların İslam ve İslamcılık ile bir alakasının olmadığını iddia edenlerin olayları doğru okuyup değerlendirmekten uzak olduklarını düşünüyorum.

“Bekleyin, yeni düzen kurulunca orada İslam''ı göreceksiniz”.

Bir başlangıç olarak da Mısır Anayasası''nda “Devletin temel referansının İslam olacağı” kararını hatırlamakta fayda var.

Evet bu hareket hürriyet, adalet, demokrasi diyor, ama referansı İslam olmak şartıyla.

Kim konuşacak?
00:003/04/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Türkiye''de Sünnileri ilgilendiren bir dini ıslahat yapılmak istense ve bunun için çalıştaylar düzenlense, sonunda da bir rapor yayınlansa buna da - Sünni guruplar dahil- her kesimden itirazlar olacak, beğenenler, beğenmeyenler, memnun olanlar ve olmayanlar bulunacaktır.

Bugünlerde Alevilerin talepleriyle ilgili hükümet teşebbüsünün sonuncuna dair bir rapor açıklandı ve bu rapor üzerine çeşitli tepkiler ortaya kondu, bunların devamı da gelecektir.

Bu rapor yayınlanmadan önce ben ve başkaları, “Alevler, Alevilik, Alevi talepleri” konularında ciltler teşkil edecek kadar yazılar yazdık. Bu yazıda rapor ve talepler üzerinde duracak değilim (bunu daha ilerdeki yazılara bırakıyorum), değerlendirmek istediğim tepki, daha ziyade bazı Alevilerden gelen “Siz ne karışıyorsun, size ne, siz Aleviliği ne biliyorsunuz da konuşuyorsunuz…” şeklindeki tepkidir.

Bugün dünya küçülmüş, bir ucunda meydana gelen bir olay neredeyse anında öbür ucunda duyuluyor ve etkisi hissediliyor. Ekonomiden siyasete her alanı, dünyada olup bitenler etkiliyor; bu sebeple de artık her ülke, topluluk, gurup, insan farklı olanlarla ilgili olayları takip ediyor, bilgileri alıyor, kendi açısından değerlendiriyor ve tepkisini ortaya koyuyor, gerekirse tedbirini alıyor.

Bu ülkede insanlar -hadi alt kültür diyelim- bakımından farklı guruplara ait olarak ama aynı zamanda bu ülkenin bir vatandaşı ve bu manada bir bütünün parçası/organı olarak yaşıyorlar. Hem farklı, hem bütün; hem ayrı, hem birleşik.

Hal böyle iken mesela Aleviler bir takım taleplerde bulunuyorlar; üstelik Aleviler de -bir bakıma sünniler gibi- farklı guruplara ayrılmışlar, “İslam ile ilgimiz yok, biz ayrı bir dinin mensuplarıyız” diyenlerden tutun da “Biz de müslümanız, Rabbimiz, Peygamberimiz, kitabımız, kıblemiz bir, yorumlarımız farklı” diyenlere kadar birçok anlayış ve sahipleri var.

Bu gerçeklik karşısında:

1.Bir şahsın veya gurubun kalkıp da bütün Aleviler adına konuşması, temsil iddiasında bulunması haksız, yersiz ve anlamsızdır.

2. Alevilere ait ortak veya farklı taleplerin bir kısmı Sünnileri ve diğerlerini de ilgilendirir.

3. Uzmanlık gerektiren konularda hüküm ve bilgi vermek amacıyla konuşacak olanlar elbette uzmanlar olmalıdır. Bunun dışında kalan konularda herkes kanaat, talep, tepki ortaya koyabilir; bunları azarlamanın, kınamanın, yasaklamanın çağımızda yeri yoktur.

4. İnsanları tehdit ederek, susturarak sağlıklı bir sonuca ulaşmak mümkün değildir; insanlar konuşa konuşa anlaşırlar.

5. Bu ülkede hayatı, zorunlu alanlarda paylaşmak durumunda olan insanımızın birbirine güvenmeleri şarttır; güven yoksa birlik ve dirlik de yoktur.

6. Güven duyabilmek için tarafların samimi olmaları, kendi varlıklarını diğer tarafın yokluğunda görmemeleri, zorunlu birliğe zarar vermeyen konu ve alanlarda farklılığa müsamaha etmeleri şarttır.

7. Her gurubun içinde suret-i haktan görünen bozguncular, ayrılıkçılar, millet ve memleket hainleri bulunabilir; bunlara dikkat etmek, oyunlarına gelmemek ve uygun bir şekilde ayıklamak gereklidir.

Bir açıklama
00:007/04/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

18 Mart Cuma günü çıkan köşe yazımda şu satırlar yer almıştı: “Hadis okuyanlar, bu âyet gelince mescitte bulunan Ensar kadınlarının -ilâhî emri geciktirmeden yerine getirmek üzere- etekliklerini yırtarak başlarını, boyun ve gerdanlarını bununla bağladıklarını; keza Hz. Peygamber''in (s.a.) “Ergenlik çağına gelmiş bir kadın başörtüsü giymedikçe Allah onun namazını kabul etmez” buyurduğunu da bilirler. Bunları bilmeyenlerin fetva verme hakları yoktur”

Burada geçen “”Ergenlik çağına gelmiş bir kadın başörtüsü giymedikçe Allah onun namazını kabul etmez” mealindeki hadisten maksat (çıkan hüküm) “kadınların namaz kılarken başlarını da örtmeleri farzdır” şeklinde iken bazı okuyucularım “namazın farzlarından biri de kadının genel olarak tesettüre riayet etmesi ve bu arada başını örtmesidir” diye anlamışlar. Bu yüzden çeşitli sebeplerle namahreme karşı başını örtemeyen/örtmeyen hanımlar, “namazda başımızı örttüğümüz halde bizim namazımız kabul edilmiyor mu” diye soruyorlar, hatta sormakla kalmıyor öfkeleniyorlar, beni “tesettüre riayet etmediği halde beş vakit namazını kılan hanımları namazdan soğutmakla” itham ediyorlar.

Yukarıda ifade ettiğim gibi o hadisten maksat namazda başörtüsüdür. Genel olarak örtünme konusundaki yazıma o hadisi almaktan maksadım da “İslam''da başörtüsü yoktur” diyenlere başörtüsünün olduğunu gösteren delil ve örneklerden birini daha sunmaktır.

Tesettüre riayet edemediği veya başka bir günahı işlemekte olduğu halde beş vakit namazı veya Cuma namazını kılan bir müminin, kadın olsun erkek olsun bu namazlarının kabul edilmeyeceğini –Allah ve Peygamberi söylemediği için- hiçbir kimse söyleyemez. Namazın iç ve dış farzlarını yerine getiren bir kulun bu ibadetinin kabulü, diğer bütün ibadetlerde olduğu gibi Allah''a ait bir husustur. Günahların, ibadetlerin kabulüne mani olmasından değil, ibadetlerin ve salih amelin bir kısım günahların bağışlanmasına vesile olacağından söz etmek doğrudur.

Rabbimiz şöyle buyuruyor:

“Gündüzün iki tarafında namaz kıl, gecenin de gündüze yakın saatlerinde; iyilikler gerçekten kötülükleri giderir; bu öğrenmek isteyenlere bir hatırlatmadır” (Hud:11/124)

Bu vesile ile bir daha hatırlatmakta fayda görüyorum:

İslam''da tesettür vardır, buna kadınların başlarını örtmeleri de dahildir, ama Müslümanlık tesettürden ibaret değildir. Ayrıca tesettürde şekil yanında ruh, maksat, şekil-anlam bütünlüğü ve tutarlılığı da önemlidir. “Nice örtünen açıklar vardır” hadisi, yalnızca şeffaf veya hatları belli eden giyinmeyi değil, örtündüğü halde davranışlarıyla açılmayı da içine almakta ve kınamaktadır.

Birçok günahkârın bir güzel amel yüzünden affedilebileceğini ve cennete girebileceğini müjdeleyen hadisler de vardır. Hiçbir kul, bir günahım, bir kusurum var diye hem yapabildiği ibadetlerini terk etmemeli, hem de Allah''tan ümit kesmemelidir.

31 Mart Çarşamba yazımda bir yanlış var:

“İslam''dan çıkmamak şartıyla fiilen dine aykırı bir yol izleyen, halka zulmeden, açıkça günaha giren yönetime karşı isyan konusuna gelince, “sabretmek, nasihat ve dua etmek gerekir, isyan edilemez” diyen bir azınlık dışında hemen bütün Ehl-i sünnet alim ve müctehidleri, “isyanın faydası, zararından büyük olmamak şartıyla bu durumda da yönetime isyan ederek değiştirmek dinen gereklidir” demişlerdir.”

Burada geçen “zararından büyük olmamak şartıyla” ifadesinin doğrusu “büyük olmak şartıyla” olacak.

Sivil itaatsizlik
00:008/04/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sivil itaatsizlik, demokrasilerde yönetimin veya hukuka (özüne, idesine) aykırı görülen bir kanunun değişmesi için başvurulan bir protesto eylemidir. Genel bilgi kaynaklarında verilen şu tarif bu eylemin mahiyeti hakkında bir fikir edinmek için yeterli görünüyor:

"Hukuk devleti idesinin içerdiği üstün değerler uğruna, kamuya açık ve yasaya aykırı olarak gerçekleştirilen, bu sırada üçüncü kişilerin daha üstün bir hakkını çiğnemeyen, barışçıl bir protesto eylemidir".

Bu eylem şu şekillerde uygulanıyor: Oturma, yere uzanarak halı oluşturmak, işgal, genel greve çağrı, imza toplama, yayınla kendini ihbar, sınır geçme, kira boykotu, ölüm orucu, yasaklanmış sempati gösterileri.

Bu eylemin dört unsuruna dikkat çekmek istiyorum:

1. Bu eylem üstün değerler uğruna yapılacak.

2. Eylem şiddet içermeyecek.

3. Tarafların dışında kalan insanların daha üstün haklarını ihlal etmeyecek.

4. Eylemciler yasağı çiğnedikleri için kendilerine uygulanacak hukuki yaptırıma razı olacaklar.

Ülkemizde uygulanan sivil itaatsizlik eylemlerinde bu üç unsurun bazen ihlal edildiğini veya gözönüne alınmadığını görüyoruz. Ülkede vazifeleri kanuna itaati sağlamak olan devlet yetkilileri ve memurları, kanuna aykırı davranan şahıs ve gruba mani olmaya çalışacak, gerektiği takdirde gözaltına alacak ve yargıya teslim edecektir. Sivil itaatsizlik nasıl bir demokratik hak olarak görülüyorsa, kanun adamlarının itaati sağlamak için vazifelerini yapmaları da öyle "vazife" olarak görülmeli, eylemciler buna razı olmalı, medya da yapılanları, meşru sınırları içinde kaldığı sürece "meşru olmayan, hukuk dışı" bir tasarruf gibi yansıtmamalıdır.

İslam''da yönetimin hukuk dışına çıkması ya üzerinde ittifak edilmiş (icma oluşmuş) bir konuda olur veya müctehidlerin ihtilaf ettikleri bir hükümde olur.

İhtilaf konusu olmamış bir hüküm ihlal edildiğinde bunu düzeltmek üzere -sonu isyana kadar varan- eylemlerde bulunmak bütün Müslümanların vazifesidir.

Müctehidlerin ihtilaf ettikleri (mezheplere göre farklı olan) hükümlere gelince, devleti yönetenler bunlardan birini tercih ederek uygulanmasını ister veya bu hükmü kanunlaştırır. Bu aşamadan sonra ictihad farkı itaatsizliğin meşru gerekçesi olamaz; kişinin şahsi ictihadı veya bağlı bulunduğu mezhebin hükmü ne olursa olsun devletin bütün teb''ası kanunlaşan hükme uymakla yükümlüdür. Eğer bir başka ictihadın ülke için daha uygun, daha faydalı ve hayırlı olduğuna inananlar varsa bunu sağlamak için bazı sınırlı eylemelerde bulunmalarına dince bir engel yoktur.

Pazar günkü yazımda "cami boykotunu sivil itaatsizlik açısından değerlendirmeye" çalışacağım.

Cami birleştirmelidir
00:0010/04/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Cami kelimesinin lügat manası “birleştiren, toplayan, bir araya getiren”dir.

Hz. Peygamber (s.a.) Medine''ye hicret edince ilk iş olarak mescidi (camiyi) yapmış, orası Müslümanların ortak evi (bir manada Allah-ın bütün inanan kullarına tahsis ettiği- evi) olmuştur. Mazereti olmayanların her çağrılışta ve her namazda camiye gitmeleri, namazı cemaatle kılmaları önemli sünnettir; namazdan önce veya sonra uygun zamanda ve şekillerde cemaatin (İslam topluluğunun, ümmetin) özel ve genel işlerini, meselelerini aralarında görüşüp tartışmaları, kararlar almaları önemli sünnetler arasında yer almıştır.

Ümmetten ayrılmak, ümmet aleyhine planlar kurmak, tuzaklar hazırlamak gibi kötü maksatlarla yapılan bir mescidi Peygamberimiz (s.a.) yıktırmıştır.

İlk İslam siyasi muhalifleri olan Haricîlere Halife Hz. Ali şöyle demiştir: “Mescidimize gelip bizimle namaz kılmak isterseniz buyurun, kapılarımız size açıktır, ortak düşmana karşı bizimle olursanız kazancımız da ortak olur. Biz camide ve savaşta sizinle olmayacağız derseniz siz bilirisiniz, ama silaha başvurursanız biz de silahla mukabele ederiz.”

Türkiye''de kimse beş vakit namazda da Cuma ve bayram namazlarında da zorla camiye götürülmüyor. Mevcut kanuna göre camilerin, ibadet yerlerinin yapımı ve yönetimi Diyanet İşleri Başkanlığına verilmiş bulunuyor. Buna göre farklı gurupların ayrı ve ayrılıkçı camiler yapıp oralarda namaz kılmaları kanuna aykırı oluyor. Yapım ve yönetimi Diyanet''e ait de olsa mevcut camilerimiz bütün Müslüman guruplara açık olduğu için iman ehlini bir araya getiren tek mekan camilerimiz oluyor. İnançta ve uygulamada –kişiyi İslam''ın dışına çıkarmayan farklılıklar olsa bile- Müslüman olanlar ümmeti teşkil ederler; ümmetin fiziki vücudu ancak camilerde gerçekleşir. Bahane ne olursa olsun camiyi, farklılıklara göre bölmek İslam''a hizmet değil, tefrikaya davettir.

Öte yandan camilerin yönetimi kendisine verilmiş bulunan Diyanet''in de bazı hassasiyetlere ve ilkelere titizlikle riayet etmesi gerekir. Bunlardan ikisine bu yazıda kısaca –gerekirse başka yazılarda uzunca- temas etmek istiyorum: Siyaset-din-cami ilişkisi. 2. Cami hizipçilik ilişkisi.

1.İslam hayatın bitin alanlarına ait hükümler, irşadlar, rehberlikler ihtiva ettiği için siyaseti dinin dışına çıkarmak mümkün değildir; ancak dinin ilgilendiği siyaset “bir gurubun emeline, politikasına, menfaatine dini alet eden” siyaset değildir; bu siyaset “dini hayatın içinde korumaya ve yaymaya yönelik” siyasettir. “Halkı din yönünden aydınlatmak” da bu amacın bir parçası olacaktır.

2. Hizip, “siyasi, ictimai, ideolojik, dini… her türlü teşkilatlı gurubu ifade eder. Bu manada parti, mezheb, tarikat, bazı sivil toplum kuruluşları… birer hiziptir. Bunlara mensup olanlar arasında pek çok Müslüman vardır ve bunların da çoğu camilere gelirler. Camilerde vaazlar, hutbeler, konuşmalar, faaliyetler bütün Müslümanların ortak inanç, ihtiyaç ve değerlerine yönelik olmalıdır; bir hizbin lehinde veya aleyhinde konuşmalar, faaliyetler tefrika fitnesini uyandırır ve cemaati böler. Bırakalım hizipler kendi özel mekanlarında kendi konuşmalarını yapsınlar, ama camiler bütün Müslümanların, ümmetin olsun ve böyle kalsın.

Ali Cum"a diyor ki
00:0014/04/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Mısır müftüsü (bizdeki Diyanet İşleri Başkanı gibi) Prof. Dr. Ali Cum''a iyi yetişmiş, ilmiyle amil, yaşadığı çağı idrak etmiş, önemli tecrübe birikimi olan bir İslam alimi. Birkaç ay önce İstanbul''da yapılan ilmi bir toplantıda kendisiyle tanışma ve konuşma fırsatı da bulmuştuk.

Tunus''ta başlayan, Mısır ve diğer bazı İslam-Arab ülkelerinde devam eden isyan hareketi ile ilgili olarak kendisiyle bir röportaj yapılmış ve sitesinde yayınlanmış. Olup bitene bazı yönlerden ışık tutan önemli bir röportaj olduğu için özetleyerek nakletmenin faydalı olacağını umuyorum.

S (soru)- Anayasa referandumundan önce tavrınızı açıklamadınız, niçin?

C (cevap)- Hakim olan kültür gereği birçok insan fetva ile şahsi görüşü karıştırıyorlar. Ben herkesin kendi kanaatine göre "evet" veya "hayır" demesini ve demokrasinin bu manada tecelli etmesini isterim; reyimi açıklarsam birçok kimse beni taklid ederek oy verir ki bu sağlıklı değildir.

S- Referandumdan önce bazıları ve özellikle Müslüman Kardeşler ile Selefi Topluluklar "Evet" oyu için dini heyecanı kullandılar. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?

C- Bunu asla kabul edemem. Demokrasi konusunda İslam Fıkhı''nın görüşü şudur: Allah''ın insanları birbirinden rızıklandırması için onları serbest bırakmak. Benim açımdan kritik olan mesele gelecek referandumlar ve seçimlerdir. Bizim bu kültürü yerleştirmemiz gerekiyor. Bırakalım insanlar kendilerini temsil edecek kişileri, başkanı, anayasa denilen "sosyal sözleşmeyi" serbestçe seçebilsinler. Evet eski demokrasilerde din kullanılmıştır, ama bugün geldiğimiz noktada bunu kabul edemem.

S- Fakat Allah Teâlâ bizi, "Evet" veya "Hayır" oyumuzdan dolayı hesaba çekecek değil mi?

C- Kişi ictihad eder de doğruyu bulursa iki sevap alır, hata ederse bir sebap alır. Bu ictihad yalnızca ilim ve fıkıh alanlarında olmaz, dünya işleri ile de ilgili olabilir. Bazı dünya işlerinde hak ve batıl değil, güzel/uygun veya daha güzel/daha uygun ikilisi vardır.

S- İhvan, Kıptî gençlerle doğrudan diyalog çağrısında bulundu, bu size daha çok yakışan bir şey olduğu halde neden yapmadınız?

C- Bu İhvan için yeni ve güzel, takdir de ediyoruz, ama bu konuda öncelik onlara ait değil, kurumumuz devrimden önce de sonra da bu diyalogu uyguluyor ve sürdürüyor, ben de şahsen kilisede konferanslar veriyorum ve bazı Mesîhî kardeşlere de seminerler ve kurslar tertip ediyorum.

S- Zat-ı âlînize göre din ile siyasetin birlikte olduğu alanın sınırı nedir?

C- Siyasetin iki manası vardır: 1. Ümmetin işlerini düzene koymak, ihtiyaçlarını karşılamak, 2. Partilerin yaptığı siyaset.

Din, ümmetin işlerini yoluna koymayı da üslendiği için bu bakımdan siyasetin içindedir, ama din parti politikasının dışında kalır, onun içine girmez.

S. Anayasanın ikinci maddesinin değişmesi/kaldırılması talebi konusunda ne dersiniz.

Not:

Ali Cum''a''nın cevabından önce Mısır Anayasası''nın ilk iki maddesini aktarıyorum:

1. Mısır Arab Cumhuriyeti bir devlettir; düzeni vatandaşlık temeline dayalı demokrasidir, Mısır halkı Arab topluluğunun (ümmetinin) bir parçasıdır, en kapsamlı birliği gerçekleştirmeyi hedef edinir.

2. İslam devletin dinidir, Arapça devletin resmi dilidir, İslam Hukukunun ilkeleri yasamanın temel kaynağıdır.

C- İkinci maddenin kaldırılması meselesinde benim oyum "Hayır, kalkmasın" dır. Bu madde anayasa üstü bir ilkedir. 1923 ten 1971''e kadar yapılan bütün anayasalarda yer almıştır. Bu maddeyi kaldırmanın içeride ve dışarıdaki tesirleri çok önemlidir, Mısır''ın yapı ve yön değiştirmesi manasına gelir.

Konu devam edecek.

Ali Cum"a diyor ki (2)
00:0015/04/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

S- Fakat bu "devletin dini İslam''dır…" maddesi tartışılıyor; kaldırılsın diyenler de var, kalsın diyeneler de var?

C- Benim bildiğime göre ortada iki görüş/talep yok, bir görüş (kalsın) var. Bu madde 1923 tarihli anayasadan beri bütün anayasalarda yer almıştır, Mısır halkı bunu uygulamıştır, liberalizm çağı dedikleri zamanda, 1923 te Belçika anayasasından tercüme edilen, hazırlayanlar arasında o zaman Mısır müftüsü olan Üstad Muhammed Bahît''in de bulunduğu anayasada da var. Öte yandan Danimarka gibi bazı devletlerin anayasalarında din ile ilgili madde yer almıştır. İngiltere gibi anayasası olmayan ve Magna Carta ile yetinen devletler vardır. Fransa, Rusya, Uruguay gibi anayasasında "laiklik" maddesine yer veren ülke oldukça azdır. Amerika anayasasında da laiklik maddesi yok. Bu maddeden rahatsızlık duymak vehme dayanıyor. Anayasanın ilgili maddesi vatandaşlığı esas alıyor; bu madde hem bir gurubun hakimiyetini hem de dinin reddedilmesini engelliyor.

S- Bu madde kalkmazsa hizipçilik ve gurupçuluk fitnesine sebep olmaz mı?

C- Gurupçuluğun, bir gurubun devlet gücüyle dayatmada bulunmasının sebebi anayasa veya kanun değil, kültürdür. Bunu bazı guruplar istismar ettiler, şişirdiler, devrimden sonra tekrar etmeyeceğini umuyoruz.

S- Peki çaresi nedir?

C- Çaresi problemin uygulama yoluyla çözülmesidir, vatandaşlığın sahih manada gerçekleştirilmesidir. Buna göre bütün vatandaşlar hak ve ödevde eşittir. Ben herkesi vatandaşlık esasına davet ediyorum, bunun manası din, renk, cinsiyet veya başka bir sebeple ayrım yapmaksızın her vatandaşa hakkının verilmesidir.

S- Vatandaşlık düzeni kadının devlet başkanı olmasına da imkan verir mi?

C- 23 ten beri hiçbir anayasada kadının, Kıptînin, Nûbînin devlet başkanı olmayacağına dair bir madde yoktur. Vatandaşlık düzeni bunu gerektirir ve ikinci madde de buna engel teşkil etmez, aksine bunu himaye eder.

S- Devlet Güvenlik Teşkilatının dağıtılmasından sonra bütün şiddet cereyanları sahaya indiler, bunlarla nasıl başa çıkılacak?

C- Düşünce ve ifade hürriyeti güvence altındadır; şartı düşünceyi açıklama ile sınırlı olması, silah ve şiddetin kullanılmamasıdır. Şiddete başvuranlar toplumun varlık ve güvenliğine kast etmiş olacakları için cezalarını çekerler. Bu arada orta yolcuların ve el-Ezher alimlerinin de seslerine kulak verilmesini tavsiye ederim; onlar da bu toplumun bir kesimi olarak söz hürriyetine sahiptirler. Bütün mesele bir kesime diğerlerinden daha çok fırsat verilmemesidir. Her kesim düşüncesini ve yöntemini ortaya koysun ve bakalım halk hangisini seçecektir; bana göre orta yolu seçeceklerdir.

S- Bunda toplum için tehlike yok mu? Malum bazı kesimler halkı, resmi dini kurumlar hakkında şüpheye düşürüyorlar!

C- Bunu yapanlar aşırılığı ve şiddeti seçip halkı kendilerine katılmaya çağıranlardır. El-Ezher büyük ve kadim bir kurumdur, lise, hazırlık ve üniversitesinde iki milyon öğrencisi vardır ve 60 yıl önce 15 bin öğrencisi var iken bugün bu sayıya ulaşmıştır; bu artış halkın ona olan güven ve itibarına delildir. El-Ezher Hz. Peygamber''in (s.a.) arı duru yolunu ve Ehl-i sünnet inancını esas almaktadır.

S- Bir gurubun uçta olduğunu nasıl anlayacağız?

C- Uçta olanların bazı ortak özellikleri vardır: a)Bunlar tefsiri, yorumu, dinin gayelerini, fayda zarar ilkesini (mesalihi) tanımazlar/kabul etmezler; nastan kendi anladıklarını din haline getirirler. b) Uçta olanlar şiddet yanlısı olurlar, şiddete din elbisesi giydirilince bu daha da tehlikeli olur ve çatışmaya dönüşür; çatışma yoluyla kendi inanç, anlayış ve görüşlerini dayatırlar, zorla kabul ettirmek isterler ki, bu da terördür. c) Aşırılığa kaçanlar geçmişi olduğu gibi bugüne taşırlar, bugünü ve realiteyi anlamak istemezler, vaki durumu zorla şahsi kanaatlerine boyun eğdirmek isterler, işte bu da çatışmaya götürür. d) Bunlar dışa bakarlar, zahire önem verirler; bu sebeple ahlaki hayatlarında bütünlük/tutarlılık zayıftır; sevgiden, komşularla güzel geçinmeden… söz etmezler, aile eğitimlerinde problem vardır, hayat ile, estetik ile ilgili problemleri vardır…

S- Medya sık sık fetva kurumundan (Dâru''l-fetva) hatalı fetvalar yayınlıyor; bu medyanın yanlış anlamasından mı, kurumun yanlış söylemesinden mi kaynaklanıyor?

C- Bunlar medyanın iyi niyetle de olsa yanlış anlamasından kaynaklanıyor. Haberciler dini terimleri bilmiyorlar ve bu yüzden de yanlış anladıkları oluyor. Bu sebeple üç yıldır gazeteciler sendikasına ve yüksek basın konseyine "anlamayı kolaylaştıracak kurslar ve seminerler vermeyi" teklif ettim, ses çıkmadı, şimdi bir daha tekrar ediyorum.

S- Zat-ı âlînizin, "hem dinini hem de vatandaşlık ilkesini koruyan, ileri bir Mısır-İslam-Arab ülkesi için örnek model tasavvurunuzu öğrenmek istiyoruz?

C- Devletler dinle ilişkileri bakımından üçe ayrılır:

a) Din devleti. Bu devlet çeşidinde yönetici (hakim, kral, imparator) Allah''ı temsil eder, sanki Allah''tan vahiy alıyordur; eski zamanlarda Keldânîler''de, Firavunlar döneminde örneklerini gördüğümüz bu devlet şeklini İslam tanımaz, kabul etmez.

b) Dini her şeyden uzak tutmayı şart gören ve anayasasında (bu manada) "laiklik" ilkesine yer veren devletler.

c) Sivil devlet. Mısır bu üçüncü devlet şeklini bugün değil, bir buçuk asırdan (Hidiv İsmail zamanından) beri benimsemiştir. Bu devlet şeklinde anayasa vardır, devletin kurumları vardır, millet meclisi ve kanunlar vardır, yargı ve idare teşkilatı vardır. Biz İslam esasları ile bağdaşan bu devlet şeklini benimsiyoruz.

(Röportajı Pazar yazısında tamamlayacağız.)

Ali Cum"a diyor ki (3)
00:0017/04/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

S- Dini kurumların ve bu arada sizin fetva dairenizin devrim kervanına katılmada geciktikleri, hatta sizin “gösteriler caiz değil” şeklinde bir fetva verdiğiniz yaygın olarak söyleniyor?

C- Bu tamamen yalandır. Gösterilerin haram olduğuna dair fetva veren bir müftü de tanımıyorum. Ben bu vazifeye geldiğim zaman barışçı (şiddet ve silah bulunmayan) gösterilerin caiz olduğuna dair fetva yayınladım.

S- Bu takdirde siz devrim sürecinde gençlere katıldınız veya onları yönlendirdiniz?

C- Kesin olarak böyle. Gençler Tahrir meydanında toplandılarında tutuklanmaktan korkuyorlardı; onlara şunu söyledim –bu sözüm yayınlandı- : Ey cemaat, burada bir kayıp halka var, gelin bir zamanlar Arabların uyguladığı, Peygamberimizin (s.a.) de uyguladığı o kayıp halkayı ihya edelim; onun adı “himaye”dir. Eğer güvenlik güçlerinin sizi yakalamasından korkuyorsunuz sizi himayem altına alıyorum, sonra da ben sizin himayeniz altına girerim, bize hükmedersiniz biz de size bayrağı teslim ederiz. Eğer biri çıkar da Allah''ın dini konusunda bana baskı yaparsa derhal istifa ederim, işte istifa dilekçem, cebimde!

S- Şu halde gösteriler yöneticiye baş kaldırmak değil!

C- Kesinlikle öyle; gösteriler ma''rufu emir, münkeri nehiy mahiyetindedir (meşru olanı, dince gerekli bulunanı gerçekleştirmeye ve yanlış, gayr-i meşru olanı ortadan kaldırmaya yöneliktir). Bizim korkumuz kan akmasıyla ilgilidir; kan akınca biz çekiniriz. Peygamberimiz (s.a.) Kâbe''ye bakarak şöyle buyurmuştur: “Allah katında senin değerin ve dokunmazlığın ne kadar önemli! Ama bir müminin kanı (hayatı, canı) Allah katında senden daha değerlidir, dokunulamazdır”. Hakaret ve küfür konusu da böyledir. Bize güzel ahlakı Peygamberimiz (s.a.) öğretti, bu ahlakın içinde hakaret ve küfür yoktur; hatta karşı taraf da Allah''a küfretmesin diye müşriklerin putlarına sövmek dahi yasaklanmıştır. Peygamberimiz “Ya hayırlı bir şey söyle veya sus” demiştir. Zor da olsa, ideal de sayılsa sabretmeli bu ahlakı hayatımıza taşımalıyız. Peygamberimiz Mekke''yi fethedince kendisine, İslam''a ve ümmete kast eden düşmanlarına şöyle seslendi: “Şimdi size ne yapacağımı bekliyorsunuz!” Onlar “Sen kerem sahibi bir kardeş ve kerem sahibi bir kardeş çocuğusun!” dediler, “Hadi gidin, serbestsiniz” cevabını verdi.

S- Bazı çevreler, “gösteriler ve devrim her şeyi elde edinceye kadar devam etmelidir” diyorlar?

C- Devrim bize yıkmayı değil, yapmayı öğretti. Şa''râvî''nin dediği gibi “devrim kötü olanı (fesadı) yıkmalı, iyi ve doğru olanı yapmalıdır. Devrim iyi ve doğru olanı yıkmaya yönelirse ona katılamayız.”

S- Fetva dairesi, devrimden sonra gençler üzerinde daha etkili olmak ve onlarla daha sıkı ilişki içinde bulunmak için neler yapacak?

C- Biz üç nokta üzerinde yoğunlaşacak ve bunları sokağa hakim kılmaya çalışacağız: Doğru (sahih) bilgi, doğru dâva ve doğru ibadet. Biz Mısır''ın “orta yol, orta yöntem” örneği olmasını istiyoruz ve burada yıkmanın yapmaya, mescidin sacide (secde eden mümine) tercih edilmemesini talep ediyoruz; hareketin önüne şuuru, yıkmanın önüne yapmayı geçiriyoruz.

S- Bunun araçlarını oluşturdunuz mu?

C- Araçlar zaten var, biz bunları uygulayacağız ama en geniş sınırıyla ve hürriyet içinde...

S- Bazıları Ezher''in başkanı (şeyhu''l-Ezher) ile Mısır müftüsünün bu vazifelere seçimle gelmeleri gerekir diyorlar.

C- Seçim iki şekilde olur: İntihab ve ihtiyar.

İntihabda temsil hedeflenir; yani intihab edenler, bu manada seçenler seçtiklerinin kendilerini temsil etmelerini isterler. İhtiyarda ise ihtisas ve ehliyet esastır; yani bu manada seçilenlerin makama ehil ve işinin uzmanı olması istenir. Demokrasiyi doğru anlamak gerekir; dünyanın hiçbir yerinde böyle makamlara “temsil” manasında seçimle tayin olmaz, ehliyet aranır ve bu da belli seçiciler tarafından tespit edilir. Mısırda 1900 yılından beri Ezher başkanları, Büyük Alimler Heyeti tarafından seçilir ve sonra tayin edilir. Temsile yönelik ve kişinin kendini aday göstermesi, ortaya programını koyması, başka adayların da çıkması, rekabet, çekişme… bu makamlar ile bağdaşacak şeyler değildir.

S- Son olarak gençlere mesajınız nedir?

C- Gençlere “ilim, ilim, ilim” diyorum. Bizim her şeyden önce ilme ihtiyacımız var, problemlerimizi ilim çözecek. Biz halen ilmin kırıntılarıyla yetiniyoruz. Bundan sonra mesela Kore gibi yapmalıyız; onlar bütçeden eğitime % 80, diğer alanlara % 20 ayırdılar. Devlet dışında sivil toplumun da bu amaca ağırlık vermesi gerekiyor. Mesela Mısır Hayır Cemiyeti''nin ilk hedefi ilim (öğretim-eğitim), sonra ilmi araştırma, sonra sağlık, sonra sosyal dayanışmadır.

Röportaj üzerine
00:0021/04/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Değerli alim, Mısır Müftüsü Prof. Dr. Ali Cum''a ile yapılan bir röportajı geçen hafta yazılarımda özetle nakletmiştim. Gelen müspet ve menfi tepkileri de göz önüne alarak kısa bir değerlendirme yapacağım:

1. Bizde olduğu gibi Mısır''da da medya çalışanlarının çoğunda İslam bilgisi zayıf, terimleri anlamıyorlar, bu yüzden iyi niyetli olanları bile hatalı aktarmalar yapıyorlar.

2. Ali Cum''a''ya göre İslam''ı temel kaynak olarak kabul eden bir demokrasi İslam''a uygundur. "Devletin dini İslam''dır ve şeriat da yasmada kaynaktır" cümlesinin anayasada bulunması demokrasiye aykırı değildir, birçok Batı ülkesinde de anayasalarda laiklik maddesi yoktur. Seçim, seçenleri yönetimde temsil edecek kişileri belirlemekle ilgilidir, bu konuda insanları ictihadlarıyla baş başa bırakmak, dini istismar etmemek gerekir. Ben de ısrarla şunu söylüyorum: İslam ülkelerinde demokrasi olacaksa bu, Batı demokrasilerinden farklı olacaktır, laik olmayacaktır, ama din hürriyeti kamilen uygulanacaktır.

3. Siyaset ümmetin işlerinin en uygun şekilde yönetimini, kamu yararının korunmasını hedefler. Bu manada siyaset dinin dışında olamaz ve din bu siyaseti kapsar. Partilerin iktidara gelmek için yürüttükleri siyaset ise dinin içine girmediği bir siyaset alanıdır. Röportaj bir bütün olarak ele alındığında Sayın Cum''a''nın bu ifadeden maksadı şu olmalıdır: Partiler siyaset yaparken dini istismar etmemeli, din alim ve hadimleri de parti politikasına bulaşmamalıdırlar.

4. Hak ve özgürlüklerin dayanağı vatandaşlık olmalıdır. Bütün haklardan yararlanmak için vatandaş olmak yeterlidir. Din, ırk, dil vb. ayrımcılığa sebep olmamalıdır.

Sayın Cumâ''nın bu görüşü "cesurca ve yeni" olarak değerlendirilebilir. Günümüze kadar fıkıh alimlerinin üzerinde birleştikleri görüş (ictihad, yorum) şudur: Laik demokrasilerde –insan olmaya değil de- vatandaş olmaya bağlı olan haklar (milletvekili olmak, vali, hakim, devlet başkanı olmak…) İslam''ı devletin dini olarak kabul eden ülkelerde Müslüman olmaya bağlıdır. Yani Müslüman olmayan, vatandaş da olsa mesela devlet başkanı, Müslümanları yargılayacak hakim… olamaz. Nitekim laik devletlerde de vatandaş olmayan, insan olduğu halde bu gibi haklardan yararlanamaz. Müslüman olmaya bağlı haklar dışındaki bütün insan hak ve özgürlüklerinde gayr-i Müslimler, Müslümanlara eşittir.

5. Şiddete başvurulmadıkça düşünce ve ifade hürriyetine sınır konmamalı, bu arada din alimleri de konuşmalı ve dinlenmelidir. Aşırı uçların İslam anlayışı sıhhatli değildir, el-Ezher alimlerinin de temsil ettiği orta yol İslam''ı sahihtir.

6. Ali Cum''a''ya göre Mısır''da gençlerin yaptığı gösteriler ve talepler, devlet başkanına baş kaldırma (hurûc ale''s-sultan) değil, emir bi''l-ma''rûf nehiy ani''l-munker" dir; yani İslam''ın ahkâm ve ahlakından sapmalara karşı çıkmak ve bunların düzeltilmesini istemektir. Müftü bu gençleri desteklemiş ve himayesine aldığını ilan etmiştir.

7. Müslümanların işlerinin yola girmesi için ilmin öne alınması ve aşırılılardan uzak kalınması şarttır.

Müftü "kıptî kardeşler" ifadesini kullandığı için bir okuyucum "övdüğün adam kafirlere kardeş diyor, Halbuki Kur''an''a göre ancak Müslümanlar kardeş olur" şeklinde sert tepki göstermiş.

Kur''an, "yalnızca Müslümanlar kardeş olur" demiyor, "Müslümanlar ancak kardeş olurlar" diyor. Müftü de sanırım "insan kardeşi" manasında bu ifadeyi kullanıyor ve gönülleri kazanmak istiyor.

Ayrıca bir alimin bütün söyledikleri doğru veya tartışma dışı olamaz. Bir düşünce veya yorumuna katılmamak, bir alimi karalama sebebi de olmamalıdır.

Komşu kardeş ülkelerdeki isyan
00:0022/04/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Halkının kahir çoğunluğu Müslüman olan ve hemen tamamının anayasasında "devletin dini İslam" yazan, bazılarında en azından "şahıs, aile, miras" alanlarında şeriat uygulanan İslam ülkelerinde asker kökenli bazı şahıslar darbe yapıyor, yönetime el koyuyor ve yıllarca ülkeyi sömürüyor, kötü idare ediyor, halka zulmediyor, şeriatı da uygulamıyorlar. Bu duruma, şuurlu ve imanlı halkın isyan etmesi kadar tabii bir şey olamaz.

İsyan başlıyor, hatta başlamadan veya dış mihraklarca başlatılmadan önce bu ülkelerde menfaati ve hesabı olan devletler oturup bu isyanı nasıl yöneteceklerini, yönlendireceklerini düşünüyor, planlar yapıyorlar. Bunların hedefi o ülkelerin maddi ve manevi menfaati değil, kendi menfaatleri. Bu menfaat Müslümanların çatışmasını, birbirini öldürmesini, her iki tarafa silah satılmasını, hareketin ülke menfaati yönünde bir an önce sonuçlanması yerine sürüncemede bırakılmasını gerektiriyorsa bunu da acımadan yapıyorlar.

Haberlerden okuyor, dinliyor ve öğreniyoruz ki, bazı Batı ülkeleri isyanlardan aylarca önce planlarını yapmışlar. İsyan süresince uygulamışlar, uyguluyorlar ve bazıları daha şimdiden "petrol konusunda elde ettikleri imtiyazlarla" amaçlarına da ulaşmış durumdalar. Silah satışından elde ettikleri gelir de –ki, bunlar kandır, candır- cabasıdır; onlar zaten asırlardır, çoğu Müslümanlardan olan zayıf toplumların kanını emerek semirdiler.

Türkiye ne yaptı?

Baştan beri "zalimlere, halkın sesine kulak verip gerekli reformları yapmalarını, demokrasiye geçiş yolunu açmalarını veya yönetimden çekilmelerini, ülkenin mal ve can yönünden zarar görmesine sebep olmamalarını defalarca tavsiye etti. Hiçbir zalim yöneticinin yanında yer almadı.

Libya konusunda da Kaddafi''ye aynı tekliflerde bulundu.

Ama buradaki muhalifler ne istediler?

Kaddafi tarafında bulunan Müslümanların daha çok öldürülmesini, bombalamanın arttırılmasını, kendilerine de silah sağlanmasını istediler. Bunu seve seve yapan Batı ülkelerini dost zannettiler, Türkiye''ye buruldular, darıldılar. Halbuki Türkiye "zulüm sona ersin, halkın dediği olsun, ama bu, iki taraftan da en az mala ve cana mal olsun, en az zararla sonuçlansın diye çaba gösterdi. Eğer Türkiye''nin de amacı yağmadan mal kapmak olsaydı birkaç uçak da o gönderir, biraz Müslüman kanı döker ve amacına ulaşırdı.

Peygamberimiz (s.a.) Müslümanın firasetli (sezgili) olması gerektiğini söylüyor.

Gafletten uyanmanın, oyuna geldiğimizi anlayıp sezmenin hala vakti gelmedi mi?

Doğu"dan haber
00:0024/04/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İlgilendiğim Ensar Vakfı''nın şubelerinin davetine icabet ederek birer konuşma yapmak üzere Diyarbakır ve Mardin illerimize gittim. Diyarbakır''a ilk kez 1950 li yılların sonuna doğru gitmiştim. Daha sonra da bir iki kere uğradım, ama yeterince kalma ve tanıma imkanım olmadı. Mardin''i ise hiç görmemiştim. Bu defa daha yakından gördüm ve tanıdım.

Bu iki şehrimiz tarih, kültür ve medeniyetimizin bir özeti gibi. Diyarbakır''da yaygın olarak Türkçe ve Kürtçe konuşuluyor, Mardin''de ise yine yaygın bir ölçüde Türkçe ve Arapça konuşuluyor. İnsanları dilin ayırdığı, farklılaştırdığı yerde din, tarih, ortak kültür ve medeniyet imdada yetişiyor; sanki Osmanlı döneminde yaşıyoruz ve “ümmet” olarak birliğe ve beraberliğe kavuşuyoruz.

Konuşabildiğim aklı başında ve dinine imanına bağlı insanların hem devletten hem de batı bölgelerinde yaşayan insanımızdan önemli beklentileri var; bu beklentilerin bir türlü gerçekleşmemesi karşısında da üzüntü, burukluk, küskünlük, ümitsizlik yaşayanları var.

Benim görüşebildiğim insanımız ile onların ifadelerine göre bölge halkının kahir çoğunluğu asla bölünmek ve ayrılmak istemiyorlar. Bütün istedikleri “vatandaş olarak eşit muamele görmek, farklı veya alt diyebileceğimiz kültürlerini, bunun, içinde de en önemli olarak dillerini korumak, geçmişe sünger çekecek bir genel af ve yerel yönetimlerin güçlendirilmesi, merkeze bağımlılığın azaltılması. Bu konularda atılacak adımların toplum barışı için ilaç olacağında, atılmayacak adımların ise problemi derinleştirmekten başka bir işe yamayacağı konusunda ittifak var gibi.

Talep ve beklentiler içinden bu yazıda dil meselesine kısaca temas etmek istiyorum.

Bölge kanaat önderlerinin, resmi dilin (resmi-ortak dilin ifadesini kullananlar da var) Türkçe olmasına itirazları yok. Ancak okullarda resmi dilin yanında isteyene Kürtçe''nin de öğretilmesini istiyorlar. Ülkemizde birçok Batı dili, üstelik isteğe bağlı olmaksızın öğretiliyordu (Daha doğrusu öğretilmiş gibi yapılıyor, boşuna paralar harcanıyor ve zamanlar israf ediliyordu). Peki isteyene Kürtçe, Arapça, Farsça… niçin öğretilmesin?!

TESEV yeni anayasa ile ilgili bir çalışma yaptırmış ve bunu “Anayasa Komisyonu Raporu” olarak yayınlamış bulunuyor. Eğer aşağıda nakledeceğim teklifleri yeni anayasada yer alırsa dil meselesi büyük ölçüde ve belki de tamamen çözülmüş olacaktır:

“Kültürel haklarla ilgili başka bir konu anadilleri resmi dilden farklı olan yurttaşların durumudur. Biz… Türkçe''nin resmi dil olarak muhafaza edilmesinin uygun olacağını düşünüyoruz. Ancak, anadili Türkçe olmayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının kamu hizmetlerinden yararlanmasında kendilerine uygun kolaylıklar sağlanacağının da anayasada kayıt altına alınması gerektiğinin altını çiziyoruz. Bu çerçevede, ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim dilinin de Türkçe olması esastır. Ancak resmi dil dışındaki diğer dillerde, o dillerin gelişimini de sağlayacak şekilde düzenlenmiş isteğe bağlı dersler olmalıdır. Ayrıca, Türkçenin dışındaki Türkiye yurttaşlarının anadillerinde eğitim-öğretim yapacak özel eğitim kurumlarının kurulması da anayasal ilkeler çerçevesinde serbest olmalıdır”.

Bu fikir ve teklifleri tartışmak, katılmak veya katılmamak herkesin hakkıdır; ama kendi düşüncesini ve inancını dayatmanın, insanları buna mecbur etmenin dinde ve çağdaş düşüncede yeri yoktur.

Ümmetin dili konusunu ayrı bir yazıya bırakıyorum.

Çok partili demokrasi
00:0028/04/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Tek parti diktatörlüğünden söz edilir ve tek partili demokrasinin olmayacağında ittifak vardır.

Peki çok partili demokrasinin faydaları ve zararları nedir? Bu konu yeterince tartışılmıyor.

Niçin?

Çünkü ya bütün sakıncalarına rağmen çok partiye yer verilecek yahut da demokrasiden vazgeçilecek. Bu ikincisini düşünmeyi bile caiz görmediklerinden tartışmayı da gerekli görmüyorlar.

Ulus devletlerde birlik, modern anayasalarda vatandaşlık temeline/bağına dayanıyor. Vatandaşlık ortak değer olmakla beraber dilden ideolojiye kadar insanları birbirine bağlayan diğer unsurlar dışlanıyor; yani bunların bireye ait olduğu, toplum bağının vatandaşlıktan ibaret bulunduğu noktasına geliniyor. Gel gör ki, vatandaşlık bağı, milli birlik için yetmiyor. O ihmal edilen, bireylere bırakılan, toplumla ilgili gereklilik ve etkisi kale alınmayan unsurlar (din, dil, ideoloji, menfaat, çeşitli aidiyetler) sivil toplum örgütleri ile siyasi partilerin çatıları altında örgütleniyor. Vatandaşlık, vatanın ve milletin ortak çıkarı, herkese yönelik tehlikeler ve tehditler bir yana bırakılıyor, her gurup ve parti bir yana çekiyor, her kafadan bir ses çıkıyor, neredeyse (biraz abartıyorum) partiler kadar millet ve devlet oluşuyor.

Liderlerin birbirlerine küfürlerini, hakaretlerini, ağza alınmayacak sözlerini bir yana bırakalım; aynı ülkenin vatandaşlarını çatısı altına toplamış bulunan bir partiyi diğeri hainlikle, ülkeyi satmakla, bölüp parçalamakla itham edebiliyor. Durum böyle olunca da partiler birbiriyle savaşan, düşman ülkeler ve topluluklar halini alıyorlar. Hasılı "vatandaşlık bağı, vatandaşlık ortak paydası", kıvançta ve tasada bir milleti oluşturmaya yetmiyor.

Düşman guruplardan oluşan partilerden biri iktidara geliyor, diğerlerinin bütün işleri, o partiyi iktidardan düşürmek için ellerinden geleni artlarına koymamak oluyor. Hani ülkenin ve milletin ortak menfaatleri ve ihtiyaçları söz konusu olunca ihtilafları bir yana koyup dayanışmak, yardımlaşmak, işbirliği yapmak…!

Böyle bir toplum yapısından ve siyaset anlayışından uzlaşma da çıkmıyor ve çıkmaz. Olabilecek tek faydalı şey, gerekeni yapabilecek güçte bir iktidarın gerekeni yapmasıdır. Başta anayasa olmak üzere hukuka aykırı olmadıkça iktidarın yaptığı meşru kabul edilecek ve herkes -itiraz, değiştirme, tartışma hakkı saklı kalmak üzere- buna itaat edecektir.

Partilerin çoğalmasının, daha çok partinin barajı aşarak meclise girmesinin zarardan başka bir sonucu yoktur. Temsil aslı faslı olmayan bir ütopyadır. İktidar, seçenlerin ancak ortak iradelerinin temsilcisi olabilir ki, bu ortak irade de –teker teker seçmenlerin farklı iradeleri yanında- devede kulaktır. Ortak iradenin manası şudur: "Tam benim istediğim gibi değil ama buna razı olabilirim". İktidar bu ortak iradenin de dışına çıktığında seçmenler oylarını başka bir parti için kullanır ve iktidarı değiştirirler.

Siyasi partiler ülkenin ve milletin menfaatini, iyiliğini, hayrına olanı özel saiklerin önüne geçirecek ahlak ve olgunluğa ulaştıkları zaman hayırda ve iyilikte yarış başlar ve işte o zaman çok partiden hayır gelir. Ama halkın ortak değerinin/bağının/birlik temelinin vatandaşlıktan ibaret olduğu bir toplulukta "ortak menfaat, iyi, doğru ve hayırlı"yı belirlemek muhal derecesinde zordur.

Yüzde doksanı Müslüman olan bir ülkede birliğin, azami ölçüde ortak değerin dayanağı ancak "İslam" olabilir.

İnternet ve müstehcen resimler
00:0029/04/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Bize internetin zararlarından nasıl korunacağımızı anlatabilirseniz, bir de ahir zamanda harama bakmaktan ve müstehcen resimlere bakmaktan nasıl korunabiliriz, bizi bilgilendirirseniz çok seviniriz. Saygılarımla"

Okuyucum böyle diyor.

Bu mektubu da bana internet yoluyla gönderiyor. Yani internet insanların bilgi alış-verişi yapmalarını, din yönünden aydınlanmalarını da sağlıyor. Haber, bilgi hareketli veya durağan resim nakleden bütün aletler ve imkanlar hayra da şerre de hizmet ediyor. Daha önce aylarca, yıllarca peşine düştüğümüz halde ele geçiremediğimiz bir kitabı, bir bilgiyi şimdi birkaç dakikada elimizin altında buluyoruz. İnternet bu işe de yarıyor; yalnızca müstehcen resim taşımıyor.

Eski zamanlarda bazı Müslümanlar (bunların aralarında bazı fıkıhçılar da var), erkek müslümanları günaha girmekten korumak için "kadınların, hatta yakışıklı, tüysüz genç erkeklerin zaruret olmadıkça sokağa çıkmalarının, bunlarla karşılaşan kimselerin de onların yüzlerine bakmalarının caiz olmadığını" söylemişlerdir.

Kendinden emin olmayan kimselerin, cinselliği tahrik edecek olan davranış ve manzaralardan uzak durmaları elbette tavsiye edilir, ama birileri nefislerine hakim olmayıp günaha girecekler diye diğer insanların hürriyetlerini kısıtlamak meşru olmaz.

Kulluk, Allah''a itaat, günah imkanlarının ortadan kalkmasıyla gerçekleşmez; aksine günaha girme imkanları mevcut iken bunlara karşı, Allah rızası ve sevgisi adına mukavemet etmek, nefse yenilmemek, şeriat çizgisinden sapmamakla gerçekleşir.

Peygamberimiz (s.a.), insanların çoğunun yanlış yollara saptığı, O''nun rehberliğini terk ettiği zamanlarda doğru yolda, Peygamber örnekliğinde sebat eden ve yaşayan müminleri çok büyük manevi ödüller ile müjdelemiştir.

Zamanımızda günaha ulaşmak ve bulaşmak daha kolay ve daha engelsiz hale gelmiştir. Çünkü liberal demokrasilerde emir bi''l-ma''rûf nehiy ani''l-munker; yani İslam ahkâm ve ahlakının korunması maksadıyla ümmetin faaliyet göstermesi (kötülüğü, ahlaksızlığı, meşru olmayan davranışları en uygun yoldan engelleme ödevi) imkansız hale gelmiş, ancak kalben protesto yolu açık kalabilmiştir ve bu da yetersiz kalmaktadır.

Durum böyle olunca salih müminlere iki vazife düşer olmuştur:

1. Aynı imanı, hayat tarzını, değerleri benimseyen fertlerin ve ailelerin, İslam''ı öğrenme ve yaşama birliktelikleri oluşturmaları. Birbirlerine yakın oturmaları, sık temas içinde olmaları, dayanışmaları, çocukları ve gençleri müspet eğitim çevresine kavuşturmaları.

2. Ehil (bu vazifeye uygun eğitim görmüş, beceri kazanmış) müminlerin, yanlış yolda olanları doğru yola getirmek için en uygun yöntemlerle gayret ve faaliyet göstermeleri.

Bu ikinci vazife yapılırken şu hususlara azami dikkat gerekiyor:

a) Halkının çoğu Müslüman olan (böyle kabul edilen) bu ülkede, İslamlaşmaya müsait olmayan, aksine İslam''dan ve Müslümanlardan nefret etmeye veya en azından korkup çekinmeye ayarlanmış eğitim çevrelerinde sosyalleşmiş insanlara merhamet, şefkat ve anlayışla yaklaşmak.

b) Islah edeyim derken ifsad etmekten (bozmaktan) sakınmak, işe nereden başlanacağını, öncelikleri ve hedef kitle bakımından en uygun yöntemi araştırmak ve uygulamak.

Çoğulculuk, san"at ve ahlak
00:001/05/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Birisi çıkıyor milletin kültür ve medeniyeti ile (san''at anlayışı ve zevkiyle) uzaktan yakından alakası olmayan bir heykel yapıyor. Bu heykeli kendisi veya sosyal gurubu için yapsa ve kendilerine ait bir mekanda teşhir etse mesele yoktur; ama millete ait (kamuya ait) bir mekanda, bir şehrin hakim tepesinde yapıyor. Halk bunu görünce “acayib, bu neye benziyor, u''cûbe” gibi değerlendirmeler yapıyor. Bu değerlendirmeyi belli bir şahsa bağlamak haklı değil, halkın büyük ekseriyetinin aynı görüşte olduğunu bir sosyal araştırma ile tespit mümkündür; sonucun “u''cûbe” değerlendirmesine katılma şeklinde çıkacağı kesin gibidir.

Öte yandan bu millet (İslam ümmetinin parçası) müslüman olduğu çağdan beri cami ve mescid yapıyor, bu yapılarda çeşitli mimari tarzlar uygulanıyor, hem caminin şekli hem de minareler farklı olabiliyor; ama tamamı bizim san''atımız oluyor ve bizim insanımızdan bir kişi çıkıp da –san''at zevkimize ve mimarimize aykırı yapılmış olanlar dışında- mutlak olarak cami ve minare için “acayib, bu da nereden çıktı, bizimle ne alakası var” dememiştir ve demiyor. Ama milletine yabancılaşmış bir fert veya gurup “madem ki millet/halk/temsilcileri benim yaptığım heykele u''cûbe diyor, ben de onların minarelerine, camilerine u''cûbe diyeceğim” diyebilir mi?

Demokrasi ve çoğulculuk adına durumu değerlendiren yazarlar, çizerler, konuşmacılar harıl harıl bu çıkışın demokratik ve haklı olduğunu, çoğulculuğun bunu kaçınılmaz kıldığını açıklamaya ve ispata çalışıyorlar.

Din, siyaset, ahlak, estetik… konularında çoğulculuk ilkesi, mutlak hakikatı ve mutlak değerleri kabul etmeyen, bunların izafi (göreceli) olduğunu iddia eden postmodern dönemin u''cûbe eseridir.

Bütün dünyayı bir ülke kabul eden ve kendisi göğe yükselerek (bu ülkenin bütün değerleri ile bir manada aidiyet alakasını keserek) ülkeye tepeden bakan birisine göre değerlerin izafi görünmesi tabîîdir; yani bu dünya çapındaki ülkenin mesela ulus adıyla oluşmuş ve belli bir medeniyete mensup guruplarından her birinin kendine göre mutlak gibi olan değerleri vardır, ama bu değerlere bir başka gurup yabancıdır.

İnsanlığın ortak değerleri yoktur demiyorum, ama benim burada ele aldığım mesele bakımından farklı değerler daha önemlidir.

Çoğulculuk ilkesi, göğe yükselmiş adamın vakıaya uymayan müşahede ve değerlendirmesinden ibarettir; yere inip belli bir millete bu ilkeyi uygulamak istediğinizde problemin çıkması kaçınılmazdır. Problemin çözümü milletin (dinin, tarihin, kültür ve medeniyetin) yok olmasına ve herkesin –gerçekliği olmayan- bir dünya medeniyetine ait olmasına bağlıdır ki, bu hem mümkün değildir, hem de makbul değildir; kimse kendine ait, tarihinden tevarüs ettiği medeniyetinden vaz geçmez, geçmemelidir.

Herkes kendi özel alanında kendi inancını, değerlerini ızhar eder ve yaşar, ama kamuya ait alanlarda milletin ait olduğu kültür ve medeniyet değerleri hakim olur; medeniyetine yabancılaşmış kişi ve gurupların bu medeniyetle –eşit şartlarda- rekabete ve yarışmaya kalkışmaları hem kabul görmez, hem de problem çıkarır.

Demokrasi ve çoğulculuk uygulamalarında girilemez alanların işaret taşlarına dikkat etmek gerekir.

İftira kampanyası
00:005/05/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Tarihte ve günümüzde Müslümanlar en büyük zararı, kılığı, kıyafeti, cüppesi, sarığı, dışa vuran davranışları bakımından kendilerinden olan veya görünen, ama ya münafık, ya akılsız, ya cahil, ya ahlaksız insanlardan ve guruplardan gördüler.

Bir şebeke var, işleri güçleri Ehl-i sünneti istismar ederek, tekellerine alarak, kendi ölçü ve yorumlarıyla bir kısım Müslümanları dışlayarak, onlara iftira ederek, gıybet ederek, yalan yanlış isnatlarda bulunarak halkın kafalarını karıştırmak, fitne çıkarmak, tefrika peşinde koşmak.

Başakşehir''de bir konferans verdim, konferansın başlığına ve içeriğine dikkat buyurun lütfen: "Kur''an-Sünnet Bütünlüğü". Peygambersiz İslam''ın olmayacağı.

Malum şebeke konferans ilanını görünce hemen harekete geçiyorlar ve aşağıdaki çağrıyı bütün araçları kullanarak yayıyorlar, belediyeye baskı yapıyorlar:

"Başakşehir Belediyesi inanılmaz bir gaflet yahut hain bir düşünceyle 30 Nisan Cumartesi günü 20.30''da Çınar Kongre Merkezi''nde düzenlenecek olan İslam''da Kur''an – Sünnet Birliği konulu konferansa Ehl-i Sünnet düşmanı, "Muhammedur Resulullah demeyenler de cennete girecek" diyen, yahudi ve hristiyanları cennete sokan (!), "enflasyon kadar faiz helaldir" "İslam''da recm yoktur" gibi yüzlerce sapkın düşünceye sahip olan diyalogçuların akıl hocası Hayrettin Karaman''ı konuşmacı olarak çağırmıştır. Ehl-i Sünnet hassasiyeti olan tüm kardeşlerimizin buna gereken tepkiyi koymaya çağırıyoruz… Fethullah Gülen''in fahri başkanı olduğu "Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı''nın" diyalog toplantılarında, "Polemik değil Diyalog" kitabında, ve "Yeni Şafak''taki" bir çok köşe yazısında Mason Abduh ve Reşid Rıza gibi Ehl-i Sünnet düşmanı sapıklara dayanarak…"

Bu adamların akıl hocası –şebeke reisleri ondan ibaret de değil- nerede bir konuşma yapsa konuyu dolaştırıp bana getiriyor ve yukarıda bir örneği görülen iftiraları sıralıyor. Arkasından da –insanları kandırabilmek için- "Ben bunları uydurmuyorum, tamamını kendi kitaplarından naklediyorum" diyor. Kitaplarımdan ve konuşmalarımdan naklettiği doğru, ama nakli doğru değil; sözün üstünü altını kırpıyor, sözü bağlamından çıkarıyor, birden fazla manaya çekilebilecek ifadeyi kendi amacına göre yorumluyor, "Yahudi ve hristiyanları cennete sokan" gibi ifadeleri ise tamamen kendi uydurup bana isnad ediyor.

Bu tahrif, saptırma ve iftiralara defalarca cevap yazdım. Bu cevapları da ihtiva eden bir kitabım, "Mavi Ufuklar" yayınları arasında çıktı: "Diyalog ve Kurtuluş Tartışmaları".

Diyelim ki yanlış anladılar, iyi niyetliler.

Peki ben defalarca açıklıyorum ve "Sizin anladığınız, naklettiğiniz ifadeler, görüşler bana ait değil, benim görüşüm, inancım şudur" diyorum; neden bu açık ve kesin sözlerimi işitmez ve görmez oluyorlar da eski dediklerini tekrarlıyorlar?!

İşte bu sorununun makul bir cevabı olmadığı için niyetlerinden şüpheye düşüyorum, Türkiye''de sahih ve uygulanabilir bir İslam anlayışının yayılmasını istemeyen çevrelerin oyunlarına gelindiğini düşünmeye başlıyorum.

Fitnecilerin yaymaya çalıştıkları iftiralara, okuyucularımın ısrarı sebebiyle vereceğim, teker teker ama kısa cevapları da gelecek yazıya bırakıyorum.

Yalanlar ve İftiralar
00:006/05/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Yalan ile iman bir arada durmaz" denir. Şimdi ben, dindar ve Ehl-i Sünnet geçinen bazı şahısların benimle ilgili yalanlarını ve iftiralarını sıralayacağım; imanla bunların nasıl bir arada durduğuna onlar karar versinler!

1. "Ehl-i sünnet düşmanı".

Yalan ve iftira.

Buna kendilerinin bile inandığını kabul edemem.

2. "Muhammedur Resulullah demeyenler de cennete girecek".

Yalan ve iftira.

Peygamberimiz geldikten sonra onun hakkında yeterli ve doğru bilgiyi aldıkları halde ona iman etmeyenlerin cennete girebileceklerini ne ben söyledim, ne de düşüncelerini naklettiğim alimler (hiçbirimiz söylemedik).

3. "Yahudi ve Hristiyanları cennete sokan".

Yalan ve iftira.

Kur''an-ı Kerim''in reddettiği, batıl olduğunu açıkladığı inançlarını aynen devam ettiren Yahudi ve Hristiyanların cennete gireceklerini ben söylemediğim gibi R. Rıza, S. Ateş gibi alimler de söylemediler. Benim değil ama onların söylediği şudur: "Batıl inançlarını terk eder, bir Allah''a ve ahrete iman eder, salih amel işlerlerse ve Peygamberimiz hakkında doğru bilgi aldıkları takdirde onun da hak peygamber olduğuna iman ederlerse (bu da bir çeşit İslam olduğundan) ahirette kurtulabilirler".

4. "Enflasyon kadar faiz helaldir".

Yalan ve iftira.

Bir kimse faizli bir akid yaptığında (bankaya gidip para yatırdığında bu akdi yapmış olur) haram işlemiş olur. Vade dolunca aldığı faiz enflasyondan az olsun, çok olsun faizdir; burada niyet önemlidir.

Benim buna ek olarak söylediğim şudur:

Diyelim ki Allah rızası için borç verdiniz (karz-ı hasen), borçlu borcunu bir yıl sonra aynı rakamla ödese, ama bu arada %20 enflasyon olsa, yirmi lira daha ödemesi gerekir; aksi halde -satın alma gücü, asıl değeri bakımından- borcunu eksik ödemiş olur. Vadesinde ödenmeyen meşru borçların da hükmü aynıdır.

5. "İslam''da recm yoktur".

Yanlış.

Bunu söyleyen; yani "recim cezası mensuhtur, kaldırılmıştır" diyen Muhammede Ebu Zehra''dır. Ben, Mustafa Ahmed ez-Zerka, Yusuf Kardâvî ve daha başkalarının söylediğimiz ise şudur: Recim cezası had (değişmez belirli ceza) değil, tazirdir (yöneticilerin uygulama veya değiştirme konusunda yetkili oldukları cezadır).

6. "Mason Abduh ve Reşid Rıza gibi Ehl-i Sünnet düşmanı sapıklar".

Çirkin bir iftira.

Bunlara hiçbir muteber alim "sapık" demez, dememiştir. Abduh, siyasi amaçlarına ulaşabilmek (Mısır''da istibdadı yıkmak, sömürgecileri ülkeden atmak) için faydalı olduğuna inanan üstadının ısrarı üzerine mason derneğine girmiş, ama sonra bununla ilgisini koparmış ve talebelerini de uyarmıştır. Reşid Rıza ise hayatı boyunca asla mason olmamış, tam aksine masonluk aleyhine dört kere fetva neşretmiştir (Benim Gerçek İslam''da Birlik, İZ Yayınları) isimli kitabımda bu sözlerimin kaynak ve delileri mevcuttur.

Ey yalancılar, ey iftiracılar!

Siz Allah''tan korkmaz, halktan utanmaz mısınız?!

Suriye"de Akıl ve Vicdan Tutulması
00:008/05/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Meseleye önce İslam''dan bakalım: Halkının kahir ekseriyeti Sünni Müslüman olan bir ülkede, Sünnilerin batıl saydığı bir dini gruba bağlı azınlık, silah zoruyla iktidara geliyor. Ülkeyi İslam dışı kurallara göre yönetiyorlar. Kendilerinin de söz, amel ve davranış olarak İslam''la alakaları görülmüyor. Ülkede yolsuzluk ayyuka çıkmış. Yönetimin üst kademesinde bulunanlar bütün ekonomik imkanları tekellerine almış, bir kısmını da yakınlarına peşkeş çekmişler. Güvenlik zalimlerin elinde; zulmün, katlin, işkencenin bini bir para. Halkın, alimleri ve temsilcileri aracılığı ile yönetime karşı hakkı söyleme ve ıslahat isteme imkanları yok; ağzını açan kendini işkence evinde veya hapishanede buluyor.

Durum böyle olunca hangi İslami kaynağı/kitabı açarsanız açın okuyacağınız hüküm şudur: Bu yöneticilerin işten el çekmeleri ve ehil olanların işbaşına gelmeleri için halkın ellerinden geleni yapmaları farzdır.

Meseleye demokrasi ve insan hakları kavramlarından/kurallarından bakalım:

Ülkede demokrasi yok, siyasi partiler yasaklanmış, kırk yıldır sıkı yönetim uygulanıyor, insan hak ve hürriyetleri çiğneniyor, durumu düzeltmek için halkın isyanından başka yol ve yöntem kalmamış.

Bu durumda da halkın sokağa dökülmesi, şiddete başvurmadan demokrasi, hak ve hürriyet istemesi hakkı ve ödevidir.

Suriye halkı bunu yapıyor. Yönetim ise onlara karşı neredeyse katliam uyguluyor, sonra da dönüp –utanmadan- "öldüren biz değiliz, dışarıdan gelen ülke düşmanlarının maşaları bunu yapıyor" şeklinde, kargaları güldürecek açıklamalar yapıyor.

Ülkeyi ve halkı sevenler, halktan ve haktan yana olanlar (gerçek dostlar) yöneticileri uyarıyorlar, "bahaneleri bırakın, halka kulak verin, haklı isteklerini vakit geçirmeden karşılayın, makam ve menfaatlerinizi korumak için ülkeyi ateşe atmayın, binlerce masumun kanına girmeyin…" diyorlar. Yöneticiler dinler gibi yapıyorlar, yapacak gibi görünüyorlar, sonra dönüp yine bildiklerini okuyorlar.

Sonuç fecaat ve felaket.

Ülke mezbahaya, hapishane ve işkencehaneye dönüşmüş. Mazlumların ahu enîni göklere yükseliyor. Son fırsat da kaçtı kaçacak.

Bu ölçüde bir akıl ve vicdan tutulması da olur mu?

Demek oluyormuş.

Eğer yönetim yanlışta ısrar eder çareyi yine yabancılar, ülke üzerinde hesapları ve planları olanlar bulacak. Bu çare de Suriye''ye değil, aç gözlü, zalim kurtlara yarayacak.

Halbuki İslam ülkeleri arasında çeşitli anlaşmalar ve birliktelikler oluşturulsaydı, bunlardan biri de "ihtilafların, gerekirse ortak güç kullanarak adaletle çözümünü amaçlayan birlik" olsaydı denize düşenler çare diye yılana sarılmaz, dostların yardımları sayesinde dertlerine çare bulurlardı.

Nasihat kâr etmiyor da bunca musibetin de kâr etmemesi bir başka akıl ve vicdan tutulması olsa gerek!

Günah kasetleri/teşhiri
00:0012/05/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İnsanların halktan gizleyerek özel mekanlarda işledikleri günahlar ve ayıpları görenler ne yapacaklar?

İslam ahlakına göre "ayıp ve günahlarını gizleyenleri teşhir etmek, bunları örtmek yerine açmak ve haberini yaymak" makbul bir davranış değildir. Ama bunun manası ayıba ve günaha müdahale etmemek de değildir. Çünkü müminlerin bir de "iyiyi yayma ve yaşatma, kötüyü engelleme ve düzeltme" vazifeleri vardır.

Şöyle bir misal verilir:

Bir mümini meyhanenin sokağına girerken görürsen "orada meşru bir işi vardır" de; meyhaneye girerken görürsen "orada birini arıyordur" de, masaya oturup içmeye başladığını görürsen "eyvah, kardeşim günaha girdi, onu bundan nasıl vazgeçirebilirim" diye düşünmeye başla, ıslahı için dua et ve elinden gelen başka ıslah tedbirlerine de başvur.

Eğer ayıp ve günahını gizleyerek işleyen bir mümin kamu görevlisi veya kamu görevine talip biri ise bu takdirde "halkı onun zararından koruma" vazifesi, ayıbı örtme vazifesinin önüne geçer ve ilgililere durum açıklanır; yani bu durumda ayıp ve günah gizlenemez.

Kamu görevi dışında iki kişi arasındaki bazı ilişkiler de ayıp ve günahın açıklanmasını gerekli kılabilir. Mesela dindar bir ailenin kızına talip olan, kendini de dindar gösteren, halbuki gizli gizli günah işleyen birini düşünelim; bunu bilen kimseye sorulduğunda durumu açıklamazsa soranların güvenlerini kötüye kullanmış, onları yanlış yola sevk etmiş olur. Bu misalde günahın ve ayıbın açıklanması daha dar bir sınır içinde kalır.

Kanunların izinsiz dinleme ve görüntüleri kaydetmeyi yasaklaması durumunda -aksine bir zaruret bulunmadıkça- bu yasağa uymak gerekir. İslam ahlakına göre de insanların gizledikleri davranışlarını bilmek ve görmek için teşebbüste bulunmak (tecessüs) menedilmiştir. Ama gizlenen kusur ve günah kamuyu ilgilendiriyor ve bilinmemesi kamuya zarar veriyorsa devreye "zaruret" girer ve zaruri olarak tespit ve gerektiği kadar teşhir edilir.

Ülkemizde ve dünyada zaman zaman gizliliklerin ortaya çıkarıldığı, rezaletlerin haber veya görüntü olarak teşhir edildiği oluyor. Bu teşhirler, yukarıda açıklanan kurallara uygun -bu manada meşru- ise denecek bir şey yoktur; gereken yapılmıştır. Uygun değilse elbette yapılan da ayıptır, günahtır. Bu "ayıp ve günah" ifade edilirken yapılanın sükutla geçiştirilmesi de tasvib edilemez; şahıslar anılmasa bile yapılan ayıpların ve günahların mahkum edilmesi, ahlaksızlığa prim verilmemesi ayrı bir ahlaki ödevdir.

Dikkatimiz çeken husus şudur: Adam kamu hizmetine talip, kendini namuslu, iffetli, dürüst… gösteriyor, halbuki öyle değil ve bu da birleri tarafından tespit edilip açığa konuyor. Bu durumda insanlar ikiye ayrılıyor: Bir grup yalnızca skandalı diline dolayıp bundan faydalanmaya bakarken diğer grup da yalnızca tespit ve teşhir edenleri kınamakla meşgul oluyor.

Doğrusu olaylara daha geniş bir çerçeveden bakmak, tarafsız olmak, hakkın ve erdemin gerektirdiği gibi davranmaktır.

Malezya"da resmi din
00:0013/05/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Malezya Başbakanı kanaat önderleriyle yaptığı bir görüşmede ülkenin resmi dininin İslam olduğunu ve bunun değiştirilmesinin de mümkün olmadığını ifade etmiş.

Bugünlerde Türkiye''de anayasa değişikliği veya yeni bir anayasa yapma meselesi tartışılıyor ve en hararetli tartışma konusu da değişmesi mümkün/caiz olmayan maddeler. Askerlerin hazırlattığı anayasada birçok değişmez madde var. Anayasa hukukçuları ve sivil toplum örgütlerinin demokrat kanadı ise yalnızca “demokratik cumhuriyet” maddesinin değişemez olduğunu, başka her maddenin değişebileceğini söylüyor ve savunuyorlar.

Bu iki ülkedeki durum bir çelişkiye dikkat çekiyor: Rejim demokratik cumhuriyet ise bu niteliğin değişmesi rejimin değişmesi demektir ve demokrasilerde kabul edilemez. Rejim İslâmî ise “Devletin dini İslam” maddesinin değişmesi rejimin değişmesi demektir bu da -bu rejimi imanları gereği benimsemiş olan Müslümanlara göre- kabul edilemez. Ama genellikle birincisi övgü, ikincisi yergi ile zikrediliyor; çelişki burada.

Yerginin/şikayetin sebebi de din özgürlüğü ile ilgili sınırlamalar.

Burada da önemli çelişkiler var.

Mesela Malezya''da hususi hukuk alanında Müslümanlara İslam hukuku, gayr-i müslimlere ise onların istediği başka hukuk uygulanır. Din özgürlüğü ile ilgili problem varsa bu, Müslüman olup da İslam''a uymak (şeriat hukukuna tabi olmak) istemeyenlerle ilgilidir.

Laik demokrasilerde herkese aynı “laik hukuk” uygulanır ve böylece Müslümanların din özgürlüğü önemli ölçüde sınırlanmış olur. Keza eğitim laiktir, din eğitiminin önünde önemli engeller vardır. Dini İslam diye Malezya''yı tenkit edenler, dini laik olan ülkelerdeki din özgürlüğü kısıtlamalarına ve dine uymayan dayatmalara ses çıkarmıyorlar. Ses çıkarmamak bir yana Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nin kararlarına göre, çoğunluğun din hak ve özgürlüğü ile azınlığın din ve düşünce özgürlüğü çatışırsa azınlığınki tercih ediliyor.

Hasılı din özgürlüğü bakımından problem, sıkıntı, kısıntı yalnızca “resmi dini İslam” olan ülkelerde değil, laik demokratik ülkelerde de vardır. Özellikle laikliği, din özgürlüğünün garantisi olarak değil de, “din karşısında bir modern din” olarak anlayan ve uygulayan ülkelerde!

Resmi dini İslam olan ülkelerde “hem Müslümanım, Müslüman olmaya bağlı haklardan istifade edeceğim, hem de bana şeriatın uygulanmasını istemiyorum” diyenlere müsamaha edilmiyor diye şikayet edenlere soruyorum: “Hem laik demokrat ülkenin vatandaşıyım hem de bana ülke kanunlarının uygulanmasını istemiyorum” diyenlere müsamaha ediliyor mu?

Evet, demokrasilerdeki vatandaşlık ile İslam düzenindeki Müslümanlık arasında paralellik vardır. Ancak Müslüman olmayan “vatandaşlara” din dayatılmaz. Bu ülkelerde Müslüman olmayanlar da tıpkı Müslümanlar gibi bütün temel insan haklarından istifade ederler, fakat Müslümanların dine bağlı yükümlülüklerinden muaf olurlar ve isterlerse onlara kendi şeriatları uygulanır.

Tıp bilimi ve fıkhı
00:0015/05/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yurt dışında yaşayan bir Müslüman ailenin orada tıp okuyan kızı soruyor: Ben Hollanda''da öğrenim gören bir tıp öğrencisiyim… Çoğu insanın size ulaşma sebebi gibi benim de kafamda dolaşan bazı soru(n)lar var. Tıp okuyorum (1inci sınıf) ve alanımda bir Müslüman olarak kaliteli olmak hedefiyle hareket ediyorum.

1. Bilmiyorum bilgiye tıbbi açıdan yaklaşmak ve dini açıdan yaklaşmak gibi bir ayrım yapmak ne kadar doğru, ama bu soru bir doktor olarak mesela bir hastanın sorunlarına nasıl bakılması gerektiği konusunda bize bir endikasyon verebilir(mi), sonuçlarını farklılaştırabilir. Mesela, ötenazi konusunda. Böyle konularda olaya tıbbi/sosyal açıdan bakılması, dini açıdan bakılmasından farklı bir sonuç verebilir, ve büyük ihtimalle de verir. Neden ille böyle bir ayrım yapıyorum diyorsunuzdur. Özellikle bu konuya iki ayrı perspektiften bakarsam aynı sonuca varmıyorum. Halbuki hangi açıdan bakarsak bakalım (ya dini açıdan ya da bilimsel -tıbbi- açıdan) aynı sonuca varılması gerekmez mi?

Doğruluğu yanlışlığı tartışılabilir ama, teleolojik argümanlara ihtiyaç vardır.

Hasta gelir ötenazi talebinde bulunur. Siz yıllardır tanırsınız hastayı, çektiği ağrıyı (zihinsel/fiziksel) bilirsiniz, bu durumda nasıl hareket edilmeli?

Sizin bu konulara yaklaşımınız benim de kafamdaki soru(n)ların analizinin kafamda şekillenmesini sağlayacaktır.

Cevap:

"Dinin hükümlerinde yalnızca ifadelere değil, hikmet ve maksada da bakmak (teleolojik yaklaşım) gerekir" diyorsunuz. Buradan yola çıkarak da "acılara dayanamaz hale gelen bir hastası, kendini iyi tanıyan doktorundan ölmesine yardımcı olmasını (ötenazi) isterse doktor bunu yapabilmeli" demek istiyorsunuz. Bir de "Tıb bilimi ile fıkıh çatışırsa burada bilim tercih edilmeli, fıkıh bilime uymalı" demek istiyorsunuz.

Dinin hükümleri araştırılırken nasların ve fıkıh metinlerinin ifadeleri yanında maksat ve hikmetin de göz önüne alınması gerektiğini İslam alimleri zaten kabullenmiş ve uygulamışlardır. Ayrıca tıbbın gerekli gördüğü bir tedavi veya tasarrufu fıkıh reddetmez; bu alanda genellikle fıkıh tıbba tabi olur. Ancak verdiğiniz örneğin bu kurallarla alakasını kuramadım. Benim bildiğime göre tıp ötenaziyi -artışmasız bir ilke, meşru bir tasarruf- olarak kabul etmiş değil. Konu yalnızca dini platformlarda değil, hukuk, ahlak ve tıp alanlarında da tartışılmaktadır. Bu sebeple bizim diyeceğimiz şudur: Acı çeken ve tedavisi de kabil görülmeyen bir hastayı öldürmek yerine acısını dayanılabilir boyutlara indirmenin çareleri aranmalıdır.

2. Bundan ayrı mahremiyet konusu var mesela. Çevremdeki öğrenci arkadaşlarla beraber konuştuğumuz konulardan biri; bir erkek hasta gelse muayenehaneye, benim onu bir erkek doktora gönderme fırsatım olsa, göndermeli miyim? Bence bir doktor için bu tür konular sorun olmamalı. Çünkü kendini insanların yardımına adamak için özelleştirmiş. Bu konuya nasıl bakıyorsunuz ve bu konularda bana isim ve literatür önerebilir misiniz?

Cevap:

Aksine bir zaruret, bir ihtiyaç bulunmadıkça erkeği erkek doktorun, kadını da kadın doktorun tedavi etmesi gerekir. Ancak laik ülkelerde resmi kurumlarda çalışan doktorların buna riayet etmeleri mümkün olmayabilir; bu takdirde yine zaruret kuralı devreye girer ve karşı cinsin tedavisi caiz olur.

Tarikat almak
00:0019/05/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Hocam size danışmak istediğim konular var, açık ve net cevaplar verirseniz sevinirim

Sorularım tarikat almayla ilgili; deniyor ki, her Müslümanın tarikat alması gerekir, nitekim tarikat almayı gerektiren en önemli hususlardan biri olarak şu gösterilmekte: ''ALLAH katında son nefesteki iman önemlidir, ölüm döşeğinde son nefesi verirken şeytanın insanı kandırma olasılığı çok büyüktür, şeytanın orada bizi kandırmasına izin vermememiz için bir hak dostundan tarikat almamız gerekirmiş. Son nefeste o hak dostu gelir şeytanın insanları kandırmasını önlermiş''. Bu doğru mudur?

İnsanların ne kadar bilgili olurlarsa olsunlar şeytanın alimliği karşısında hiçbir işe yaramadığı, şeytana mağlup olup imanımızı kaybetmememiz için tarikat almamız gerektiği, buna İmamı azamın son iki yılım olmasaydı Numan helak olurdu sözünü örnek olarak veriyorlar. Dediklerine göre İmamı azam son iki yılında tarikat almış ve helak olmaktan bu sebeple kurtulmuştur. Helak olmaktan kasıt, ''ahirete imanlı gitmiştir'' İmamı azam bu sözü gerçekten tarikat aldığı için mi söylemiştir

Hocam bir kusurumuz olduysa cehaletimize verin, cevabınızı bekliyorum."

Beş yıl kadar önce evimi yapan ustalardan ikisi benim yanımda tarikat konusunu konuşuyorlardı. Birisi "şu kadar yıldır çalışıyorum, ama hâlâ bir şey görmedim" dedi. Diğeri, "ben de öyleydim, tarikatı değiştirdim" dedi. Ben de söze girdim ve "ne bekliyordunuz, neyi görmediniz" diye sordum (Beni yakından tanımıyorlardı). Cevaplarından, halkın "keramet" dedikleri olağan dışı şeyleri görmek istedikleri anlaşıldı. Ben de "tasavvuf terbiyesinden maksat bu değildir, nefsi ıslah etmek, gizli şirkten kurtulmak, kullukta ihlas ve ihsan mertebesini elde etmektir" dedim. Sözümü dinlediler ama "benim bu işlerden anlamadığımı" ima eden bakışları ve tavırları oldu.

Onlar keşif ve keramet peşinde koşuyorlardı, yukarıya aldığım soruda ise "son nefeste imanı kurtarma" endişesi hakim; bunun için "tarikat alma"nın zorunlu olduğundan söz ediliyor.

Bir rivayete göre "kişi nasıl yaşarsa öyle ölür". Aklı başında, şuuru yerinde ve yükümlü iken imanını koruyan, Rabbini bilen, şeytana uymayan, uyarsa tevbe eden, ibadetlerini yapmaya çalışan bir mümine son nefesinde şeytan hiçbir şey yapamaz. Kur''an-ı Kerim müminleri Allah Resulü''ne uymaya, onun yolundan yürümeye, onu örnek edinmeye" teşvik ediyor. Hayatında Hz. Peygamberi (s.a.) rehber edinmiş bir mümine, son nefesinde de bu yeter, başka bir şeye ihtiyacı olmaz.

İmam Ebu Hanîfe, Ca''fer es-Sadık''tan istifade etmiş olabilir; ama bunun tarikat almakla bir alakası yoktur ve nakledilen sözü de söylemiş olamaz. Çünkü Ebu Hanife, Hz. Sadık''la görüşmeden önce de Kur''an ve Sünnet''ten ilim alıyor ve buna göre amel ediyordu. Bu söz "Kur''an ve Sünnet''in işe yaramadığı, tarikat almadıkça kurtuluşun bunlarla olamayacağı" manasına gelir. Halbuki Peygamberimiz (s.a.) “Size Kur''an''ı ve sünnetimi bırakıyorum, bunlara uyduğunuz sürece doğru yoldan sapmazsınız" buyurmuştur.

Tarikat terbiyesi gerçek mürşid nezaretinde olursa faydalı olabilir, ama kurtuluş için zorunlu olduğunu iddia etmek sapkınlıktır.

Gıybet ve ifşa ne zaman caiz olur?
00:0020/05/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kişilerin gizledikleri ayıpların ve günahların yayılmaması, bunlara muttali olan kimselerin mümkün ise ıslah için gayret etmeleri İslam ahlakının önemli kuralları arasındadır. Ama bu kuralın istisnaları da yok değildir.

Öteden beri kamu hizmetinde/görevinde bulunan veya buna talip olan kimselerin günah ve ayıp (ahlak kusuru) sayılan huy ve davranışlarının açığa çıkarılması, ilgililere duyurulması ve halkın bunlara aldanarak/inanarak zarar görmelerinin önlenmesi İslam ahlakına aykırı olmak bir yana gerekli bir ödev telakki edilmiştir. Son zamanlarda bazı siyasilerin güvenilirliğini zedeleyen günah ve ayıplarının görüntülenerek ifşa edilmesinin ahlaki ve hukuki yönleri tartışılıyor, ama hem halka "namuslu, iffetli, düzgün" görünen hem de böyle olmayan siyasilerin ve devlet görevlilerinin durumlarının açıklanması ayıplanırken, ahlaksızlık ve iki yüzlülük mahkum edilmiyor, ayıplanmıyor, âdeta teşvik ediliyor!

İslam uleması gıybet ve ifşanın hangi durumlarda caiz veya gerekli olduğu konusunda önemli açıklamalar yapmışlar, hatta kitaplar yazmışlardır. Bu açıklamalarda caiz olan durumlar şöyle sıralanmıştır:

1. Haksızlığa uğrayan bir kimse, hakkını alabileceğini, zulmü engelleyebileceğini umduğu şahıslara durumu anlatabilir.

2. Dine ve ahlaka aykırı bir davranışını gördüğü kimsenin bu durumunu gören ve bilenler, düzeltmesi muhtemel olan kimselere aktarabilirler.

3. Dince yanlış davrandığına inandığı bir kimsenin davranışını, dini bilen bir kimseye (mesela müftüye) anlatarak doğru bilgi (fetva) alma teşebbüsünde bulunabilir.

4. Halkı korumak, onlar için hayırlı olacağı kanaatiyle ilgililere bildirmek için ayıplar ve günahlar açıklanabilir; bazı durumlarda bu caiz değil, gerekli (farz) olur. Mesela hadis rivayet edenler içinde yalancılığı, ahlak ve dindarlık bakımından gevşekliği bilinen kimselerin bu durumları açıklanır ki, uydurma hadis rivayeti engellensin. Keza mahkemede şahitlik edecek şahısların da "yalan söylemekten çekinmeyeceklerini gösteren" kusurları hakime bildirilir.

5. Bir kimse diğeri ile evlenmek, ortak veya komşu olmak, ona bir şeyi emanet etmek, onunla bir iş yapmak, ondan din ilmi öğrenmek… istediğinde kendini korumak isteyen taraf, karşı tarafı tanıyan birisine "onun nasıl bir kimse olduğunu" sorarsa, bildiği kusurlarını açıklaması gerekir.

6. Kamu görevinde istihdam edilen bir kimse ya buna ehil değilse veya görevini kötüye kullanmaktan çekinmeyeceğini gösteren bir günahı ve ahlaki kusuru varsa, bunları bilen kimse, o şahsın amirine –kamuyu korumak maksadıyla- durumu bildirmekle yükümlüdür.

7. Günahını ve kusurunu gizlemeyen, açıkça yapan ve gösteren kimsenin bu davranışlarını konuşmak, haram olan gıybete girmez.

8. Bir kimsenin "topal, kel, kör, köse" gibi bir lakabı varsa ve o kimseyi anlatmak (tarif etmek, tanıtmak) için bunları zikretmek gerekiyorsa mesela "Topal Osman" denir ve bu haram olan gıybete girmez.

Bütün bu istisnaların ayetlerde ve hadislerde dayanakları vardır.

Her habere inanılmaz
00:0022/05/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Medya, internet, mahalle dedikodusu gibi bilgi ve haber kaynakları doğruyu da yalan, yanlış ve iftirayı da taşır ve yayar. Bu sebeple haberlerine inanmadan önce araştırmak ve soruşturmak gerekir. Bu konudaki islamî kuralları Kur''an Yolu isimli Tefsirimizde şöyle açıkladık (özetledim):

“Ey iman edenler! Bilmeden birilerine zarar verip de sonra yaptığınıza pişman olmamanız için, yoldan çıkmışın biri (bir fâsık) size bir haber getirdiğinde doğruluğunu araştırın” (Hucurat: 49/6).

Âyetin, “güvenilmez kimselerin getirdikleri haberleri, doğruluğunu araştırmadan kabul etmenin uygun olmadığı” yönündeki mânası ve hükmü geneldir, her zaman ve mekânda geçerlidir. Sosyal ve hukukî hayatın düzenli yürümesi, haksızlık ve huzursuzlukların önüne geçilmesi bakımından çok önemli olan bu tâlimatın vahyedilmesi ibretli bir olay üzerine olmuştur: Velîd b. Ukbe, Benî Mustalik kabilesinin zekât vergisini toplamak üzere gönderilir. Velîd yolda iken birisi, bu kabileden silâhlı bir grubun yola çıktığı haberini getirir. Velîd, onların savaşmak için çıktıklarını düşünerek geri dönüp Hz. Peygamber''e durumu anlatır. O da haberin doğru olup olmadığını araştırmak ve gereğini yapmak üzere Hâlid b. Velîd''i gönderir. Hâlid kabileye yakın bir yerde konaklayarak durumu araştırır; söz konusu grubun ezan okuyup namaz kıldıklarını, İslâm''a bağlılıklarının devam ettiğini tesbit eder ve Medine''ye döner. Sonunda onların, zekât tahsildarı geciktiği için durumu öğrenmek veya zekâtı kendi elleriyle Hz. Peygamber''e teslim etmek üzere yola çıktıkları anlaşılır

“Yoldan çıkmış” diye çevirdiğimiz fâsık, “dinin emirlerine uymayan” demektir; yalan haber taşıyan kimse de bu kavrama dahildir. yetten çıkan genel hüküm, durumu bilinmeyen veya yalancı, günahtan çekinmez olarak tanınan kimselerin verdikleri haberlere ve bilgilere güvenilmemesi, bunlara göre hüküm verilmemesi, harekete geçilmemesidir.

İnsanların çoğunda özellikle kötü, aleyhte ve tehlike bildiren haberleri hemen kabul etme eğilimi vardır. Bu yüzden insanlar arasında birçok kötü zan, düşünce ve eylem ortaya çıkmış; pişmanlıklar, bazan telâfisi mümkün olmayan zararlar görülmüştür. Hz. Peygamber ile onun ahlâkında ve yolunda olanlar böyle haberler karşısında tedbiri elden bırakmaz, acele ile hüküm vermez, harekete geçmezler. Yetkin önderler böyle tedbirli davranırken onlar kadar birikimli ve deneyimli olmayan sıradan insanlar telâşa kapılır, önderlerin tedbirli davranmalarının hikmetini kavrayamazlar; bunların, “Neden hemen harekete geçilmiyor?” diye söylendikleri, hatta aleyhte konuştukları olur. Ama gerektiği şekilde tahkik edildiğinde bu tür haberlerin, bilgilerin yalan, yanlış, eksik olduğunun veya yanlış anlaşıldığının sayısız örnekleri vardır. Önderin davranışı karşısında teslimiyet göstermek, acelecilik göstermemek ve isyan etmemek için sahâbede iman, Peygamber''e güven ve sevgi vardı. Şu halde daha sonraki zamanlarda da insanların, peygamber ahlâkındaki önderleri seçmeleri ve onlara güvenmeleri gerekmektedir.

Bazı fıkıhçılar âyetten şu hükümleri de çıkarmışlardır: “Dinin emirlerine aykırı hareket eden, günah kaygısı taşımayan kimsenin verdiği habere ve bilgiye dayanarak hükmetmek ve harekete geçmek câiz olmadığına göre, böyle kimseleri iş başına getirmek, önder seçmek, arkalarında namaz kılmak da câiz olmaz. Fâsık imamların arkasında namaz kılmak mecburiyeti hâsıl olursa, kılınmadığı takdirde zulmetmeleri ihtimali bulunmak şartıyla, durumu kurtarmak ve fitneyi önlemek için namaz kılınır, ama sonra bu namaz yeniden kılınır”.

Fıkıhçıların, içinde yaşadıkları güç şartlar çerçevesinde çıkardıkları bu hükümlerin ibret alınacak evrensel yönü, din, siyaset ve cemiyet hayatında istibdadın çirkinliğini, özgürlüğün önemini vurgulaması ve erdemli toplumun erdemli önderlerle birlikte düşünülmesi gerektiğine dikkat çekmesidir.

Uzlaşma mı Anayasa mı?
00:0026/05/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Alışılan, dillerden düşmeyen başlık "uzlaşarak anayasa"dır; ben ise bilerek yukarıdaki başlığı koydum. Çünkü uzlaşmanın, hele de siyasi partiler arasında uzlaşmanın olacağına inanmıyorum.

Siyasi partiler arasında uzlaşmanın engeli, bazılarının sandıkları ve yazdıkları gibi liderlerin seçim konuşmalarında kullandıkları üslub filan değildir. Onlar uzlaşmak isteseler şurada küfürleşirler, burada el sıkışır gerekeni yaparlar. Uzlaşmamanın sebebi bunu istememektir. İstememenin sebebi de farklı dünya görüşü, ideoloji, siyaset ve devlet anlayışı, menfaat ve imtiyazlardır. Bunları korumak isteyenlerin istediği anayasa başkadır, kamil demokrasiyi ve halkın irade ve menfaatini ön planda tutanların anayasası başkadır.

Uzlaşma olsa olsa halkın çoğunluğu arasında olur. Partiler nasıl bir anayasa istediklerini önemli detaylarıyla açıklarlar (Partilerin çoğu bunu yapmıyor), halk da buna göre oyunu kullanır. Oyun manası "Ben böyle bir anayasa yapılmasını istiyorum" demektir. Yeterli oyu alan parti iktidar olur ve yeni bir anayasa yapar (yamalı bohçaya birkaç yama daha atmaz, yeni bir anayasa yapar).

Demokrasi ve temsil adına (bu kavramları kullanarak) ille de partiler ve sivil toplum kesimleri arasında uzlaşma olsun diyenler "ne dediklerinin farkındalar mı" bu konuda şüphem var.

Ortada bir vesayet anayasası var; kamil demokrasilerin anayasaları da üç aşağı beş yukarı belli. Bir parti düşünün "vesayetçi, bir parti düşünün bölücü, bir parti düşünün halka inanmıyor, çobanlığa talip, halka dayatılmış birtakım demokrasi dışı ilkeleri korumaktan yana…" bunlarla nasıl uzlaşacaksınız? Biraz ondan, biraz bundan bir ucube mi isteniyor!

"Bu seçimde oy kullanacak olanlar, oy vermeden önce anayasa konusu üzerinde bir karara varsınlar; nasıl bir anayasa istiyorlarsa oylarını bu amaca ulaşacak şekilde kullansınlar" derim.

Gerisi şimdilik teferruattır.

Fatihlerin Çocukları
00:0027/05/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Milletimizin vaktiyle İslam''a açtığı (fetheylediği) topraklarda, devlet çekilmek mecburiyetinde kaldığı zaman hicret edemeyip veya etmeyip kalan, her şeye rağmen kendileri olarak yaşamaya çalışan insanlara "evlâd-ı fâtihân: Fatihlerin çocukları" diyoruz.

Üsküp''te, ülkemizin hayır ve hizmet severlerinin gayretiyle kurulmuş Uluslararası Balkan Üniversitesi var, bu üniversitenin daveti üzerine bir konferans vermek için Üsküb''e gittim. Buraya gelmişken Makedonya ve Kosova''nın bazı şehirlerini ve köylerini ziyaret ettim, Müslümanlarla, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileriyle görüştüm, bunların çeşitli hizmetleri, kurum ve kuruluşları hakkında bilgi edinmeye çalıştım.

Anlatacak çok şey var.

"İslam''a açma" ve "orada kalma, hicret etmeme" konularından başlayayım.

İslam''a girmiş çeşitli kavimler ve bunlar arasında önemli bir yeri olan Türkler, Fatih Sultan Muhammed Han''ın şu beytinde bir tablo gibi görünen amacı gerçekleştirmek için fetihler yapmışlardır:

İmtisal-i "câhidû fillah" oluptur niyetim

Din-i İslam''ın mücerred gayretidir gayretim

"Allah yolunda cihad edin" emrini yerine getirmek için savaşıyorum, gayretim yalnızca dine hizmettir.

İnanmadığını açıklayan ve yarım asırdır yazan ve konuşan bir solcu vaktiyle şöyle demişti:

"Efendim, Türkler niçin gelip Anadolu''yu fethediyorlar, insanları yerlerinden yurtlarından ediyorlar, kendi yerlerinde otursaydılar ya…".

Anadolu''yu veya başka yerleri Türklerden öncekiler de gelip savaş ile işgal ve istiyla etmişlerdi. Dünyanın hiçbir yeri orda vücuda gelip yaşayanların yurdu olmadı, daima başkaları da gelip oralara yerleştiler. Tarihi gerçeklik bu olduğuna göre asıl soru da şu olmalıdır: "Gelip başkalarının yer ve yurtlarını işgal edenlerin maksatları nedir ve oranın eski sahiplerine ne yapmışlardır?

İslam fetihlerinin maksadı toprak kazanmak, başkalarına ait olan mülkü memleketi sömürmek, kültür ve medeniyetleri yok etmek değildir. Yeryüzünde "İslam barışını" hakim kılmaktır.

İslam barışı "adalet ve hürriyet" temelleri üzerinde durur. İslam fethi zulmün yerine adaleti, baskı ve kula kulluk yerine hürriyeti tesis için yapılır. Bunun sözde kalmadığına, fiilen gerçekleştiğine tarih şahiddir; İslam fatihlerine kucak açan, kendi yöneticilerinin zulmünden İslam fatihlerinin adaletine sığınan, direnmeyen, fetihleri kolaylaştıran yerli halklar tanıktır, delildir. Bu halklara dokunulmadı, kiliseleri, okulları, eserleri yıkılmadı, dilleri değiştirilmedi, evlerinde oturdular, topraklarını kullandılar ve devlete makul bir vergi ödediler.

Fethedilen topraklarda yaşayan gayri müslim teb''anın isyanı ve parçalanma, Osmanlı-İslam zulmüne değil (çünkü zulüm olamaz) mahalli idarecilerin yetkilerini kötüye kullanmaları, iç ve dış tahrikler, kavmiyetçilik cereyanı, sözde büyük devletlerin ayak oyunları gibi sebeplere dayanmaktadır.

İslam devleti bu toprakları kaybedince göç etmeyen veya edemeyen, buralarda kalan Müslümanların dramı kitaplara konu olacak mahiyettedir. Bu yazıyı bitirirken "göç etmeyen" ifadesini açmak istiyorum:

Bu seyahatimde öğrendim ki, bugün adına Makedonya dediğimiz yerde yaşayan alimler, bir zamanda, burada İslam nüfusunun varlığını sürdürmek için "mecbur kalmadıkça göç etmenin küfür derecesinde günah olduğuna" fetva vermişler.

"Makedonya''da din eğitimi" Pazar yazısında.

Fatihlerin çocukları dinlerini koruyorlar
00:0029/05/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Makedonya''da Müslüman azınlıkta, Kosova''da çoğunlukta; ama birincisinde din eğitimi ve dindarlık daha güçlü ve hareketli.

Makedonya''da din eğitimi İslam Dini Birliği (Diyanet İşleri Başkanlığı gibi) ile halkın gönüllü faaliyetleri tarafından yürütülüyor. Camiler, tekkeler, Kur''an kursları ve İmam Hatip Okulları var.

İslam Dini Birliği anayasada yeri olan bağımsız bir kuruluş. Devletin yönetimi ve güdümü yok, ancak devlet isterse mali yardım yapıyor. Başkanı seçimle işbaşına geliyor. Camiler ve okullar buraya bağlı. Birlik (Diyanet) her seviyede okul açabiliyor, bu okullardan mezun olanların diplomaları devletçe tanınıyor ve mesela İmam Hatip Okullarından mezun olanlar istedikleri üniversiteye girip tahsil yapabiliyorlar. Camilerin ve okulların giderleri halk tarafından karşılanıyor. Halkın yardımları Birlik''te toplanıyor ve Birlik tarafından bütçe yapılarak görevlilere maaş şeklinde veriliyor.

Bildiğimiz yurt ve cami faaliyetleri dışında din eğitim ve öğretiminde önemli yeri olan –benim ziyaret edebildiğim- üç kuruluştan söz edeceğim.

Tekkeler
Bu ülkelerde komünizmin egemen olduğu dönem de dahil olmak üzere tekkeler kapatılmamış. Biz Kalkandelen''de Bektâşî tarikatine ait Harâbâtî Baba tekkesi ile Ohri''de ve Struga''da faal olan Halvetî tarikatine ait Hayatî Efendi tekkelerini ziyaret ettik. Bu tekkelerin şeyhleri (postnişinleri) var, mutad zamanlarda zikir ve sohbetler yapıyor, mensuplarını eğitiyorlar. Cami az olduğu için tekkeler aynı zamanda cami ihtiyacını da karşılıyor. Camilerde ve tekkelerde beş vakit, hoperlörden ezan duyuluyor, buralardaki şartlara göre az sayılmayacak kadar cemaat geliyor ve namazlarını cemaatle kılıyorlar. Tekke camilerde namazdan sonra tekke görevlisi mihraba geliyor, cemaatten isteyenler kalıyorlar, kelime-i tevhîd, salavât ve duadan oluşan kısa bir zikir yapılıyor.

Kur''an kursları
Buralarda Kur''an-ı Kerim yüzünden okunuyor ve isteyenler hafız oluyorlar. Üsküb''e yakın Kalkandelen yerleşim merkezinde içi ve dışı uygun şekillerle ve renklerle tamamen bezenmiş bir cami var, adı Alaca cami. Caminin üst katında şimdi yaşlanmış olan bir zat kendini Kur''an hizmetine adamış, yıllardan beri yalnızca yatmak için evine gidiyor, diğer zamanlarını burada Kur''an öğretmek ve hafız yetiştirmekle geçiriyor. Yüzlerce hafız yetiştirmiş, bir defterde kayıtları ve resimleri var, oğlu ile caminin imamı da burada hafız olmuşlar ve şimdi yaşlı hocalarına yardım ediyorlar. Hıfzını bitirenler Diyanet''e başvuruyor, Diyanet bunları imtihan ediyor ve kazananlara sertifika veriyor.

İmam Hatip Okulları
Makedonya''da üçü kız ikisi erkeklere ait olmak üzere beş İmam Hatip Okulu var. Biz Kalkandelen kız İmam Hatip okulunu ziyaret ettik.

Bu okulları ayrı bir yazıda anlatmak gerekiyor.

Makedonya"da İmam Hatip okulları
00:002/06/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bizde altmış yılını dolduran İmam Hatip okulları imanlı milletimizin yardım, dua ve taleplerinin eseridir. Kim ne derse desin bu okullar devirlerini doldurmuş değildir; tam aksine tecrübe birikimi ile yolunda ilerlemekte, ihtiyaca daha iyi cevap verebilmek için ilgililerin himmet sahipleri gece gündüz çaba göstermektedirler.

Bu arada şunu da söylemeden asıl konuya geçemeyeceğim:

CHP iktidara gelirse İmam Hatip okullarının sayısını azaltacak, bunları yalnızca ihtiyaç kadar imam hatip yetiştirecek okullar olarak düzenleyecekmiş. Buna darbe yapan askerler dahil bu partinin geçmiş temsilcilerinin de, TÜSİAD''ın da, masonların da gücü yetmedi ve yetmez. Boşuna heveslenmesinler; çünkü hevesleri elbette kursaklarında kalacak, bu milletin yoksulları altı yüz lira karşılığında okullarını satmayacaklardır. Ayrıca hatırlatmak gerekir ki, bu imanlı ve erdemli yoksulların ihtiyaçlarını gidermek hem devletin hem de durumu iyi olan Müslümanların önde gelen dini, ahlaki ve hukuki ödevleridir.

Makedonya''da, bizimkilere çok benzeyen üçü kız ikisi erkek olmak üzere beş İmam-Hatip okulu olduğunu söylediler. Bunlar Kalkandelen, Üsküp ve Gostivar''da imiş. Biz Kalkandelen''deki kız İmam Hatip okulunu ziyaret ettik. Binası, sınıfları, yöneticileri, öğretmenleri, programları, öğrencilerin disiplinleri, kılık ve kıyafetleri, araç ve gereçler, içinde bulundukları şartlar göz önüne alındığında "mükemmel" diye vasıflandırmayı hak ediyor. Fen ve kültür dersleri yanında temel İslam ilimleri de bu okul seviyesinde okutuluyor. Bizdekinden bir yıl fazla olan ilköğretime dayalı dört yıllık İmam Hatip okullarından mezun olan öğrenciler istedikleri üniversiteye devam edebiliyorlar. Türkiye İmam Hatip okullarından mezun olup da Makedonya''da üniversiteye girenlere –Makedon yönetimi- engel çıkarma teşebbüsünde bulunmuş; bunun da halledilmesi için bizim yetkililerimizin himmeti bekleniyor.

Birinci ve üçüncü sınıfların derslerine girdik, isteyen öğretmenleri ve öğrencilerin tamamı başlarını örtmüşler, şevkli ve istekli olarak derslerini yapıyorlar. El becerileri ve sanat çalışmaları da var. Üçüncü sınıftan iki öğrencinin yaptıkları hat çalışmasının iki örneğini bize hediye ettiler.

Okulda beş dil öğretiliyor: Makedonca, Arnavutça, Türkçe, Arapça ve İngilizce. Müdürlerine "bu dilleri ne kadar öğrenebiliyorlar" diye sordum, "gramerlerini iyi öğreniyorlar, konuşmaları biraz zayıf oluyor" dedi. Sonra öğretmenler odasına gittik, okul birincisi kızımızın öğretmeni mezuniyet evrakını hazırlıyordu. Latife olsun diye kızımıza "öğretmenin sana iltimas yaparak notlarını dolgun mu yazıyor" diye sordum, "Burada öyle şeyler olmaz" diye cevap verdi. "Bu cümleyi kurabildiğine göre dili iyi öğrenmişsin, tebrik ederim" dedim, gülüştük.

Bu okulların gideri halkın yardımı ile sağlanıyor; Türkiye''de yaşayan Müslümanların da himmetlerine ihtiyaç var. Son asırda 12 medrese vardı; Ataullah Efendi, Hafız Necati Efendi, Müderris Hafız Abdürrahim Efendi, Üsküp Ulema meclisi başkanlığı yapan (1946) Hafız Aziz Fettah Efendi, Hafız İdris Efendi, Türkiye''ye hicret ettikten sonra bizim de hocamız olan Bekir Sadak gibi büyük alimlerin yetiştiği bu ülkede dilerim İmam Hatip okulları ve İlahiyat fakülteleri medreselerin yerini tutacak, boşluğu dolduracak, İslam''ın nurunu Avrupa''nın kıyısından Batı''ya yansıtacaktır.

Haça karşı minare
00:003/06/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ohri Çerçeve Antlaşması, Arnavut ve Makedonlar arasında sekiz ay süren silahlı çatışmanın sona ermesinin ardından Arnavut ve Makedon siyasi parti liderleri tarafından 13 Ağustos 2001 de imzalandı. Daha sonra yapılan anayasada da büyük ölçüde yerini alan anlaşma Makedon çoğunluğa karşı diğer etnik ve dini guruplara önemli haklar getirdi. Her geçen gün eskiye nispetle iyileştirmeler oluyor, ama henüz "barış ve eşitlik içinde birlikte yaşama" amacına hayli mesafe var; çünkü kanunlar çabuk değişiyor ama zihniyetler ve tutumlar çabuk değişmiyor.

Makedonya''da haç-minare yarışmasına geçmeden önce bize rehberlik eden sevgili Muhammed Aruçi''nin Bulgaristan''da yaşadığı acı olayı nakletmek istiyorum.

Sofya merkezindeki camide 20 Mayıs Cuma günü Müslümanlar namaz kılmak için toplanmışlar. Aruçi de Üsküp de bize katılmak üzere yola çıkmış, Cuma namazını Sofya camiinde kılacak. Birden ellerinde Bulgaristan bayrakları taşıyan bir alay Bulgar genci sloganlar atarak camiyi basıyor ve Müslümanlarla çatışıyorlar. İki taraftan yaralananlar oluyor, Müslüman gençlerin direnişi ile Bulgarlar geri çekiliyorlar, ama henüz tehlike geçmiyor. Aruçi ile İmam durumu müzakere ediyor, sonunda "savaş ve tehlike zamanlarında nöbet yerini boşaltmadan cemaatle kılınan namaz şekline (salâtu''l-havf)" karar veriyorlar ve imkanlara göre bunu uyguluyorlar. Anlaşılan AB''ye girmek bir ülkeyi medeni yapamıyor!

Hristiyanlar Üsküp''e yakın Vodno Dağı''nın tepesine 40 km uzaktan görülebilen bir haç dikmişler. Bununla da yetinmemişler, gördüğümüz her yerleşim merkezinin uygun yerine kilisesiz kocaman haçlar dikmiş ve bunları ışıklandırmışlar. Müslümanlar da buna karşı camilerine yüksek minareler yapmaya başlamışlar. Burada haç ile minare ihtiyaç boyutunu aşarak bir yarış/çatışma/gövde gösterisi sembolü haline gelmiş.

Makedonların bu topraklardan Osmanlı-İslam kültür ve medeniyet izlerini silmek için işledikleri daha birçok cinayet var. Nerede bir devlet veya kamu binası görsek vaktiyle yerinde bir cami, medrese, tekke, hamam… bulunduğunu, bunların yönetim tarafından yıkıldığını ve yerine o binaların yapıldığını öğrendik.

İki örnekle yazıyı noktalayalım:

Üsküp''teki Taş Köprü Osmanlı eseri (15. Yüzyılda Fatih zamanında tamamlanmış). Köprüyü restore ediyoruz diye Osmanlı izlerini silmişler, bu da onları tatmin etmemiş olacak ki, köprünün iki ucuna, kendi tarihi kişileri/büyükleri ile ilgili dev heykeller yapmışlar ve çevreye de dev binalar yapıyorlar.

Üsküp kalesi dört bin yıllık bir kale, Osmanlılar âdeta yeniden inşa etmişler, daha sonra da tamirler görmüş. Şimdi durup dururken kalenin içine çelik inşa ile bir kilise yapmaya başlamışlar. Söylenenler doğru ise yüksek kale duvarını aşmış çelik karkas bir gecede kurulmuş. Tabii Müslümanlar buna tepki göstermişler, çatışma çıkmış ve şimdilik inşaatı durdurmuşlar.

Eski öğrencimi ve gezimizde ikinci rehberimiz Süleyman Baki şu anda Makedonya Türk Sivil Toplum Teşkilatları Birliği MATÜSİTEB Genel Başkanı. O günlerde yaptığı şu açıklama konuyu aydınlığa kavuşturuyor: "…Üsküp Kalesi''nin giriş kapısı üzerindeki kitabeden de anlaşıldığı gibi Sultan II''nci Murat tarafından günümüzdeki şeklini alan bu tarihi eserin mevcut yapısının korunması ve aynı zamanda aslına uygun bir şekilde restore edilmesi bizler açısından büyük önem arz etmektedir."

Fatihlerin çocuklarını oralarda bıraktık, sıkıntıları var, onlara yardımcı olmak boynumuzun borcudur.

Siyaset ve ahlak
00:005/06/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yalan söylemek, iftira etmek, iki yüzlülük, aldatmak, yapamayacağını vaad etmek, ehil olmadığı halde bir işe talip olmak, insana, hayvana, bitkiye ve eşyaya zarar vermek, insanları korkutmak, huzurlarını bozmak, şahsi menfaati ve hırsına ülkenin ve milletin menfaatini feda etmek, halka ve ülkeye zarar verecek bir günaha, kusura, suça göz yummak ve bunları -gerekiyorsa açıklamak veya ıslah etmek yerine- şantaj aracı olarak kullanmak… bütün dinlerde ve ahlak sistemlerinde kusurdur, ahlaksızlıktır, değersizliktir.

Oldukça uzun tutulan ve insanı bıktıran seçim propaganda süresi içinde siyasilerin çoğunda, yukarıda sıraladığım ahlaki kusurların tamamını gördük, duyduk, üzüldük ve iğrendik.

Görülen manzara şudur:

Bütün muhalif parti sözcüleri, kendileri iktidara gelme hedefinden önce mevcut iktidarı devirme hedefine yönelmiş durumdalar. Ahlaki sınırları da çiğneyerek ittifaklara giriyor, iktidarın aleyhinde olmak üzere doğru olsun yalan olsun her şeyi söylüyorlar. Ülkenin menfaatine olan, hayırlı ve yararlı olan, yâra ve ağyara göre başarı hanesine yazılan işlerinden ise asla bahsetmiyor, aksine onları da inkar ediyor, görmezden geliyor, hatta olumsuza çeviriyorlar. Hakaret, alay, tehdit, tahrik siyasetin sıradan araçları oldu.

Tabii bu ahlak dışı davranışlar bütün tabakalarıyla halkı da olumsuz etkiliyor; farklı partilere mensup insanımız birbirine düşüyor, sevgi ve dayanışmanın yerini nefret ve ayrılık alıyor.

İktidarın kusuru, eksiği, yanlışı yok mudur?

Elbette vardır. Muhalefetin vazifesi abartısız, hakaretsiz ve iyi niyetle bunları dile getirmek ve kendileri olsa neyi nasıl yapacaklarını edepli bir dille anlatmak olmalıdır.

İktidar da haklı tenkitleri teşekkürle karşılamalı, kendisine bir daha fırsat verilirse bunları nasıl düzelteceğini yine edepli bir dille anlatmalıdır.

Herkesin birinci hedefi ülkenin ve milletin menfaati olmalı, iktidarda olsun, muhalefette olsun bu hedefe nasıl hizmet edebileceği endişesi başta gelmelidir.

İktidar ve kamu görevi büyük bir emanettir. Allah emaneti göklere ve yere teklif etmiş de onlar yüklenmekten çekinmişler, korkmuşlar, ama insan –iyinin yanında kötüyü de yapma kabiliyeti olduğu için- bundan çekinmemiş ve emaneti yüklenmiştir. Güzel ahlak ve kemal sahibi olanlar emaneti yüklenmekten korkarlar, yüklenmek mecburiyetinde kalınca da emanetin hakkını yerine getirirler ve böylece kabiliyet bakımından insan olmayı, fiil olarak da gerçekleştirirler. Ehil olmadıkları halde emanete talip olanlar ile emanete hıyanet edenler ise insanlık mertebesinden aşağılara doğru iner, insanlık şerefinden mahrum olurlar.

Güzel ahlak dünyada ne kadar hakim ise huzur ve mutluluk da o kadar vardır. Bugün insanların çoğu huzursuz, mutsuz, sıkıntılı, buhranlı olduğuna göre ahlakımız da o kadar eksik demektir.

Her şeyi bir yana bırakıp bir ahlak eğitimi seferberliği ilan etmemiz gerekiyor. Dünyalık peşinde çok yarıştık, şimdi zaman, ahlak ve fazilet yarışı zamanıdır.

Ezan sünnetçe okunur
00:009/06/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ezan Türkçe, Kürtçe, İngilizce, hatta Arapça okunamaz; Allah, Peygamberi''ne( s.a.), o da ümmetine nasıl öğretmiş ise öyle okunur. Evet Arapça da okunamaz; yani mesela “hayye ale''l-felah” yerine “teâlev ile''l-felah” denemez, Peygamberimiz''e öğretilen ne ise o kelime ve cümlelerle okunur.

Fıkıh kitaplarına baktığınızda yalnızca Ebû Hanîfe''den “eğer ezan olduğu anlaşılıyorsa başka dilde de okunabilir” diye bir rivayet gelmiştir, ama aynı kaynaklarda Ebu Hanîfe''nin bundan rucu ettiği, talebeleri Ebu Yusuf ve Muhammed dahil diğer mezheb imamları gibi onun da “dili dönenlerin ezanı sünnette olduğu gibi okuması gerektiği” kanaatine geldiği nakledilmiştir.

Yine fıkıh kitaplarında “ezan başka bir dilde okunursa bu ezan sayılmayacağı için onu dinleyip uygun cümlelerle mukabele etmenin de gerekmediği” açıkça ifade edilmiştir.

Ezan başka dilde okunursa ne olur?

1. İslam''ın önemli taleplerinden biri ümmetin birliğidir, vahdettir. Bu birliğin hem yapıcı unsurları hem de sembolleri arasında “es-selamu aleykum, ve aleykumusselam” şeklinde verilen ve alınan selam gibi, cemaatle namaz gibi -sünnette geldiği şekliyle- ezan-ı Muhammedî de vardır. Farklı dilleri konuşan Müslümanlar ezanı, selamı, besmeleyi, hamdeleyi… kendi dillerine çevirir ve böyle kullanırlarsa ümmetin birliği bozulur, diller kadar din bid''atına adım atılmış olur.

2. İslam kavmiyetçiliği mahkum ediyor, dilleri ve renkleri farklı olan Müslüman grupların kardeş olduklarını, hepsi diğerinin din kardeşi olan Müslümanların teşkil ettikleri topluluğun “Muhammed ümmeti” olduğunu, din birliğinin, din bağının üstünde bir birlik ve bağın olamayacağını birçok ayet ve hadiste ilan ediyor. Ümmetin ortak dili haline gelmiş olan ezanı her kavmin (ulusun, etnik grubun) kendi dilinde okumaya başlaması kavmiyetçiliktir, ümmete karşı kavmi koyma hareketinin vahim bir adımıdır.

3. Düzeni şeriat temelli olmayan bir ülkede siyaset yapanlar özel hayatlarında inançlarına göre hareket ederler. Ama siyasi sonuç almak ve menfaat elde etmek için dini kullanamazlar; kullanırlarsa hem dine ihanet etmiş olurlar hem de bu davranış demokratik düzenle bağdaşmaz.

4. Asırlardan beri dilleri farklı da olsa ümmet ezanını sünnetçe okuyor. İran Farsça konuşuyor ama ezanı sünnetçe, Irak Kürdistanı Kürtçe konuşuyor ama ezanı sünnetçe, Afrika''da Müslümanların farklı dilleri var ama ezanları sünnetçe. Türkiye''de yaşayan Kürtler Kürtçe konuşuyorlar ama hiçbir zaman ezanı Kürtçe okumadılar. Siyaset kendi kurallarına göre yapılsın, ama unutulmasın ki, siyasetten maksat bölücülük olamaz; olursa bu siyaset asla başarıya ulaşamaz.

"Hiç ibret alınsaydı tekerrür mü ederdi"
00:0010/06/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Büyük şairimiz M. Akif (merhum) diyor ki: Geçmişten adam hisse kaparmış... Ne masal şey!

Beş bin senelik kıssa yarım hisse mi verdi?

"Tarih"i tekerrür diye ta''rif ediyorlar;

Hiç ibret alınsaydı tekerrür mü ederdi?

"Denenmişi bir daha denemek ahmaklıktır"

Akıl bir manada bilgi birikimidir, bilginin de önemli bir kısmı tecrübeye dayanır.

Bu bağlamda asıl tartışmamız gereken konu, "Cumhuriyetin ilanıyla girilen yeni yolun hedefi olan medeniyet değiştirme" meselesidir. Bu karar ve uygulama nasıl başladı, ne sonuçlar verdi, bu gün hangi noktadayız ve niçin?.

Medeniyet değiştirme kararı silah gücüne dayalı bir karar idi, halka sorulmadı, itiraz edenler de asıldı, zindanlara atıldı. Sonuçta bu teşebbüs "medeniyeti değiştirme manasında" başarıya ulaşamadı, biz Batı medeniyetine girmedik, AB''ye girsek de bu medeniyete girecek değiliz. Çünkü artık Batı''daki hikmet adamları da tek medeniyet davasının saçma olduğunu ifade ediyor ve "medeniyetlerden" söz ediyorlar. Dünyada tek kültür, tek medeniyet olmayacak (bu olamaz; çünkü fıtrata, Yani insanlığın yapısına aykırıdır). Olabilirse daha adil bir dünya düzeni kurulacak, bireyler ve guruplar daha hür ve müreffeh bir hayata kavuşacaklar; bu olmazsa küçük veya büyük kıyamet kopacak.

Bu ana meselenin tartışmasını başka yazılara ve platformlara bırakalım, daha parça sayılan bir konu üzerinde duralım.

Statünün devamını isteyen, bunun için de sırtını askere ve bürokrasiye dayayan zihniyet Türkiye''ye çok zarar verdi. Son yıllarda bu zihniyetin dayanaklarını kendi yetki ve görev alanlarına çekmek, sınırları çiğnemelerini önlemek için önemli ama henüz eksik tedbirler alındı. Yapılacak seçim sonuçları "Bu tedbirler devam mı edecek, eskiye mi dönülecek" sorusunun da cevabını getirecek.

Tarihten ibret almamız, denenmişi bir daha deneme hamakatine düşmememiz için bir ibret levhası sunuyorum:

Bursa İmam Hatip Mezunları Derneği''nin (BİHMED) kahvaltısına katılan Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç, İHL''lere yönelik yeniden bir teveccüh oluşmaya başladığını belirttikten sonra şu bilgileri veriyor: "Meclis''e 1995 yılında girdim… Hemen bütün gazetelerde yani bu tür önyargılı gazetelerde Meclis''teki İHL mezunlarının çetelesini tutmuşlar… 1997-98, 28 Şubat süreci var. YÖK katsayı uygulamıyor. Her lise mezunu üniversiteye giriyor, aldığı puanın karşısında bir yerlere yerleşiyor. Ama bu süreçte imam hatip liselerini tehlike olarak gören bir zihniyet başka bir şey yapmak istiyor. YÖK''e söylüyor; YÖK önce olmaz diyor. Sonunda kanuna falan gerek yok. Telefon açılıyor Çevik Bir tarafından. İsmini de veriyorum. Kime, Kemal Gürüz''e... O kim, YÖK Başkanı. Diyor ki, ''Bana bak, zamanımız yok. Kanun manun bekleme. Derhal İHL mezunları için hatta tamamını kapsayacak şekilde meslek lisesi mezunları için bundan sonra katsayı çok farklı olacak. Bunlar üniversiteye girmeyecekler''. Olur mu olmaz mı? ''Ben emrediyorum olacak''... Ve uygulama böyle başladı. Yönetmelik, kanun yok. Şu yok, bu yok. Ama tanklar yürümüş, ''Balans ayarı yapılmış'' onlara göre. Telefonla balans ayarı yapıyorlar. ''Bu imam hatip okulları mezunları bundan sonra üniversiteye girmeyecekler''... ''Başüstüne''..."

Siyasal İslam soruları
00:0012/06/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sayın Emre Kongar''ın Cumhuriyet''te bir yazısı çıkmıştı; araya başka konular girdiği için kendi adıma vermek istediğim cevap bugüne kaldı.

Sayın Kongar üç soru soruyor ve ardından ekliyor:

"Bu sorulara Siyasal İslam''ın temsilcileri tarafından verilecek dürüst yanıtları soğukkanlı bir biçimde tartışabilirsek, Siyasal İslam''ın ve demokrasinin Türkiye''deki ve dünyadaki ilişkisini ve geleceğini de daha salim bir biçimde değerlendirebiliriz diye düşünüyorum."

Ben siyasal İslam''ın temsilcisi olarak değil, İslami ilimler okumuş ve özellikle de fıkıh alanında uzmanlaşmış bir Müslüman olarak aşağıda bu üç soruyu yazacak ve cevap vereceğim. Ancak çok yaygın olarak kullanılmasına rağmen benim hem "siyasal İslam" terim ve kavramına hem de "onun bir temsilcisi" olduğuna itirazım var.

Eğer siyasal İslam terimi ve bunun ifade ettiği mana İslam gerçeğine uygun olsaydı "sosyal İslam", "ekonomik İslam", "kültürel İslam", "hukuksal İslam…" terim ve kavramları da rahatlıkla kullanılabilir ve böylece ortaya birden fazla İslam çıkardı. Halbuki tarihte ve günümüzde din olarak bir tane İslam vardır ve bu din, iman, ibadetler, helaller ve haramlar yanında muâmelâtı da ihtiva etmektedir. Muâmelât kısmının içinde ise bugünkü terimlerle "siyaset, hukuk, ekonomi, sosyal düzen..." mevcuttur. Bu konuda belli başlı İslam mezhebleri de ittifak halindedir. İslam''ı yalnızca iman, ibadet ve ahlaktan ibaret görmek, diğer alanları dinin dışına çıkarmak genel kabul görmeyen bazı modernist yorumcuların işidir. Tarihten günümüze kesintisiz gelen İslam anlayışına göre din, hayatın tamamını kapsamaktadır. Buna göre İslam''ın kapsama alanından bir parçayı çıkarıp buna mesela "siyasal İslam" demek tutarsız olur, bu terimin gerçekte karşılığı bulunmaz.

Bu parçalara ayırma ve parçaya göre isimlendirme isabetli olmamakla beraber bazı alimlerin ve gurupların, hal ve şarta, ihtiyaca, meydan okuma durumlarına bakarak İslam''ın –diğer parçalarını, unsurlarını göz ardı etmeksizin- bir alanı ön plana almaları ve vurgulamaları söz konusu olabilir. Saîd Nursi merhumun İmanı, Mevdudi ve Seyyid Kutub''un "hakimiyet" kavramını vurgulamalarını burada örnek olarak hatırlayabiliriz.

Siyasal İslam olmayacağı gibi bunun temsilcisi de olamaz. Temsilcilik, asıl yetki sahibinin bunu vermesi ile gerçekleşir. Asıl yetki sahibi "ümmet" veya bir grup ise temsil yetkisini bunlardan almayan bir şahıs temsilci olamaz.

Kendilerini İslamcı olarak ifade edenler veya kendilerine bu sıfat yakıştırılanlar olabilir; bu takdirde de o kişiye "İslamcı" demek uygun olur ve vereceği cevap kendini bağlar, kendini temsil eder.

Cevabını gelecek yazıya bırakmak kaydıyla sayın Kongar''ın sorularını veriyorum:

1) Bir insan hem Müslüman hem de demokrat ve laik olabilir mi?

2) Siyasal İslam için, demokrasi ve laiklik sadece bir sandık mekanizması mıdır, yoksa devamlı bir yaşam biçimi olarak da kabul edilebilir mi?

3) Kendini Müslüman olarak tanımlayan bir kadın başını açmakta, tesettüre girmemekte özgür müdür?

.Müslüman demokrat ve laik olur mu?
00:0016/06/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sayın Kongar''ın sorularına cevabı bu yazıya bırakmıştım. Birinci soru “Bir insan hem Müslüman hem de demokrat ve laik olabilir mi?” şeklinde idi.

Türkiye şartlarında bana göre doğru soru şudur: “Türkiye''de Müslümanların, laik düşünceye sahip insanlarla bir arada, barış içinde, hak ve özgürlüklere saygı göstererek yaşamaya ve demokrasiye rızaları var mıdır?

“Bir Müslüman aynı zamanda laik olabilir mi?” sorusu dayatmacı, kıstırıcı bir sorudur ve akide (inanç) ile ilgilidir. Müslümanlara mahsus bir çeşit demokrasi olabilir, ama sıra laikliğe gelince hiçbir Müslüman “Ben biraz Allah''a, biraz da O''nu tanımayan, O''nun hakimiyetini bölen ''rakiplerine'' itaat ederim” diyemez. Bir önceki yazımda ifade ettiğim gibi İslam yalnızca iman, ibadet ve ahlaktan ibaret değildir, vahiy aynı zamanda hayatın diğer alanları ile ilgili talimatı da ihtiva etmektedir. Bir siyasi rejim/sistem hayatın belli alanlarında dini dışlıyor, işe karıştırmıyorsa müminler, inanç olarak onu benimseyemezler.

Benim isabetli bulduğum soru ise sosyal ve siyasi hayatla ilgilidir. İnancı ve ideolojisi farklı olan fertler ve gruplar -başka türlüsü mümkün olmadığında- inançlarını, dünya görüşlerini muhafaza ederek farklı olanlarla ortak alanı düzenleyen bir sözleşme (mesela anayasa) çerçevesinde birlikte yaşayabilirler, bir ülkenin vatandaşları olabilirler.

İkinci sorunun cevabı, birinci soruya verilen cevabın içinde vardır.

Üçüncü soruya gelelim:

“Kendini Müslüman olarak tanımlayan bir kadın başını açmakta, tesettüre girmemekte özgür müdür?”

Kendini Müslüman olarak tanımlayan bir bayan ya kendi bilgisi ile veya güvendiği bir bilenin fetvası ile “başını açmanın caiz olduğu” inancında ise başı bakımından “tesettüre girmemekte özgür” olur. Başı örtmenin farz, açmanın haram olduğu inancında ise “açmakta özgürlük” söz konusu olamaz. Açmak günah olur ve özgürlük “günah işleyip işlememe” konusunda devreye girer. Tesettür dahil bütün dini emir ve yasaklara itaat inancın gereğidir, tabii sonucudur, ancak Allah dünya hayatında insanlara hem inanma, hem de uygulama konularında hürriyet vermiştir. İnanmayanlar, inanıp da amel etmeyenler zorlanamazlar; çünkü zorla ne iman olur ne de ibadet ve ibadet manasında itaat. Müdahale ancak siyasi ve sosyal olarak da Müslüman bir toplumda kamu düzeni ve umumi ahlak bakımından bahis mevzuudur.

Sonuç

Türkiye''de AK Parti''nin de, genel olarak Müslümanların da herkese dini dayatmaya yönelik bir hedefleri ve planları yoktur. Siyasal İslam olmadığı gibi Ak Parti de bir “siyasal İslam partisi” değildir. Sosyal araştırmalar da gösteriyor ki istenen, “hak ve özgürlüklere saygı göstererek farklılarla barış içinde birlikte yaşamak, eşit şartlarda değerler yarışı yapmaktır”

Şeyhlerin siyasi emirleri
00:0017/06/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Şeyhler siyasi emirler vermeli midir? Mesela seçimler yaklaşınca "filan partiye oy verin" demeleri uygun olur mu?

Tarikatlar fetva ve ictihad kurumları olmayıp, alimlerin ortaya koydukları şeriat kurallarına tavizsiz uyarak nefis terbiyesi, ilmi ve imanı kesinleştirme (ayne''l-yakin, hakka''l-yakin mertebelerine erdirme) eğitimi, gizli şirki de aşarak kulluğu yalnızca Allah''a tahsis (ihlas) devletine erme yolu… olarak başlamış ve meşrulaşmıştır. Bu büyük vazifeyi (irşad ve terbiyeyi) yapabilecek kemale ermiş bir şeyh asla "laik bir ülkede, şuna değil de buna oy verin" diye bir emir çıkarmaz. Çıkarması yakışık almaz.

Şeyhlerin isimlerini kullanarak şayia çıkaran edepsiz ve hırslı "sözde müritler" olabilir mi?

Olabilir, olmuştur. Bu sebeple şayialara aldanmamak, haberi tahkik etmek gerekir.

Şeyhler yanılabilir mi? Yanılabilirlerse onlara itaat etmemek caiz olur mu?

Bir kimse "Şeyhler yanılmazlar, günah işlemezler, hata etmezler, ağızlarından ne çıkarsa Allah''tandır, onlara itaat etmemek Allah''a ve Resulüne itaat etmemek demektir" dese ve böyle inansa şirke düşer, İslam''dan çıkmış sayılır.

Şeyhi bir yana bırakalım, Allah Resulü bile vahye değil de ictihadına, tecrübesine, beşeri bilgisine dayanarak bir söz söylediğinde hata edebilir. Bu sebeple ashâbı, gerektiğinde O''na "Bu sözünüz vahye mi dayanıyor, yoksa kendi reyiniz mi" diye sorarlardı ve "Bu benin reyim" derse onu uygun görmeyip kendilerine göre doğru olanı söylerlerdi, Peygamberimiz de bazen onların reyine uyardı.

Bir şeyhin sözü, emri, talimatı asla vahye dayanmaz. Ya -alim ise- ilme veya ilhama dayanır. İlim ve ilham da yanılabilir.

Din bahsinde hakem Kur''an''dır, Sünnet''tir, icmadır, hasılı şeriattır. Şeriata aykırı bir emir, hangi konuda ve kimden sadır olursa olsun reddedilir, ona itaat edilmez.

Dünya işlerinde hakem ise konu ile ilgili bilim ve uzmanlığın verileridir.

Belli bir partiye oy verme ile ilgili emir şeyhin reyine, şahsi meyil, menfaat ve kanaatine dayanabilir ve isabetli de hatalı da olabilir. Bu konuda ona itaat edilmediğinde müridin başına kötü bir hal gelmez, manevi eğitimi de bundan zarar görmez.

Bugün mensuplarına bağlayıcı siyasi emirler veren şeyhler, yazının başında açıkladığım irşada ehil olmayan, bu sebeple asıl vazifeyi bırakıp dünyalık peşinde koşan, maddi olanı manevi olana tercih eden şahıslardır.

Bundan sonraki seçimlerde lazım olur diye yazdım.

Helalleşin uzlaşın
00:0019/06/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Seçimlerden sonra medyada "seçim kampanyasında birbirine bu kadar şiddetle saldıran, hakaret eden, birbirini mahkemeye verecek malzemeler üreten, köprüleri atan… liderler ve siyasiler nasıl bir araya gelecekler ve başta anayasa olmak üzere ülke meselelerini çözmek için işbirliği yapacaklar?" sorusu soruldu ve tartışıldı. Genel kanaat "siyasette böyle şeyler olur, ama küslük olmaz, elbette bir araya gelecekler ve uzlaşacaklar" şeklinde idi.

Ben de anayasa, laiklik, Kürt meselesi vb. önemli konularda uzlaşmanın gerekli olduğuna inanıyorum, ama uzlaşmanın mümkün olduğuna inanmıyorum. Çünkü bizde -ve belki de bütün demokrasilerde- muhalefetin işi ve hedefi "bir yandan iktidara gelmek için hukuki ve ahlaki sınırları çiğnemeden çalışmak, öte yandan ülke menfaati ve ihtiyacı gerektirdiği zamanda ve konularda iktidar ile işbirliği yapmak ve onu desteklemek" değildir. Bizde muhalefetin işi karalamak, inkar etmek, doğruya eğri, eğriye doğru demektir. Büyüklerimiz bize tenkidi, "doğruya doğru, yanlışa yanlış demektir" diye anlatmışlardı. Bu manada muhalefete büyük ihtiyaç vardır, fakat bugüne kadar bir muhalefet sözcüsünün, bir iktidar tasarrufu için "ama, fakat, lakin…" diyerek bir şekilde sözünü geri almaksızın "iyi, doğru, tebrik ve takdir ediyoruz" dediğini duymadım, görmedim.

Şimdi herkes "uzlaşın" diyor. Uzlaşmak için önce barışmak ve helalleşmek gerekir. İktidarın başı elini uzatıyor ve "helalleşelim" diyor.

Peki muhalif liderler ne diyorlar?

"İki bin tutukluyu serbest bırak o zaman helalleşelim".

"Helalleşmeden önce hesaplaşma olmalıdır".

"Açtığı davaları zaten kaybedecekti, bu davaları geri almak helalleşmek değildir".

Bu sözlerin manası "kavgaya devam edelim, bizim gıdamız budur" demektir.

Uzlaşma konusu henüz gündemde değil, ama alametler belirdi. Ana muhalefet lideri şartlarını şöyle ortaya koydu:

"Bizim kırmızı çizgilerimiz var, anayasanın ilk üç maddesi korunacak, tarih ve dil kurumları eski haline döndürülecek, HSYK''da bakan ve müsteşarı bulunmayacak, YÖK kaldırılacak…"

"Kırmızı çizgi" den maksat, "bunlar olmazsa biz uzlaşmada yokuz" demek ise uzlaşma olmayacak demektir. Çünkü mevcut anayasanın ikinci maddesi şöyle diyor:

"Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk devletidir."

"Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan" kısmı değişmeyecekse yeni bir anayasaya ne gerek var, böyle bir anayasa ile ne değişecek?

Başka bir yazıda "öyleyse ne yapmalı?" sorusuna cevap vermeye çalışacağım.

Müritlerin öfkesi
00:0023/06/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Belli bir partiye oy verme ile ilgili emir şeyhin reyine, şahsi meyil, menfaat ve kanaatine dayanabilir ve isabetli de hatalı da olabilir. Bu konuda ona itaat edilmediğinde müridin başına kötü bir hal gelmez, manevi eğitimi de bundan zarar görmez. Bugün mensuplarına bağlayıcı siyasi emirler veren şeyhler, yazının başında açıkladığım irşada ehil olmayan, bu sebeple asıl vazifeyi bırakıp dünyalık peşinde koşan, maddi olanı manevi olana tercih eden şahıslardır.”

Yukarıdaki satırları yazmıştım, Türkiye''de birçok tarikat var, ama özellikle bunlardan biri sözü üzerine almış, kendilerinin kast edildiğini sanmış, oldukça sert ve üstten bir perde ile bana verip veriştiriyorlar. Mektupların bini bir paraya. Beni defterden sildiklerini yazanlar yanında daha edepli olanlar, üzüldüklerini beyan edenler var.

Benim yazımın belli bir bölümünü değil de bütününü göz önünde tutarak değerlendirme yapılırsa bir ifade hariç yazıya katılmamak mümkün değildir; çünkü yazdıklarım Sünni Müslümanlığın tartışılmaz kurallarıdır.

Katılmamak, tartışmak, reddetmek, farklı düşünmek ancak şu düşüncemle ilgili olabilir: “Parti tutmak ve laik bir ülkede mensuplarına, belli bir partiye oy vermeleri için emir çıkarmak tarikatların işi değildir, işini bilen ve yapan bir mürşid bunu yapmaz”.

Bu benim düşüncem, başkaları farklı düşünebilirler. Ben düşüncemi söylüyorum ve tavsiyede bulunuyorum, ama onlar öfkeleniyorlar, hakaret ediyorlar, buğzediyorlar. İşte problem de budur. Tarikat particiliğe soyununca hem mensupları arasında hem de onlarla diğerleri arasında soğukluk, ihtilaf, tartışma, ayrılma… baş gösteriyor. Birçok mensup bana şunu soruyor: “Bu emir bağlayıcı mıdır, uygulamazsam başıma kötü bir şey gelebilir mi…?”

Bir tarikat şeyhi parti tercihi yaptığında ve bu tercihi mensuplarına emrettiğinde “Allah''tan emir alıp bunu tebliğ etmiyor”, reyini, kanaatini söylüyor ve bu rey de doğru veya yanlış olma ihtimaline açıktır. Ben de bunun uygun olmadığını söylüyorum.

“Efendim filan büyüğümüz de bunu yaptı” demek, temel hükmü değiştirmez; kim yaparsa yapsın bu bir reydir, ictihaddır, doğru da yanlış da olabilir. Benim de buna “uygun değil” deme hakkım vardır. Bir şeyhin siyasi ictihadını ve davranışını uygun bulmadığım için beni defterden silenlere bir diyeceğim olmaz, defterlerine de meraklı değilim.

“Kâmil mürşidler bunu yapmaz…” mealindeki ifademde –bugün kaydını koymuş olsam da– genelleme yapmış olmam hatalıdır, bunu geri alıyorum.

“Cemaatler ve özellikle bunlardan biri için neden aynı tenkidi yapmadın?” sorusu/itirazı yerindedir. Cevabım ise şudur:

1. Tarikat ile cemaat aynı şey değildir.

2. Aslında dine davet cemaatleri de bunu yapmamalıdırlar. Ancak bir cemaate sivil ve askeri bürokrasi, yargı, bir kısım medya… tarafından âdeta savaş ilan edilirse, yok edilmek üzere planlar yapılırsa onlar için meşru savunma hakkı doğar.

Farklılık içinde birlik nasıl olacak?
00:0024/06/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Aynı zamanda kendi kültür ve medeniyetlerine sahip çıkan dindar Müslümanlar, bu kültür ve medeniyeti yaymak, başkalarına sevdirerek benimsetmek isterler. Batı uygarlığına hayran olan ve kurtuluşu batılılaşmada gören vatandaşlar da herkesi bu manada uygarlaştırmak isterler.

Cumhuriyetin ilanından beri bu ikinciler, ikna yoluyla değil, silah zoruyla ve devletin bütün imkanlarını bu yönde kullanarak Türkiye''yi batılılaştırmak için uğraştılar.

Bu çabalar sonunda Türkiye Batı''dan çok şey almış olsa bile halk kendi medeniyetine sahip çıkıyor; din, kültür, dünya görüşü, hayat tarzı bakımından ikisi arası bir yol tutmuş gidiyor.

Şimdi yeni bir anayasa yapılsın isteniyor ve bu anayasanın önemli bir özelliği/farkı da çoğulculuk olsun deniyor.

Mesela kılık kıyafette çoğulculuk nasıl olur?

Bunu kırk kişiye sorsanız alacağınız cevap şudur: "Her ikisi de sosyal itibar ve değer bakımından eşit iki bayandan biri istiyorsa örtünecek, diğeri istemiyorsa tesettüre riayet etmeyecek".

Diyelim ki bunu yeni anayasada gerçekleştirdiniz; toplumda huzur, birlik ve düzeni de böylece gerçekleştirmiş olacak mısınız?

Bana göre "Hayır".

Bu çoğulcu hayat tarzını farklılar, eğitim yoluyla ve zihniyet değişikliği ile sindiremedikçe problem devam edecektir.

İşte size bir örnek:

Bir yakınım anlattı. Birkaç gün önce Ege''de bir sahilde, tesettürlü bayanların kendi aralarında denize girebildikleri bir mekandan geçmekte olan sözde modern, uygar ve oldukça açık bir bayan, yanındakine şöyle diyor:

"Bu köpekler her tarafı doldurdular, ülkemizi işgal ettiler!"

Bu bakış tarzı, bu zihniyet, bu bağnazlık, bu şirretlik böyle devam ederse önce bunlarla uzlaşarak demokratik bir anayasa çıkaramazsınız. Sonra da anayasa çıksa bile milli birlik ve beraberliği sağlayamazsınız.

Yazar, çizer, san''atkâr takımına, milli eğitime, kanaat önderlerine büyük iş düşüyor

Ebu Hanîfe Cafer es-Sadık ve tarikat
00:0026/06/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Hocam size danışmak istediğim konular var açık ve net cevaplar verirseniz sevinirim.

Sorularım tarikat almayla ilgili. Deniliyor ki her müslümanın tarikat alması gerekir; nitekim tarikat almayı gerektiren en önemli hususlardan biri olarak şu gösterilmekte: ALLAH katında son nefesteki iman önemlidir. Ölüm döşeğinde son nefesi verirken şeytanın insanı kandırma olasılılığı çok büyüktür, şeytanın orada bizi kandırmasına izin vermememiz için bir hak dostundan tarikat almamız gerekirmiş. Son nefeste o hak dostu gelir şeytanın insanları kandırmasını önlermiş. Bu doğru mudur?

“İnsanların ne kadar bilgili olurlarsa olsunlar şeytanın alimliği karşısında hiçbir işe yaramadığı, şeytana mağlup olup imanımızı kaybetmememiz için tarikat almamız gerektiği; buna İmam-ı azamın ''Son iki yılım olmasaydı Numan helak olurdu'' sözünü örnek olarak veriyorlar. Denildiğine göre İmam-ı azam son iki yılında tarikat almış ve helak olmaktan bu sebeple kurtulmuştur. Helak olmamaktan kasıt ahirete imanlı gitmiştir. İmam-ı azam bu sözü gerçekten tarikat aldığı için mi söylemiştir?

Hocam bir kusurumuz olduysa cehaletimize verin cevabınızı bekliyorum.”

Tasavvuf eğitimi almanın faydasından söz etmek başkadır, mümin, Müslüman, cennetlik olmak için tarikata girmenin gerekli ve şart olduğunu söylemek; böyle inanmak ve iddia etmek başkadır.

Birinci söz ve inanç, ehl-i sünnet alimleri arasında bile tartışılmış; bunu benimseyenler olduğu gibi kabul etmeyenler de olmuştur. Ben, Allah Resulü (s.a.)in izinden giderek, İslam''ı onun gibi anlayıp kendi kabiliyeti ölçüsünde uygulayarak onun irşad gücüne kısmen de olsa varis olmuş bir mürşid ile irtibat kurmak suretiyle ondan istifade etmenin faydalı olabileceğine inananlardanım.

Allah''ın makbul bir kulu, salih bir mümin olmak veya son nefesinde imanını kurtarabilmek için mutlaka bir tarikata girmenin gerekli ve şart olduğunu söylemenin, buna inanmanın ise kişinin imanına zarar vereceğini şüphesiz olarak söylüyorum. Allah Resulü (s.a.) “Size iki şey bırakıyorum; bunlara sarıldığınız sürece asla sapmazsınız: Allah''ın kitabı ve benim sünnetim” buyuruyor.

İmam Ca''fer es-Sadık Ehl-i sünnete göre de Ehl-i beyt''ten olan, mübarek ve alim bir zattır, müctehiddir, ictihadına itibar edilir. Ama yine büyük bir fıkıh alimi ve mezheb imamı olan Ebû-Hanîfe''nin ona -tarikatına girme manasında- intisap ettiği de, fıkıh dersi aldığı da sabit (doğru, sahih) değildir. Bazı Şî''a alimleri de bu sözü naklederler, ama sonradan -Ebu Hanife şîî olmadığı için- onun yolundan saptığını söylerler.

Ebû Hanîfe ile Ca''fer es-Sadık aynı yılda doğmuşlardır, Ebu Hanîfe Kûfe''de, Ca''fer es-Sadık Medîne''de yaşamıştır, Ebu Hanîfe''nin hocaları bellidir, bunlar arasında İmam Ca''fer yoktur.

Büyük mürşid İmam-ı Rabbânî Mektûbât isimli kitabında şöyle diyor (C. I., 48. Mektup):

“Mevlâna Kılıç Muvaffak, İslâm''ı öğrenen talebe ile, sofîler için bir miktar para gönderdiğini yazıyor. Önem bakımından, ilim taliblerini sofîlerden önce tutmasıyla, gerçekten iyi yapmış…

“Talebeyi öne geçirip onlara daha çok önem vermekte, şerîatı tervîc ve teşvîk vardır. Çünkü onlar, şerîatı sonraki nesillere taşıyan kimselerdir. Mustafâ''nın (s.a.) getirdiği din, onlarla ayakta durur. İnsanlar kıyamette, şerîattan sorguya çekilirler, yoksa tasavvuftan değil! Gerek cennete girmek, gerekse ateşten uzak kalmak şerîatı (onun emir ve yasaklarını) yerine getirmeye bağlıdır. Kâinatın en ulu kişileri olan peygamberler, halkı yalnız şerîatâ davet etmiş, kurtuluşu ona bağlamışlardır…”

Cuma namazı ve ihtilaf
00:0030/06/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Muhterem Hocam, kafamı karıştıran bazı sorların cevabını sizden öğrenmek istediğim için sizi rahatsız ettim. Sorularım biraz fazla oldu hakkınızı helal ediniz. Cevap verebilirseniz sevinirim. Ayrıca yirmi dört yaşındayım, şu anda hafızlık yapıyorum, yarıya yaklaştım, biraz zorlanıyorum, dua ederseniz memnun olurum. Allah (c.c) iki cihanda yar ve yardımcınız olsun.”

Ben de soru ve cevaplara geçmeden önce hıfzınızı tamamlayabilmeniz için Allah''ın yardımını niyaz ediyorum. Bu yaşınızda Kuran-ı Kerim''i ezberlemeye kalkışacak kadar azim ve aşkınız olduğuna göre siz, ezberlemeyi bitirince Arapça ve usul de okuyarak bu mübarek kitabı anlama devletini de elde edebilirsiniz. Bunu da mutlaka gerçekleştirmeye çalışın.

“Zuhr-i ahir namazı kılmak ihtiyat mı? Siz kılmamı tavsiye eder misiniz, etmez misiniz?”

Bir Müslüman, sorar, danışır, okur, sonunda bulunduğu yerde ve şartlarda kendisine Cuma namazının farz olup olmadığı, kıldığında sahih olup olmadığı konusunda bir hükme, bir kanaate varır. Farz ve sahih olduğunu kabulleniyorsa Cuma namazını kılar, farz veya sahih olmadığı kanaatini (hükmünü, yorumunu) kabullenirse Cuma namazı kılmaz, öğle namazı kılar. Aksine inandığı halde Cuma kılar sonra da ihtiyaten diyerek öğleyi (zuhr-i ahir adıyla uydurulmuş namazı) kılarsa çelişkiye düşmüş, yaptığını bozmuş olur.

Benim araştırmalarım sonunda ulaştığım/benimsediğim hüküm şudur: Türkiye''de, Cuma namazı kılınması için izin verilmiş veya şartlarını taşıyan köyler dahil, bir camide veya birden fazla camide kılınan Cuma namazları sıhhat şartlarını taşımaktadır. Bu sebeple cuma namazı kılanların bir de dönüp (Cuma olmadı, belki olmamıştır diyerek) öğle namazı yerine geçecek bir namazı (zuhr-i ahiri) kılmaları uygun değildir. Aslında birçok ibadette alimlerin ihtilafları, farklı ictihadları vardır. Mümin bunlardan birine göre amel eder; amel ettikten, uygulamayı yaptıktan sonra -belki bu yanlıştır diyerek- dönüp bir de başkasına göre amel etmez.

Cuma günü, Cuma namazının farzından önce dört rek''at sünnet kılınır, hutbeden sonra cemaatle iki rek''at Cuma''nın farzı kılınır, farzdan sonra camide, iş yerinde, evde, hasılı her neresi uygun ise orada dört rek''at da son sünnet kılınır. Cuma namazı bundan ibarettir.

"Ümmetimin ihtilafı rahmettir'' diye bir hadis-i şerif mevcut mu? Böyle bir hadis varsa anlatılmak istenen mana nedir?”

Bu söz hadis olarak da rivayet edilmiş, fakat sağlam bir raviler zinciri bulunamamış, bu sebeple hadis alimleri “sahih bir hadis olmadığını” ifade etmişlerdir.

Bu cümle İmam Malik, Ömer b. Abdulaziz gibi İslam büyükleri tarafından -usulden çıkarılmış- bir kural, bir ilke olarak zikredilmiştir. Manası da şöyle açıklanmıştır: İlgili deliller birden fazla anlayışa, yoruma, kıyasa… açık olduğu için aynı konuda (meselede) birden fazla ictihad ortaya çıkarsa ümmet (alimler) ihtilaf ettiler denir. İşte bu ihtilaf, alimlerden fetva soran, bilgi alan ve uygulayan müminler için rahmettir, genişliktir, çözüm zenginliğidir; çünkü bunlardan harhangi birine uyan mümin -o alimin ictihadı hatalı olsun, isabetli olsun- vazifesini yapmış, kulluğunu yerine getirmiş olur.

Cevaplara devam edeceğim.

Sakal ve sünnet
00:001/07/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Sakalın hükmü nedir? Bazı kitaplarda bırakmanın sünnet olduğu geçiyor, bazılarında da kazımanın haram olduğu bildiriliyor. Eğer sünnetse terki nasıl haram oluyor, kesmek haramsa bırakmak farz olmaz mı?"

İlgili kaynaklarda sakalı kazımanın hükmü "Haram, mekruh ve mubah" diye üç şekilde verilmiştir; yani bu konuda farklı yorumlar vardır (Helaller Haramlar isimli kitabıma bakın.)

Bu vesile ile Peygamberimizin örnekliği konusundaki bir yazımı bir daha okuyalım:

"Allah''a ve âhirete umut bağlayan, Allah''ı dilinden ve şuurundan düşürmeyenler için Resûlullah''ta, elbette güzel bir örneklik vardır" (Ahzâb: 33/21).

Örnek gösteren Allah, örnek olan O''nun elçisi, Son Peygamberi, Sevgisinin Rehberi, alemlere Rahmet, bir adı da Ahmed olan Efendimiz (s.a.v.), örnek alacak olanlar ise müminler, ama sıradan müminler değil, umudunu Allah''a ve âhiret (ebedî hayat) mutluluğuna, dünyada ve âhirette Allah''ın lütfuna bağlamış olan, O''nu gönül, şuur ve dilinden düşürmeyen, O''nunla var olan, her işin önünde içinde ve sonunda O''nunla olan, olmak isteyen müminler. İşte bunlar için, bizzat Allah''ın, Kitabı''nda gösterdiği örnek Muhammed Mustafâ''dır (s.a.v.).

İnsan önce hedefini belirleyecek, sonra da bu hedefe ulaşabilmek için gerekli tedbirlere başvuracaktır; tedbirler içinde en işe yarar olanı birikmiş tecrübelerden yararlanmaktır. En iyi yol bilinen yoldur, daha önce denenmiş ve hedefe ulaştırdığı sabit olmuş tedbirler ve yöntemlerdir. Fânî dünya hayatında kendilerine bir hedef seçenler, bu hedefi daha önce yakalamış kimseleri örnek alırlar. Fânî dünya hayatını, ebedî mutluluğun bir aracı, bir köprüsü, bir müsveddesi olarak görenler hedeflerine ulaşabilmek için bu dünya hayatını nasıl yaşamaları gerektiğini bilmek ihtiyacındadırlar. Katıksız, katışıksız, ebedî ve gerçek mutluluğun yolcuları, bu yolu kat ederek hedefe ulaştığı bilinen birini bilir ve bulurlarsa, onun gibi yaşar ve yürürlerse elbette maksutlarına ereceklerdir. Bütün insanlık âleminde hayatı ve hayat yolu bilinen, örnek alınması mümkün bulunan, örnek alındığı takdirde "seven ve sevilen, hoşnut olan ve ilâhî hoşnutluk devletine eren" birisi olarak yaşayıp ebedî âleme geçme şansı veren tek insan Muhammed Mustafâ''dır (s.a.v.). O''nun kemâlinin ve yolunun test edilmeye ihtiyacı yoktur, ondan başka kim varsa hepsinin yol ve yönteminin test edilmeye ihtiyacı vardır; test aracı, mihenk taşı, iyiyi kötüden, sahteyi sahihten, işe yarayanı yaramayandan ayıracak ölçüt O''nun aklı, yaptıkları ve öğrettikleridir.

O bir peygamberdir, güzel kişilik, ahlâk ve hayat örneğidir, ama aynı zamanda bir beşerdir, bütün insanların yaratıldığı asıldan, özden yaratılmıştır, bütün insanlar için ortak olan nitelikleri vardır; acıkır, susar, bazı yiyecek ve içecekleri sever, bazılarını sevmez, hastalanır, tedâvi görür, acı çeker, korkar, sevinir, eşi, çoluk çocuğu olur, vahyin gelmediği konularda ve zamanlarda kendi re''yi (düşünce ve ictihadı) ile hareket eder... O''nun örnekliği beşerî hayatı ve tercihleri ile değil, Allah rızâsına götüren yolu, davranış ve sözleri ile ilgilidir. Bir mümin, Hz. Peygamber''in (s.a.v.) beşerî olarak sevmediği bir yemeği, rengi, kokuyu, tipi sevse O''nun örnekliğinden ayrılmış olmaz, ama Allah rızâsı ile ilgili bir konuda O''nun yapmadığını yapsa, yaptığını yapmasa örnekliğini terletmiş, yolundan ayrılmış olur. Şu hâlde O''nun örnekliğinden istifâde ederek hedefe ulaşabilmek için müminlerin önünde iki mesele vardır: 1. O''nun örnekliğinin bilgi kaynağı Kur''dan ve Sünnet (yaptıkları ve söyledikleri) olduğuna göre bu kaynakları defalarca okuyarak bilgi edinmek. 2. Örnek olan davranışlarını böyle olmayanlardan ayırmak ve örnek olanlarını kendine rehber, hayat yolu ve tarzı edinmek. Diyelim ki, seçmede hatâ ettik, bazen örnek olanı olmayanla karıştırdık, niyetimiz iyi, anlamak ve bilmek için tuttuğumuz yol da sağlam oldukça bu yanılgı (ictihad hatâsı) bizi yolumuzdan alıkoymayacak, O''nun örnekliğinden mahrûm kılmayacaktır. Diyelim ki, bir mümin "O''nun şu şekilde sakalı vardı ve dişlerini misvak denilen bir ağacın çubuk parçası ile temizlerdi, bu iki davranışı da bağlayıcı ve örnek idi, ben de bunları aynen uygulayacağım" dedi, böyle bildi, bu şekilde değerlendirdi ve yaptı; bu davranışı dînin özüne, maksatlarına zarar vermedikçe varsın olsun, o bundan umduğu sonucu alabilir. Bir başka mümin de "Sakal bir kültür, bir beşerî âdet idi, misvak de o gün diş temizliği için bulunan ve bilinen en uygun araç idi, bunlar örneklik alanına giren davranışlar değildi, bugün hem sakal âdeti hem de diş temizleme araçları değişti, ben günümüzde en maksada en uygun olanı kullanırım" dedi ve böyle de yaptı, bu mümin de manevî amacına ulaşabilir, O''nun örnekliğini terketmiş olmaz. Geçmişte, büyük âlimlerin ve ahlâk önderlerinin yapıp ettiklerini, sözlerini ve yorumlarını gözden geçirenler, yukarıda yazılanları tasdik husûsunda tereddüde düşmezler.

Nafile ibadetler ve evrâd
00:003/07/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Vird edinilen nafile ibadetlerin vacip hükmünü aldığı doğru mu? Tarikatlarda telkin edilen zikir derslerinin, nafile ibadetlerin devam ettirilmesinin hükmü nedir?"

Vird (cem''i evrâd) daha ziyade tasavvufta kullanılan bir terimdir ve manası, belli zamanlarda, belli sayıda Allah''ın isim ve sıfatlarını, kelime-i tevhîdi, salavât-ı şerifeyi… sesli veya sessiz olarak zikretmek, söylemek veya zihinden geçirmektir.

Nafile ibadetler de belli zamanlarda belli sayıda devamlı yapılmak istenirse, buna niyet edilir, ahdedilir veya bir mürşid tarafından vazife olarak verilirse vird-evrâd gibi kabul edilir.

Peygamberimiz (s.a.) namazlardan sonra 33''er kere "sübhanallah, elhamdü lillah, Allahu ekber" demeyi bütün ümmete, uyumadan önce yine bu zikri yapmayı –bir rivayette son cümleyi 34 kere söylemesini- Hz. Fatıma''ya tavsiye etmişlerdir. Belki de bu ve benzeri uygulamalardan yola çıkan tasavvuf önderleri, müritlerine, belli sayıda zikirleri vazife olarak vermişler, bunlara da evrad denmiştir. Tasavvufta bu zikirlerin manevi arınma ve tekamülde tesiri olduğunu inanılır. Eğer mürid, olagan dışı bir durum, ciddi bir mazeret bulunmadan evradını terk ederse bunun manevi müeyyidesi vardır ve geriletici tesiri olduğu kabul edilir.

Nafile ibadetlere gelince:

Aslında farz veya vacib olmadığı halde bir ibadet, şu sebeplerle vacib/farz olur:

1. Hac, umre, namaz, oruç gibi bir ibadete nafile olarak başlayıp tamamlamadan bırakmakla.

2. Adak yapmak, bir ibadeti tayin ve tarif ederek yüklenmek, Allah rızası için yapmaya niyet etmekle.

3. İnsanların ihtiyaç duydukları, verilmesi de zor ve külfetli olmayan şeyler (Mushaf, bazı el aletleri, komşunun duvarından yararlanmak vb.) istendiğinde. Bir tarafta fazlası var iken diğer tarafın zaruret derecesinde muhtaç olması durumunda ona ödünç vermeye de birçok alim vacib demişlerdir.

4. Bir kimse ana, baba, dede gibi usulüne veya çocuk ve torun gibi füruna malik olursa (bunlar köle olarak eline düşerse) onları azad etmek vacibdir (yani farzdır). Kölelik var iken köle azad etmek teşvik edilmiş ve nafile bir ibadet sayılmıştı. Ama köle kişinin usulü veya fürundan olursa onu azad etmek nafile olmaktan çıkıp farz olmaktadır.

Kalan sorular
00:007/07/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Savm-ı Davud tutan bir kimse orucunu bozarsa veya birkaç gün ara verirse bu kişinin ne yapması gerekir?”

-Eğer ömür boyu veya belli bir süre bu oruca (bir gün tutup ertesi gün tutmamak şeklinde oruç) tutmaya niyet etmiş ise, oruç tutmadığı günlerde geçirdiği oruçlarını tutması gerekir.

“Akşam namazının vaktinin girmesine dört-beş dakika varken akşam namazını yanlışlıkla kılsam iade etmem gerekir mi?

“Diğer namazlarda hüküm nasıl?”

- Takvimlerde temkin varsa; yani mesela akşam namazının vakti takvime, vaktin girdiği saat ve dakika değil de ihtiyaten birkaç dakika sonra yazılmış ise ve yanlışlıkla erken kılan kimse bu temkin süresini aşmamış ise namazı vaktinde kılmış olur. Temkin olup olmadığını bilmeyen kimse vakit girmeden kıldığı sabah, öğle ve akşam namazlarını yeniden kılmalıdır. İkindi ve yatsı namazlarının, fıkıh kitaplarında ikişer vakti vardır; yani müctehidler bu namazların vakti konusunda ihtilaf etmişlerdir. Daha geç vakti tercih eden müctehide/mezhebe göre yapılan takvimler uygulanıyorsa, bir süre önce (daha erken vakti tercih eden mezhebe göre) kılmak da caiz olur.

“Sabah ve ikindi namazlarından sonra kaza namazı kılınabilir mi?”

-Sabah ve ikindi namazlarından sonra kaza namazı kılınabilir.

“Öğlen ve yatsı namazlarının son sünnetlerinin dört rekata tamamlanması diye bir şey var mı?”

-Peygamberimiz (s.a.)''in devamlı kıldığı bilinen sünnet namazların rek''at sayısı on ikidir (iki sabahın farzından önce, dört öğlenin farzından önce, iki farzından sonra, iki akşamın farzından sonra, iki yatsının farzından sonra). Öğle ve yatsı namazlarının son sünnetleri dörder rekat olarak kılınırsa, baştaki iki rekatın sonunda yeterince oturmak şartıyla üçüncü ve dördüncü rekatlar nafile namaz olur.

“Satranç ve dama oynamanın hükmü nedir?”

-Bu iki oyun hakkında farklı ictihadlar vardır. Vaktin iktisadlı kullanılmasına dikkat edilir, ibadetler terk veya tehir edilmezse caiz olur.

Resim ve manken
00:008/07/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Resim çizmenin hükmü nedir? Bayan giyim mağazasında elbiselerin sergilenmesi için kullanılan mankenlerin (saçı, kipriğine kadar bütün azaları tam) bulundurulması, giydirilmesi ve böyle bir yerde çalışmanın hükmü nedir?"

Heykel şeklinde olmayan, kâğıt, sergi, örtü, duvar gibi yerlere yapılan resimler hakkındaki hadisler bunun mutlak olarak haram veya helâl olduğunu göstermiyor; resmin konusuna, ressam veya resmi kullananın maksadına ve kullanıldığı yere göre çeşitli hükümler getiriyor:

a) Mukaddes sayılan, tapınılan, ulûhiyyet izafe edilen şeylerin resimlerini yapmak ve kullanmak haramdır.

b) İslâmî ahkâm ve ahlâka aykırı olan çıplak insan vb. resimlerini yapmak ve kullanmak da haramdır.

c) Bunların dışında kalan resimlerden canlılara ait olmayanları mübahtır, yapmak ve kullanmak serbesttir. Nitekim İbn Abbas bir ressama, resim yasağını naklettikten sonra şöyle demiştir: "İlle de yapacaksan ağaçların ve ruh olmayan şeylerin resimlerini yapman gerekir."

d) Canlılara gelince hadislerden bir kısmı Peygamberimiz (s.a.v.)''in bunları tasvib etmediğini, diğer kısmı ise bilhassa çiğnenen sergide, yaslanılan yastıkta, oturulan minderde... olduğu zaman caiz gördüğünü ifade etmektedir. Bunlardan çıkan netice, böyle resimlerin-dinî bir takdis ve ta''zime götürmedikçe- câiz olduğudur. Titizlik gösterilen nokta tevhidin korunmasıdır. Tahavî''nin şu ifadesi bu anlayışı destekliyor: "Rivayet ettiğimiz hadisler, elbise üzerindeki resimleri, yasaklanan resimlerin dışına çıkarmaktadır. Yasaklanan resimler, Hıristiyanların kilise duvarlarına yaptıkları veya bezlere yapıp astıkları resimler kabilinden olanlardır."

Resim hakkındaki hadislerden anlaşıldığına göre Resûlullah (s.a.v.) önceleri, tevhid inancı ruhlara yerleşinceye kadar resim hakkında titiz davranmış, sonraları mahzuru olmayan noktalarda ruhsatlar vermiştir.

Bâzı âlimler, canlı-cansız ayırımını gözönüne alarak mücessem (üç boyutlu) olmayan veya hayatî bir uzvu eksik bulunan resimleri de cansızlara katmış, caiz görmüşlerdir. Çünkü bunların, mezkûr şekil ve eksikler içinde canlı olmaları mümkün değildir.

Manken hem çıplak heykel gibidir hem de kapitalizmin doymak bilmez kazanma hırsının aleti, insanları tüketime kışkırtmanın aracıdır. İnsanlar ihtiyaç duydukları nesneleri arar bulur alırlar. Bunları tanıtmak fiyat ve yerlerini bildirmek manasında reklam meşrudur. Ama insanlarda ihtiyaç duygusu uyandırmak, almayacağını aldırmak, satmayacağını sattırmak için yapılan büyü tesirli reklamlar meşru değildir. Çıplak kadın heykelleriyle vitrin yapma ve süsleme de bu reklam çeşidine girer. Müslüman bir tacir vitrin yapacaksa kırmızı çizgilere dikkat ederek yapacak. Malı ve fiyatını göstermek istiyorsa bunu, canlı veya cansız kadın vücudunu kullanarak yapmayacak, hem estetik hem de İslam ahlak ve âdâbına uygun sunumlarda bulunacak.

Altıncı Gençlik Buluşması
00:0010/07/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Aşağıdaki haber ve onayladığım konuşmaların daha ziyade yaygınlık kazanması için köşeme alıyorum.

2005 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile ''uluslar arası birlik'' statüsünde kurulan İslâm Dünyası STK''ları Birliği (İDSB)''nin düzenlediği 6. Gençlik Buluşması 11-17 Temmuz''da İstanbul''da gerçekleştirilecek. Buluşmaya dünyanın her yerinden genç sivil toplum temsilcileri ve akademisyenler katılıyor. "İslâm Dünyasında İnsan Hakları" konulu buluşmada Türkiye''den uzmanların yanı sıra İslâm Dünyasından gelen genç sivil toplum temsilcileri de sunumlar yapacaklar.

"Her sahada ve her ölçekte birlik" anlayışıyla kurulan İDSB, İslâm Dünyası''nın pek çok kesimini değişik vesilelerle bir araya getiriyor. İslâm Dünyası''nın gençlerine yönelik gerçekleştirilen Gençlik Buluşmaları da bir tanesi Türkiye''de olmak üzere yılda iki defa düzenleniyor. Merkezi İstanbul''da bulunan ve Necmi Sadıkoğlu''nun Genel Sekreteri olduğu İDSB, İslâm İşbirliği Teşkilatı (İİT)''nın sivil şekli gibi de değerlendiriliyor. 50 ülkeden 200 üyesi bulunan İDSB''nin üye sayısı ve etkinliği her geçen yıl daha da artıyor. Önümüzdeki Ekim ayında İstanbul''da 13. Konsey toplantısını yapacak olan İDSB bu toplantının yanısıra Endülüs''ün fethinin 1300. yılı münasebetiyle Uluslararası Endülüs Konferansı''nı da İstanbul''da gerçekleştirecek.

"Artık ''İnsan hakları'' konusu bizim savunmacı reflekslerle konuşacağımız bir konu olmaktan çıkmalı! Genç nesiller insanca, hakça ve âdil bir şekilde yaşayacakları yönetimler arıyorlar ve her bir Müslüman şeffaf, hesap verebilir, katılımcı ve insan haklarına saygılı yönetimleri hak ediyor" diyen İDSB Genel Sekreteri Necmi Sadıkoğlu, İslâm dünyasının insan hakları konusunda yapması gerekenler hakkında şunları söyledi: "İslâm Dünyası işgallerden çektiği kadar kendi idarecilerinden ve yönetimlerinden de çok çekti. İşte ''Arap Baharı'' diye ifade edilen hadiseler bunun bir göstergesidir. On yıllarca İslam Dünyası''nın en önemli ülkelerinden olan Türkiye''de mütedeyyin insanlar, dinini daha iyi yaşamak için eğitim almak isteyenler, başörtülü kardeşlerimiz mağdur oldular. Irkçı yaklaşımlar ve baskıcı politikalar, inkâr, ret ve asimilasyon kokan siyaset anlayışı her kesimden pekçok kardeşimizin acı çekmesine sebep oldu. Cesaretle, kararlılıkla ve soğukkanlılıkla sorunlarımızın üzerine gitmeliyiz. Biz evimizin önünü temizlemezsek başkaları gelip temizlemek isteyebilir. Artık insanlarımız Avrupa kapılarında haklarını aramaktan çıkmalı. Bu zillet İslâmiyet''in izzetine yakışmıyor. İnsanımıza inandığımız değerlere göre muamele edersek buna niçin ihtiyaç olsun. İslâm dünyası kendi sorunlarını çözmek için kendi mekanizmalarını kurmalıdır. İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)''nın birkaç yıldır çalıştığı ve geçtiğimiz ayın sonunda Astana''da kuruluşu açıklanan İnsan Hakları Komisyonu bu noktada somut ve olumlu bir adımdır. Bununla birlikte özellikle Batı dünyasında kasten tırmandırılan İslamofobik politika ve yayınlara karşı etkili mücadele etmenin yolu da önce kendimizden başlamakla ve etkin temsil ve doğru tebliğ mekanizmaları kurmakla mümkün olabilir. Ne kendi değerlerimizi eksik görüp farklı bir yola sapalım ne de Batının çifte standartlı politikalarını gözden kaçıralım. Ne İslam dünyasındaki işgallere karşı sessiz kalalım ne de bağımsız ama mutsuz ülkeler olalım. Resmin tamamını doğru okuyup isabetli adımlar atmalıyız. "

Uluslararası 6.Gençlik Buluşması açılış programı 11 Temmuz Pazartesi günü Ali Emiri Kültür Merkezi''nde gerçekleştirilecek. Ömer Karaoğlu''nun konser vereceği açılış programında katılımcılar ve program hakkında bilgi verilecek.

Siyasete Müdahale
00:0014/07/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Demokrasilerde siyaset, bürokratların değil, seçilmişlerin işidir. Bürokratın siyasi kanaati ne olursa olsun kendi yetkisi dahilindeki işleri tarafsızlık içinde yürütmek, iktidarın olsun muhalefetin olsun yanında veya karşısında yer almamak durumundadır.

Ülkemizde yalnızca bazı askerler ve yargı mensupları siyasete müdahale eden bürokratlar değil, ama daha çok ve etkili müdahale bu iki guruptan geliyordu. Çok çirkin, ibretlik, ele aleme karşı ayıp işler oldu, lakin görünen o ki, müdahale gittikçe azalıyor, o yolun yol olmadığı, kimseye fayda sağlamadığı, sonunda ülkeye ve halka zarar verdiği anlaşılıyor.

Son seçimlerde yargı cephesinden yine bazı müdahaleler oldu, yemin krizinde de yargı bürokrasisinin etkisi apaçık ortada. Başta askerler ve yargı bürokrasisi olmak üzere siyasete müdahale etmemeleri gereken kurumların ve bunlara mensup şahısların sınırlarını aşmalarını, yetkilerini kötüye kullanmalarını engellemek için anayasanın yeni baştan ele alınması ve yanlışa giden yolları tıkaması gerekiyor.

Demokrasinin eksiklerinin giderilmesi, insan hakları ve bu arada Kürt, Alevi vb. meselelerin çözüm yoluna girmesi için de –tek başına bu yeterli olmamakla beraber- mevcut anayasanın değişmesi gerektiğinde ittifak var.

Şu halde bu anayasa değişmeli, bunun için seçilmişler meclise gelmeli, her şeyden önce ülkenin ve milletin menfaatini düşünerek daha iyi bir anayasa yapmak için işbirliği yapmalıdırlar. Gel gör ki, muhalif bazı partiler kendi yaptıkları yanlışları, millet ve demokrasi aleyhine olan dayatmalarla ve suçu iktidara yükleyerek veya topu ona atarak düzeltme yolunu seçiyor, yıllardır beklenen ve durmadan ertelenen anayasa meselesini yine engelliyorlar.

Bir yandan yemin boykotu, öte yandan istedikleri olmazsa ülkeyi karıştırma ve kan dökme tehdidi çok çirkin, zararlı ve kabul edilemez tavırlardır. Demokrasinin, farklılık içinde bir arada adam gibi yaşama bakımından bir işe yarayıp yaramadığı bu dönemde, başta yeni bir anayasa olmak üzere yıllanmış problemlerin çözülmesi veya çözüm yoluna girmesi halinde anlaşılacaktır; yani demokrasi önemli bir imtihanla karşı karşıyadır. Demokrasi, insan hakları, halkın menfaati diye bağırıp çağıranlar bu önemli vazifede yan çizerlerse hem din gibi sarıldıkları veya öyle göründükleri demokrasi zarar görecek hem de kendi güvenilirlikleri zedelenecektir.

"İlgililer bir de bu bakımlardan meseleye yaklaşıp düşünseler iyi olacak" derim!

Büluğ, Sa"y ve Mehir
00:0015/07/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

…Hanımlarımızla işlediğimiz dersler sırasında öğrenmek istedikleri konularda bazı soruları oluyor, biz de kitaplara ve bilenlere danışarak gücümüz yettiğince cevaplandırmaya çalışıyoruz. Birkaç hanım arkadaşın sorusuna cevap vermekte zorlandık ve size yazmaya karar verdik. Yardımcı olabilirseniz çok memnun oluruz.

1. Buluğa ermiş çocuklarımız tüm dini vecibeleri yerine getirmekle yükümlü müdür? Özellikle kız çocuklarımızdan erken büluğa erenleri başlarını örtmelerini teşvik konusunda anneler çocuklarının henüz olgunlaşmadığını ileri sürerek aceleci davranmak istemiyorlar. Âkıl olmanın şartları nelerdir?

2. Adetli bir kadın Safa ile Merve tepeleri arasında kalan bölüme girebilir mi, say yapabilir mi? Bu bölümler Mescid-i Haram''dan mı sayılır yoksa direk olarak bu bölüme açılan kapılardan girip say yapmakta bir mahzur yok mudur?

3. Mehrini alamayan kadın hakkında “kocasına itaat etmesi gerekmez” şeklinde bir hüküm var mıdır?

En kısa zamanda cevap verebilirseniz çok memnun oluruz. Şimdiden teşekkürler.

Selam ve dua ile... (Ş.B.)

1. Dokuz yaşını kamerî yıl olarak doldurmuş kız çocuğu âdet görmeye başlarsa veya âdet görmez de 15 yaşını doldurursa büluğa (ergenlik çağına) gelmiş olur. Erkek çocuğu da 12 ila 15 yaş içinde ihtilam olursa (uyurken boşalırsa) veya ihtilam olmasa bile onbeş yaşını doldurursa ergen (baliğ) olur. (Büluğ çağı hakkında farklı ictihadlar da vardır)

İnsanın dinin emir ve yasakları ile yükümlü olabilmesi için akıl sağlığı içinde büluğa ermesi şarttır. Doğru yanlış, hayır şer, faydalı zararlı nedir bilmeyen, ayıramayan, yaptığının bilincinde olmayan akıl hastaları da yükümlü değillerdir.

İbadetler imana, sevgiye, şuura dayandığı kadar alışkanlığa da dayanır. Zamanında ibadetlere alışmamış, bunun için eğitilip hazırlanmamış gençler ibadette zorlanabilirler. Gençlik çağına girmiş bir insanı -daha önce eğitmeden- ergenlik çağına girdiği gün namaza, oruca, örtünmeye… çağırmak, bu çağrıya uymadığı zaman zor kullanmak sakıncalar, problemler doğurabilir. Ya ergenlik çağına gelmeden çocuklar yükümlülükler için eğitilmelidir veya bu yapılmamış ise ergenlik çağına girdiklerinde onları isyana, inkara, nefrete itmeyen uygun yöntemlerle yönlendirme yolu seçilmelidir.

2. Hz. Aişe âdet görünce Peygamberimiz (s.a.) ona şöyle dedi: Tavaf dışında –diğerlerinin yaptıklarını- sen de yap, tavafı ise âdet bitince yaparsın.”

Sa''y hacda ve umrede yapılan bir ibadettir; peygamberimiz tavaf dışında kalan bütün hac ve umre parçalarını yapmaya izin verdiğine göre âdetli hanımlar da sa''y yapılan yere (Safa-Merve arasına) girebilirler ve sa''y yapabilirler.

1. Mehrini almayan kadın da genel olarak evlilik hukukuna riayet etmekle yükümlüdür. Yalnızca evlendiği yerleşim yerinden bir başka yere göçme konusunda seçim hakkı vardır, göçmeye rıza göstermeyebilir.

Ayrımcılık, şiddet ve dindarlara baskı
00:0017/07/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hillary Clinton, İslam İşbirliği Teşkilatı''nın (İİT) düzenlediği ''Dini Temelli Hoşgorüsüzlükle Mücadele Toplantısı''nda yaptığı konuşmada:

“BM İnsan Hakları Konseyi''nin dini özgürlükleri koruma, ayrımcılığı ve nefret suçlarını önleme konularını uluslararası seviyede ele almak için kapsamlı bir çerçeve sağladığını ancak aynı zamanda her ülkenin kendi içinde dini farklılıklara saygı geliştirmek için yapacakları var... ABD''de itiraf ederim ki dini inançlarından dolayı hâlâ kendilerini savunmasız ve önemsizleştirilmiş hissedenler var. Neredeyse 300 milyon nüfuslu bir ülkede bir avuç kışkırtmacının fesatça eylemlerinin nasıl hoşgörüsüzlük dalgaları yarattığını da gördük'' demiş... İfade özgürlüğünün evrensel bir hak olduğunu vurgulayan Clinton, bu nedenle dinlerarası eğitim ve iş birliğini destekleme, ayrımcılığa karşı yasaları uygulama, bütün insanlara istedikleri gibi ibadet etme haklarını korumaya odaklı olduklarını anlatmış.

“Benim yüzüm kara ise seninki benden kara” diyerek “karayı aklama” gibi bir derdim de yok, Müslüman olarak kara yanınız da yok. Bundan dolayı en büyük nimet olan İslam ile bizi müşerref kılan Allah''a sonsuz şükürler olsun!

Tarihte ve günümüzde İslam dünyasında da gayr-i müslimlere, farklı inanç sahiplerine karşı, İslam''ın razı olmadığı davranışlarda bulunan kimseler, gruplar, yönetimler olmuştur; nitekim Clinton bugün bile kendi ülkesinde bunun örneklerinin bulunduğunu itiraf ediyor. Ama -bugün de mevcut olmakla beraber- tarihe bakıldığında Batılıların (ABD ve Avusturalya dahil) kendi dininden, ırkından ve mezhebinden olmayanlara yapığı zulümler, soykırımlar, işkenceler insan olan varlıkların tahammül boyutunu fersah fersah aşmıştır.

Peygamberimiz (s.a.) Medine''ye hicret ettiğinde Yahudiler, müşrikler, Ensar ve Muhacirlerden oluşan Müslümanlar arasında bir birlik (vesikaya göre ümmet) oluşturmuş, “herkesin dini kendine aittir” diyerek din özgürlüğü ilkesinin altını çizmiş, farkı nüfus unsurlarının bir birlik, bir devlet, bir ümmet oluşturabileceklerini aleme göstermişti. Daha sonra Hristiyanlarla da çeşitli anlaşmalar yapmış, savaş halinde bile din adamlarına ve mabetlere dokunulmamasını emretmişti.

İslam devletlerinde daima Müslüman olmayan unsurlar bulunmuş, bunlar din özgürlüklerini -o günün dünyasında emsali görülmeyen bir ölçüde- yaşamışlardır.

Bugün dünyada ifade ve din özgürlüğüne karşı olan, şiddet ve nefret telkin eden hareketler varsa kesin olarak bunlar din olarak İslam''dan kaynaklanamaz. Cihad “zulme karşı, Müslümanların yurtlarına ve dinlerine göz dikenlere karşı” yapılır. İnsanları İslam''a sokmak veya Müslümanlar gibi yaşamalarını sağlamak için cihad yapılmaz. Fetihlerden sonra savaş suçu işlemeyenlere dokulmaz, isteyen kendi dininde kalır, ibadetler dahil din özgürlüğünü kemaliyle yaşar, bir vergi ödeyerek topraklarını kullanır ve zenaetlerini icra ederler.

ABD dış ileri bakanı dahil bütün Batılılar “kendi menfaatleri için başka toplulukların haklarına saldırma” suçuna karşı mücadeleyi öne alsınlar, Allah''ın bütün insanlar için yarattığı rızkı adil paylaşmaya razı olsunlar bakın o zaman işler nasıl güzelleşecek!

.
.
.Doğru İz Hoş Seda Ahmed Şişman
00:0021/07/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

1970''li yıllarda, Ali Bulaç ile birlikte bizden bir randevu alıp Bekir Topaloğlu''nun evine geldiler, bize bazı tavsiyelerde bulundular, nasihat ettiler, biz de dinledik. İlk görüşmemiz böyle oldu. Biz daha yaşlı idik, onlar da iyi niyetli ve cesur idiler, hazmettik, biz de düşünce ve planımızı anlattık. Aradan yıllar geçtikçe, olaylar birbirini açıkladıkça aramızda daha yakın, daha sıcak bir ilişki oluştu. Her ikisiyle de birçok hizmetin içinde bulunduk.

Ahmed Şişman (merhum) neler yapmış?

Bunları gazetelerde okudunuz. Hizmet olarak yaptıkları hep güzel, bereketli ve semereli olmuş. Bunların bir kısmı "devam eden sadaka"; yani arkadan gelenlerin devam ettirdikleri, üzerinden yürüdükleri güzel izler.

Ensar Vakfı''ında yıllarca beraber yürüdük. 28 Şubat tsunamisi olmasaydı bugün vakıf Türkiye''ye yayılmış en büyük hizmet aracı olacaktı; ama yine de olacak, bayrak yarışı devam edecek.

Hasta olduğu için Ensar''daki ağır vazifesinden çekilmesini, tecrübe birikimi ile gençlere yardımcı olmasını istemiştik, o da bunu yapmıştı, ama imanı ve heyecanı ona dinlenme imkanı vermiyordu. Son gecenin gündüzünde bile Ankara''ya gitmiş, yeni dönemde hangi hayırlı işlerin yapılabileceği konusunda ilgililerle görüşmeler yapmış ve yorgun olarak evine dönmüştü.

Böyle bir tabiatı vardı; az ile, küçük ile yetinemiyordu. Umre ibadetinde muhterem eşleri ve biz ısrarla "sıcak saatlerde tavaf yapma, sıhhatini tehlikeye atma" dediğimiz halde o buna devam ediyor, serzenişlere ise her zaman ki "aldırmaz görünüşü" ile bir cevap verip geçiştiriyordu.

Yaşasaydı hizmetleri devam edecekti, ama önemli olan -er veya geç gelecek olan- ölümden sonra da hizmetlerin devam etmesi, amel defterinin kapanmamasıdır. İşte bu dünya hayatında kim "güzel bir seda, hayırlı bir iz" bırakıp da giderse onun defteri kapanmıyor. Kendi oğlu dahil genç ekip Ensar hizmetini devam ettirecekler, onun başlattığı veya katıldığı diğer hizmetler de hamiyetli ve gayretli insanlarımız elinde devam edecek. Birçok devlet başkanı veya devletlu ölmeden unutuluyor, ama gönüllerde devletlu olanlar unutulmuyor, unutulmayacak. Diyelim vefasızlar unuttu, melekler unutmayacak, yazıcılar yazmaya devam edecekler.

Küfür söz
00:0022/07/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Amerika''da yaşıyorum.

İnanmayan insanlar konuşurken bazen küfür laflar ediyorlar.

Ben bu insanlarla konuşurken elimden geldiği kadar küfür laf etmemeye gayret ediyorum ama ister istemez bazen küfür laf ediyorum galiba. Konuşmaların da bir akışı, gidişatı var, hayatın bir akışı olduğu gibi. Bu akışa karşı gelmek zor. Daima hakkı konuşunca insanlar kızıyorlar ve beni sevmiyorlar. İnsanlarla konuşurken küfür laf etmemek için o kadar dikkat ediyorum ki, başım ağrıyor. Hayatim zehir oluyor. İnsanlarla konuşamaz hale geldim.

Bu küfür laflar imanın 6 şartı ile alakalı değil. Bu konularda taviz vermiyorum. Bahsettiğim küfür laflar hayatta çoklukla rastladığımız günlük hadiseler ile ilgili ve genellikle harama helal (iyi) demekle alakalı. Bazı haram olan şeylere burada helal (iyi) deniliyor, biz de bu haramlara (haram olduğunu kabul edip) iyi deyip geçiyoruz. Bu şekilde konuşmak küfür müdür? Mesela:

1. İnanmayan biri için, dinini kastetmeden, "iyi" bir insan diyebilir miyiz?

2. Kadınların tek başına seyahat etmesi haram olduğu halde, böyle tatil yapmış bir kadının tatiline iyi diyebilir miyiz?

3. Bilhassa kıyaslamalarda sorun oluyor. Haram bir şeyi helal bir şeyle kıyaslarken, "helal olanı yaparsan iyi olur" demek küfür olur mu; çünkü böyle deyince haram olanı iyi kabul etmiş oluyoruz.

Konuşmanın gidişatına uymak için, inanmadan (dinden çıkmadan), küfür laf etmek caiz midir? Bu konu da ne tavsiye edersiniz?...

Cevap:

Küfür kelimesi günlük dilimizde "sövmek" manasında kullanılıyor. Sorudaki küfür kelimesi ise bir dinî terim olarak "dinden çıkmak, kafir olmak" anlamında.

Bir kimse şuurlu olarak dinden çıkmaya, kafir olmaya karar verirse "buna delalet eden bir sözü söylesin söylemesin" dinden çıkmış olur. Zihin ve kalp olarak imanında sebat ettiği, dinine bağlı olduğu halde meşru bir sebeple "normal durumlarda kişinin dinden çıktığını ifade eden" bir söz söylemekle kafir olunmaz. Böyle bir mazeret olmadığı (zaruret bulunmadığı halde küfrü gerektiren bir söz söyleyen de –imanı sağlam olmak şartıyla- dinden çıkmaz, ama büyük bir günah işlemiş olur.

Soruların kısa cevaplarına gelelim:

1. İnanmayan biri için, dinini kastetmeden, "iyi" bir insan diyebilir miyiz?

- İnanmayan kimselerde de dine ve evrensel değerlere göre iyi olan vasıflar, davranışlar bulunabilir ve bunlara iyi demek gerekir.

2. Kadınların tek başına seyahat etmesi haram olduğu halde, böyle tatil yapmış bir kadının tatiline iyi diyebilir miyiz?

- Kadınlar, yolda ve yolculukta can, mal, namus… güvenliği bulunduğu takdirde gerekli yolculukları, yanlarında mahremleri bulunmadan da yapabilirler. Ancak bir kadının veya kızın tek başına, yabancılar arasında tatil yapması bizim dinimize, kültürümüze ve geleneğimize sığmaz.

3. Bilhassa kıyaslamalarda sorun oluyor. Haram bir şeyi helal bir şeyle kıyaslarken, "helal olanı yaparsan iyi olur" demek küfür olur mu; çünkü böyle deyince haram olanı iyi kabul etmiş oluyoruz.

-Bu sözü, haram olana iyi demeden, böyle bir anlayışa yol açmadan da söylemek mümkündür.

Bir Müslüman, "aksi halde beni sevmiyorlar" diye; yani inanmayanlar tarafından sevilmek için dine ve ahlaka aykırı söz söyleyemez; sevilme arzusu mazeret/zaruret değildir. İnsanlıktan ve medeniyetten nasibi olanlar, inancı farklı olanlara saygı gösterirler.

Türkiye"nin Meseleleri
00:0024/07/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Türkiye''nin yalnızca Kürt meselesi yok; birçok meselesi var. Bunlar arasında dünyayı saran ve sarsan ekonomik krizin etkisi, vesayetlere son veren ve millet iradesinin önünü açan demokratik bir anayasa, ahlaki erozyon güncel olarak önem arzediyor.

Kürt meselesine odaklanmak, onun da çözümünü etkileyecek olan diğer meseleleri gölgede bırakıyor. Belki de bu meselenin çözülmesini istemeyenler, şiddeti kullanarak diğer memleket meselelerinin de çözümünü engelliyorlar.

Ülkemiz bir ekonomik kriz yaşasa her şey alt üst olur. Demokratik bir anayasa yapılamazsa birçok meselenin köklü çözümü de başka baharlara kalır. Dünyanın en iyi düzenini getirseniz ahlak bozuk olursa onun da suyu çıkarılır.

Bu sebeple bir yandan Kürt meselesi ve vesayetçileri kurtarmak için Meclis''i boykot eden CHP ile gerektiği kadar meşgul olurken diğer yandan asıl konular gölgede kalmamalı, her meseleye hak ettiği önem verilmeli ve zaman ayırmalıdır.

Bugün altını çizmek istediğim mesele ekonomik durumumuzdur. Ülkemizde ekonominin bel kemiği sayılacak büyük iş ve ticaret adamları ile bunları içinde toplayan STK''lar var. Yapılan bir toplantıda ekonomik durumumuz ve dışarıdaki krizin bize etkileri üzerinde önemli sözler söylenmiş. Bunlardan ikisini aşağıda sizlerle paylaşıyorum:

Hacı Boydak: "Cari açık çok fazla. Otomotivin yüzde 70''i ithal, yüzde 30''u da yerli. Bu oran yüzde 50 yüzde 50 olsa daha iyi olur. Türkiye olarak borcumuz harcımız fazla değil, güçlü ve itibarlıyız. Sanayiciler olarak Başbakan Yardımcısı Ali Babacan ve ekibine güveniyoruz. Kanımca Türkiye''yi uçuracaklar. Kendilerine yakışacak hamleler ve icraatlar yapacaklar."

(TUSKON) Başkanı Rızanur Meral: "Türkiye, 2008 gibi bir krizle karşı karşıya kalmaz. Bu anlamda bir paniğe ya da korkuya gerek yok. Ülkemiz yapısal ve ekonomik olarak güçlü. Ortaya çıkabilecek bir kriz, Türkiye için belirtildiği gibi öyle ağır geçmeyecektir. Ben tam aksini ifade ediyorum. Harcayın, ama yerli ürünlere, ülkemiz ürünlerine harcayın. Takınılacak tavır oluşabilecek krizlerden kolay çıkılmasına katkı sunacaktır."

Bu alıntılarda herkesin kulak vermesi ve üzerine düşeni yapması gereken unsurlar var: 1. Cari açığın fazla olması bir problem, ama bunu makul düzeylere indirmek için yapılması gerekenlere, ilgili herkesin katılması ve destek vermesi gerekiyor. 2. Halkımız yerli ürünleri alıp kullanmayı ve tüketmeyi öncelemelidir. 3. Sanayicimiz yerli girdiyi arttırmak için çaba göstermelidir. 4. Moral ve beklenti çok önemli olduğu için herkes tavrına ve beyanına dikkat etmeli, bir kaşık suda fırtına koparma tavrını terk etmelidir.

Çoğulculuğun sınırları yok mu?
00:0028/07/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Avrupa İnsan Hakları Komisyonu ''Demokrasi içinde çoğulculuk'' kavramını şöyle tarif ediyor:

"Düşünceleri açıklama özgürlüğü, demokratik bir toplumun temel dayanaklarından birini oluşturur. Hatta düşünceleri açıklama özgürlüğü, sadece olağan karşılanan, zararsız ya da önemsiz görünen bilgiler ya da düşüncelerin açıklanması açısından değil, tam tersine, ayrıca devlete ve toplumun belirli bir bölümüne karşı gelen, onları şoke eden ve rahatsız eden düşünceler açısından da geçerlidir. Nitekim, demokratik toplumun en önemli unsurlarını oluşturan çoğulculuk, hoşgörü ve açıklık düşüncesi bunu gerektirir."

Merhum Mevdûdî de vaktiyle Pakistan için hazırlanan anayasa ilkelerinde "İslam ülkesinde yaşayan farklı inanç sahiplerinin kendi din, mezhep ve inançlarını övebileceklerini, İslam''ı da tenkit edebileceklerini" ifade ediyor.

Öte yandan ilgili belgeler ve metinlerde hak ve hürriyetlerin bazı sebeplerle kısıtlandığını, sınırlandığını, ulu orta kullanılmasına izin verilmediğini ve bunun da demokrasiye, insan haklarına aykırı görülmediğini tespit ediyoruz.

Kısıtlayıcı unsurlardan biri "şiddete yöneltmek, şiddeti telkin etmek, şiddeti meşrulaştırmak"tır. Hiçbir demokrasi (ve bu arada cumhur anlayışına göre İslam) siyasi bir amaca ulaşabilmek için şiddetin (silahın, terörün, iç savaşın...) araç olarak kullanılmasına izin vermez. Buna izin vermeyen sistem elbette şiddetin telkin ve propagandasına da izin vermez.

Bir başka kısıtlayıcı ilke kamu düzeni, bir diğeri de umumi ahlak ve âdâbdır.

Kamu düzenini bozmadan düşüncenin açıklanmasını sağlamak için demokrasilerde, umuma açık alanlarda yapılacak konuşmalarla ilgili tedbirler alınmıştır: İzin alma veya haber verme, alanların belirlenmesi, önceden emniyet tedbirleri alma bunlar arasındadır.

Toplumu şoke edecek bir konuşmayı, çoğulculuk ve düşünceyi açıklama özgürlüğü adına kamuya açık bir alanda, izin almadan, tedbir aldırmadan yapanlar kamu düzenini bozmayı göze almış veya kast etmiş sayılırlar ve bunları engellemek insan haklarına aykırı olmaz.

Halkının büyük çoğunluğu Müslüman olan bir ülkede yerleşmiş ahlak ve âdâb da vardır. Azınlıkta olan bir grup veya birey bu ahlak ve âdâbı benimsememiş olabilir. Ancak düşüncesini muhaliflerin önünde nutuk çekerek açıklamaya kalkışırsa kamu düzenini tehlikeye sokar, yaşamaya, uygulamaya kalkışırsa genel ahlak ve âdâba aykırı hareket etmiş olacağından hakkı kötüye kullanmış sayılır.

Avrupa İnsan Hakları Komisyonu çoğulculuğu ve düşünceyi açıklama özgürlüğünü öyle tarif ediyor ama Avrupa''da yaşayan Müslümanlar minareli cami yapamıyorlar, cami dışından duyulacak şekilde ezan okuyamıyorlar. Daha nice kısıtlamalar var.

Maksadım "yanlışı, haksızı örnek almak" değil, bir yandan çifte standardı hatırlatmak, diğer yandan da hiçbir hakkın ve hürriyetin sınırsız olmadığına işaret etmektir.

Dünya Dönüyor mu?
00:0029/07/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Suud eski baş müftüsü/kadısı olduğu söylenen, fakat şu anda hayatta bulunmayan bir zat var. Abdulaziz bin Baz adındaki bu zat''a atfedilen 1975 yılına ait bir fetva şöyle: "Kim dünyanın yuvarlak olduğunu iddia ederse küfür ve delalete düşmüş olur. Çünkü bu iddia hem Allah''ın, hem Kur''an''ın, hem Peygamber''in reddidir. Bunu iddia eden kişi tövbeye davet edilir. Ederse ne ala! Aksi takdirde kafir ve dinden dönmüş bir kişi olarak öldürülür ve malı da Müslümanlar''ın hazinesine katılır.

Eğer ileri sürdükleri gibi dünya dönüyor olsaydı ülkeler, dağlar, ağaçlar, nehirler, denizler bir kararda kalmazdı. İnsanlar batıdaki ülkelerin doğuya, doğudaki ülkelerin batıya kaydığını görürlerdi. Kıble''nin yeri değişir, insanlar kıbleyi tayin edemezlerdi. Velhasıl bu iddia sayması uzun sürecek birçok nedenden dolayı batıldır…"

Bu fetva gerçekten bu kişiye mi aittir. Bu konuda bir bilginiz varsa benimle paylaşır mısınız?

Cevap:

"islamweb.net" isimli sitede sorunuzun cevabı var. Bu Arapça cevabı sizin için özetleyeyim:

"İbn Bâz ve yine S.Arabistan''ın meşhur alimlerinden İbn Useymîn''e ait olduğu söylenen böyle bir fetva var, ama olan ile yazılan ve yayılan arasında önemli farklar olduğu görülüyor. Bin Bâz hayatta iken kendine izafe edilen bu sözlerden haberdar olmuş ve şu cevabı vermişti: es-Siyase dergisi benim, insanların aya gittiklerini inkar ettiğimi ve ''buna, bir de dünyanın yuvarlak olup döndüğüne kim inanırsa kafir olur'' dediğimi yazmış. Ama bu iddia tamamen yalan, aslı faslı yok. Tam aksine ben, bir makalemde, İbn Kayyim''e de dayanarak dünyanın yuvarlak olduğunu ispat ve ifade ettim. Ama döndüğünü kabul etmedim. Fakat ''dünyanın döndüğüne inananlar kafir olur'' da demedim. Tekfir fetvam güneş ile ilgili idi: ''Güneşin sabit olduğunu, yörüngesinde hareket etmediğini iddia edenlerin kafir olacaklarını; çünkü bunun apaçık ayetlere ve hadislere aykırı olduğunu'' söyledim.

Bin Baz''ın fetvası böyle olduğu gibi İbn Useymîn de, dünyanın döndüğünü inkar etmekle beraber, dönüyor diyenleri tekfir etmemiştir (onlara kafir dememiştir). Bu iki alimin dünyanın döndüğünü kabul etmemeleri, bu konuda ayet ve hadis bulunmamasına ve dönüyor diyenlerin iddialarının da bir nazariyeden (kuram) ibaret olduğunu sanmalarına dayanıyor ve elbette hata etmiş bulunuyorlar; çünkü dünyanın kendi etrafında ve güneşin etrafında döndüğü kesin bir bilgi haline gelmiştir.. Ancak bir kimsenin alim olmasının şartı hiç yanılmamak, hata etmemek, yanlış söylememek değildir. Hz. Peygamber (s.a.)''den başka her alim, ictihadında hata da, isabet de edebilir."

Hz. Peygamber dini tebliğ ettiği için onun hata etmesini ve bu hatanın ümmete din olarak intikalini Allah engellemiş, Peygamberi''ni bu manada korumuştur.

Bu olaydan çıkarılacak ders şu olmalıdır: Din alimleri, kendi uzmanlık alanlarının dışında bir şey söylemek durumunda kaldıklarında ya ehline (bunu bilenlere) sormalı veya ilgili kaynaklara başvurarak yardım almalıdırlar.

Bugünden sonra oruçluyuz
00:0031/07/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Müminler dinin kırmızı çizgilerine dikkat ederek, bunları çiğnememeye çalışarak her daim bir manada oruçlu sayılırlar. Ramazan orucu, yasaklanmış, haram kılınmış fiil, zevk ve davranışlardan uzak durmayı değil, sair zamanlarda helal olan ve insanların en fazla zevk aldıkları yeme, içme ve cinsi hayattan Allah rızası için, imsak vaktinden iftar vaktine kadar uzak durmayı ihtiva ediyor. Allah rızası için aslında helal olan şeylerden uzak durabilen bir mümin, yine O''nun rızası için, yasakladıklarından elbette daha kolay uzak duracaktır; ancak bu kolaylığı elde etmenin iki şartı var: 1. Sağlam, hayata hakim olan bir iman, 2. İman ile davranış arasındaki âhengi, tutarlılığı sağlayan bir eğitim. Orucun birçok hikmeti yanında önemli bir hikmeti de işte bu eğitimdir. Ramazan boyunca helallerden bile uzak durmayı başaran bir mümin, Ramazan bitince helal nimetlere şükrederek bunlardan istifade edecek, haramlardan ise nefret edecek, imanı ve aldığı irade eğitimi ile harama yaklaşmayacaktır.

Orucun nasıl bir irade eğitimi verdiğine ve mümin ile Rabbi arasında meşakkatleri hiçe saydıracak nasıl bir kulluk, hatta vuslat şuuru yaşattığına dair iki örnek sunmak istiyorum.

Doğu''dan gelmiş bir vatandaş geçen hafta bahçe işinde çalışıyor, hava çok sıcak, devamlı soğuk su taşıyorum. Bir ara şöyle konuşuyoruz:

-Şimdi bu suyu içiyorum ama birkaç gün sonra içemeyeceğim, Allah yardımcımız olsun, inşallah sabrını verecek!

-Dayanamazsan daha sonra tutmak üzere ertelersin veya fidye verirsin?

-Bayılmadıkça tutacağım, herkes oruç tutarken ben yiyemem, bunu hiç yapmadım!

-Sende bu iman ve azim oldukça orucunu inşallah arızasız tutarsın!

Suriye''den bir müsafirimiz var, havaların sıcak geçtiğini, son 11 yılın rekorunun kırıldığını filan konuşurken konu yaklaşan Ramazan''a geliyor. Bir yakını, biraz da latife olarak “Biz burada müsafiriz, orucu şimdi tutmasak da kışın kaza etsek” diyor. Bu sözleri ciddiye alan muhatap heyecanlı bir tavırla “Sıcaklık yetmiş derece olsa orucu yine tutacağım” cevabını veriyor.

(Bu arada halkın toplantı yapmalarına mani olmak için Suriye yöneticilerinin, “sıcakları bahane ederek” teravih namazını yasaklamak istediklerinden de söz ediyorlar.)

Ülkemizde her şeye rağmen Ramazan''a ilgi güzeldir, sair zamanlarda kusurları olan kulların bile çoğu bu mübarek aydan nasip almak için gayret ederler, oruçlarını ihmal etmezler, ülkeyi saran sahur, iftar ve teravih neşesine katılırlar. Yahya Kemal bu neşeden mahrum kalmanın acısını “Tenha sokakta kaldım oruçsuz ve neş''esiz” mısraı ile ifade ettikten sonra “Mâdem ki böyle duygularım kaldı çok şükür” diyerek teselli bulmaya çalışıyor.

Allah milletimizi oruçsuz ve neş''esiz kalmaktan korusun!

Ahıskalılar vatanlarına dönüyor
00:004/08/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ahıskalılara yapılanlar tam bir insanlık suçu ve ana tarafım da 93''ten sonra Türkiye''ye göçen Ahıskalı bir aile olduğu için bu insanlara hep sıcak bir ilgi duymuşumdur. Basından aşağıdaki haberi okuyunca yıllardır hasreti çekilen “yazımın başlığını” sürur içinde yazdım. Haber şöyle:

“Gürcistan, 1944 yılında Sovyet lideri Jozef Stalin tarafından SSCB''nin çeşitli bölgelerine sürülen Ahıska Türklerine ''vatana geri dönüş statüsü'' (repatriation statute) vermeye başladı. Tiflis yönetiminin bu statüyü verdiği Ahıskalılar, belirli bir süre içinde ülkeye dönebilecekler. Basındaki haberlere göre, Gürcistan hükümetinin konuyla ilgili görevlendirdiği komisyon, yaklaşık 30 bin kişiye ait 8000 civarındaki başvuruyu inceliyor. Gürcistan Mülteciler ve İskan Bakanlığı yetkilileri, şimdiye kadar 75 kişiye geri dönüş statüsü verildiğini belirterek, uygulamayla ilgili ayrıntılı bilginin daha sonra açıklanacağını söyledi.”

Kısa bir tarihî hatırlatma yapalım:

Ahıska Türkleri ismi Türkiye''de daha çok 1989''da Özbekistan''da çıkan olaylar nedeniyle duyuldu. O günlerde Ahıskalılardan Mesket Türkleri olarak sözedildi. Şimdi Gürcistan sınırları içinde olan Ahıska, 1828''de Osmanlı ve Rusya arasında imzalanan bir antlaşmayla Ruslarda kalıyor. Kırım Savaşı''nda Ahıskalılar Osmanlı''nın yanında yer alıyorlar. 93 Harbi''nde Ahıska''dan Anadolu''ya göçler başlıyor. Birinci Cihan Harbi sona erince Ahıskalılar Kars Milli Şurası''na dahil oluyorlar. 1921''de Ankara Hükümeti ile Gürcistan arasında yapılan bir anlaşma ile Batum''un yanısıra Ahıska Gürcülere bırakılıyor. Güney Kafkasya''da Sovyet yönetimi hakim olunca Ahıska ile Türkiye''nin ilişkisi tümüyle kesiliyor.

İkinci Cihan Harbi''nde Stalin Ahıska''nın eli silah tutan gençlerini Almanlara karşı savaşa sürerken geride kalan analarını babalarını, eşlerini ve çocuklarını 1944 yılında, bir gece yarısı hayvan taşınan yük vagonlarına doldurarak kanlı bir yolculuğa çıkardı. “Kısa sürede geri döneceksiniz, yanınıza hiçbir şey almayın” denilen 70-80 bin civarındaki Ahıskalı kara kışta ölüm trenine dönen bir yolculuğa çıkarıldılar. Hastalıktan, açlıktan, havasızlıktan çoğu çocuk ve yaşlı olmak üzere 14 bin ile 20 bin arasında Ahıskalı vagonlarda can verdi. Ölüler Sovyet askerleri tarafından karlı arazilere, boş çukurlara atılarak kurda kuşa yem edildi. Ruslar, “Sovyet Hükümeti''nin Türkiye ile savaşma ihtimali var. Siz bu savaşta Türkiye''den yana tavır korsunuz. Bu nedenle sizi geçici olarak sürgün ediyoruz” şeklinde bir gerekçe öne sürerler. Ahıskalılar Kazakistan, Kırgızıstan, Özbekistan''a dağıtıldılar. Stalin''in savaşa gönderdiği 40 bine yakın Ahıskalı''dan geride kalan 15 bin kadarı yurtlarına kahramanlık madalyalarıyla döndüklerinde boş ve harap olmuş evlerle karşılaştılar. Sosyalist Sovyet lideri Stalin''in vefasızlığı karşısında şaşkına dönen Ahıskalılar madalyalarını parçalayarak, ailelerini bulabilmek için aylarca, yıllarca oradan oraya koşturdular. Stalin''in sudan gerekçelerle toplu sürgüne maruz bıraktığı müslüman halklar daha sonra yurtlarına dönebildikleri halde sadece Ahıskalılar bu haklarından mahrum edilmişlerdi.

1989 yılında Azerbaycan''a gitmiş Kuba şehrinin mescidinde yerliler ve Ahıska muhacirleri ile bir Cuma namazı kılmıştık. Duygularımı bir şiirle ifade etmiş ve bir kıtasında “Meskitler” ifadesini kullanmıştım. Beni uyardılar, “Ruslar bize aslımızı unutturmak için böyle diyorlar, biz bu ismi kullanmıyoruz” dediler, ben de derhal o dörtlüğü değiştirmiştim:

Bir Kuba da burda Azerbaycan''da

Bir yanda zümrüt dağ Hazar bir yanda

Cuma mescidine girdiğim anda

Kulağıma doldu Allahu ekber

Çoğu ellisini geçmiş kıpçaklar

Ahıska''dan gelmiş sakalı aklar

El açmış Allah''a eski topraklar

Yeniden can buldu Allahu ekber

Okundu salavât kılındı namaz

Bu manzaraya bir gönül dayanmaz

Olana görmeden kimse inanmaz

Gözümde yaş oldu Allahu ekber

Kimi İstanbul''a selam söyle der

Kimisi halimiz işte böyle der

Hepsi bir ağızdan coşup da söyler:

Mevla mutlu kıldı Allahu ekber

Ahıskalı bana “bacımoğlu” der

Arıyoruz burda sığınacak yer

Bizim kaderimiz hicretmiş meğer

Yine nevbet çaldı Allahu ekber

Aynıyız imanda dilde ve kanda

Niçin olamadık tek bir vatanda

Ayrılığın vakti gelip çatanda

Gönül orda kaldı Allahu ekber

. Ramazan Dışında İslam
00:005/08/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İçinde yaşadığımız çağda/dünyada her şey ticaret (maddi menfaat, dünya işleri) aracı. Bu yüzden olmalı ki, Ramazan gelir gelmez medyada bir yarış başlıyor. Transfer için hocaların peşine düşülüyor, sayfalar ve saatler ayrılıyor, yazılarda ve konuşmalarda da Ramazan ve oruç en geniş yeri alıyor. Bir ay böyle geçiyor, arkadan gelen on bir ayda, özellikle medyada, ama bu arada halkın da hayatında İslam''a yönelik gerekli (olmazsa olmaz) ilgi ve heyecan zayıflıyor, hatta birçok insanın hayatında yok oluyor.

Ramazan bir fırsat ayı, içinde "bin aydan hayırlı" Kadir Gecesi var, oruç değerli bir ibadet… Bütün bunlar doğru, ama İslam''a ilgiyi Ramazan ayına, ibadeti de oruca inhisar ettirmek yanlış. İslam''da imandan sonra en önemli ibadet namazdır. Beş vakit namaz, cemaatle namaz ve özellikle Cuma namazı hakkında, Kur''an''da ve hadislerde yer alan teşvikler Ramazan''ı gölgede bırakacak ölçüdedir. Gayretli ve himmetli bir grubun başlattığı ve yürütmeye çalıştığı "namazla diriliş seferberliği"ne medyanın aynı ilgiyi göstermemesi, bu faaliyetin ticarete elverişli olmamasından kaynaklanıyor olmalı.

Ramazan''da teravih var, bu namaz hakkında teşvikler var, ama Müslümanın her gününde bu değerde veya daha değerli sünnet (nafile) namazlar var: Peygamberimiz (s.a.) devamlı kıldığı 12 rekatlık müekked sünnet, Kur''an''da teşvik edilen teheccüd namazı (yalnız bu ikisi teravih namazının rekat sayısına ulaşır), duhâ, işrak, tahiyyetu''l-mescid… namazları var.

Ramazan''da fitre, Kurban Bayramı''nda bir iki günlük et yardımı var; ama İslam''da bir zekat ibadeti var ki, bu hakkıyla yerine getirildiğinde, yalnız bir ay veya yılda iki gün değil, bütün günlerinde "temel ihtiyaçlarını temin edemeyen" bir tek insan kalmaz. Bir insan ihtiyaç içinde kıvranırken elinde onun ihtiyacını karşılayacak kadar fazlası olan sorumludur. "Komşusu aç iken tok yatan bizden değildir" hadisi yanında daha bir çok ayet ve hadis bunu açıkça ifade ediyor.

Ramazan''da oruç var, ama oruç Ramazan''a mahsus değil, yıl boyu oruç ibadeti devam edebilir.

Kur''ân''ın Ramazan ayında gelmiş olması ve her Ramazan gecesi Cebrail''in Hz. Peygamber''e (s.a.v.) gelerek Kur''ân''ı müzakere etmeleri, karşılıklı birbirlerine okumaları güzel bir geleneğin (mukabelenin) de kaynağı olmuştur. Ama unutmayalım ki, Kur''an-ı Kerim''i Peygamberimiz (s.a.) ve ashâb her gün okuyorlar, mana ve hükmünü müzakere ediyorlar, hayatlarına onunla yön veriyorlardı. Onların hayatında Kur''an''ın yeri "yalnız yılda bir ay" değildi.

Güzel ahlak, erdemli davranışlar, nefse hakimiyet ve Allah rızasını her şeyin önünde ve üstünde tutmak Müslümanın zineti, özelliği, hayatının amacı olmalıdır. Böyle bir ahlak eğitiminde mesela beş vakit namaz, oruçtan daha önemli ve etkilidir. Ramazan''dan çıkınca, namazdan selam verince nefsin ve şeytanın etki alanına girersek, imanımız ve ibadetlerimiz sayesinde şeytanın bizden ümidini kesmesini sağlayacak bir iman ve ruh gücüne sahip olamazsak "bir aylık Ramazan kulluğu" bir manada boşa gitmiş sayılır.

Hasılı Ramazan Müslümanlığı yetmez, bütün zamanlarımızda Müslüman olmaya ihtiyacımız var!

Tebessümü esirgemek
00:0019/08/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam ahkâm, ahlak ve âdâbına aykırı davranışlar sergilenirken bunları yapanlara karşı Müslüman tavrı nasıl olmalıdır?

Bu soruya şu cevabı vermiştim:

"… dine, ahlaka ve âdâba aykırı davranışı çekinmeden, gözünün içine baka baka, meydan okurcasına sergileyen insanlara cesaret verecek, davranışlarını meşrulaştıracak tavırlardan sakınır. Onlar kötü halleri içinde iken en azından tebessümünü esirger."

Bir dost yazar, bu teklifime şöyle itiraz ediyor:

"Peki acaba bu tutum, söz konusu seküler insanları nasıl etkiler? Onları dine yakınlaştırır mı, yoksa dinden daha da mı uzaklaştırır? Küfelik vaziyette evine dönen bir adam, örneğin, kendisine "zıkkım iç emi" imasında bulunan bir çift çatık kaştan mı, yoksa sırtını sıvazlayıp "bir derdin mi var kardeşim" diyen bir kalenderlikten mi daha müspet etkilenir?"

Bana göre "insanlara cesaret verecek, davranışlarını meşrulaştıracak tavırlar" ile onları ıslah edecek, İslam''ı ve Müslümanları sevdirecek tavırları birbirinden ayırmak gerekir. Ben birincisinde tebessümü esirgeyin diyorum, ikincisine gelince bırakın tebessümü kucaklamaya bile varım.

Defalarca şunu anlatmışımdır:

Konya ulemasından merhum hocamız Hacıveyiszade Mustafa Efendi Aziziye Camii imamı idi. Yolunun üstünde bir dükkanın önünde onu bekleyen, ayakta duramayacak kadar sarhoş birisi var; Hocanın selamına ve duasına talip. Hocamız onu her gördüğünde selam veriyor, bazen yüzünü okşuyor ve "geçecek yavrum, inşallah geçecek" diyor. Gerçekten bir süre sonra bu ibtila geçiyor, mübtela şahıs içkiyi bırakıyor ve cemaate katılıyor.

Hocamızın bu davranışından o sarhoşun "Hoca benim yaptığımı hoş görüyor, buna devam edebilirim" manasını çıkarması mümkün değil; çünkü hoca "geçecek inşallah" diyor, ama ondan şefkatini de esirgemiyor.

Peygamberimiz (s.a.) hayatta iken bir sarhoşa ceza uygulanmıştı. Bu esnada bir sahâbî sarhoşa lanet okudu, "rezil adam" diye hakaret etti. Peygamberimiz buna razı olmadı ve "ona lanet okumayın, o Allah''ı ve Resulünü seviyor, şeytana yardımcı olmayın" buyurdu.

Şeytana yardımcı olarak insanları islam''dan uzaklaştırmak da sakıncalı, hoş olmayanı, haram ve günah olanı meşrulaştırmak ve önemsizleştirmek de sakıncalıdır; Müslüman tavır ve davranışında biri değil, ikisi de göz önüne alınmalıdır.

"Bizimkiler günahkarları görüp de sapıtmasın" diye bir baskı ve izolasyon ortamı kurmaktansa, o "bizimkiler"in her birine bireysel bir şuur kazandırmaya çalışmak" teklifine itirazım yok. Ama ben "baskı ve izolasyon" teklif etmiyorum, bu "şuuru kazandırma"nın yollarından biri olarak iyi ile kötü, meşru ile gayr-i meşru, uygun ile aykırı olanı birbirinden ayırmanın şart olduğunu söylüyorum. Aksi halde yine şeytana yardımcı oluruz.

Sözün özü:

Benim derdim yetişen neslin hayatında İslam''ı korumak, kötü örneklerin yükselen değer haline gelmesini engellemektir.

Kınamaya hakkın yoktur!
00:0021/08/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Nagehan Alçı diyor ki: "Ancak onun Müslüman görmediklerini aykırı olarak etiketlendirip yaşam tarzlarına müdahale etme isteğini sonuna kadar kınıyorum."

Bu kınamaya önce demokrasi ve insan hakları yönünden bakalım.

Anayasa''nın 24. maddesinde bir paragraf şöyledir:

"Kimse, ibadete, dinî âyin ve törenlere katılmaya, dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; dinî inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz."

Ben bir Müslümanım, dini inanç ve kanaatimi açıklıyorum, laik-demokrat-çoğulcu bir şahıs beni veya inancımı kınarsa çelişkiye düşmüş, bindiği dalı kesmiş olur.

Yazarın cümlesini bir de islamî yönden değerlendirelim:

Ben bir Müslüman olarak bağlayıcı kaynaklara bakarım; burada dinim neyi emrediyorsa onu –gücüm yettiği kadar- yerine getirmeye çalışırım. Durum böyle olunca sayın yazar beni değil, dinimi kınamış oluyor; çünkü İslam''a göre:

1. Peygamberimiz (s.a.) İslam''ı tebliğ ettikten sonra insanlar ikiye ayrılmış oluyorlar: iman edenler ve etmeyenler. İman edenlere mümin, etmeyenlere kafir deniyor ve ilke olarak müminler kafirlerden üstün oluyorlar. Ayrıca kafirlik kesin olarak İslam''a (Müslümanlığa) aykırıdır. Müminler kafirleri -zorlamadan, ikna etmeye çalışarak- İslam''a davet ederler (etmeleri gerekir). Bir insanın erdemli, insanlara faydalı olması güzel olmakla beraber bunlar, hak dine iman etmeme kusurunu telafi etmez, onun yerini tutmaz.

2. İman edenler de ikiye ayrılıyorlar: İnandığı gibi yaşayanlara "salih mümin", günah işleyenlere de "fasık mümin" deniyor. Fasık olmak kesin olarak Müslümanlığa aykırı oluyor. Ama buradaki aykırılık mümini dinden çıkarmıyor, kafir yapmıyor; kusurlu, günahkar yapıyor. Allah katında salih mümin, fasık müminden daha değerli oluyor. Bir islâmî toplumda, zahir hali salih olan bir mümin, açıkça, bilinecek şekilde günah işleyen, dinin yasaklarını çiğneyen, buyruklarını yerine getirmeyen müminden daha üstün, değerli ve itibarlı oluyor. Bir benzetme yapmak gerekirse "fasık mümin" laik sistemlerdeki sabıkalı şahıslar gibi oluyor ve bazı haklardan yararlanamıyor. Ayrıca İslam''a aykırı davranışlarını kamuya açık alanlarda yaparsa -İslamî olan, laik olmayan toplumlarda- müminlerin buna bir şekilde (en iyi sonuç alacak, insanları dinden uzaklaştırmadan ıslah edecek şekilde) müdahale etmeleri gerekiyor. Buna "emir bi''l-maruf nehiy ani''l-münker" deniyor.

Sayın yazar,

Eğer laik demokrat isen beni ve müdahale etme isteğimi kınayamazsın, mümin ve Müslüman isen yine kınayamazsın; böyle bir hakkın yok. Yalnızca bana katılmadığını, yolumu, inancımı ve görüşümü benimsemediğini söyleyebilirsin. Söylersin ama ya birilerine göre beni de hoş görürsün ya da benim teklifime göre birbirimize tahammül ederiz.

Ben ne İslami toplumda ne de laik toplumlarda farklı olanları ayırmaktan, gettolaştırtmaktan söz etmiyorum; İslam''ın böyle bir talebi yok; benim meselem laik-çoğulcu sistemlerde yaşayan Müslümanların zaman içinde ötekine benzemeleri, farklılığın vazgeçilmez çizgilerini kaybetmeleri tehlikesine dikkat çekmek ve bu konuda hassas olan müminlerin tedbir almalarını hatırlatmaktır.

Yoksul varsa fazlası olan verecek
00:0025/08/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam insanların mal ve servet bakımından eşit olmalarını hedeflemiyor; mutlaka servet farkları olacak, zenginler ve zengin olmayanlar bulunacaktır. Özel sektörün elinde, mal ve hizmet üretimi için, başka milletlerin servet yoluyla Müslümanlara hükmetmelerini engellemek için, zorunlu kamu giderline katkı yapmak, zorunlu olmayan hayırlı ve sevaplı harcamalarda bulunmak… için yeterli sermaye (servet) bulunacaktır. Ancak bütün bunların meşru ve helal olabilmesi için bir temel şart da "toplum içinde temel ihtiyaçlarını karşılayamamış, bu yüzden normal bir hayat sürdüremeyen, ihtiyaç içinde kıvranan, ıztırap çeken, mahrumiyet yaşayan bir tek şahsın bulunmamasıdır. Eğer böyle biri varsa ve -hemen yanından, yakınından başlayarak uzaklara doğru- başkalarında da ihtiyacından fazlası varsa bu fazladan, muhtaç olanın ihtiyacını karşılamak farz-ı kifayedir. Birileri bunu karşılamadığı sürece bütün elinde fazlası olanlar sorumludurlar, başkasına ait malı gasbetmiş, ellerinde tutmuş olurlar.

Efendim Allah zekatı farz kılmış, sermayemizin, servetimizin kırkta birini yoksullara veriyoruz, verdiğimiz zekat ihtiyacı karşılasın karşılamasın bunun ötesinde bir yükümlülüğümüz yoktur" denemez; birçok ayet ve hadis, zekat yetmediğinde muhtaçların ihtiyaçlarını karşılayacak kadar bir miktar malın daha –elinde fazlası olanlardan- alınacağına, bunun ihtiyari –isteğe bağlı- olmadığına delalet etmektedir. İslam devletinde zekat dışında vergi almanın caiz olup olmadığı tartışılırken "yoksulların ihtiyaçlarını kırkta birlik zekat karşılayamazsa devlet bu ihtiyacı karşılayacak kadar vergiyi cebren alır" denmiştir.

Ortada iki aşırı bir de gerekli ve mutedil uygulama yolu var:

Aşırı olanların biri, serveti eşit dağıtıp herkesi eşit derecede zengin veya yoksul yapmaktır. İkincisi ise sorumluluk sahibi müminlerin, kendileri ve toplum için gerekli olan servet ve sermayelerini, kendileri de yoksulluk seviyesine gelinceye kadar yoksullara dağıtmalarıdır. Birincisi denendi, iyi sonuç alınamadı. İkincisi de bir süre bir kısım yoksulun ihtiyacını giderse de uzun vadede yoksulların sayısını arttırmaktan başka bir işe yaramayacaktır. Makul ve işe yarar olan uygulama, yoksullukla mücadelede devlet ile sivil toplumun işbirliği yapmaları, yardımı olabildiğince geniş tabana yaymaları ve gerekli dengeyi bozmadan toplum içinde bir tek muhtacın kalmamasını sağlamalarıdır.

Ülkemizde yoksullukla mücadele, olması gereken şekil ve ölçüde yapılmadığından açlar, açıklar, tedavisiz, tahsilsiz, bekar kalanlar, geçinmek için işverenin kölesi olmak mecburiyetine düşenler, manevi ve ahlaki değerlerinden ferağat edenler… var. Bunlar var iken bir de zenginlerimiz var. Zenginlerimizin dinî hassasiyeti olanların -öyle görünenlerin- bir kısmı, zekat dışında da yardım yaparak, yardım örgütleri oluşturarak, bunlara katkıda bulunarak yoksulluğa çare bulmaya çalışmak şöyle dursun zekatlarını bile hakkıyla ödemiyorlar. Hesabı da eksik yaparak kırkta bir zekat verdikten sonra eskiden padişahların sahip olamadıkları lüks ve refah içinde yaşıyor, üstelik bu lüks ve refahı da "aslî/temel ihtiyaç" sayarak zekat matrahından düşüyorlar.

Şu ülkede –hatta dünyada- gerçek manada temel ihtiyaçlarını karşılayamayan yoksullar var olduğu sürece hem ihtiyaç fazlası servetten hem de bilhassa lüks hayattan ve masraflı nafile ibadetlerden (nafile hac ve umre gibi) sorumlu olacağız. Kurtulmak için hiç olmazsa lüks harcamaların "kefareti olsun diye" yoksullara, zekat dışında ödemeler yapalım.

İnsanlık dramı
00:0026/08/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Aşağıdaki yazı oğluma aittir. Dostlar, Başbakanımız Sn. Erdoğan ile birlikte, Yeryüzü Doktorları''nı temsilen Cuma günü Somali''nin başkenti Mogadişu''yu ziyaret ettik. Haftalardır izlediğimiz, haftalardır yardım çağrıları yaptığımız, haftalardır içimizi acıtan insan hikayelerine ağladığımız Doğu Afrika felaketine tanık olduk. Bedeni ve ruhu yaralı insanlara, yeryüzünün unutulmuş ülkesine, bir hayalet şehre dokunduk. Bir dakika sonrası için bile hayal kuramayan insanların varlığına, hayatına, dramına birkaç saat için de olsa şahid olduk.

Şahid olmak sorumlu olmaktır. Ben şahid oldum, şimdi daha çok sorumluyum. Sizi de anlatacaklarıma şahid kılıyorum, artık siz de sorumlusunuz. Şahid ol Yarab!

Ben, Somali''de, yitirilmiş umutların, kayıp giden hayatların, göz pınarlarını kurutan yığınla acının tanığı oldum. Zaman tünelinde belki 100 yıl geriye gittim; “biz buradayız, bu haldeyiz; siz neredesiniz, insanlık nerede” diyen bakışların tanığı oldum.

Yeryüzünde... Afrikada... Somali''de... Mogadişu''da... Bir anne ve kucağında can çekişen yavrusunun tanığı oldum. Bir varmış, bir yokmuş misali aniden yok oldu yavrucak. Zaman dondu adeta. İnsanlığımdan soyundum. Acziyetimi büründüm. Anın vacibi utanç da olsa az gelirdi, utandım.

Düşündükçe ürperdim: Hesapların görüldüğü günde, cansız bedenleri çöplüklere atılan Somalili çocuklara "hangi suçlarından öldükleri" sorulduğunda... Biz ne diyeceğiz? Biz, Somali''de, Kenya''da, Etiyopya''da boncuk gözlü çocukların bir yıldız gibi bu hayattan kayıp gitmesini seyrettik insanlık olarak. Koca bir dünya idik, BM idik, süper devletler idik, petrol kralları idik. Ama köpek mamalarına verdiğimiz paranın yarısını bile ayıramadık, o masumlar açlıktan sürünerek ölmesin diye… Bizi affet ey Somalili, Kenyalı, Etiyopyalı, Sudanlı çocuk! Bizi affet!

Somali, çağın siyah aynasıdır. Eğer topyekun insanlık, o aynaya bakmaya cesaret ederse, unuttuğu bu coğrafyada başkalarının doymak bilmez iştahları yüzünden aç ölen insanların acısını pervasızca seyreden kendi çirkin yüzünü görecektir. Aç ve muhtaç bırakıp, kavga ve çatışmalarından nemalandığı, katillerinin elinden lütfen gelecek üç lokma ekmeğe mahkum kıldığı masumların; merhamet ve vicdanını kızgın çöllerde bırakıp sahra yolcularına tecavüzü zevk edinen vahşilerce kirletilince “canımı da al Yarab!” diye semalara avaz eden çaresiz annelerin âhı birgün yeryüzünü tutacaktır.

Yeryüzünde fukaralığın ve mahrumiyetin mekanı olmuş nice yerler gördüm: Kahirenin mezar evleri, Yemen''de San''a''nın yoksul varoşları, Johannesburg''un kaderine terk edilmiş Soweto''sunda teneke evlerde yaşanan acı hayatlar, Keşmir dağlarındaki özgürlük savaşçılarının kampları, Nijer çöllerinde tek gıdası darı olan çocukların uyuduğu sazdan barakalar, sefaletin kol gezdiği Filistin mülteci kampları, Rio''nun isyankar gettoları, Kenya sahrasında medeniyetle tanışmamış Masai köyleri… Hiçbiri ama hiçbiri önceki gün Mogadişu''da, mülteci kamplarında tanığı olduğum tarifsiz sefaletle kıyas edilemezdi. Burada can çekişen sadece o masum insanlar değil, topyekun insanlığın kendisiydi. Gördüğüm ve görmediğim yeryüzü coğrafyasının hiçbir yerinde milyonlar açlıktan ağlayarak ölmezdi. Somali''de ölüm, açlıkla silah arasında kurulmuş karanlık bir tuzaktı. Hangi tarafa kaçsan sonuç aynıydı: Ölmek ya da ölmek…

Onbinlerce insan; bebek, çocuk, genç, yaşlı, kadın, erkek… Etrafı dikenli tellerle çevrili, çöpün, lağımın, hastalığın, perişanlığın kol gezdiği kamplara toplanmış… Aylarca yıkanmadan, günlerce yemeden, yıllarca gülemeden yaşıyor. Yaşamak denirse… Herbirine bir insanın zor sığacağı, sopalara paçavraların sarıldığı barınaklarda birer ikişer aile… Gıda, su, hijyen, ilaç, aşı, şefkat, ilgi… Temel insan ihtiyaçlarının hepsinden mahrum halde ölümün nefesini duyuyorlar enselerinde. Bütün bir dünya bir hayaleti izler gibi nefesini tutmuş, bir film sahnesini seyrediyor adeta. Uzaktan, steril bir şekilde… Ve biz giriyoruz onların bu yeknesak dünyasına. Tenlerine, bedenlerine, ellerine, yüzlerine dokunuyoruz. Yoksulluklarını, çaresizliklerini kısa süreliğine de olsa sarıp sarmalıyoruz. Sevgiyle, şefkatle, çekinmeden kucaklıyoruz bebeklerini, ihtiyarlarını… Bir saman alevi gibi, bir köpüğün sönmesi gibi, o masum yüzler bir an aydınlanıp sonra yine aynı karanlığın içine yuvarlanıyor. Tarifsiz acılar ülkesinin güzel insanları…

Şimdi kıyam zamanıdır dostlar; açıkta ve gizlide, gecede ve gündüzde kıyama durup, Arzın ve Semanın Sahibi''ne açalım ellerimizi ve yakaralım: “Cennet kokulu çocuklar ölmesin, anneler kan ağlamasın; yeryüzünde, Somali''de, Afrika''da…”

Bilal''lerin, Necaşi''lerin ülkesi yangın yeri. Sessiz çığlıkları dinsin, bütün bir beşeriyet o masumların âhıyla hâk ile yeksân olmasın diye bu yangına su dökme zamanıdır dostlar. Gelin hep birlikte şu mübarek iklimde, sevdiklerini geride bırakıp Somali''ye, Kenya''ya, Etiyopya''ya koşan tüm şefkat elçilerinin, yardım kurumlarının, Yeryüzü Doktorları''nın kutlu çabasına destek verelim. Rabbimiz''in Beled suresindeki emrine uyalım ve varlığımızı yoksulluğun kurbanlarına harcayalım: "Yahut şiddetli bir açlık gününde kendisiyle yakınlığı olan bir yetimi, yahut yerde sürünen bir yoksulu doyurmaktır".

Vareden''in Maun suresindeki kınamasından emin olmak için, inancımızın ve ibadetimizin hakkını vermek için, Rabbin rızasına ermek için davranmak zamanıdır dostlar: “Hiç bütün bir ahlakî değerler sistemini yalanlayan [birini] tasavvur edebilir misin? İşte böyle biridir, yetimi itip kakan, yoksulu doyurma arzusu/gayreti duymayan. Yazıklar olsun şu namaz kılıp duranlara, onlar ki kalpleri namazlarına yabancıdır, onlar ki niyetleri yalnızca görülüp takdir edilmektir, ve üstelik onlar, [insanlara] en ufak bir yardımı bile reddederler!”

Dilerim Rabbimden: Merhamet ete-kemiğe bürünsün, iyilik tüm yeryüzünü kuşatsın.

Prof. Dr. M.İhsan Karaman

Yeryüzü Doktorları Türkiye

Yönetim Kurulu Başkanı

İnsan öldürmez
00:0028/08/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bizim Salih Tuna''mız fıkıhçılara öfkelenmiş, mealen “Doğu''da akan kanın durdurulması konusunda bir şey söylemiyorlar, kardeş kanı akıtmak haramdır demiyorlar, halbuki “dişi sineğin çorbaya değen sol ayağı hakkında hüküm verecek kadar kılı kırk yarıyorlar”... diyor.

Kardeş kanının akması karşısındaki hassasiyetine, kahroluşuna katılmamak olamaz; ama hocalar hakkında söyledikleri ile Barzani''nin fetvasını örnek göstermesi üzerine birkaç şey söylemek gerekiyor.

Mesela ben bir fıkıh ve ilahiyat hocasıyım, siteme bakılacak olursa orada “sinek kanadı”nı bulmak zordur, ama ümmetin bütün önemli mesele ve dertleri ile ilgili onlarca yazı bulmak çok kolaydır.

Dinde eğer sinekle ilgili bir hüküm varsa, olacaksa bu, uluslararası bir konu kadar dine dahildir ve onunla da ilgilenmek gerekir. Şüphesiz meseleler arasında derece ve öncelik farkı olabilir, ama hiçbir dini konu küçümsenemez.

“Barzani kadar veya gibi fetva” veremeyiz; çünkü o fetva çok arızalı, hatalı, tashihe muhtaç bir fetva.

Ne demiş?

“...biz Kürt ile Kürdün savaşmasını istemiyoruz. Kürtlerin birbirleriyle savaşması haramdır...”

Doğrusu nedir?

Ümmetin parçalanıp –ortada meşru bir sebep yok iken- birbiri ile savaşması haramdır. Bir müminin bir insanı, gereksiz yere bir hayvanı öldürmesi, gereksiz olarak bir ağacı kesmesi, bir otu yolması caiz değildir.

Hukuka dayanmadıkça bir cana kıyan bütün insanların canına kıymış gibi olur.

Kürt, Türk, Arab, Acem, Arnavut, Boşnak... hangisi olursa olsun kendi aralarında ve –etnik bakımdan- diğeri ile meşru sebep bulunmadan savaşmaları haramdır.

Kur''an-ı Kerim kural koymuş: “Eğer müminlerden iki gurup birbiri ile kavgaya tutuşursa ümmetin geri kalanı derhal harekete geçip onları adalet çerçevesinde barıştıracak. Biri hakkı kabul etmez, saldırıya devam ederse Allah''ın buyruğunu kabul edinceye kadar ona karşı savaşılacak (Hucurat:49/9).

Bunun dışında bir de cihad var.

Şu halde müminin bir insanı öldürmesinin caiz, hatta farz olduğu durumlar da var.

Kürt meselesi bahane edilerek akıtılan kana gelecek olursak:

Önce tarafların “İslam''ı hakem kılarak adaletli bir barışa razı olmaları” gerekir. Ortada böyle bir rıza yok; hakem olan da İslam (şeriat) değil.

Durum böyle olunca “fetva”yı verecek olanlar İslam alimleri değil, seküler dinin siyah cüppelileri oluyor.

Eğer taraflar İslam alimlerini hakem kılmaya ve onların fetvalarına göre hareket etmeye karar verirlerse söyleyecek çok şeyimiz vardır.

Kaldı ki, böyle bir talepleri olmadığı halde de söylüyor ve yazıyoruz.

Ama samimiyetle sineği soranlara da aynı ciddiyetle cevap veririz.

Yar ile bayram
00:0030/08/2011, Salı
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bayram''ı imdi Bayram''ı imdi

Bayram edersin yar ile şimdi

Hamdü senalar hamdü senalar

Yar ile bayram kıldı bu gönlüm

Hacı Bayram-ı Velî böyle demiş.

Onun gönül bayramı yar ile olmuş; yar olmasaydı, yâri bulmasaydı bayram edemeyecekti.

Allah''ın has kulları, kendilerini yardan gaflete düşüren her şey ile ilgilerini asgariye indirirler ki, zikir (huzur, onunla olmak) daim olsun! Bu manada onlar daima oruçludurlar.

Sıradan insanların orucu belli şeylerden uzak durmakla olur; onların orucu ise “yar ile araya giren her şey”den, “sevgi, ilgi, şuur, meftuniyet…” olarak uzak durmakla gerçekleşir.

Bir kutsî hadis mealen şöyledir: “Kulum feraiz ve nevafil (farz ve nafile ibadetlerle) bana yaklaşır da sonunda onu severim; sevince de onun gören gözü, işiten kulağı, tutan eli, yürüyen ayağı olurum…”.

İşte ibadetlerle Allah''ın sevgisine mazhar olan, bu sevginin meyvası olarak da varlığını Rabbine veren, bütün organlarını O''nun rızasını tahsile tahsis eden kul bu devlete erince “yar ile bayram” eder. Böyle bir ilişki içinde oruçla bayram iç içe girer; her oruç (ibadet, zikir) bir adım yaklaşma, her yaklaşma bir bayramdır.

Yar ile bayramdan her kulun nasibi yok mudur?

Olmaz olur mu?

Gece tatlı uykunuzu bölüp sahur yapmak için kalktığınızda, neşe içinde Allah ne verdiyse ölçü içinde yiyip yedirirken bu sevgiyi (yakınlıkla elde edilen ilahi muhabbeti) hissedersiniz.

Akşam iftar sofrasına oturup nimetler size bakarken “O''ndan yeme izni gelmedikçe” onlara elinizi uzatamadığınızda O''nunla -teşbihte hata olmasın- yüz yüze gelmişcesine bayram sevincini hissedersiniz.

Açlık ve susuzluğun ne demek olduğunu bir daha hatırlayıp ömrü böyle geçenlere el uzattığınızda, onların ihtiyaçlarını “Yâr''in rızası için” giderdiğinizde müşahede ettiğiniz sevinç sizde “yar ile bayram” olur.

Ramazan Kur''an ile daha çok içli dışlı olduğumuz bir aydır. O''nun kitabını okudukça, dinledikçe, üzerinde düşündükçe “Yar ile sohbet” elverir; yar ile sohbet onunla bayramdır.

Üç yıl önce Mescid-i Haram''a veda ederken gönülden dile gelenler şöyle idi:

….

Gelip de buralara

Dolanıp da evinin etrafını

Orada ve burada

Kılıp da namazları, eyleyip de niyazları

Okuyup da kitabını

Hatırlıyoruz unuttuğumuzu

İşte zikir budur

Hatırlamak unuttuğumuzu, uyandırmak uyuttuğumuzu

Ya Rab,

Uyutmak istemiyoruz ruhumuzu

Unutmak istemiyoruz duyduğumuzu

Ta ezelde

“Rabbiniz değil miyim” dediğinde duyduğumuzu

“Evet, Rabbimizsin” diyerek çağrına uyduğumuzu

Bunun için öptük

Ezeli ahdimizin mührünü, kara taşımızı

Makam-ı İbrahim''de “Ahdimizdeyiz, sözümüzdeyiz” dedik

Yerlere koyup başımızı

Ya Rab,

Bitsin artık hasret

Vatan olsun gurbet

Ebedî vatan

Sana en yakın olduğumuz an

İslâm"da savaş ve barış
00:001/09/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir bayan tarih yazarının yaptığı gibi İslâm dînini, ya bilgi ve usul eksikliği veya peşin hükümle ve maksatlı olarak -olduğundan farklı- anlatan ve yorumlayanlara göre "o bir savaş ve kılıç dînidir, kendisini insanlara zorla kabûl ettirmiştir, Müslümanlar imkân bulur, bir ülkede veya dünyada hâkimiyeti ele geçirirlerse başka dinden olanlara hayat hakkı tanımazlar. İktidara gelememeleri ve güç yetirememeleri halinde ise teröre başvurur, masûm insanları öldürürler..."

Saptırma kasıtlı olur, ama yanlış anlama, yorumlama ve hüküm çok kere bilgi eksikliğine veya konunun uzmanı olmayanların usulsüz anlama çabalarına dayanır. İslam''ın temel kaynaklarından bir hükme ulaşmak isteyenlerin önce gerekli ilimleri tahsil etmeleri, sonra da mutlaka usul çerçevesinde hareket etmeleri zaruridir.

İslâm''ın temel kaynağı Kur''ân-ı Kerim ile Hz. Peygamber''in (s.a.v.) açıklama ve uygulamaları yukarıda özetlediğim iddiayı/iftirayı kesin bir dille reddetmektedir. Eğer Müslümanlar şu veya bu yerde ve zamanda İslâm''ın buyruklarına, örnek Peygamber''in (s.a.v.) uygulamalarına aykırı davranmışlarsa bu İslâm''ın değil, onların (bunu yapan şahıs veya grupların) suçu, günahı, ayıbı olur; hem hükümde hem de cezâda genelleme yapmak zulümdür, terörün bir başka çeşididir.

Savaş ve barış konusunda birçok âyet içinde birkaç örneğe baktığımızda şu tablo ile karşılaşırız:

"Eğer barışa yanaşırlarsa sen de ona yanaş ve Allah''a güven; O her şeyi işitendir ve bilendir. /Seni oyuna getirmeye kalkışırlarsa kuşkusuz Allah sana yeter; yardımıyla ve müminlerle seni destekleyen O''dur. /Müminlerin gönüllerini birleştiren de O''dur. Dünyanın bütün servetini harcasaydın onların gönüllerini birleştiremezdin, fakat Allah onların aralarını düzeltti, O izzet ve hikmet sahibidir." (Enfal: 8/61-63)

"Size ne oldu da Allah yolunda ve "Rabbimiz, bizi halkı zâlim olan bu şehirden çıkar, bize tarafından bir sahip gönder, bize katından bir yardımcı yolla!" diyen çaresiz erkekler, kadınlar ve çocuklar uğrunda savaşmıyorsunuz?/ İman edenler Allah yolunda savaşırlar, inanmayanlar ise bâtıl dâvâ uğrunda savaşırlar. Şu halde şeytanın dostlarına karşı savaşın; şüphe yok ki, şeytanın tuzağı daima zayıftır." (Nisâ: 4/75- 76)

"Kendilerine haksız yere saldırılan kimselere savaşma izni verilmiştir. Şüphesiz Allah onlara yardım etmeye kadirdir./ Onlar ki, sadece "bizim Rabbimiz Allah''tır" dedikleri için haksız yere yurtlarından çıkarıldılar. Çünkü Allah insanların bir kısmı ile diğer kısmını savunmamış (onlara yönelen haksız saldırıyı püskürtmemiş) olsaydı şüphesiz içlerinde Allah''ın isminin çokça anıldığı manastırlar, kiliseler, havralar ve mescitler yıkılıp giderdi."(Hacc:22/39-40)

Ebû Bekir İbn el-Arabî''nin de isabetle kaydettiği gibi (Ahkâm, II, 854) bazı âyetlerde geçen "fitne ortadan kalkıncaya ve dînin tamamı Allah için oluncaya kadar onlarla savaşın..." meâlindeki cümleyi (meselâ Enfal: 8/39) iki şekilde anlamak mümkündür. 1. "Dünyada veya bölgede hiçbir müşrik kalmayıncaya ve herkes Müslüman oluncaya kadar". 2. "Din ve vicdan hürriyeti yerleşinceye, herkesin serbestçe dînini yaşaması imkânı doğuncaya ve böylece hak olsun bâtıl olsun din seçimi ve dinî hayat baskıya değil, samîmî inanca dayanıncaya kadar."

İkinci anlayışın doğru olduğu, Hz. Peygamber''den (s.a.v.) beri örnek devirlerde görülen uygulama ile ortaya çıkmıştır; çünkü hiçbir devirde savaş, Müslüman olmayanları zorla İslâm''a sokmak veya öldürmek için yapılmamıştır.(Tenkitsiz olarak rivayet edilen bazı olaylar ya çizgiden çıkanlara aittir veya aslı yoktur.) İslâm''ın savaştan amacının ne olduğu, meâli yukarıda verilmiş olan âyetle (Enfal:8/61) açıklanmış olmaktadır: Zulmü ve saldırı ihtimâlini ortadan kaldırmak, meşrû savunmada bulunmak. Bu zarûretler yüzünden başvurulan savaş, karşı tarafın zulümden ve saldırıdan vazgeçerek barışa yönelmesi ile gereksiz hale geleceği için buna müsbet cevap verilmesi, barışmak isteyenle barışılması emredilmiştir.

(Bir yazılık daha sözüm kaldı)

İslam öldürmez, diriltir
00:002/09/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Savaş ve barışla ilgili âyetleri bir bütün halinde değerlendirerek genel bir sonuç çıkarma konusunda tefsirciler görüş ve söz birliğine ulaşamamışlardır. Savaşın amacını dünyada müşrik kalmaması veya müminlerin dünyaya hâkim olmaları olarak anlayanlara göre barışı emreden âyetlerin hükmü, sonradan gelen şu âyetlerle kaldırılmış, neshedilmiştir: Müşriklerin yakalandıkları yerde öldürülmelerini emreden âyet (Tevbe: 9/5) veya Ehl-i kitab''a karşı, İslâm''ı kabûl edinceye yahut da İslâm devletine boyun eğerek cizye ve haraç vermeye râzı oluncaya kadar savaşılmasını emreden âyet (Tevbe: 9/29), kezâ “Siz üstün durumda iken düşmanı barışa çağırarak gevşeklik göstermeyin (Muhammed :47/35) meâlindeki âyet.

Bu anlayışa karşı Ebû Bekir İbn el-Arabî''nin (II, 875 vd.) ve Cessâs''ın (III, 68) dile getirdikleri ikinci görüş şöyledir: Nerede bulunurlarsa öldürülecek olan müşrikler Arabistan kıtasında o zaman yaşayan ve Müslümanların kökünü kazımaya azmetmiş bulunan müşriklerdir. Âyetlerin devamlı olan hükümlerinin bunlarla alâkası yoktur. Savaş ve barış Müslümanların güçlerine, menfaatlerine ve dînin amaçlarına bağlıdır; buna göre savaşmak, teklif ederek veya karşı tarafın teklifini kabûl ederek barış yapmak, barış karşılığında bir şey almak veya vermek câizdir. Âyetler birbirini neshetmemiş, duruma göre nasıl hareket edileceğini göstermiştir. Nitekim Peygamberimiz (s.a.v.) de buna göre davranarak Medine''ye geldiğinde bazı Yahudi ve müşrik gruplarla barış antlaşması yapmıştır, kezâ Mekke müşrikleri ile Hudeybiye sulhunu yapmış, karşı tarafın anlaşmayı bozarak -Müslümanlarla ortak savunma antlaşması yapmış bulunan- Huzâ''a kabilesine savaş açmalarına kadar barışa sadık kalınmıştır. Necran Hristiyanları ile barış antlaşması imzalamıştır. Müslümanlar güçlenince Ehl-i kitab''a ya İslâm, ya cizye; yarımada müşriklerine ise “ya İslâm, ya bölgeyi terk veya ölüm” teklifi gelmiştir. “Savaş ve barışın güç, fayda ve meşru amaç esaslarına göre yürütülmesi, bu konuda Ehl-i kitap müşrik farkının gözetilmemesi” hükmünün uygulamasına ilk halifeler döneminde de devam edilmiştir

Savaş nerede ise insanlıkla yaşıttır. İdam cezâsını kaldırarak suçsuz, günahsız insanların hayat hakkını korumak nasıl mümkün olmazsa savaşı kaldırarak, yok ederek, hesap dışı tutarak barışı ve uluslararası ilişkilerde adâleti sağlamak, zulmü ve kötülüğü önlemek de öyle mümkün değildir. Yapılması gereken savaşın, hukukî ve ahlâkî amaçlarını belirlemek ve onu bu amaçtan saptırmamaktır. Savaşla ilgili âyetlere bakıldığında İslâm''ın, ancak zulmü, din yüzünden baskıyı ve haksız saldırıyı ortadan kaldırmak için buna izin verdiği görülmektedir. Girişte meâlleri verilen iki âyet (Nisâ:4/75-76) savaşın iki önemli amacını ortaya koymaktadır: a) Allah rızâsı, b) Zulmü engelleyip adâleti sağlamak. “Allah rızâsı” da fayda bakımından kullara râci olmaktadır; Allah Teâlâ''nın hiçbir şeye ihtiyacı bulunmadığından, O''nun rızâsı için savaşmak, kullarının yararı, din ve vicdan hürriyetinin temini için savaşmaktır; Allah mutlak âdil olduğu ve zerre kadar zulme râzı olmadığı için “Allah rızâsı için savaşmak”, adâlet, hukuk ve hakkâniyet uğrunda savaşmaktır. Allah''a ve hak dîne inanmayanların da bir tanrıları, baş eğdikleri, itâat ettikleri -nefis dahil maddî, manevî- bir önderleri olacaktır; bu önderler Kur''ân''a göre tâğutlardır, şeytanlardır; bunlara tâbî olanların savaş amaçları ise hukuk ve adâletin gerçekleşmesi değil, egoizmin tatminidir, zulüm, baskı ve sömürüdür.

Hacc sûresinin meâlleri verilen 39-40. âyetleri, İslâm''ın farklı dinler ve inançlar konusundaki tavrını, hiçbir şüpheyi barındırmayacak ölçüde açık olarak ortaya koymaktadır. Allah Teâlâ''nın, kendisine itâat eden mücahid kulları ile koruduğu mâbetler yalnızca mescitler değil, aynı zamanda diğer dinlere ait ibâdet yerleridir. İslâm''a göre ve gerçekte Allah bir olduğu için, O''nun adını anıp başka bir varlığı kastedenler veya adını -O''na yakışmayan- niteliklerle birlikte ananlar da, bilerek bilmeyerek, doğru veya yanlış Allah''ı zikretmektedirler. Dünyada insanları, farklı inanıyorlar, inançları belli bir dîne aykırı düşüyor diye cezâlandırmak veya baskı altına almak İslâm''ın -câiz görmesi bir yana- savaş sebebi saydığı bir davranıştır.

Silâhlı mücadele ve şiddet, amacı veya şekli bakımından -din, hukuk ve ahlâkça meşrû sayılan- sınırları aşınca zulüm olur, terör olur; İslâm''ın bunu da tasvip ve tecviz etmesi düşünülemez.

Davulun Sesi
00:004/09/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Aslında 2 kelime arasında fark çok az. Hoşgörü kelimesinde de bir aşağılama, hoş olmayan bir şeye tahammül var. Bizim ülkemiz pek çok farklı kökenden insanın yaşadığı, çoğunluğu müslüman da olsa islamın da farklı farklı yaşandığı bir ülke. Birlikte yaşamayı bilmemiz gerekiyor. Bu birlikte yaşam sırasında da birbirimizi rahatsız etmememiz önemli. Örneğin Ramazan ayında oruç tutmayanlar da sokakta bir şey yemezler, sadece saygıdan. Ne yazık ki aynı saygı oruç tutmayana davulcu tarafından gösterilmiyor. Bırakın ibadet etmediği için oruç tutmayanı çocuklara, bebeklere, hamilelere, hastalara da gösterilmiyor. Gecenin yarısında yan evdeki bebek davul sesiyle uyanınca içim cız ediyor. Eşim hamile ve davulcu terörüyle uyanıyor her gece. Geleneklere saygım büyük ama kötü gelenekler değişmeli. Kan davası, başlık parası da gelenektir ama kötüdürler ortadan kalkmaları için uğraşılıp duruluyor. Herkesin saatinin olduğu bir ortamda davul sesiyle hamile eşimin her gece yataktan fırlaması korkunç bir olay. Ya ters bir şey olursa. Bu konulardan da bahsetseniz mutlu olacağım. Davulcuyu ne yazık ki hoş göremiyorum, çok yakında gazetelerde İzmir''de hamile karısının uyanmasıyla sinir krizi geçiren koca davulcuyu evire çevire dövdü diye okursanız şaşırmayın. (E.B. 07 Ağustos 2011 Pazar).

Okuyucumuzun şikayeti böyle idi.

Bir Ramazan''da kaldığım köyde, küçük çocuğu olduğu için –üstelik sahur yemeği vaktinden bir iki sat önce çalınan- davul sesinden çok rahatsız olan bir komşumun gece kalkıp davulcularla şöyle anlaştığını duymuştum: "Ben size şimdi, vereceğimin iki misli para vereyim siz de benim evimin yakınında davul çalmayın!"

Ramazan gecesinde davul çalmak bir gelenek mi? Ne zaman başlamış? Gelenek ise değişmesi gereken çeşitten bir gelenek mi?

Ramazan gecelerinde davul çalarak insanları sahur için uyandırma âdeti, en azından Hanefî mezhebine göre –bir çeşit musiki olduğu ve istisnalara da girmediği için- meşru değil. Şu halde bu âdetin hem geç dönemlerde hem de dışarıdan gelmiş olması gerekiyor.

Doğup büyüdüğüm şehirde Ramazan gecelerinde güzel sesli müezzinler, aletlerle büyütülmemiş insan sesleri ile "temcîd" okuyarak insanların uyanmalarına yardımcı olurlardı.

Küçük yerleşim bölgelerinde, saatin ve alarmın bulunmadığı yerlerde davul veya teneke çalmak belki işe yarar bir tedbir idi. Ama bugün özellikle büyük yerleşim alanlarında ve başka türlü uyandırma imkanlarının bulunduğu yerlerde davula ihtiyacın bulunmadığı apaçık ortada. Okuyucumun şikayetleri de haklı. Ama bugün şehirlerde yerli yersiz, zamanlı zamansız davul çalanların derdi gelenek filan değil, para kazanmaktır. Gelenek kavramı burada istismar ediliyor.

Bu "gelenek"in değişmesi konusuna gelince:

Eğer gelenekten yiyip içenler oluyorsa değişim daha zor oluyor. Bazı belediyeler sahurda davulu yasakladılar; bu yasaklamanın genelleştirilmesinde fayda var. Davulcuların beklenti ve ihtiyaçları ise gündüz vakti ve bayram günlerinde davul zurna çaldırıp üç beş kuruş vererek karşılanabilir.

İslam''a aykırı olduğu halde Müslümanların hayatında devam eden gelenekleri ortadan kaldırmanın yolu ise devamlı irşad ve eğitimdir. Geleneğe din gibi, hatta dinden daha sıkı olarak bağlı olanları yola getirmek emek istiyor. Bu yüzden olmalıdır ki, Allah Teâlâ müminleri şöyle uyarıyor:

"Onlara, ''Allah''ın indirdiğine uyun'' denildiğinde, "Hayır, atalarımızdan gördüğümüze uyarız" dediler. Ya atalarının aklı bir şeye ermemiş, doğru yolu bulamamışlarsa!"

İmam Hatip Okulları ve Kürtler
00:008/09/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kürtlerin devlet eliyle/zoruyla asimile edilme sürecine bir de İmam Hatip Okulları ile -hukuki düzenleme dışında- fiilen bazı hakları tanıyan iktidarlar sayesinde doğal asimilasyonun eklendiğini iddia eden bir yazar şunları söylüyor:

"Kürtlerin Cumhuriyet eğitiminin kıskacına girmesi, esas olarak 1951''de imam hatip okullarının açılmasıyla başlar. Türkiye''de 1950''lere kadar sadece yöresel bazı kurslarda imam hatipler yetiştirilirken, Demokrat Parti''nin iktidara gelmesiyle devlet okullarında da imam hatipler yetiştirilmeye başlandı. Kürtler bu okulların açılmasına kadar eğitimlerini Kürt medreselerinde sürdürüyorlardı. Ancak ilk açılan imam hatip okulları Kürtlerin de ilgisini çekti. Kürtlerin önemli bir kısmı medreselerin yasal olmayışını kendilerince gerekçe kabul ederek hem devletle karşı karşıya gelmemek, hem de çocuklarının dini eğitim göreceği, dolayısıyla ''Türkçü eğitim müfredatının uzağında kalacağı'' inancıyla, çocuklarını imam hatiplere yönlendirdi. Bu yıllar aynı zamanda imam hatip dışındaki diğer okullara da Kürtlerin kitlesel ilgisinin, bir diğer anlatımla Kürtlerin Türk eğitim sistemi ile tanışıklığının giderek başladığı yıllar oldu."

Yazar İmam Hatip Okullarının etkisine Kürt kültürü ve kimliği bakımından yaklaşıyor. Türkiye''de yaşayan birçok dindar Müslüman da yaklaşık olarak aynı mantığı, hatta aynı cümleleri, "Kürt" kelimesi yerine "din, dindarlık" kelimesini koyarak kullanabilir. Bu ülkede Cumhuriyet''in tek partili dönemi boyunca dine ve din merkezli kültüre karşı -bu kültür ve medeniyeti Batı''ya ait olanla değiştirmek üzere- sıkı politikalar uygulandı. Kendi dinini, dindarlığını, din merkezli kültür ve medeniyetini korumak isteyenler, İmam Hatip Okulları açılınca buraları birer kurtuluş adaları gibi görerek akın ettiler.

Şimdi İmam Hatip Okullarından şikayet edenler, memnun olmayanlar arasına bu yazar ve onun gibi düşünenler de katılmış oluyorlar. Daha önce Batıcılar, modernistler, laikçiler, din karşıtları... şikayet ediyorlardı, şimdi bunlara bir yenisi daha eklenmiş oldu.

İmam Hatip Okullarını açılışından bugüne en iyi bilen ve takip edenlerden biri olarak söyleyeyim:

Bu okullarda alınan eğitim ve bilgi, mezunlarını ırkçılıktan, etnik milliyetçilikten ümmetçiliğe (İslam milliyetçiliğine, milletim İslam demeye) yönlendiriyor. İslam, ümmete dahil olan kavimlerin, ırkların, alt kültürlerin silinmesini, yok edilmesini istemiyor. Yalnızca İslam''a aykırı olan "eski kültür ve medeniyet unsurlarını" temizlemeyi hedefliyor.

Türk, Kürt, Çerkez, Arnavut, Fransız, Arap... kim olursa olsun, etnik aidiyetini dinin önüne geçirmediği sürece ona dinden ve İmam Hatip Okullarından bir zarar gelmez.

"Ayrıca İmam Hatip Okulları olmasaydı Kürtler çocuklarını devletin okullarına gönüllü olarak göndermezlerdi" şeklindeki tespit çok naif, hayalci olmanın yanında dünyaya hakim değişimi (küreselleşme belasını) hesaba katmamaya dayanıyor.

Banka reklamı
00:009/09/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Reklamcı; açgözlü, merhametsiz, maddeci kapitalizmin davulcusudur. Ticareti meşru olan eşya ve hizmetlerle ilgili olanlarında bile ayartıcılık, aşırı tüketime teşvik/tahrik, abartı, dolayısıyla yalan dolan vardır. Yalnızca tanıtma ve bilgilendirme maksadı güden ve yapıp ettikleri de bu maksada uygun olan bir reklamı da, reklamcıyı da görmedim. Niçin görmedim? Çünkü bu “alçağın yükseldiği” dünyada öyle bir reklamcı doğmadan ölmüştür; onun için göremedim.

Halihazırdaki anlayış ve uygulamaya göre reklamcılık bundan ibaret iken bir de İslam''a göre alınıp satılması, seyredilmesi, kullanılması... caiz olmayan şeylerle ilgili reklamlar var ki, bunlardaki sakınca katmerli oluyor.

İşi faizcilik olan, gelirinin büyük kısmı da faizden oluşan bankaların reklamı, İslam''a göre faiz ve faizcilik haram olduğu için bu ikinci neviden reklama giriyor.

İslam''ı dava edinen veya İslami hassasiyeti olan insanlar tarafından alınması ve desteklenmesi beklenen, manevî değerlerimizi korumayı hedefleyen gazeteler var. Bu gazetelerde faizci bankaların reklamları çıkınca bizim e-mail kaplarımız dolup taşıyor; yakınmalar, ithamlar, protestolar ve sorular yağıyor. Biz bunların bir kısmını o gazetelerin sorumlularına yansıtıyoruz; onlar da şu savunmayı yapıyorlar: Gazetenin mevcut şartlardaki geliri giderini karşılamıyor, borç içindeyiz, ya bu davadan vazgeçeceğiz veya zarureten (eğer böyle bir gazete çıkarmaya ihtiyaç/zaruret varsa) bu gibi reklamları da -zaruret miktarı- alacağız...

Böyle ise önümüzde üç mesele var demektir:

1. Bu gibi gazetelerin çıkması zaruret midir? Yani İslamcı mücadelede, meydan okumalara karşı alınacak tedbirlerde medyaya ihtiyaç var mıdır? Bundan vazgeçilebilir mi? Yerine başka bir araç konabilir mi?

Bana göre gereklidir ve ikamesi mümkün görünmüyor.

2. Banka vb. reklamı almadan, helal olan gelirlerle gazete çıkarmak, televizyon işletmek mümkün değil midir?

Bu konuyu işin erbabı olanlar bir araya gelip tartışmalılar. Varsa gerçekçi çareleri bulup ortaya koymalılar.

3. Gazeteleri ve televizyonları şu veya bu reklamı yayınladınız diye topa tutanlar kendilerine şunu sormalılar: Ben bu gazetenin veya televizyonun yaşaması, ayakta durması, emsali ile rekabet edebilmesi için ne yaptım. Mesela üç beş kuruşa kıyıp bir gazete mi aldım, yoksa gazeteyi bedava olarak internetten okumayı mı tercih ettim. Aptalları eğlendiren (vakit öldürmelerini, ömrü boşa tüketmelerini sağlayan) manasız veya seyri caiz olmayan programları ve dizileri seyrederek bunlarla geçinen televizyonların reytinglerini mi arttırdım, doğru dürüst program yapan televizyonları seyrederek bunlara destek mi verdim?...

Karz-ı hasen (Faizsiz kredi)
00:0011/09/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Allah Teâlâ kullarına büyük bir şeref ve sevap fırsatı veriyor; mealen “ihtiyacı olan birine hiçbir menfaat beklemeden, sırf bemim rızamı elde etmek için için ödünç para veren “bana ödünç vermiş olur”, ben de onun malvarlığını veya sevabını katlarım ve ona ayrıca ödüller veririm” buyuruyor(Bakara: 2/245; Hadîd: 57/11).

Faizciliği “Kendisine savaş ilan etmek” şeklinde değerlendiren Allah Teâlâ insanları faizcilere mecbur eden ihtiyaçların karşılanmasını elbette ister ve bundan hoşnut olur.

İhtiyaçlar iki şekilde karşılanır: 1. Bağışlama, geri almamak üzere verme (zekat, hibe, vakıf vb.), 2. Geri almak üzere verme.

Herkesin cebinde, kasasında hemen kullanmayacağı paralar vardır. Bunların, lazım olduğunda almak üzere (cari hesap gibi) bir yerde tutulduğunu, korunduğunu, alınan ile devamlı kalan miktarların hesaplanmasına dayalı olarak elde edilecek önemli bir miktarın, ihtiyacı olanlara faizsiz olarak ödünç verildiğini düşünelim; ne büyük bir hizmet gerçekleşir! İnsanların faizcilere, tefecilere mahkum olmaları nasıl da güzel engellenmiş olur!

Allah''a (Allah için) ödünç verme şerefine/sevabına talip olanları bu konuyu düşünmeye davet ediyorum.

Sırf bu hizmet için bir kuruluş yapılsın. Sağlam hukuki dayanakları ve sağlam yöneticileri olsun. Bu kuruluşun yeteri kadar şubeleri bulunsun. Hamiyetli insanlar yastık altında tutacakları, hatta bir gün bile olsa harcamayıp ertesi gün harcayacakları paraları bu kuruluşa yatırsınlar. Burada biriken paralardan, temel ihtiyaçları için talepte bulunanlara faizsiz olarak ödünç para verilsin. Teminatlar alınsın, imkanı olanlardan tahsil edilsin, ödeme gücü bulunmayanların borçları ise zekatlarla, bağışlarla ödensin...

Peki bu kuruluşun masrafı nasıl çıkacak?

Önce Allah rızası için bu kuruluşa bağış yapanların yardımlarıyla.

Sonra bu kuruluş tarafından kurulacak bir şirkete bir miktar sermaye aktarılıp ticaret yapılarak masraflar çıkarılabilir.

Bu kuruluşu Müslüman, hamiyetli, fedâkâr zenginler kurmalı, kendilerinin hiçbir maddi menfaatleri olmamalı, gerektiği kadar ücretli personel kullanılmalıdır.

Ümmetin bu parçası (bizler) tarihte çok güzel şeyler de yaptık; bu kuruluş o güzelliklere bir yensini ekleyecek ve belki diğer parçalara da örnek olacaktır!

İnanın bu hayal değil, sadece birkaç hamiyetli insanın sesime kulak verip harekete geçmesine bağlı ve tam anlamıyla gerçekçidir.

Hızlı trende tek oturan bayan yeri
00:0015/09/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Önce haberi okuyalım:

"Milliyet''in haberine göre, hızlı trenler ile ilgili uygulamanın Ankara Garı''nda da sürdüğü görüldü. Uzun süre sıra bekledikten sonra hızlı tren bileti almak için gişeye yanaşan erkek yolcular, ancak "bayan yanı" olmayan yerlere yerleştirildi. Yolcuların konuyu ilettiği danışma görevlileri ise her hızlı trende, tek başına yolculuk edebilmeleri için bayanlara kontenjan ayrıldığını, bu tek bayanların yanına erkeklerin oturtulmadığını anlattı. Görevliler, tek başına yolculuk etmek isteyen bayanların "yanımıza erkek oturunca rahat edemiyoruz" şikayetinde bulunduğunu, bunun üzerine belli sayıda koltuğun bayanlara ayrıldığını savundu..."

Bu haberin veriliş tarzı ve üslubu, tek oturan bayanlar için erkeksiz yer ayrılmasından bazılarının rahatsız olduğunu gösteriyor. Anlaşılan o ki, bayanlar rahatsız olsalar, olmaları ihtimali bulunsa, hatta bu rahatsızlığı açıkça dile getirenler olmuş olsa dahi -bu modern veya kadın yakınlığından hoşlanan baylara göre- ya erkekler böyle istediği için veya modernlik adına tek başına seyahat eden ve erkek yanında oturmak istemeyen kadınların da yanına erkekler oturtulmalıdır. Halbuki bu ülkenin değerlerine yabancılaşmamış, halkın hassasiyetlerine saygılı özel teşebbüs taşımacıları (otobüs şirketleri) yıllardan beri bu uygulamayı yapıyorlar ve tek başına seyahat eden kızların ve hanımların yanlarını boş bırakıyorlar. Çünkü aralarında nikah bağı veya devamlı evlenme manii bulunmayan bir kadınla bir erkeğin -aksine bir zaruret bulunmadıkça- bu kadar yakın olmaları islâmî kurallara göre caiz değildir.

Haberin tamamı okunduğunda bir başka taciz daha dikkat çekiyor. Bayanların yanına erkeklerin oturtulmamasından rahatsız olan gençler işin peşine düşüyorlar (buna da mahalle değil de modern kesim baskısı demek gerekecek herhalde), "bu emri kim verdi" diye soruyorlar, ilgililer "ne şiş yansın ne kebap" kabilinden cevaplar veriyorlar, sonra gençler biraz da medya baskısı eklensin diye durumu gazetelere yansıtıyorlar.

Artık bu çekingenlik bitmeli, öyle gerekiyorsa -din özgürlüğü sebebiyle gereken yerlerde- haremlik selamlık olmalı, öyle gerekiyorsa istemeyen kadınların yanına erkekler oturulmamalı, kadınların erkeksiz olarak yüzmeleri için havuzlar ve sahiller tahsis edilmeli, kadınlar inançlarına uygun olarak giyinmeli ve böylece okullara ve resmi yerlere girip çıkmalı, hizmet alıp verebilmeli... yöneticiler de göğüslerini gere gere bu durumu savunmalı, "din özgürlüğünün gereğini yerine getirmenin" rahatlığı içinde olmalıdırlar. Kendi modern hayat anlayış ve tarzlarını, farklı düşünen ve yaşayan büyük kitlelere (azınlık olsa da fark etmez) dayatma alışkanlığı edinenlere hadleri bildirilmeli, "eğer farklılık içinde beraberlik" yaşanacaksa bunun için zaruri olan tahammül gösterilmelidir.

Eğitimde reform
00:0016/09/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İsmini "Nur tek" şeklinde vermiş, kendini de şöyle tanıtmış: Ben 4 çocuklu, lise mezunu bir ev hanımıyım. Bu Milli Eğitim Sistemi''ne 4 evlat vermiş dertli bir anne.

Bu dertli annenin milli eğitim konusundaki düşünce ve dileklerini -tartışma hakkını saklı tutarak- paylaşmaya değer buldum. Şöyle yazmış:

"Türkiye''nin Anayasa ve Terör sorununa paralel en önemli sorunundan biri de Milli Eğitim Sistemi, Eğitimin Kalitesi ve Müfredat Konusu .Zira artık eğitim kan kaybetmiyor, can çekişiyor. Bu eğitim sistemi 2023 vizyonu olan bu ülkeye hiç yakışmıyor. Türkiye hür eğitimi olmayan öğretimi ve bilgisi %100 yalana, korkuya, beyin yıkamaya dayalıdır. Ülkemiz bir sömürge ülkesi olmadı ama sömürgeciler ve içimizdeki iş birlikçileri,100-150 yıldır milli eğitimi öldürüp bizi tamamen sömürge eğitimine mahkum etmişlerdir. Tamamen beyin yıkama ve seküler bir sistemle gençlerimizi Osmanlılıktan ve Müslüman olmaktan uzaklaştırmaya çalışmışlardır. Eğitimde hürriyetten, ilimden, doğru ve hür düşünceden mahrum bırakılan bu gençler elbette bu korkulu yasakçı düzenin pençesinde, basit, çıkarcı, yarım aydın olmaya mahkumdurlar.

Devlet insan için mi var, insan devlet için mi? Çocuklar bizim mi devletin mi? Bu sorular cevap bulmalı artık. Bizim olan çocuklarımızın, her ihtiyacını karşıladığımız gibi nasıl bir eğitim alacağına da biz karar vermeliyiz. Devletin sen çocuğunu doğur, besle, büyüt neyi ne kadar öğreneceğine karışma deme hakkı yok. Bu sistemle çocuklarımız ne inancına, ne kültürüne ve tarihine, ne de edebiyatına tam manasıyla hakim. Çocuklarımızın en verimli çağları hunharca katlediliyor. Her şey testler, deneme sınavları, test kitapları... sistem böyle! Nasıl bir ülke çocuklarına bunu yapar. Herhalde bizim gibi muazzam bir inancı, muhteşem tarihi, harika edebiyatı ve kültürü olan bir milleti köklerinden koparmak için icat edilmiş, seküler, statükocu ucube bir sistem.

Ülkenin sorunlarının enine boyunu konuşulduğu bir ortamda bu konuya değinilmemesini anlamak zor. Hükümetten 8 yıl boyunca bir adım beklemedik. Çünkü devasa sorunlar vardı. Hamdolsun çok mesafe kat edildi. Artık ustalık döneminde eğitimde reform mutlaka bekliyoruz. Eğitim özgürleşsin ve özelleşsin. Ana dilde eğitim, ruhban okulunun açılması ve seküler eğitimden çocuklarımızın kurtulmasını destekliyoruz.

Zenginleşiyoruz ama maneviyatı da yitiriyoruz. Zenginleşiyoruz ama gazete tirajları, kitap okuma oranları hiç artmıyor. Maneviyatlı bir zenginlik arzu ediyoruz. Mili eğitimin ismini sadece ''milli'' olmaktan çıkarıp gerçek bir milli eğitim ve kültür politikaları üretmeliyiz artık. Başbakanımızın elektronik kitap kampanyasını desteklemiyorum. Daha köklü bir reforma ihtiyacımız var. Kitapların daha çok eğitime girdiği bir reforma. Yapılacak reformla pek çok soruna çözüm bulunabilir. Kız çocuklarının okuması, töre sorunu, Kürt sorunu, gençliğin kültür ve kalite sorunu vb. gibi.

Eğitim sisteminin aksaklıklarını ve çökmüş yönlerini, ayrıca kafamdaki çözüm önerilerini yazmayı çok isterim, meraklısına!.. Allah''a emanet olun..."

İslam ötekini öldürmez
00:0018/09/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Laiklik konusunda yazmak için biraz daha bekleyeceğim. Şimdi bir okuyucunun mektubu ile ilgileneceğim.

H. S. Toprak diyor ki:

“İslam öldürmez, diriltir” baslıklı yazınızla alakalı bir sorum olacaktı. Yazıda: “Müslümanlar güçlenince Ehl-i kitab''a ya İslâm, ya cizye; yarımada müşriklerine ise “ya İslâm, ya bölgeyi terk veya ölüm” teklifi gelmiştir. “Savaş ve barışın güç, fayda ve meşru amaç esaslarına göre yürütülmesi, bu konuda Ehl-i kitap ve müşrik farkının gözetilmemesi” hükmünün uygulamasına ilk halifeler döneminde de devam edilmiştir.” deniliyor.

Biz “İslam, cizye veya savaş” teklifini bir savaş sebebi olarak değil, tam tersi bir savaş şartları oluşması durumunda savaşa başlamadan önce son bir çıkış arayışı olarak değerlendiriyoruz. Yazınızda sanki Müslümanların güçlü olması durumunda bu teklif doğrudan gündeme gelir şeklinde anlaşılıyor. Bunu biraz daha açıklar mısınız? “Zamanı gelince Müslümanlar savaş açıp bu şartları size dayatacaklar” diyerek Batılılara korku pompalayan odaklar var. Bu konuda düşüncelerinizi lutfeder misiniz?”

O yazıda bu sorunun cevabı var; arada kaldığı için fazla dikkat çekmemiş olabilir. Şöyle demiştik:

“Bu anlayışa karşı Ebû Bekir İbn el-Arabî''nin (II, 875 vd.) ve Cessâs''ın (III, 68) dile getirdikleri ikinci görüş şöyledir: Nerede bulunurlarsa öldürülecek olan müşrikler Arabistan kıtasında o zaman yaşayan ve müslümanların kökünü kazımaya azmetmiş bulunan müşriklerdir. Âyetlerin devamlı olan hükümlerinin bunlarla alâkası yoktur. Savaş ve barış müslümanların güçlerine, menfaatlerine ve dînin amaçlarına bağlıdır; buna göre savaşmak, teklif ederek veya karşı tarafın teklifini kabûl ederek barış yapmak, barış karşılığında bir şey almak veya vermek câizdir. Âyetler birbirini neshetmemiş, duruma göre nasıl hareket edileceğini göstermiştir.

“(Bu) İkinci anlayışın doğru olduğu, Hz. Peygamber''den (s.a.v.) beri örnek devirlerde görülen uygulama ile ortaya çıkmıştır; çünkü hiçbir devirde savaş, müslüman olmayanları zorla İslâm''a sokmak veya öldürmek için yapılmamıştır.(Tenkitsiz olarak rivayet edilen bazı olaylar ya çizgiden çıkanlara aittir veya aslı yoktur.) İslâm''ın savaştan amacının ne olduğu, meâli yukarıda verilmiş olan âyetle (Enfal:8/61) açıklanmış olmaktadır: Zulmü ve saldırı ihtimâlini ortadan kaldırmak, meşrû savunmada bulunmak. Bu zarûretler yüzünden başvurulan savaş, karşı tarafın zulümden ve saldırıdan vazgeçerek barışa yönelmesi ile gereksiz hale geleceği için buna müspet cevap verilmesi, barışmak isteyenle barışılması emredilmiştir.”

Bu ifadelerden çıkan sonuç apaçıktır: Müslümanlar güçlendikleri zaman başka dinden olanları ortadan kaldırmak veya bağımsızlıklarına son vererek kendilerine tabi kılmak için savaş açmazlar. Savaşın vicdani, hukuki, ahlaki sebepleri oluşunca savaşırlar. Bugün Nato -sözde olsa bile- üyelerine bir dış tecavüz vaki olduğunda derhal savaş durumu alıyor ve tecavüzcüyü yola getirinceye kadar onunla savaşıyor. İslam toplumu ise Müslüman veya üye olup olmadığına bakmaksızın -imkanı ve gücü varsa- mazlum ve mağdurun yanında yer alıyor.

İslam ülkelerinde demokrasi ve laiklik
00:0022/09/2011, Perşembe
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslâm bugüne kadar bilinen ve uygulanan siyasî sistemlerden birini isim vererek ve tanımlayarak öngörmemiş, emretmemiştir. Ancak bu, her siyasî sistemin İslâm''a uygun düşeceği mânâsına da gelmez. İslâm''ın ortaya koyduğu, iman edenleri bağladığı esaslar, kurallar, amaçlar siyasî sistemlerin de İslâm''a uygun ve meşrû olup olmadıklarını belirlemede yol göstericidir, belirleyicidir. İslâmî siyaset sisteminin ve devletin yapısında, her biri Kur''ân''da defalarca zikredilen ve Kur''ânî anlamları da belli olan şu unsurlar vardır: Tevhîd, itâat, hilâfet, bey''at, şûrâ, emir bi''l-ma''rûf nehiy ani''l-münker, velâyet, mülk, hüküm, adâlet, ehliyet ve emanet. Bunları ihtivâ eden sistemler İslâmîdir.

İslâm devleti veya İslâmî devletin terim olarak farkı oturmuş değildir, bunları ayrı mânâlarda kullanan kimselerin maksatlarını açıklamaları gerekir. Nisbeten oturmuş olan iki terim, İslâm ülkesi devleti ile İslâm devleti veya İslâmî devlettir. Bunlardan birincisi halkının çoğu Müslüman olan, Müslüman nüfusun hâkim bulunduğu devleti ifade etmektedir; böyle bir devletin İslâmî tanımlamasına uyması da, uymaması da vâkî olmaktadır. İslâm devleti veya İslâmî devletten maksat ise devletin temel referansının İslâm olduğu bir yapıdır. Eğer İslam ülkesi (halkının çoğu Müslüman olan bir ülke) kamusal alanı (herkese ait, herkesi bağlayan alanı) İslam''ın emir, yasak, tavsiye ve tercihlerine göre düzenliyorsa burada iki terim (İslam ülkesi ve İslâmî devlet) örtüşmüş olur. Eğer demokrasi laiklik ilkesinden ayrılmayacaksa, devlet bütün dinler ve inançlar karşısında eşit mesafede olacaksa, herhangi bir din kuralı devletin düzenine kaynak olmayacaksa bu demokrasinin İslam ile bağdaşacağı hükmü/değerlendirmesi doğru olmaz. Böyle bir devlet İslâmî olmamakla beraber Müslümanların problem çıkarmadan onun vatandaşı olabilmeleri ve farklı olanlarla birlikte yaşayabilmelerinin vazgeçilmez şartı, a) Gerektiğinde makul ölçülerde kayıpla da olsa islamî devleti kurma imkanının bulunmaması, b)"başkalarının hak ve özgürlüklerine, açık ve kesin olarak zarar vermediği sürece" inançların ve din hayatının özgür olmasıdır, kamusal ve özel alanlarda bireylerin dine uygun davranmalarının engellenmemesidir; Türkiye''nin böyle bir demokrasi anlayışı ve uygulamasına ihtiyacı vardır.

Aynı ihtiyacın diğer İslam ülkeleri için de var olduğu söylenemez. Bugün şeriatla yönetildiği iddia edilen, gerçekte ise şeriata aykırı saltanat ve dikta rejimleri ile yönetilen ülkelerde, adına demokrasi demek mümkün ise şöyle bir siyasi sisteme ihtiyaç vardır: Yöneticiler mutlaka seçimle iktidara gelecek ve yine millet iradesi ile iktidardan düşeceklerdir. Halkın iradesi mümkün ise doğrudan, değil ise yine onların seçecekleri temsilcileri vasıtasıyla belirlenir. Halkın iradesi veya yöneticinin tasarrufları İslam''ın değişmez hükümleri ile çatışamaz; çatıştığı halde halkın iradesi egemen olursa o devlet "İslâmî" niteliğini yitirmiş olur.

Peki İslamî devlette farklı inanç ve din sahiplerinin durumları (hak ve özgürlükleri) nasıl olur?

Böyle bir devlette hiçbir kimse Müslüman olmaya zorlanmaz, gayr-i Müslimler kamil manada din özgürlüğünden yararlanırlar. Müslümanlar, herkese açık yerlerde İslam''a aykırı davranışlarda bulunamazlar. Müslüman olmayanlar ise ancak kamu düzenine aykırılık, ülkenin bağımsızlık ve bütünlüğüne zarar verme gibi sebeplerle özgürlük kısıtlanmasına tâbi olurlar; böyle bir sebep bulunmadıkça İslam''a aykırı diye inanç ve davranışlarına müdahale edilemez.

Adına İslâmî dediğimiz bu devlet rejimi (buna "İslamî demokrasi", "teo-demokrasi" diyenler de oluyor) halen laik olmayan İslam ülkelerinde uygulansa, bu ülke halklarının çağdaşlaşmalarına, kalkınmalarına, dünyaya farklı bir medeniyet ve hayat tarzı örneği sunmalarına engel olmaz, aksine buna uygun bir zemin teşkil eder.

İslam ülkelerine demokrasi götürme bahanesiyle oraları işgal eden sömürgeci Batı''nın maksadı, meşru olmayan emellerine mani olan İslam''ı Müslümanların hayatlarından uzaklaştırmaktır.

Konuya devam edeceğim.

İslam, demokrasi ve laiklik
00:0023/09/2011, Cuma
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam laiklikle bağdaşmaz, laik islamî devlet olmaz, ama islâmî demokratik devlet olabilir.

Bugün krallıklarla, askeri dikta rejimleriyle, sömürgecilerle işbirliği yapmış reislerle idare edilen İslam ülkelerinin yapacakları şey “islâmî demokrat ülke” olmayı gerçekleştirmektir.

İslâmî demokrat ülkede yöneticiler seçimle işbaşına gelir, seçenler veya onların belirlediği temsilcileri tarafından denetlenir, ehliyet ve liyakatlerini kaybettikleri, yoldan saptıkları sabit olunca işten el çektirilir ve yenileri seçilir. Temel meşruiyet kaynağı İslam''dır. Müslüman olmayanlar buna zorlanmazlar, insan olmaya bağlı hak ve özgürlüklerden -Müslümanlar gibi- yararlanırlar. Müslümanlar kamuya açık alanlarda ayıp ve günah olan fiillerde bulunamazlar, özel mekanlarında ne yaptıkları -topluma zararlı olmadıkça- araştırılmaz.

İslam ülkelerinde islâmî demokratik sisteme geçiş nasıl olacaktır?

Önce amaca uygun bir eğitimle fertlerin bilgili ve şuurlu birer mümin olmaları sağlanmalıdır.

İslâmî gruplar aralarında yapacakları danışmalar ve görüşmelerle, bütün gurupların ortak oldukları bir İslam anlayışını referans almada ittifak edeceklerdir. Belli bir grubun İslam anlayışında ısrar etmesi kaosa sebep olur.

Müslüman olmayanların endişelerini gidermek için onlarla da samimi danışmalar yapılmalı, hak ve hürriyetleri konusunda güvence verilmelidir.

Ülkede güçlü bir muhalefet varsa, geçiş teşebbüsü ülkenin varlık, bağımsızlık ve birliğini tehlikeye düşürecekse önce -geçici bir aşama olarak- yumuşak laiklikle demokrasiye geçiş yapılabilir. Bu uygulama laikliğin islâmî olmasına değil, zarurete dayanmaktadır.

Laikliğin İslam''a aykırı olduğu ve Müslümanlara ait -laik ve liberalist olmayan- bir demokrasinin mümkün olduğu konularında iki görüşü aktarmayı yararlı görüyorum.

Kendisi modernist İslamcı olan Prof. Fazlurrahman birinci konuda şöyle der:

“Müslümanların çağdaş dünyada var olabilmeleri için iki yol vardır; ya bütünüyle laik Batı''ya entegre olmak, yahut da İslâm''ı ve temel kaynakları yeni bir ictihad metodu (sistematik, tarihsel yorum usulü) ile yorumlayarak yeniden hayatın bütün alanlarına sokmak, böylece çağdaş dünyaya/insanlığa, laik/seküler olmayan, fakat İslâmî geleneğe değil, Kur''an''ın ahlakî ve sosyal amaçlarına uygun yeni kurum ve kurallara dayanan bir alternatif model sunmak. Ona göre tutulması gereken yol bu ikincisidir. Gelenekçi ve muhafazakâr yaklaşım ve tutumlar ile bazı Müslüman modernistlerin “sükût, iki yüzlü idarecilik, geleneği kullanmak ve tedrîcî-seçmecilik” tavır ve yaklaşımlarının varacağı sonuç, İslâm dünyasında ve Müslüman hayatında giderek laisizmin ve sekülarizmin hakimiyet kurması olacaktır (“İslâmi Çağdaşlaşma”, İslâmi Araştırmalar, s.314-320).

Fazlurrahman''ın yorum metoduna değil, laikliğin İslam''a zıt olduğu görüşüne katılıyorum.

S. P. Huntington, Türkçe''ye “Medeniyetler Çatışması” adıyla çevrilen kitabında (Ankara, 2001, s. 171,179) Türkiye''nin lider olma potansiyelinden, bunun için yenileşme modelini bir daha gözden geçirmesine ihtiyaç bulunduğundan söz ettikten sonra -ikinci konuda- şunları söylüyor:

“Türkiye, kültürel ve dini geleneklerini canlandırmanın ve İslam ve Osmanlı mirasının üzerine modern bir ekonominin ve demokratik bir siyasetin inşa edilebileceğini göstermenin zamanının geldiğini düşünebilir... İnanıyorum ki, Türkiye bu yüksek gayeye sahip çıkacaktır ve eğer İslamî bir anlayışla kalkınmayı ve demokrasiyi birleştiren bir model olabilirse bundan hem Türkiye hem de dünya faydalanacaktır... Bu onların Batılı liberal bir demokrasiyi kabul edecekleri anlamına gelmez. Onlar kendilerine has bir demokrasi şekline varacaklardır...”

Konuyu son bir yazı ile noktalayacağım.

Ne dedi, niçin dedi?
00:0025/09/2011, Pazar
G: 4/09/2019, Çarşamba
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başbakanımızın Mısır ziyareti öncesinde DREAM TV ile yaptığı bir mülakatta söylediği sözler sağa sola çekilerek büyük gürültü koparıldı. Sanki o, daha önce söylemediği bir şeyi söylüyor veya Müslüman Arab ülkelerinin halkına bir teklif/tavsiye götürüyor, bir hareket başlatıyordu! Konu üzerinde yazıp çizenlerin çoğu konuşmanın nerede, nasıl ve niçin yapıldığı üzerinde durmadılar. Konuşmayı, “Başbakan veya filan parti, filan devletin taşeronu olarak İslam ülkelerine ılımlı İslam veya laiklik ihrac ediyor” şeklinde yorumlayan “İslamcı” yazarlar yanında, “Başbakan kesin olarak laikliğe karar vermiş, artık İslami düzen tehlikesi ortadan kalktı, endişeye mahal kalmadı, yaşasın..!” diyerek zil takıp oynayanlar da oldu.

Bir kere bu konuşma bir tv mülakatı. Resmi görüşmelerde veya meydan konuşmalarında söylenmiş bir söz değil.

Başbakan Türkiye tecrübesini anlatıyor ve bu anlatım da yeni değil.

Ayrıca sözün asıl hedefi “Türkiye''nin rehberliğinde İslam dünyasının derlenip toparlanması, kendi değerlerine sahip çıkması” hareketine çelme takmak isteyen yabancılar ve yabancılaşmışladır.

Konuşmanın bütününe, sözün altına, üstüne, bağlamına bakıldığında anlaşılan şudur:

a)İslam ülkeleri Müslümanlığından vazgeçmesin.

b)İslam ülkelerinde Müslümanlar olduğu gibi gayr-i müslimler ve laikler de yaşıyor. Oluşturulacak yeni rejimler bütün inanç sahiplerinin hak ve özgürlüklerini garanti altına almalıdır.

c)Türkiye laik bir ülkedir, biz müslümanız ama bu ülkenin yönetiminde bulunabiliyoruz, diğer inanç sahiplerine de eşit mesafede durmaya çalışıyoruz.

d)Halkının çoğu Müslüman olan bu ülkelerde farklı inanç sahiplerinin birbirine düşmesi, mesela Irak''ta olduğu gibi guruplar arası savaşın yaşanması tehlikesi olursa (ki, bundan endişe edenler az değildir) belli bir islamî gurubun anlayışına göre “İslami devlet” hedefinde ısrar etmek yerine “herkesin inancını garanti altına alan, farklı inanç sahiplerine eşit davranan” anlamında bir laiklik sürecinde uzlaşma olabilirse bu süreç denenmeli, iç savaşa ve elde edilen demokrasi imkanının heba edilmesine meydan verilmemelidir.

Ve bütün bunlar bir şahsi düşüncenin bir tv mülakatında ifade edilmiş olmasından ibarettir.

Benim bu okumayı yaptığım mülakat metninin ilgili bölümü şudur:

“...Biz bu süreçleri Türkiye''de aynen yaşadık. Tabii bu kavramların tartışılmasından sonra, bu kavramlar kargaşasını, eleye, eleye, eleye, artık bir yere geldik. Her şeyden önce laiklik kavramının bir matematik kavram olmadığını görürüz. Matematikte iki kere iki dörttür. Ama sosyal kavramlara geldiğimiz zaman, tanımlara geldiğimiz zaman, bunun değişik olduğunu görürüz. Şimdi laikliğin anglosakson toplumlarda farklı tanımlandığını görürüz. Avrupa''ya geldiğimizde farklı tanımlandığını görürüz. Hatta hatta Türkiye''de de bunu farklı tanımlama gayreti içerisinde olanlar vardır. Ve bunun da bedeli bu ülkede çok ağır ödenmiştir aslında... Kişiler laik olmaz. Devlet laik olur. Kişiler, dindardır, din karşıtıdır, farklı dindendir. Olabilir. Şimdi, Mısır''da Müslüman var ama Müslümanların dışında Kıptiler de var, değil mi? Farklı dinlerden olanlar, hatta az da olsa Museviler de var. Türkiye''de de yüzde 99''a yakın Müslüman var. Ama bunun yanında Hristiyan da var, Musevi de var, çok farklı yine dinlerde az da olsa Türkiye''de de var. Fakat bunlara karşı devlet olarak biz eşit mesafedeyiz. Müslüman, kendi inancını yaşayabilmeli; Hristiyan kendi inancını yaşayabilmeli; Musevi yaşayabilmeli ve onların inançlarını yaşayabilmek bizim güvencemiz altında olmalıdır. Bunu kendi medeniyetimize baktığımızda zaten görürüz. İslam tarihinde de bunun çok açık, net örneklerini görmek mümkündür. Mısır bu geçiş döneminde ve sonrasında inanıyorum ki bu değerlendirmesini en güzel şekilde yapmak suretiyle özellikle demokrasi noktasındaki bu geçişte şunu görecektir. Yani laik bir devlet yapısı, dinsizliği değil, herkesin dinini inandığı gibi yaşamasının teminatıdır. Böyle görecek. Böyle görmesi lazım. Bundan hiç endişe etmesin. Ve Anayasayı hazırlayacak olanlar da bunu orada teminat altına alması lazım. Demesi lazım ki devlet tüm inanç gruplarının inancını teminat altına alır. Hepsine eşit mesafededir. Asla sizi dininizi yaşamaktan alı koymayacaktır. Bunu böyle söylemesi lazım. Ve bu bu şekilde başlar, bu şekilde devam ederse o toplum huzur bulacaktır. Müslümanıyla, Kıptisiyle, hepsi. Hatta hatta daha ileri gidiyorum. Dinsizin bile, ateistin bile, inancına devlet saygı duyacaktır. Onu da güvence altına alacaktır. Laik devlet budur. Ama kişi laik olmaz. Tayyip Erdoğan, laik değildir. Tayyip Erdoğan bir Müslümandır. Ama Tayyip Erdoğan laik bir devletin başbakanıdır ve bunun gereğini de dört dörtlük yapmanın gayreti içindedir...”

Sıfır problem
00:0029/09/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Son yıllarda Akparti iktidarının benimsediği “komşu ülkelerle sıfır problem” politikasını bir muhalif eleştirirken şöyle dedi “…sıfır problem diye yola çıktılar, herkesle çatışıyorlar, elde var sıfır”.

Muhalif “elde var sıfır” diyor ama bu işten anlayanlar ve tarafsız konuşabilenler, takip edilen politikanın isabetli olduğunu ve başta Türkiye''nin uluslar arası itibar ve etkinliğinin artması olmak üzere birçok fayda elde edildiğini söylüyorlar.

Sıfır problem politikası iki türlü yürütülebilir:

1. İsteyene istediğini verirsin, etliye sütlüye karışmazsın, milli menfaatler ve ümmetin, insanlığın genel menfaatleri/hakları çiğnenir sesini çıkarmazsın, kimse sana bir şey demez, hatta taktik olarak övgü yağdırırlar, ama sonra sıra sana gelir ve ülkeni bile elinden alırlar. (Mesela İsrail fırsat ve imkan bulduğunda Fırat''tan Nil''e kadar uzanan büyük İsrail devletini kuracağını açıkça söylüyor, okul kitaplarında, müzelerin girişlerinde ilan ediyor. Fırat''ın bizim ülkemizde olduğunu herhalde bilmeyen yoktur.)

2. Hem milli çıkarınızı, hem de genel olarak insan hak ve hürriyetlerini koruyarak, ihtilaf ve çatışmaları “adil ve kalıcı barış”larla halletmeye çalışarak komşularınızla ihtilaflarınızı asgariye indirir, birçoğunu da çözersiniz. İktidarın yapmak istediği budur ve bunu yaparken bazen gerginlik, hatta çatışma kaçınılmaz hale gelebilir. Vaktiyle Kardak, Kıbrıs meselelerinde sokaklarda bayrak taşıyarak savaş çığlığı atanlar, bugünkü iktidar “hak, adalet ve barış” deyince “elde var sıfır” diye içten sevinirlerse çok çirkin bir iki yüzlülük ve çelişki gerçekleşmiş olur. Elbette çatışma ve savaş en sonda olmalı, bundan mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Allah korusun bugün ülkemizin gireceği bir savaş birçok kazanımın kaybına sebep olacaktır. Ama savaş hiç olmayacaksa askerlik ve ordu niçin var?

Başbakan''ın Birleşmiş Milletler''de yaptığı konuşma, Osmanlı çocuklarının şanına yakışan bir konuşmaydı.

Dışişleri Bakanımızın şu sözleri de “elde sıfır”cılara bir ders niteliği taşıyor:

“Uluslararası barış girişimleri, arabuluculuk, medeniyetler ittifakı bizim savunduğumuz değerlerin uluslararası platforma yansımasıdır. Mesela sondaj çalışmasında olduğu gibi Türkiye''nin verdiği tepki, yakın çevremizdeki uluslararası sorunlarla ilgili bu değerlerle gerçeklikler arasında bir denge kurma çabasıdır. Bir vesile ile zikrettiğim husus var; devlet olmak kudret ve şefkat eline aynı anda sahip olmaktır. O devlettir ki kendi halkının çıkarlarını, geleceğini, insanlığın geleceği, bölgenin istikrarı için kimi zaman kudretini göstermek durumundadır, kimi zaman da şefkatini. Acziyet içeren bir şefkat olmayacağı gibi şefkat içermeyen bir kudret bir kaba güç haline dönüşür. Bizim savunduğumuz değerler açıktır. Bu değerler, insan hakları, demokrasi, özgürlük, istikrar ve barıştır.”

Bir bu sözlere bakın, bir de –sözde İslam ülkesi devleti olan Pakistan''ın İçişleri Bakanı Rahman Malik''in, yıllardır Çin''in zulmüne maruz kalan, vatanları ellerinden alınmış bulunan Doğu Türkistanlı mücahidlerle ilgili şu sözüne bakın: “Onlara acımasız şekilde saldıracağız. Çin''in düşmanı herkes Pakistan''ın da düşmanıdır."

Eğer mesela Çin ile Pakistan arasında olduğu gibi sıfır problem böyle bir zulme destek vererek elde edilecekse, bunun İslam, insanlık ve ahlak ile müspet ilişkisinden söz edilemez.

Üç soru ve cevapları
00:0030/09/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hanımlarımızla işlediğimiz dersler sırasında öğrenmek istedikleri konularda bazı soruları oluyor, biz de kitaplara ve bilenlere danışarak gücümüz yettiğince cevaplandırmaya çalışıyoruz. Birkaç hanım arkadaşın sorusuna cevap vermekte zorlandık ve size yazmaya karar verdik. Yardımcı olabilirseniz çok memnun oluruz.

1. Buluğa ermiş çocuklarımız tüm dini vecibeleri yerine getirmekle yükümlü müdür? Özellikle kız çocuklarımızdan erken buluğa erenleri başlarını örtmelerini teşvik konusunda anneler çocuklarının henüz olgunlaşmadığını ileri sürerek aceleci davranmak istemiyorlar. Akıl olmanın şartları nelerdir?

Cevap:

Erkek çocuklar ihtilam (rüyada orgazm olup sipermin dışa akması) oldukları, kız çocuklar da âdet görmeye başladıkları günden itibaren yaş/biyolojik bakımından yükümlü olma çağına girmiş olurlar. Bu biyolojik gelişmeler olmazsa onbeş yaşını dolduran kız ve erkek gençler yükümlü olurlar.

Akıl ve ruh sağlığı da yerinde ise, yukarıda açıklanan şekilde buluğa eren (ergenlik çağını idrak eden) gençler bütün dinî emir ve yasakların muhatabı olurlar.

Namaz kılma, oruç tutma, kızların tesettüre girmeleri gibi konularda güçlükle karşılaşmamak için daha önceden bunların eğitimleri verilmeli, çocuklar ergen olunca yapacaklarına daha önceden hazır hale gelmelidirler.

Ailenin içinde bulunduğu şartlar uygun olmadığı için bazı dini vazifelerin çocuklardan istenmesi halinde isyan ve nefret gibi daha önemli sakıncalar doğacaksa, eğitimciler uygun tedbirler alırlar, önceliklere riayet ederler, çok önemli olanı, nispeten az önemli olana feda etmezler.

2. Adetli bir kadın Safa ile Merve tepeleri arasında kalan bölüme girebilir mi, say yapabilir mi? Bu bölümler Mescid-i Haram''dan mı sayılır yoksa direk olarak bu bölüme açılan kapılardan girip say yapmakta bir mahzur yok mudur?

Cevap:

Sa''y yapılan yer (mes''â) Mescid-i Haram değildir, buraya abdesti olmayanların veya âdetli olan hanımların girmelerinde ve gerekiyorsa sa''y yapmalarında sakınca yoktur. Abdestli olmak sa''yin şartı değildir, sünnettir, imkan varsa tercih edilecektir.

3. Mehrini alamayan kadın hakkında "kocasına itaat etmesi gerekmez" şeklinde bir hüküm var mıdır?

Cevap:

Peşin konuşulmuş, sözleşilmiş mehrini almayan kadın kocasının talebi üzerine, kendi yerleşim yerinden göçerek kocanın oturduğu yere veya açtığı eve gitmeye mecbur değildir, gitmeme hakkı vardır. Bunun dışında, kocanın hakkı olan meşru talepleri karşısında kadının itaatsizlik hakkı yoktur.

Kural böyle olmakla beraber mutlu ve huzurlu bir evlilik hayatı, hak ve borç listelerini karşılıklı dayatmakla değil, karşılıklı sevgi, anlayış, fedâkârlık, dine aykırı olmayan örf ve âdetlere riayetle yaşanır.

İlahi Sistem ve Beşeri Sistem
00:002/10/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Birkaç yazıda bir yazıyı tartışacağım. Yazının kime ait olduğu önemli değil; çünkü bu fikirler bir yazara mahsus değil, İslamcılık ve İslamcılar üzerine konuşup yazan birçok kişi arasında ortak.

“Birincisi, bu ideolojinin temelinde yatan “ilahî sistem”, “beşerî sistem” ayrımına dair. Bu ayrım bence hayalidir; çünkü İslamcıların “ilahî sistem” dedikleri şeyler de aslında “beşerî”dir. Çünkü, Kur''an''da ve Sünnet''te ne bir devlet yapısı ne de bir ekonomik sistem tarifi vardır; sadece bu alanlara bakan ilkeler vaz''edilir. İslamcıların yaptığı ise, bu ilkelerden türettikleri (ama aslında üstüne pek çok subjektif yorum kattıkları) kurguları “ilahî” sanıp kutsamaktır.”

Burada İslamcılara atfedilen düşünce ve uygulama ictihad başladığı günden bugüne bütün Müslüman alimlere aittir. Ashab ve daha sonraki nesillerin alimleri (müctehidleri), yalnızca “ilklere” değil, konular ve meselelerle ilgili ayetlere ve hadislere da bakarak, bunları vazgeçilemez kaynak kabul ederek İslam''ı anlamaya, anlatmaya ve yaşamaya çalıştılar. İmam Şafi''î''nin deyişi ile önlerindeki nas (ayet ve hadis) gerekli şartları taşıyorsa (manası ve hükmünde ittifak varsa, ihtilaf yoksa), “zahirde ve batında hak ile hükmettik” dediler, eğer tek ravili bir hadise göre hükmedilmiş, din bilgisine ulaşılmış ise, alimlerin bu hükümde ittifakları yoksa “zahirde hak ile hükmettik; çünkü hadisi rivayet eden tek kişi yanılmış olabilir” dediler. Sonra icma ve kıyas yoluyla bilgi ve hükme vardılar, bunu ayet ve hadise dayalı olana nisbetle daha zayıf gördüler, ama hayatı dine göre yaşamak için başka çare olmadığından (her konuda ve meselede yukarıdaki nitelikte ayet ve hadis bulunmadığından) bu yöntemleri de kullandılar (Risale, fıkra nu. 599).

Müctehidler ve onlardan din bilgisi alanlar bu bilginin bir kısmının ilahi (zahirde ve batında hak) olduğuna inandılar, ictihad (yorum, tefsir...) yöntemi ile elde ettikleri bilgileri ise ilâhî sandılar (zahirde hak ile hükmettik dediler). Bir din bilgisinin ilahî olduğuna kesin inanmak veya sanmak (zannetmek) onu kutsamak ise, kelime bu manada kullanılıyorsa bütün müminlere göre bu bilgiler kutsaldır; kesin veya ictihada göre ilâhîdir, dînîdir, kaynağı itibariyle beşerî değildir, müminleri bağlayıcıdır. Bu konuda İslamcı mümin ile -eğer varsa İslamcı olmayan- mümin arasında bir fark yoktur.

“Çünkü, Kur''an''da ve Sünnet''te ne bir devlet yapısı ne de bir ekonomik sistem tarifi vardır...” deniyor.

Doğrudur; çünkü Kur''an yapılandırma ve tarif kitabı değildir; bağlayıcı bir irşad, hidayet, hüküm (emir, talimat) kitabıdır. Sayısız âyet müminlerin, “Allah''a ve Resulüne” itaat etmelerini emrediyor, bu iki kaynağın emirlerine ters düşen emir ve talimata ise uyulmasını yasaklıyor.

Buna göre bir devlet yapısı veya ekonomik sistem:

1. Kurulurken, tarif edilirken Kur''an ve Sünneti temel kaynak olarak kullanmamış ise (kullanmak şöyle dursun bunu sistemine aykırı da buluyorsa); yani laik ve seküler ise;

2. Sistem ve tariflerde İslam''ın temel kaynaklarına aykırılık varsa bu sistemler ve tanımlar İslamî değildir, zaruret hali dışında müminler bunları uygulamazlar.

(Devamı var).

.Batı ve islâmî maksatlar
00:006/10/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Aynı sebeple, İslamcılık, İslamî ilkelerinin bazen gayrımüslimler eliyle de hayata geçebildiğini görmez. Mesela İmam Şatibi''nin saydığı "şeriatın beş maksadı"nın (dinin, canın, malın, aklın ve neslin korunması) bugün Batılı demokratik ülkelerde pekâlâ sağlandığını es geçer."

Diyor.

İslamcılık, aslında Müslümanlar tarafından gerçekleştirilmesi gereken faydalı ve doğru işlerin, erdemlerin bir kısmının Batılılar tarafından hayata geçirilmiş olduğunu görür, buna hayıflanır, Müslümanlara serzenişte bulunur, "utanın, Allah''tan korkun, sizin elinizde Kur''an gibi bir kitap, Resul (s.a.) gibi bir rehber var iken haliniz ne haldir…" der. Mesela Said Halim Paşa''yı, Mehmed Akif''i, İkbal''i, Hasen el-Bennâ''yı, Seyyid Kutub''u… okuyun, bunu açıkça görürsünüz. Ama aynı İslamcılar Batı''da asıl eksik olanın "bir hak din", "bu hak dine uygun düzen ve ahlak bütünü" olduğunu da görür, söyler, Müslümanları, bütün insanlık için "İslam''ı asrın idrakine" sunmaya; ilimde, amelde, medeniyette böyle bir kıvama gelmeye teşvik ederler. Batı medeniyetinin "tek dişi kalmış canavar" olduğunu şiirleştirirler.

Batı İslâm''ın istediği mana ve mahiyette "din, hayat, akıl, mal ve nesil" şeklinde sıralanan "dinin maksatlarını" gerçekleştirmiş değildir:

Batı dini korumamıştır. Din özgürlüğü perdesi altında dine karşı hürriyeti korumuştur. Dinsizliği, dini hayattan uzaklaştırmayı (laisizmi, sekülerizmi), dine karşı bir din olarak ortaya koymuş ve büyük bir titizlikle korumuştur. Bugün Avrupa''da ve ABD''de dinin ve dindarlığın korunduğunu iddia edebilmek için buralarda yaşayan insanların din ile alakalarını gösteren araştırmalara bakmak gerekir. Bu araştırmalar, adı geçen ülkelerde ve özellikle Avrupa''da dinsizliğin giderek yayıldığını, hristiyanlığın bu dinsizliğe ayak uydurduğunu (çanak tuttuğunu da diyebiliriz), din adamlarının, Hristiyanlığın adı ve kilisesinin kalması şartıyla dinin hayattan çekilmesi karşısında teslim bayrağını çektiklerini ortaya koymaktadır.

Ayrıca İslamcılara göre asıl önemli olan, korunan dinin hangi din olduğudur. Aynı kaynaktan gelen ve peygamberlerin çizgisinden sapmış bulunan batıl dinlerin yerine hak din olan İslam''ı ikame etmedikçe –islamcılara göre– Batı dini korumuş olmaz.

Batı yaşadığı ve yaşattığı iki dünya savaşında ve komünizm macerasında yüz milyonlarca insanın hayatına kıymıştır. Bugün de kendi köpeğinin hayatını korurken mazlum ve mağdur olmalarından sorumlu bulunduğu başka milletleri kendi menfaatini korumak için öldürmektedir.

Batının koruduğu malın kökeninde mazlum milletlerin hakları, kanları ve alın terleri vardır. Ayrıca Batı''da korunan mal (servet) dağılımında çok önemli adaletsizlikler, dengesizlikler mevcuttur.

Batı aklı aydınlanmadan günümüze birçok merhaleden geçerek gelmiş, sonunda insanlığın en büyük sorularına cevap bulmaktan aczini itiraf ederek geçici dünya hayatını "en iyi şekilde" yaşamaya kafa yormada karar kılmıştır.

Batı''da nesil korunamamış, yaşlılar çoğalmış, genç nüfus azalmıştır. Ayrıca koruna nesil de "Asım''ın nesli değil, tersidir".

Devam edeceğim.

İslamcılık, siyaset ve ahlak
00:007/10/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“İslamcılık''taki ikinci ve daha da büyük problem, sistem tutkusunun Müslüman zihni siyasi bir ütopyacılığa hapsetmesi, iman, ahlak ve kültür gibi kritik meseleleri atlamasıdır. Mesela, son 20-30 yılda "İslam ekonomisi"nin nasıl olacağına dair binlerce sayfa teori üretilmiştir. Ama "serbest ekonomi içinde Müslüman bireyin para kazanma ve kullanma ahlâkı" üzerine çok az kafa yorulmuştur. (MÜSİAD''ın bu konudaki olumlu yayınlarını teslim edeyim.)"

Diyor.

"İslamcılığın Müslüman zihni siyasi bir ütopyacılığa hapsetmesi" iddiası/tespiti tamamen zihinsel bir kurgudur.

Bu cümledeki "İslamcılık", "Müslüman zihni", "hapsetme", "ütopya" kavramları muğlak, tutarsız ve genel geçerlikten uzaktır.

Önce "İslamcılık" ne demektir? Hangi İslamcılıktan söz ediliyor? Belli bir dönemde bir kısım Müslümanların "toplumu yukarıdan aşağı ıslah" ve bunun için öncelikle "hilafetin ihyası veya Müslümanların yönetime hakim olmaları" amaçlarına yönelmiş oldukları doğrudur; ancak bu yönelişler yine bir kısım (hatta çoğunlukta olan) İslamcılar tarafından benimsenmemiş, erken bulunmuş, başka ıslah ve değişim projeleri teklif edilmiş, öncelikler konusunda ciddi muhalefetler oluşmuştur. Bütün İslamcılarda ortak olan hedef, İslam''ı iman, ibadet, ahlak ve düzen olarak (din ve medeniyet olarak) çağın idrakine sunmak, bütün dünyaya ideal ve örnek olarak takdim ve teklif etmektir. Ama bu hedefe nasıl yürüneceği, işe nereden başlanacağı konularında farklı İslamcı yaklaşımlar olduğu gibi "kendinizi değiştirmedikçe siyasi egemenlik dahil bütün imkan ve nimetlerin –müspet veya menfi yönde- değişmeyeceği âdeta bir "küllî kaide" olarak benimsenmiştir. Bu "kendini değiştirme" kavramının içinde ve başında "iman, ibadet, ahlak, takvâ…" gelmektedir.

Biz elhamdülillah müslümanız, sayısız denecek kemmiyyette de Müslüman tanıyoruz, İslam dünyası insanı hakkında az sayılmayacak ölçüde bilgi sahibiyiz; bu bilgiye dayanarak söylüyorum "Müslüman zihni" diye genellemeye medar olacak öyle bir zihniyet mevcut değildir. Tekrar ediyorum eğer "siyasi sisteme hapsolmuş, başka alanlara kör Müslüman zihni" varsa bu mutlaka azınlıktadır.

Şartlar gerçekleştiğinde siyasi sistemin de islâmîleşmesi neden ütopya oluyor; bunu da anlayamadım!

Ansiklopedilerde ütopya şöyle açıklanıyor: "Aslında olmayan, tasarlanmış olan ideal toplum şekli. Ütopyalar, bugün gerçekleşmesi imkânsız toplum tasarımlarıdır."

İslâmî devlet aslında yok mudur, hiç olmamış mıdır? En azından Hz. Peygamber ve Raşid Halifeler devri devleti islâmî değil midir? Bugün islâmî devletin gerçekleşmesi mümkün değilse niçin İslam karşıtları ve İslam''ın her alanda sistem kurmasını çıkarlarına aykırı bulan gayr-i Müslimler ile onların işbirlikçileri mesela 1947''den bu yana Pakistan''da bir İslam devletinin oluşmasına mani oluyor, bunun için binlerce insanın kanına giriyorlar? Bıraksınlar o millet islamî-siyasî sistemi kurmaya uğraşsın, sonunda bunun imkansız olduğu ortaya çıksın ve dava bitsin!

Mümkün olmasa korkarlar mı, olmasın diye canla başla çalışırlar mı?

Daha öncesi de var ya, mesela Gazzalî''den başlayarak İslam ahlakçılarının kitaplarını bir okuyun, eskiden fıkıh kitaplarının "hazr ve ibaha, istihsân" gibi başlıkları altında yazılanlara, günümüzde "İslam''da helaller ve haramlar" ismiyle yazılmış sayısız kitaba bir bakın; oralarda iş ahlakı, helal kazanç, kanaat, tasarruf, malda yoksulların hakkı, zekatı verilmemiş servetin kirliliği…" üzerine ne kadar kafa yorulduğunu görürsünüz.

Madem MÜSİAD''ın bu konudaki gayretleri teslim ediliyor, o halde İGİAD''ın çıkardığı "İş Ahlakı" dergisi de unutulmasın!

Devam edeceğim.

Bir ana ölünce
00:009/10/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Başbakanımızın acısı, yazı dizisine ara vermemi gerektiriyor.

Ben bu acıyı iyi bilirim. Babam hastanede kollarımın arasında, annem ise yazlık evimde, konu komşu ile yâsîn-i şerif okumakta iken- inşaallah- rahmet-i Rahman''a kavuştular. Her ikisinde de bu kadar ağlayacağımı önceden tahmin edemezdim.

Başbakanımızın gözyaşlarını gördükçe benim de acılarım tazelendi, içim kabardı, gözlerime yaş hücum etti.

Efendimiz (s.a.)''in küçük yaşta bir oğlu vefat etmişti. Çocuk son nefeslerini verirken mübarek kucağına aldı, bu sırada "daim Hakk''a bakan gözlerinden" inci taneleri gibi yaşlar boşalıyordu. Henüz cahiliyye (İslam öncesi) çağının insani duyguları bile hakimiyeti altına almış bulunan katı geleneğinden kurulamamış bir kişi "Sende mi ağlıyorsun!" deyince "Güzel Örnek" şu cevabı vermişti:

"Kalb acı duyar, gözden yaş akar, ama –dilini göstererek- şuradan, Allah rızasına aykırı bir söz çıkmaz!"

Hepimiz Allah''a aidiz, bizi yok iken O yarattı, yine ona döneceğiz. Bu kanunun istisnası yok. Fani dünyada ömrünü tamamlayanlar iki kısım oluyor: Ahirete iman edenler ve etmeyenler.

Ahirete iman etmeyenlere göre ya bundan sonrası mechul veya yok; ölüm ebediyen yok oluştur.

Elhamdü lillah biz ahirete iman ediyoruz. Dünya (aşağı alem) hayatını -Allah''ın Peygamberleri aracılığı ile bildirdiği hayat rehberine uygun- yaşayanlar için ölüm, aşağı alemden yüce aleme göçüştür; o yüce alemde tarif edilemez mutluluklar içinde yaşayan sevgililer ile buluşmak ve hep birlikte En Büyük Sevgili''nin, sevdiklerini konuk ettiği cennette oturmaktır ve O''nun Rıdvan ve cemali ile müşerref olmaktır.

Aslında bunu bilen ve buna iman edenler ölüme sevinmelidirler; ancak "birincisi" hesap sonucunu bilemediğimiz için akıbet korkusu, "ikincisi" de Allah''ın insanlara bahşettiği akrabalık bağı ve merhamet duygusu sebebiyle yanarız, ağlarız.

Hele de ananın ölümü.

Ben torun sahibi iken bir gün akşam serinliğinde bahçede meşgul idim, anam balkondan eşime seslendi "Kızım bir yelek getir, çocuğum üşür!".

Evet ben dede iken "anamın çocuğu idim", "ağlarsa anam ağlar, kalanı yalan ağlar"dı, yaşınız ne olursa olsun anayı kucaklarken yaşadığınız duygu "çocuk" duygusudur. İşte bu kucağı, bu şefkat odağını kaybediyorsunuz; insan ağlamaz da ne yapar!

Belli ki bu güzel vâlide hayatını "ilâhî rehbere" uyarak yaşamış, hakkındaki şahidlikler bunu gösteriyor, yüzünden de nur akıyor. Dileğimiz ve duamız ebedî mutluluğa kavuşmuş olmasıdır.

Geride kalanlara Allah hayırlı ömür versin, sabr-ı cemîl ihsan eylesin!

İslamcılık ve sistem merakı
00:0013/10/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslamcılar hayatın bütün alanları ile ilgili olarak “islamî düzenin teorisini ve sistemini” tespit edip yazmaya ve tartışmaya niçin önem veriyorlar. Çünkü İslamcıları eleştiren “bazı Müslümanlar” da en azından “açık, demokratik ve küresel bir dünyada nasıl iyi Müslümanlar olunacağı ve İslam adına hangi değerlerin nasıl savunulacağı” konusunun “çağın en önemli islamî meselesi” olduğunu söylüyorlar. İslamcıların da davaları bu amacı dışlamıyor, ancak onlara göre İslam''ı bilmeden “iyi Müslüman” olmak, İslam''ın kapsam alanını belirleyip derli düzenli, tutarlı bir bütünlük içinde ortaya koymadan İslam''ı bilmek mümkün değildir. Şu halde onlar İslam''ı her alanda yaşamak ve yaşatmak için sistem üzerinde duruyorlar. Amelî, ahlakî kısmı, kültürü ve medeniyeti asla göz ardı etmiyorlar; ancak değer ölçüleri daima İslam oluyor. Modernizmi de bu ölçüte göre değerlendiriyorlar.

“Açık, demokratik, küresel bir dünya” değişmez ve değerli bir veri olarak sunulup “biz bunun içinde, buna uyarak neler yapabiliriz” diyenlere karşı şu görüş ve değerlendirmelerin de bulunduğunu geçmişte şöyle dile getirmiştim:

“Modernizm ve yeni dünya düzeni (bu arada üç ideoloji: muhafazakârlık, liberalizm ve sosyalizm) insanlığın bütün halinde beklentilerini karşılama ve mutluluk imkanlarını sağlama bakımından başarılı olamadı, 1968 dünya devrimi bu başarısızlığın ilanı oldu, şimdi dünyaya yeni bir düzen gerekiyor. Bu düşünce ve hükmü Batı yakasından Rojer Garaudy, Immanuel Wallerstein, Noham Chomsky gibi düşünürler açıkça ve güçlü delillerle ifade etmişlerdir. Demokrasi de bu yazarlar tarafından tenkit edilmiş, parlak iddialar ile, gerçekleşen durum arasındaki farka, hatta çelişkiye dikkat çekilmiştir. Bugün hemen herkesin tekrarladığı bir cümle/değerlendirme şudur: “Demokrasi kusurdan uzak değil, ama kötülerin en iyisi.”

İslamcılar “sistem çalışmaları” yaparken dünyaya, beklenen ideal düzeni sistematik bir dille sunmayı da hedefliyorlar. Çünkü İslamcıların nihai hedefleri her alanda islâmîleşmektir.

“…İslamcı ideolojiden vazgeçenler sahiden de “iddiasız” kalabilmekte, eskinin “mücahitleri” bugünün “müteahhitleri”ne dönüşünce “battı balık yan gider” havasına girebilmektedir.” diyerek bazı sözde İslamcıların dönekliğini dikkatlere sunanlara şimdilik –konuyu bağlarken- bir çift sözüm var: Her inanç, dünya görüşü ve ideolojiden dönenler, eski iddialarından vazgeçenler, gözünü ancak toprağın doyuracağı ahlaksız kapitalistleri rehber edinenler olmuştur. Hatta baştan beri bütünüyle İslam''ı terk edenler de (mürtedler) olmuştur. Diğer sistemler için bir şey demeyeceğim. Ama İslam ve İslamcılık bunlardan zarar görüp davasından vazgeçmiş değildir. İslam ve onun iki temel kaynağı var oldukça “hem bu dini bütün ve kamil manada yaşamak hem de bütün insanlığa sunmak, onları bu kurtuluş kılavuzuna davet etmek” manasında İslamcılık “iddiası, sistemleştirme faaliyetleri, sivil topluluklar oluşturup öğrenme ve yaşama süreçleri…” olarak devam edecektir.

Kısas tartışmasına bir katkı
00:0014/10/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kasten cana kıyan bir caninin cezası ne olmalıdır? Eskiden beri bu sorunun cevabı tartışılmış ve farklı görüşler, uygulamalar ortaya çıkmıştır.

İslam''ın hükmü ve müslümaların uygulamaları "kısas"tır; kasten adam öldürenin –maktulün yakınları bağışlamazsa- cezası öldürülmektir, idamdır.

Bu konuda -heyet olarak hazırladığımız Kur''an Yolu isimli tefsirimizden alıntılar da yaparak- bazı açıklamalarda bulunmanın faydalı olacağına kani oldum.

"Ey iman edenler! Öldürülenler hakkında kısas size gerekli kılındı. Hüre hür, köleye köle, kadına kadın. Ancak her kime, kardeşi tarafından bir şey bağışlanırsa artık ona hakkaniyetle uymalı ve kalan diyeti ona güzellikle ödemelidir. Bu, rabbinizden bir hafifletme, bir rahmettir. Bundan sonra kim haddi aşarsa ona elem verici bir azap vardır. /Kısasta sizin için hayat vardır, ey akıl sahipleri, umulur ki sakınırsınız." (Bakara: 2/178-179).

İslâm''dan önce Araplar''da kabileler arası savaş, baskın, yağma, öç alma âdetleri çok yaygın bulunuyor, kabile fertleri dışında kalan insanların hayatlarına değer verilmiyor, bu sebeple güçlü olanlar zayıf olanları eziyor, hunharca katlediyorlardı. Araplar da "Hayatı korumanın çaresi öldürmektir" diyor, öldüreni öldürmek suretiyle hem tedbir hem de intikam alıyorlardı; fakat bunu yaparken intikam duygusuyla hareket ettikleri ve adalete riayet etmedikleri için yaşama hakkını korumak yerine onu ortadan kaldırmış oluyorlardı. Rivayetlere göre yukarıda meali verilen âyetin nâzil olmasına da Araplar''ın bu âdet ve tutumları sebep olmuştur. İslâm''dan önce aralarında ihtilâf bulunan, karşılıklı olarak birçok insanın katledildiği ve yaralandığı iki kabileden biri, kendini diğerinden üstün görüyor, bir erkeğe karşı iki erkek, bir kadına karşı bir erkek, bir köleye karşı bir hür erkek öldürmek istiyorlardı. Her iki kabile de müslüman olduktan sonra bu istek ve uygulamayı sürdürmeye kalkışınca, şahsî intikamı hukukî kısas cezasına çeviren, cezayı şahsîleştiren (katilden başkasının öldürülmesini yasaklayan), canlar arasında değerli değersiz farkının bulunmadığını, dokunulmazlık ve değer bakımından bütün canların birbirine eşit olduğunu bildiren âyetler geldi (İbn Kesîr, I, 299-301).

Kısasla ilgili olarak başka ayetler ve hadisler vardır. Bunlardan biri de şöyledir: " Tevrat''ta onlara, cana can, göze göz, buruna burun, kulağa kulak, dişe diş ve yaralar kısas yapılacaktır diye yazdık" (Mâide 5/45) Bu iki ayet ve bazı hadisler sebebiyle "Kâfire karşılık Müslüman"ın, "Köleye karşı hür insanın", "kadına karşı erkeğin" kısas edilip edilmeyeceği konuları tartışılmıştır:

Mâide sûresindeki âyet Tevrat ehline ait olmakla beraber Kur''ân-ı Kerîm''de zikredildiğinden ve onu yürürlükten kaldıran bir nas bulunmadığından müslümanlar için de geçerlidir. yetin geliş sebebi göz önüne alındığında getirdiği hükmün, "Köleye karşı hür, kadına karşı erkek kısas edilmez" şeklinde değil, "Kısas bakımından –kabileleri ve sosyal statüleri ne olursa olsun– hürler, köleler, kadınlar arasında fark yoktur" şeklinde anlaşılması gerekir. Bakara''daki âyet bunu açıklamış, Mâide âyeti de cinsler arasında –can farkı gözetilmeksizin– kısas uygulanacağını açıklığa kavuşturmuştur; âyetler arasında zıtlık yoktur, bir bütünün kısımlar halinde açıklanması söz konusudur. Ebû Yûsuf cinsler arasında kısas yapılacağı hükmüne varırken âyetleri böyle yorumlamış, âyetler arasında çelişki ve birinin diğerini neshetmesi (hükmünü kaldırması) yorumunu reddetmiştir. (Cessâs, Ahkâmü''l-Kur''ân, I, 135). yetin başında yer alan "Öldürülenler hakkında kısas size gerekli kılındı" meâlindeki cümle tek başına mâna ve hüküm ifade eden ve hükmü umumi olan (hem hüre hür, hem köleye hür; hem kadına kadın, hem kadına erkek... kısas edilir diyen) bir cümle olduğu için Mâide âyetine başvurmadan da bu âyetten, kısasta eşitlik ve genellik hükmüne ulaşmak mümkündür. Yorumda farklı bir usul takip eden müctehidlere göre de bir köleyi öldüren kimse ceza olarak kısas edilir. "Kölesini öldüreni öldürürüz..." meâlindeki hadis de (Dârimî, "Diyât", 7; Tirmizî, "Diyât", 18) bu hükmü desteklemektedir. Haksız yere gayri müslimi öldüren müslüman da kısas edilir. Aksini ifade eden hadis, müslümanlarla savaş halinde olan (harbî) gayri müslimlerle ilgilidir.

(Devamı var)

Kısas tartışmasına bir katkı (2)
00:0016/10/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Mâlikî fıkıhçı Ebû Bekir İbnü''l-Arabî, 487 (1094) yılında Kudüs''te Mescid-i Aksâ''nın yanında, orayı ziyarete gelen Zevzenî isimli meşhur bir Hanefî fıkıhçısı ile Atâ el-Makdisî isimli yerli bir Şâfiî fıkıhçısı arasında –o zamanın âdetine uygun olarak– cereyan eden, bizzat dinlediği ve konumuzla ilgili olup İslâm''da insan hakları anlayışına da ışık tutan bir tartışmayı şöyle nakletmektedir (I, 61-62):

(Kudüslü fıkıhçılar Zevzenî''ye, "Kâfiri öldüren müslümanın kısas edilip edilmeyeceğini" soruyorlar, o da "Kısas edilir" cevabını veriyor, delilini sorunca da – Bakara, 178-179. âyetleri okuyor ve bunun "bütün öldürülenleri içine aldığını" söylüyor, bu noktada Atâ delile itiraz ederek tartışmayı başlatıyor).

Atâ, "Hocanın ileri sürdüğü delil (âyet) üç noktadan ona delil olmaz" diyerek şu delilleri sıralar: 1. Allah Teâlâ "Size kısas farz kılındı" buyurarak birbirine eşit olan müslümanlar arasında kısas hükmünü getiriyor, kâfir müslümana eşit değildir; çünkü hak dini inkâr etmesi onun derecesini aşağıya düşürmüştür. 2. Ayetin başı ile sonu arasında mâna ilişkisi, bütünlüğü vardır; aslı kâfir olduğu için köle hüre eşit olmayınca, halen kâfir olan kimsenin müslümana eşit olmayacağı âşikârdır. 3. Ayetin devamında "Her kime kardeşi tarafından bir şey bağışlanırsa..." buyuruluyor. Kâfirle müslüman arasında kardeşlik olamaz; şu halde kâfir âyetin hükmüne dahil değildir.

Zevzenî ise ileri sürdüğü delilin sağlam olduğunu, Atâ''nın itirazlarının bunu çürütemediğini şu gerekçelerle savunur: a) Allah Teâlâ''nın cezalandırmada eşitliği şart koştuğu yönündeki görüşünüze katılıyorum; ancak "kısas bakımından müslümanla kâfir arasında eşitliğin bulunmadığı" şeklindeki tesbitinizi doğru bulmuyorum. Müslüman gibi, İslâm ülkesinde yaşayan veya oraya izinli olarak girmiş bulunan gayri müslimlerin de hayatları ebedî olarak dokunulmazdır, bu bakımdan eşitlik vardır. Müslüman gayri müslimin malını çalsa cezalandırılır. Bu hüküm onun canının da dokunulmaz olduğunu gösterir, sahibi dokunulmaz olmasaydı malının da dokunulmazlığı bulunmazdı. b) Ayetin başının mâna bakımından devamına bağlı olduğu görüşünüze katılmıyorum. Ayetin başı genel devamı özeldir, her biri kendi çerçevesinde geçerlidir. c) "Köleyi öldüren hür kısas edilmez" hükmünüzü kabul etmiyorum. Tam aksine o da kısas edilir, bu hükmünüz size delil olmaz. d) Müslümanlarla kâfirler arasında din kardeşliğinin bulunmadığı doğrudur; ancak buna dayalı hüküm af ve diyetle ilgili olup kısasla ilgili değildir, biri diğerini ortadan kaldırmaz.

İslâm öncesinde Araplar intikam ve kısasta ısrar ederler, diyet (kan bedeli) karşılığında sulhu ayıp sayarlar, bunu yapanları para karşılığında maktulün kanını satmakla suçlarlardı. İslâm kısası tâdil edip adalet ve hakkaniyete uygun hale getirdikten sonra, meşrû görmekle beraber, maktulün yakınlarına kısastan vazgeçme ve bunun yerine diyet kabul etme seçeneğini de getirmiş; bununla da kalmayıp "kardeşi tarafından bir şey bağışlanırsa" diyerek iki tarafın birbirlerine din kardeşliği esasına göre bakmaları gerektiğini hatırlatmış, kısas yerine diyeti teşvik etmiştir. Maktulün yakınlarının kısastan vazgeçip diyete razı olmaları halinde katilin üzerine düşeni ödemesini, güçlük çıkarmamasını, gönlü yaralanmış din kardeşlerine elinden geldiğince iyi davranmasını istemiştir.

Kısas cezası haksız ve kasıtlı olarak öldürme ve yaralama suçlarına mahsustur. Bu suçun cezasının diyet olarak verilmesi, maktulün yakınlarının veya mağdurun rızâsına bağlıdır. Kasıt bulunmadan, kaza sonucu birini öldürme veya yaralama durumunda ise kısas cezası söz konusu olmayıp tek karşılık olarak diyet ve kefâret vardır (bk. Nisâ 4/92).

Tevrat''a göre kasten adam öldürmenin ve yaralamanın cezası başka seçeneği olmamak üzere kısastır (bk. Levililer, 24/20; Tesniye, 19; Sayılar, 35/16).

Matta İncili''ne göre Hz. Îsâ, Tevrat''ta geçen "göz yerine göz, diş yerine diş..." hükmünü hatırlattıktan sonra "Fakat ben size derim: Kötüye karşı koma ve senin sağ yanağına kim vurursa ona ötekini de çevir" demiştir (5/38). Burada Hz. Îsâ, kısas hükmüne atıf yaptıktan sonra onu kaldırdığını söylememiş, yalnızca kısas yerine bağışlamayı tavsiye etmiştir. Ayrıca Matta İncili''nde (5/17-18), Hz. Îsâ''nın açıkça "Sanmayın ki ben şeriati yahut peygamberleri yıkmaya geldim; yıkmaya değil fakat tamam etmeye geldim... Şeriatten en küçük bir harf veya bir nokta bile yok olmayacaktır" dediği nakledilir. Sonuç olarak denebilir ki, Tevrat''a göre kasten öldürmenin ve yaralamanın cezası tekdir ve kısastır; Matta''ya göre kısasın yanında bağışlama seçeneği getirilmiştir. İslâm''da ise kısas istemek maktulün yakınlarıyla yaralanan mağdurun hakkıdır, bağışlamaları halinde diyet devreye girer; ayrıca kamu otoritesinin –kısastan hafif olmak üzere– ta''zîr yoluyla cezalandırma hakkı vardır.

Kısas bağışlanıp diyetin tamamı veya bir kısmı alındıktan sonra maktul tarafı tekrar intikam peşine düşerse veya katil ıslah olmaz yine cana kıyarsa haddi aşmış, sınırı çiğnemiş olurlar. Bu durumda her iki taraf için de âhirette azap vardır. Kısas cezası bağışlanmış bir câninin tekrar aynı suçu işlemesi durumunda, dünyadaki cezasının doğrudan kısas olacağı veya diyet yahut kısasa karar verme yetkisinin devlete bırakılması gerektiği şeklinde iki farklı görüş vardır (İbn şûr, I, 144).

Devam edeceğim.

Kısas tartışmasına bir katkı (3)
00:0020/10/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Allah Teâlâ “Kısasta sizin için hayat vardır” derken “Ey akıl sahipleri!” nidâsıyla insanları bu konuda düşünmeye; “Kısas da öldürme demek olduğuna göre, hem öldürme hem de hayat nasıl bir arada olacak?” sorusuna, akılları doğru işleterek cevap bulmaya teşvik etmektedir. İlâhî nidânın yerli yerinde olduğunun bir delili de günümüze kadar, akıllı olduklarını düşünen insanların idam cezasını tartışmalarına rağmen kaldırma konusunda ittifak edememiş olmalarıdır. Bir gün idam cezasında ittifak edeceklerini umuyorum.

Ya genel ya da özellikle öldürme suçuna mahsus olarak kısasa ve idam cezasına karşı çıkanlar şu delillere dayanmışlardır: 1. İnsanlığın faydasına olduğu gerekçesiyle bile olsa insanın tabiatı kısas ve idamdan nefret etmekte, vicdanı onu reddetmektedir. 2. Öldürme olayı bir insan kaybı olduğu gibi idam da ikinci bir cana kıymadır, insan kaybıdır. 3. Kısas yoluyla adam öldürmek kalpteki merhametsizlik ve intikam duygusundan kaynaklanır. Bu duygular kötüdür, eğitim yoluyla kalpten çıkarılmalıdır. Cana kıymak da kötüdür, ancak bunu engellemek için ikinci bir cana kıymak yerine katili hapsetmek, güç işlerde kullanmak yoluyla eğitmek, suçu bu tedbirlerle engellemek uygundur. Katili hasta olarak kabul etmek de mümkündür. Çünkü insan akıl hastası olmadan cana kıyamaz; nasıl diğer akıl hastaları hastahanelerde tedavi görüyorsa katillerin de buralarda ıslah ve tedavi edilmeleri gerekir. 4. Kanunlar yapıldıkları zaman mevcut olan topluma, onun içinde bulunduğu şartlara ve ihtiyaca uyar, buna uygun olarak yapılır. Bu sebeple herhangi bir kanunun devamlı yürürlükte bulunması işin tabiatına aykırıdır. Kısas kanunu da böyledir. Bugün toplumlar fertlerine muhtaçtırlar. Maktulün yakınları da katilin cezalandırılmasını istemektedirler. Bu iki istek ve ihtiyacı bir arada tatmin edecek çare, katili öldürmeyip ömür boyu hapis vb. şekillerde cezalandırmaktır.

Kur''ân-ı Kerîm bu itirazlara şu cevabı veriyor: “Yeryüzünde fesat çıkarıp bozgunculuk yapmaya veya bir cana karşılık olmaksızın birini öldüren kimse bütün insanları öldürmüş gibidir, bir canı yaşatan ise bütün insanlara hayat vermiş gibidir” (Mâide 5/32).

Hiçbir fark gözetmeksizin yaşama hakkını tanıyan ve önemini vurgulayan bu âyete göre cana kıymayı, iki kişi arasında veya bir ferde yönelik bir mesele, bir suç, bir eylem olarak düşünmek yanlıştır. Ya haksız yere cana kıyma önlenir, bütün insanlığın hayat hakkı garanti altına alınır yahut da yaşama hakkı devamlı olarak tehlikeye mâruz kalır. Toplum denilen yapı fertlerden oluşur, asıl ve hakikat olan fertlerdir. Ferdin hayatını korumak mümkün olmazsa fertlerden oluşan toplumun hayatını korumak da mümkün olmaz.

Yukarıda sıralanan itirazları tek tek cevaplamak üzere de şunları söylemek mümkündür: a) Hemen her insan kendini öldürmek isteyen, buna teşebbüs eden insanı, onu öldürme pahasına da olsa engeller. Nitekim bütün hukuk sistemleri nefsi müdafaayı hukuka uygunluk hallerinden saymışlardır. Toplumlar da ülkelerine, hayatlarına, hayatî menfaatlerine göz diken, saldıran toplumlara karşı savaş ilân edip fiilen savaşırlar. Bu iki vâkıa, hayatı ve gereklerini korumak söz konusu olduğunda insanların öldürülmesinin, insan tabiat ve vicdanına aykırı bulunmadığını göstermektedir. b) Bir toplumda eğitim başarılı olur, insanlar ağır cezalar söz konusu olmadan da adam öldürme suçunu işlemez hale gelirler, bu durum bilimsel verilere dayalı olarak tesbit edilirse nâdir hale gelen öldürme suçu için farklı cezalar ve tedbirler düşünülebilir. İslâm, maktulün yakınlarına kısas talebinden vazgeçme ve diyet isteme hakkı vererek bu kapıyı açmıştır. Bilimsel olarak kısas dışındaki önlem ve yaptırımların adam öldürme suçunu önlediği veya çok nâdir hale getirdiği belirleninceye kadar ise kısas cezası seçeneksiz olma özelliğini koruyacaktır. c) Merhamet ve şefkat güzel duygular olmakla beraber yerinde kullanılmaz; zulme, hakların çiğnenmesine, insanların can güvenliğinin ortadan kalkmasına sebep olur, maktulü unutturur, hep katil lehine işletilirse makbul olmaktan çıkar, zaaf olarak değerlendirilir. d) Suçun kendi cinsinden bir fiille cezalandırılması eğilimi şahsî ve nefsânî bir duygu olmaktan çıkar, adalet ve hakkaniyetin gerçekleşmesine yönelirse, bir eğitim ve suçu önleme aracı olarak değerlendirilirse, ona kötü gözle bakılamaz. e) Cinayeti akıl ve ruh hastalığına bağlamak ve cânileri hapishanelere ve idam sehpalarına değil, hastahanelere göndermeyi önermek aslında cinayeti teşvik etmenin ötesinde bir sonuç getirmez. Nitekim bugün uzmanların çoğunluğu bu kanaate katılmamış, cinayeti bir hastalık değil, ceza gerektiren suç saymışlardır. f) Günümüzde birçok ülkenin kanunlarında idam cezası vardır. Bu kanunları koyanlar önemli gördükleri cinayetlerde –suçluyu hapishanede çalıştırarak ondan istifade etmek yerine– idam etmeyi uygun bulmuş, yaşama hakkını korumak için zaruri bulmuşlardır. Katilin ekonomik katkısı, insan hayatını korumaktan (dolayısıyla kısas sayesinde korunacak olan insan hayatından) daha önemli ve faydalı olamaz. g) Yanlışlıkla idam ihtimalini engellemek için İslam, en küçük bir şüphe bulunduğunda bile kanunda belli cezaların uygulanmamasını istemiştir.

İki araştırmaya göre Türkiye fotografı
00:0021/10/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İki araştırmanın sonuçlarını vererek kısa yorumlar yapacağım. Amerikan düşünce kuruluşu Alman Marshall Fonu''nun (GMF) yılda bir yaptığı Transatlantik Eğilimler anketine göre Türkiye''de halkın yüzde 72''si, üniversitelerde türban yasağını onaylamıyor. Halkın sadece yüzde 22''si türban yasağına destek vermiş, kalan yüzde 6''lık kesim ise görüş bildirmekten kaçınmışlar.

Bu araştırma bin kişi üzerinden yapılmış.

MemurSen ise 50 bin kişiyle yaptığı yeni anayasa araştırmasında bu konuyu da sormuş. Aldığı sonuç şöyle:

"Türkiye''nin yüzde 90''ı, seçme-seçilme hakkının kullanımı ve kamu memuriyeti dahi olsa kılık-kıyafet, inanç, yaşam tarzı vs. nedeniyle insanların özgürlüklerinin sınırlandırılmaması gerektiğini ve devletin tüm özgürlükler ve kişisel tercihler karşısında tarafsız kalması gerektiğine inanıyor."

Türkiye –çok üzücü, derinden acıtıcı son terör olayı ile heyecanı zedelenmiş olsa da- yeni bir anayasa yapmakla meşgul oluyor.

Bundan önce bu kılık kıyafet meselesi ve özel olarak da kamudan hizmet alanların ve kamuya hizmet verenlerin başörtüsü takmaları (tesettüre riayet etmeleri) meselesi çok tartışıldı, yasaklamak veya yasağı kaldırmak için birçok teşebbüslerde bulunuldu. Ama bugüne kadar –yukarıdaki araştırmalara bakılırsa- halkın yüzde onu (hadi bilemedin yirmi sekizi) istemiyor, karşı çıkıyor diye kahir ekseriyetin isteği karşılanmadı, iradeleri yasama, yargı ve yürütmeye yansıyamadı.

Eğer yeni bir demokrasi ve laiklik anlayışından söz ediliyorsa, yeni anayasada egemenliğin gerçek manada halka ait olacağı, laikliğin de din ve vicdan hürriyetinin teminatı olarak değişeceği sözü ciddi ise artık bu antidemokratik, insan hak ve özgürlüğüne aykırı yasağın mutlaka kalkması, yeni anayasanın bunu sağlaması -hem de öyle yarım yamalak değil, Sendika''nın araştırmasında halkın verdiği cevapta görülen geniş çerçevede sağlanması- zorunlu hale gelmiştir.

Bağnaz bir azınlığın bu milleti vesayeti altında tuttuğu dönemin mutlaka sona ermesi gerekiyor. Eğer bu olmayacaksa önemli hiçbir şey olmayacak demektir.

Gelecek yazıda fotografa biraz daha bakalım.

İki araştırmaya göre Türkiye fotografı (2)
00:0023/10/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Dindarlık, amel, dinin hayattaki yeri: GMF anketine göre Türk halkının yüzde 33''ü günde 5 vakit namazını düzenli kılıyor. Toplumun yüzde 45 ile yarıya yakını, bazen namaz kıldığını belirtirken yüzde 17''lik kesim hiç namaz kılmadığını bildirdi. Türk halkının yüzde 99''ü Müslüman olduğunu belirtirken kalan yüzde 1 inancını açıklamaktan kaçındı.

Bu halkın üzerinden Cumhuriyetin ilanı ve din karşıtı (dini müminin hayatında azaltmaya yönelik laiklik uygulaması bir silindir gibi gelip geçti. Globelleşme denilen “Deccal” de insanımızı dinden ve dindarlıktan çekmeye, her alanda dünyevileştirmeye zorluyor. Bütün bunlara rağmen halkın, hayatında namaz kılmamış %17 sini hariç tuttuğumuzda %83''ü, yalnızca “elhamdülillah müslümanım” demekle yetinmiyor, öyle anlaşılıyor ki, en azından bazı dini yasaklardan uzak durmaya çalışıyor ve %33''ü beş vakit, geri kalanı da arada bir namaz kılıyorlar.

Bir fikir vermek üzere Fransa''daki duruma bakalım:

Fransa Katolik Kilisesi resmi yayın organı Le Croix''in vermiş olduğu rakamlara göre son 10 yılda Fransa''da açılan kilise sayısı 20. 60_tan fazla kilise ise resmi olarak “kapatılmış”( Son 10 yılda Fransa''da yapılan cami sayısı 2000_den fazla). Fransız halkının %64_üne sorulduğunda kendisini Katolik olarak tanımlıyor ancak düzenli olarak kiliseye devam edenlerin oranı %4. Aynı veri Müslümanlar için geçerli olduğunda Müslüman göçmenlerin %75_i kendisini “inançlı” olarak tanımlıyor, %41_i ise “ibadet eden Müslüman” kategorisinde.

Bu ülkede düzen ve değişimden söz eden, din-devlet ilişkisi bahsinde de genellikle Batı''daki “din-insan-devlet” ilişkisini öne süren kişilerin bu önemli farkı gözden uzak tutmamaları gerekiyor. Kimse unutmasın, “Bu ülke halkının %99''u Müslüman ve “Ben müslümanım” diyor. % 1''in, %17''nin haklarını ve hürriyetlerini koruma adına bu büyük çoğunluğun hak ve hürriyetleri feda edilemez. Herkes inancını yaşasın, ama laiklik, insan hakları, azınlık hakları, çağdaşlık diyerek bu büyük kitlenin, insan unsurmuzun bu büyük gövdesinin haklarına kıyılması kabul edilemez.

Dindarlık ve siyasi aidiyet:

Türkiye''de toplumun yüzde 13''ü kendini merkez sağda, yüzde 14''ü sağda ve yüzde 8''i aşırı sağda, yüzde 5 merkez solda, yüzde 12 solda ve yüzde 2 aşırı solda görüyor. Kendisini merkezde görenlerin oranı ise yüzde 23.

Halkımızın aldığı laik/seküler eğitim yüzünden din ve dindarlık ile siyasi aidiyet arasındaki bağın farkındalık bilinci zayıflamış görünüyor. Sağın ortası, sağı ve solunu toplarsak %60 civarınd sağcı var. Bunlar da “sağcılığın” dindarlıkla bağdaştığı inancı ile buralarda yer almışlardır. Toplamı %19 olan solcular ise “hiç namaz kılmayan” %17 rakkamına oldukça yakın.

Akpartiye verilen %50 oy oranında da başka amiller yanında dindarlığın önemli rolü olsa gerektir.

Türkiye normalleştikçe kendine döneceğe benziyor.

Önce deveni bağla sonra tevekkül et"
00:0027/10/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Yüreğimi en fazla yakan manzara bir babanın, enkaz altında kalan eşi ve üç çocuğunun seslerini duya duya acılar içinde ve ümitsizce bekleyişi oldu. Elbette tırnağı kırılan bir insanın bile acısını hissettik.

99 Depremini Yalova''da yaşamıştım. Benim bulunduğum köyde deprem, kıyamet başlangıcı gibi hissedildi, ama köyün zemini sağlam, yapıları da oldukça ayanıklı olduğundan önemli bir hasar da can kaybı da olmadı. Birkaç kilometre mesafede lüks bir otel vardı, seminer yapmak için gelip orada bulunan yetmişten fazla mühendis, çüken otelin enkazı altında can verdiler. Yalova''ya doğru yaklaştıkça zemin çürük, yapılar dayanıksız olduğundan hasar ve can kaybı arttı. Ölenlerin sayısı 2504 olarak ilan edildi.

Ansiklopedilere geçen bilgilere göre:

"Yapım hatalarından çöken binaların müteahhitlerine yaklaşık 2100 dava açılmış. Bu davalardan 1800''ü hukuki boşluklardan dolayı cezasız sonuçlanmış. Geriye kalan 300 davanın 110 kadarında ceza verilse de çoğu ertelenmiş. Bunun dışında kalan davalar ise 16 Şubat 2007 tarihinde 7,5 yıllık zaman aşımı süreleri dolduğu için düşmüş".

Diyeceksiniz ki, ceza alsalar gidenler geri mi gelecekti?

Hayır, gidenler geri gelmeyecekti ama, bundan sonra gidenler azalacaktı!

Peki sen kadere inanmıyor musun? Tedbir eceli önler mi?

Biz tedbir almakla yükümlüyüz; eğer tedbirin faydası olmasaydı Allah Resulü (s.a.) onu tavsiye eder miydi!

Adamın biri gelip soruyor:

-Ya Resulellah, devemi salıp da mı Allaha revekkül edeyim, bağlayıp da mı?

-Deveni bağla ve Allah''a tevekkül et!

Tedbirimi aldıktan sonra tevekkül etmenin manası ve faydası nedir ki?

Birinci faydası Allah-kul ilişkisi, kulluk bilinci, Allah''ın sonsuz gücü ve rahmeti karşısında –ne yaparsa yapsın- kulunkinin sınırlı ve tek başına yeterli olduğu bilgi ve inancının uygulamaya geçirilişidir.

Birininin uzantısı olan diğer faydası, "kulun tedbirinin de korunmaya muhtaç olması" sebebiyle yetersiz kaldığımız noktada Allah''a sığınmamızdır.

Tevekkül, her şeye –bütün tedbirlere rağmen- o şeylere değil, Allah''a güvendiğimizin ikrarıdır.

Birçok deprem felaketi yaşadık, anlaşılan daha da yaşayacağız. Can ve mal kaybının en büyük sebebinin tedbiriszlik olduğu apaçık ortaya çıkmıştır. Bazıları çıkıp neredeyse ülkenin bütün evlerini devletin/hükümetin yıkıp yenisini sağlam olarak yapmasını teklif ediyor ve bunu yapmadığı için devleti suçluyorlar. Bu haksızlıktır. Doğru olanı şudur: Yapmaktan aciz olanlarınkini devlet, imkanı olanlarınkini de kendileri -depreme dayanıklı olmayan- yapılarını hemen yıkıp yenirlerini yapmaya koyulmalıdırlar.

Acımız büyük, ama kusurumuz da var!

Aynı acıları yaşamamak için alınacak tedbirler arasında manevi olanları da var: Başta namaz olmak üzere çeşitli ibadetler, dualar, akrabaya ilgi (sıla-i rahim), ihtiyacı olanlara her türlü yardım… Bunlar da kazları ve belaları defetmeye yarayan manevi tedbirlerdir.

Ehl-i kitab ve kutsal
00:0028/10/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

1.Soru: Bir insan, dini ne olursa olsun (ateist, budist, hindu farketmez) bir hayvani keserken, bir bir sey söylemiyor yani bir put adına kesmiyor; bu et yenir mi? Yani kesen illa da yahudi veya hristiyan mı olması gerekiyor, ya da dini farketmez yeter ki Allah''tan başkası adına kesmemiş olsun yeterli mi, yani bizim için helal olur mu?

Ehl-i kitabın –İslam''da ismi anılarak haram kılınmış olanlar dışındaki- yiyeceklerinin Müslümanlara da helal olduğu şu mealdeki ayete dayanıyor:

"Bugün size iyi ve temiz nimetler helâl kılınmıştır. Kendilerine kitap verilenlerin yiyeceği size helâldir; sizin yiyeceğiniz de onlara helâldir. Gayri meşrû ilişkide bulunmak veya gizli dost tutmak şeklinde değil de meşrû bir nikâhla evlenmek şartıyla mümin kadınlardan iffetli olanlar ile sizden önce kendilerine kitap verilenlerden iffetli kadınlar –mehirlerini verdiğiniz takdirde– size helâldir. Kim inanmayı reddederse ameli kesinlikle boşa gider. O, âhirette de hüsrana uğrayanlardandır." (Maide: 5/5).

Ehl-i kitab (kendilerine, Kur''an gelmeden önce kitap verilenler) iafedesi hangi inanç guruplarını içine almaktadır? Dört mezheb içinde bu soruya verilen en geniş cevap Hanefî mezhebine ait olup şöyledir: Yalnızca Tevrat ve İncil''e değil, Zebur''a ve diğer peygamberelere indirilmiş küçük kitaplara (suhuf) inanan insanlar da ehl-i kitaptır. Zaman içinde değişmiş bile olsa aslı vahye dayanan bir kitaba inananlar ehl-i kitaptır, böyle bir kitaba inanmayanlar ile dine inanmayanlar ise bu kavramın dışında kalmaktadır.

Dini ile amel eden bir ehl-i kitab mensubunun –domuz, şarap, faiz gibi- İslam''da yasaklanmamış yiyecekleri (yedikleri, yemeyi caiz gördükleri) Müslümanlar için de helaldir.

Hayvan kesilirken Allah''tan başka bir nesnenin adı anılmayacak, onun adına kesilmeyecek, aynı zamanda kesen, avlayan ehl-ikitaptan olacak.

2. Soru: Hristiyanlar birçok şeye kutsal diyorlar (mesela kutsal kilise, kutsal aziz, kutsal papa, kutsal noel) gibi. Biz kutsal kavramını nasıl anlamalıyız; yani bize göre kutsal nedir? Bizde neler veya kimler kutsaldır?

Kutsal, bir dine, bir inanca bağlı/onunla ilişkili olarak tapınılan veya saygı gösterilen, dokunulmaz telakki edilen şeylerdir.

İslam''da Allah''tan başka hiçbir şeye tapmak caiz değildir ve şirk olarak adlandırılan bu davranışın asla bağışlanmayacağı Kur''an''da bildirilmiştir.

İslam''da Allah gibi değil, amma Allah için sevmek, saygı göstermek vardır. Kâbe, Kur''an, mübarek geceler, Sevgili Peygamberimiz (s.a.) bunlara örnektir. Bunlara şu manada kutsal denebilir: Kâbe Allah evi, Kur''an Allah kitabı, mübarek geceler Allah''a ibadete tahsis edilen ve ilâhî lutufların yoğunlaştığı geceler, Peygamberimiz de Allah''ın elçisi olduğu için kutsaldırlar; bu manada kutsal olana saygı gösterilir, sevilir, hakkı verilir, onlardan –ilahi talimat gereği- yararlanarak Allah''a yakınlaşma devletine erme hedeflenir.

Mimar ara bul!
00:0030/10/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Ey gönül kendini vezn etmeye kantar ara bul!

Yürü git, kantarına hâlis olan a''yar ara bul!...

Saltanat mülkü konak, bir gün elden gidecek
Sana bakide ev yapacak mimar ara bul...
Kapatırlar seni bir hâl-i haraba yalınız
Ol karanlık geceler kendine bir yâr ara bul...
(Hafız Ahmet Soyyiğit)Mümin her olaydan, her oluştan kulca sonuçlar çıkarmaya, kulluk yolunda ilerlemek için istifade etmeye bakacak. Geçirdiğimiz deprem felaketinden, felaketzedelere yardım ederek elde ettiğimiz manevi kazancın yanında hem dünya hayatımızın daha az acılarla geçmesi için (mesela daha sağlam yapılar yapmak gibi) dersler çıkararak hem de “dünyanın fani, öteki âlemin baki olduğunu” bir daha hatırlayıp buna göre tedbirler alarak istifade etmeliyiz.
Diyelim ki, dünya hayatı için ibret aldık, ders çıkardık ve tedbir aldık, ama kıyamete kadar dayanacak evler de yapsak bir gün hem biz onları bırakıp gideceğiz hem de onlar harab, hatta yok olacaklar.

Eğer yalnızca dünyadaki evlerimizi güzel ve sağlam yapmak için ustalar, mühendisler ve mimarlar arayıp bulur, ama “bize bakide ev yapacak mimar arayıp bulmazsak” bu ömür ticaretini zararla kapatmış oluruz.

Ebedi alemde bize ev yapacak mimar “imanımız, amelimiz, takvâmız ve ihlasımız”dır.

İlahi inayet ve af olmazsa bunlar da yetmeyebilir, ama bunlarsız da olmaz.

Şu deprem bize “bir karanlık yerde sıkışmış olarak kalanlar” sebebiyle kabir hayatını ve ötesini hatırlatırsa ve dünyada yapıp ettiklerimizle orada bizi kurtaracak yardımcı melekleri hazırlayarak ebediyete intikal etme niyet ve azmini kuvvetlendirecekse bir tesellimiz de bu olabilir.

“Ol karanlık geceler kendine bir yâr ara bul...”

Helal et, ucuz kurban
00:003/11/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Geçen hafta bir soruya cevap olan yazımda kullandığım ifade bazı tereddütlere yol açmış olduğu için önce onu bir açıklığa kavuşturalım.

İfade şöyle idi:

“Dini ile amel eden bir ehl-i kitab mensubunun –domuz, şarap, faiz gibi- İslam''da yasaklanmamış yiyecekleri (yedikleri, yemeyi caiz gördükleri) Müslümanlar için de helaldir. Hayvan kesilirken Allah''tan başka bir nesnenin adı anılmayacak, onun adına kesilmeyecek, aynı zamanda kesen, avlayan ehl-i kitaptan olacak.”

Birinci cümleden maksadımız şudur: İslam''da adları anılarak haram kılınmış olan “domuz, şarap, faiz” gibi şeyleri, dindar ehl-i kitap kimseler helal sayıp yeseler bile bunlar Müslümanlara helal olmaz, Müslümanlar bunları -kim keserse kessin, üretirse üretsin- yiyemezler. İslam''da haram kılınmamış olan mesela bir hayvanı (koyunu, danayı, tavuğu…), ehl-i kitap, kendi inançlarına uygun olarak öldürür ve yerlerse bu Müslümanlara da helal olur; mesela bir papazın, bir hahamın helal sayarak yediği dana etini Müslüman da yiyebilir.

Hassas ve dikkatli bir okuyucum ikinci cümlede geçen “Allah''tan başka bir nesnenin adı anılmayacak” ifadesine takılmış ve haklı olarak bu sözden “Allah''ın da nesne olduğu” anlamı çıkabileceğini yazmış. Evet böyle bir mana da çıkabilir, bu sebeple cümleyi şöyle açmam gerekiyor:

Bir Müslüman bir hayvanı keserken, Hanefîlerin de dahil olduğu bazı müctehidlere göre Allah''ı anacak, besmele çekecek. İmam Şâfiî''nin dahil bulunduğu bazı müctehidlere göre ise besmele sünnettir, helal olmanın şartı değildir, ama hayvan Allah''tan başkası adına kesilmeyecek, kesim yapılırken Allah''tan başkasının (bu kutsal sayılan bir nesne olabilir, müşriklerin inandığı bir ilah olabilir işte bunların) adı anılmayacaktır.

Yeri gelmişken yurt içinde ve dışında son yıllarda mantar gibi çoğalan “helal sertifikası ile ilgili kuruluşlar” konusunda bir uyarıda bulunmak isterim. Bir canlı veya cansız şeyin yenmesi, içilmesi ve kullanılmasının caiz olup olmadığını belirlemek için hem ilgili bilim adamlarına hem de din alimlerine ihtiyaç vardır. Güvenilir danışma kurulları bulunmayan kuruluşlara itibar etmemek gerekir. Bu konuya bir başka yazıda daha genişçe yer vermek üzere şimdilik bu uyarı ile yetiniyorum.

Bir okuyucu da “yurt dışında vekalet yoluyla kesilen kurbanlar, ülkemizdeki kurbanlara göre daha ucuz oldukları için kurban yerine geçmez diyorlar, doğru mudur” diye soruyor.

Bir yükümlü yurt içinde veya dışında kurban almak istediğinde, nerede daha iyisi ve ucuzu varsa onu almakta serbesttir. “Pahalı olsun ucuz olsun, kaliteli olsun olmasın mutlaka yaşadığı yerleşim yerinden alması gerekir” diye bir kural yoktur.

Yeryüzü Doktorları gibi birçok hayır kuruluşu deprem bölgesine kurban ve yardım ulaştırdıkları gibi dayanılamaz yokluklar ve yoksunluklar içinde kıvranan Somali, Kongo, Nijer, Gana ve Kenya gibi Afrika ülkelerinde de vekaleten kurban kesiyor ve dağıtıyorlar. Bu ülkelerde yılda bir kere bu sayede et yiyen insanların bulunduğunu bizzat gidip görenler naklediyorlar. Bu hizmetlere katkıda bulunan insanlarımızdan Allah razı olsun!

Yeni anayasaya katkı
00:004/11/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Ya hep ya hiç" ten başkasına razı olmayanlar, ama öte yandan "hep değilse de hiç de değil" den ibaret olan gerçekliği yaşayanlar, -bunu sağlayanlara atıp tutmakla beraber- mevcut durumdan, zarureti aşan miktarlarda istifade edenler var; bunları çelişkileri, duygu ve düşünce karışıklığı içinde bocalamaları ile baş başa bırakalım.

"Bir zalim iki elini, diğeri ise bir elini kesmek istiyor" ise tek elini kesmek isteyen zalime –geçici ve zaruri olarak- teslim olma basiretini gösterelim.

Bir anayasa "adım adım İslamlaşmaya götüren" yolları tıkıyor, diğeri kısmen de olsa açıyorsa, bir anayasa demokrasinin gereği diyerek bu ülkenin %99''u Müslüman olan halkının ahlak, gelenek ve diğer değerlerini hiçe sayarken bir diğeri yine demokrasiye sığdırarak değerleri olabildiğince koruyorsa Müslüman bu iki anayasa karşısında nasıl bir tavır içine girecek?

"Hep olmadığına göre" bu anayasaların kısmen iyi olanı da kötüdür, ben bu işin içinde yokum, hiçbirini desteklemem… mi diyecek?

Yoksa "hiç de değil", eğer bu olmazsa daha kötüsü olacak diyerek "göreceli olarak daha iyisini" gerçekleştirmek için üzerine düşeni yerine mi yapacak?

Demokrat Parti 1950 yılında iktidara geldiğinde ülkeye şeriat getirmedi, tek parti devrinin zalim, baskıcı, din karşıtı laiklik anlayışını azıcık yumaşak olarak uyguladı. Halkımız bu iktidarı, sanki ülkenin rejimini değiştirmiş gibi tuttu, destekledi. İyi de etti. Altmış yıllık süreç 1950 öncesine doğru gerilemedi, bugün gördüğümüz, bildiğimiz, yaşadığımız iyileştirmelere doğru ilerledi.

Şimdi yeni bir anayasa yapılıyor. Türkiye''de sayıca azınlıkta olan birçok grup seslerini yüksek perdeden ve etkileyici biçimde çıkarmaya başladılar. Eğer büyük çoğunluk mümkün olan taleplerini, daha yüksek sesle ve etkili olarak çıkarmazsa sonuç hüsran olur.

Büyük Millet Meclisi bir web sayfası açmış. Buraya fertler bile taleplerini yazabilecekler ve ilgili komisyon bunları okuyup değerlendirecek. Bütün sivil toplum kuruluşları ve hamiyetli kişiler her imkanı kullanarak taleplerini dile getirmelidirler. Taleplerin çok dağılmaması, ayağı yere basmayan, gerçekçi olmayan taleplerin, sağlam ve mümkün olanları gölgelememesi için fertlerin ve örgütlerin bir araya gelmelerinde, müzakere ve danışma yoluyla talep paketleri oluşturup bunları sunmalarında büyük fayda vardır.

İnşaallah taslak ortaya çıkmaya başlayınca başka konularda da düşüncemi yazarım Ama şimdilik şu üç konuda tercihimi ifade edeceğim:

1. Diyanet İşleri Başkanlığı kaldırılamaz; statüsü kısmen değiştirilebilir.

2. Zorunlu olan "din kültürü ahlak bilgisi" öğretimi kaldırılamaz; kitapların müfredatı yeniden gözden geçirilebilir; zaten bu da yapıldı ve yapılıyor. Bu ders belli bir dinin eğitimini vermiyor; halkının %99''u Müslüman olan bir ülkede yaşayacak olanlara bu dinin kültürü ve ahlakı hakkında bilgi veriyor, diğer dinler hakkındaki bilgiye de gerektiği kadar yer ayırıyor. Din ve mezheb olarak (belli bir dinin ve mezhebin) eğitim ve öğretimi de mevcut anayasada bulunduğu halde uygulanmadı; bu da korunmalı ve uygulanmalıdır.

İnanca dayalı kıyafet eğitime de, kamu görevinden (alan ve veren olarak) yararlanmaya da mani olmamalıdır

Bayram ne zaman bayramımız olur?
00:006/11/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sevgili Peygamberimiz (s.a.) Mekkeli müşriklerin zulüm ve işkenceleri altında bunalan ashabına nefes aldırabilmek için Taiflilerle görüşmeye gitmişti, talebi ya onların da İslam''a girmeleri veya sığınma hakkı tanımaları idi, burada kötü karşılandı, ayak takımı kışkırtıldı, hakarete uğradı, taşa tutuldu, mübarek ayakları yara bere içinde kaldı, yardımcısı Zeyd ise daha beter yaralandı. Güvenli bir yere sığındıktan sonra Rabbine niyazda bulundu ve bu meyanda şunu da söyledi: “İlâhî! Eğer bana karşı gazaplı değilsen çektiğim mihnetlere belâlara hiç aldırmam!”

Bu olaydan bize düşen hisse şudur: Deprem, terör, hastalık, yoksulluk, zulüm... ne ile olursa olsun mümin bir mihnete, bir imtihana duçar olduğunda asıl endişesi, “Acaba Rabbim bana darıldı mı?” olmalıdır. Eğer Rabbimiz bizden hoşnut ise, O''nun en büyük devlet olan rızasına nail isek dünya üstümüze gelse bize hayatı zehir edememelidir.

Meseleye buradan baktığımızda -gönül ve vicdan sezgisiyle Rabbin rızası konusunda iyi zan sahibi isek- her şeye rağmen (deprem, terör, tefrika, yoksulluk... olsa da) bayram neşemiz olur; çünkü biliyoruz ki, Rabbimizin bayramlarda bize lutufları, her zaman olandan daha fazla. Seven sevdiğinin lutflarından mutlu olmuyorsa sevgide bir arıza var demektir.

Kurban Bayramı''nda kestiğimiz kurbanın bir de sembol yanı var. Allah emretseydi Hz. İbrahim oğlunu bile kurban edecekti; onun Rabbine itimadı ve teslimiyeti bu noktada idi. Nefsi fani olmuş, varlığı mevhûb-i ilâhî (Allah''tan bağışlanmış) olarak beka bulmuştu. Vücud dahil her şey O''nun idi.

“Canı canan dilemiş vermemek olmaz ey dil

Ne niza eyleyelim ol ne senindir ne benim”

Fakat, “Haksız olarak bir cana kıyan bütün insanların canına kıymış gibi olur” diyen Rabbi, elbette masum İsmail''in canına kıydırmayacaktı, bu eşsiz teslimiyetle imtihan kazanılmıştı, kıyamete kadar bu erdem, bu sembol ile canlı kalacak ve her kurban kesen “Kebş-i nefsim Hakk''a kurban eyledim” fehvasınca “nefis koçunu Hakk''a kurban etmeye” çalışacaktı.

Maddi ihtiyaçlarımızın baskısı altında bunalan beşeriyetimiz, bayram sevincimizi gölgeleyebilir. Her birimizin irade gücü ve gönül zenginliği aynı değildir. İşte bu yüzden bayram sevincini yaygınlaştırmak, engelleri ortadan kaldırmak için müminlere vazifeler verilmiştir.

Kurban keser etini yoksullara dağıtırız. Müsafirlerimize ikram ederiz. Ailemize ziyafet çekeriz.

Kurban dışında muhtaçların ihtiyaçları, dertlilerin dertleri ile meşgul olur, elden geleni yapmaya çalışırız.

Dünya meşgalesi yüzünden her zaman veya gerektikçe yoklayamadığımız akraba ve eş dost kim varsa bir şekilde irtibat kurarız (en iyisi ziyarettir) hal hatır sorarız, kurumaya yüz tutmuş ilgi ve mahabbet fidanını sularız.

İşte o zaman her şeye rağmen bayram, bayramımız olur.

Taksim"de kurban protestosu
00:0010/11/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hayvan haklarını korumak için örgütlenmiş bir grubun temsilcileri Taksim Meydanı''ında pankartlar açarak, konuşmalar yaparak Kurban Bayramı''nda “kurban kesmeye” karşı çıkıyorlar, “Bayramınızı kana bulamayın”, “Kurban ile bayram yan yana olur mu?”, “Hayvanı kesmek yerine bedelini paylaşalım” gibi sloganlar atıyorlar.

Hareketin dine karşı olmadığını, yalnızca hayvan haklarını korumak istediklerini söylemeleri medenice ve bir arada yaşama amacına uygun bir yaklaşım. “Acıma duygusu”ndan yola çıkmak ve “hakkı koruma”yı amaçlamak da evrensel değerler; bunlara kimsenin bir diyeceği olmaz. Ama “hayvan haklarını korumak için yılda bir kere kurban kesmeye karşı çıkma” ya bazı itirazlarım var:

1. Allah''ın son kitabının ilk suresine başlarken besmele çekiyoruz, burada ve -besmeleyi sureye dahil edersek- üçüncü ayetinde Allah kendisinin “rahman ve rahîm” olduğunu bildiriyor. “Rahmetim öfke ve nefretimi mağlub eder” diyen de O''dur. Kimse O''ndan daha fazla merhamet iddiasına kalkışmasın. O, “her şeyi sizin için yarattım, emir ve istifadenize verdim” diyor. Şu halde canına kıyılmayacak olan “insan”dır; hayvan değildir. Yeter ki, eziyet edilmesin ve ihtiyaç yok iken hayvan bir yana bitkinin bile canına kıyılmasın!

2. Protesto edenler et yemediklerini söylüyorlar; bu bakımdan davranışlarında tutarlılık var; ancak dünyada yaşayan insanların kahir çoğunluğu et yiyor ve bu sebeple her gün, milyonlarca kara ve deniz hayvanı öldürülüyor. Bunları niçin protesto etmiyorlar! Etseler sonuç alabilecekler mi?

3. Müslümanların yoksullara yardımı yılda bir kere et dağıtmaktan ibaret değil; onlar hem bunu yapıyorlar, hem de yıl boyu çeşitli vesilelerle -Allah rızası için, bir ibadet olarak- yoksullarla ilgileniyor ve onlara her türlü yardımı yapıyorlar. “Kurban kesmek yerine onun bedelini paylaşın” tavsiyesi, “cami yapmak yerine okul yapın” tavsiyesine benziyor; bunlar birbirinin yerine geçmez; doğru olan her ikisini de gerektiği ve yeteri kadar yapmaktır.

4. Hayvanları ihtiyacımız kadar öldürmekten vazgeçtiğimizi düşünelim; o zaman ya dünyamız hayvanlarla dolacak veya üremelerini engellemek için tedbir alacağız. Birinci ihtimal hayvan itlafını zorunlu hale getirecek, ikinci ihtimal ise bir başka kıyımdır. Avustralya''da devletin binlerce kanguruyu imha etmek zorunda kaldığını hatırlamakta fayda var.

İnsanoğlu var olduğu günden beri hayvanları öldürüp yemiştir; normal, tabii, fıtri olan budur, insanları normalin dışına çıkarmaya çalışmak boşuna çabadır, sonuç vermez ve yalnızca sürtüşmeye sebep olur. Araya bir de “inanç gereği yapılan ibadete” karşı bir tavır girerse reaksiyonu da kırıcı olabilir.

İnancı ve vicdanı et yemeyi kendine haram kılanlar et yemesinler, inancı ve vicdanı eti helal kılanlar ise yesinler ve iki taraf birbirine müdahale etmesin; yine karşılıklı tahammüle geldik!

Ormanı görmemek
00:0011/11/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Neyi niçin yaptığını bilenlerin (hak dine ve dindarlığa karşı olanların), farkında olmayanları çeşitli oyunlara getirerek dinden uzaklaştırmaya çalışmaları mümkün ve vakidir. Başta san''at ve medya olmak üzere birçok etki aracının insanları dine, ahlaka, maneviyata değil, dünyaya, maddeye, refaha, gününü gün etmeye yönlendirdiği de apaçık ortada. Ancak bunlara ve bazı alanlardaki başarılarına bakarak insanımızın hayatındaki dinin mahiyeti ve yeri hakkında ölçüsü kaçan değerlendirmeler yapmak, uyarı sınırlarını aşınca karşı tarafın işine yarar, amacına hizmet eder.

Mesela cenaze ve bayram merasimleri, bu vesilelerle müminlerin din ve diyanetle yakın temasları konusunda -biraz da şartlar öyle gerektirdiği için- dini içerik ve etkiden uzaklaşma var; ama yine de bu değişim köklü ve tam değil; çünkü Ramazan Bayramı''nın adı şeker bayramına dönse de, cenazeyi profesyoneller kaldırsa da müminler bu olayların din ve diyanetle alakasından tamamen uzaklaşmış değiller. Şeker/tatlı yemeden önce camilerimizde namaz kılındığını ve belki yılın en büyük cemaatlerinin bayram namazlarında toplandığını unutmayalım. Yine bayramlarda kabristanlar dolup taşıyor; dirilerden önce ölülerle “bayramlaşılıyor”, dünya-ahiret arası ilişkiler tazeleniyor.

Arızalı ağaçlara bakarken ormanı görmemek, görmezden gelmek, inkar etmek iyi niyetle olduğunda bile uyarı etkisinden ziyade ümitsizliğe düşme, işin ucunu iyice salma, hizmet erbabının şevkini kırma, kafalarını karıştırma… gibi kötü sonuçlar doğurabilir.

Bu ülkede bayramın adı değişti, şekerin tadı kaçtı diye dinin toplumdan çekilip gittiği veya gitmekte olduğu değerlendirmesi isabetli değildir.

Bir yandan Diyanet (dindarlaşmaya hizmet ettiği için yok edilmek isteniyor), diğer yandan siviller ve gönüllüler harıl harıl, gece gündüz, paralı parasız çalışıyorlar. Binlerce camide ezan okunuyor, cemaatle namaz kılınıyor (bir ankete göre halkımızın yüzde 33''ü günde 5 vakit namazını düzenli kılıyor. Toplumun yüzde 45 ile yarıya yakını, bazen namaz kıldığını belirtiyor; hiç namaz kılmadığını söyleyenler ise yalnızca %17.) Binlerce Kur''an kursunda Kur''an, din öğretimi ve eğitimi yapılıyor. Yüzlerce İmam Hatip okulunda temel din ilimlerine giriş yapılıyor, Arapça, Kur''an, Siyer, Fıkıh, Usul… okutuluyor. Elli civarında ilahiyat fakültesinde bu ilimler daha yüksek seviyede verilmeye çalışılıyor. Bazı çevrelerin kaldırmaya çalıştıkları “zorunlu din kültürü…” dersinde İslam hakkında da bilgi veriliyor. Cuma namazları büyük kitleleri camilerde topluyor ve burada İslam anlatılıyor. Yıl boyu umre ziyaretleri yapılıyor, hac mevsiminde binlerce insanımız hasretle sıra bekliyorlar, dini yayınlarda adeta patlama var…

İşte orman budur!

Bütün bu oluşlar ve gelişmelerin kalitesi, içinin doldurulması, sapmaların düzeltilmesi bir problem olmakla beraber bu problem her zaman vardır ve olacaktır. Unutmayalım “dış, suret, şekil…” olmadan iç olmaz. Mesela şekil olarak namaz yoksa, iç, mana, etki… bakımından da namaz olmaz, namaza ulaşılamaz.

Yatsı namazının vakti
00:0013/11/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Rahman ve Rahim Olan ALLAH''ın Adıyla "Avrupada Süleymancılar diye tanımlanan cemaat namaz vakitleriyle alakalı hep farklı bir takvim kullanırdı da eleştiriler çok olurdu. 2007 senesinde T.C. Diyanet Başkanlığı da akşam yatsı arasını bir saat yirmi dakika iken, takriben iki saatın üzerine çıkartmıştı, Avrupa''da yaşayan Türklerin tepkisiyle tekrar bir saat yirmi dakikaya indirdi. Yanlış hatırlamıyorsam 1980 senesine kadar iki saat civarında oluyordu. Sonra sessizce bir saat yirmi dakkaya indirmişlerdi ve pek fazla ses çıkmamıştı. Avrupa''da namaz vakitleriyle bu kadar oynanabilir mi?

"Şimdi ortada çok tuhaf bir durum var. Aynı binada oturan iki komşudan biri Diyanet takvimi kullanıyor diğeri başka bir takvim. Biri yatsı namazına cemaat olurken diğeri evinde biraz geç kalmış olarak akşam namazına niyet ediyor. Bu durumu nasıl açıklarsınız. Bir grup 1.20 dakika , bir grup 1.30 dakika, bir grup 1.40 dakika, bir grup 2.00 saat sonra yatsının olduğunu takvimlerinde belirtmişler. Vakit namazın şartları içinde olduğundan takip edilmesi gereken yol ne olmalı?" (A. Çolak).

Cevap:

Bazı namaz vakitlerinin giriş ve çıkışları tek tanımla belirlenmiştir. İkindi ve yatsı namazları gibi bazıları ise -ictihad farkına dayalı olarak- iki tanımla belirlenmiştir.

Hanefî mezhebine göre güneş battıktan sonra Batı ufkunda önce kırmızı, sonra beyaz olmak üzere iki şafak oluşur. Ebu Hanîfe''ye göre yatsı namazının vakti beyaz şafak kaybolunca, Ebû Yusuf, Muhammed ve diğer müctehidlerin çoğuna (cumhura) göre ise kırmızı şafak kaybulunca başlar. Bu farklı ictihadların delil ve dayanakları bu konuda rivayet edilen farklı hadisler ve bazı metinlerin farklı yorumlarıdır. Bir de bu iki şafaktan biri veya diğerinin oluşup oluşmaması, kaybolup kaybolmaması bazı coğrafyalarda ve mevsimlerde farklı olmakta ve buna göre çözümler üretilmektedir.

Avrupa''da veya başka yerlerde yaşayan Müslümanlar, itimad ettikleri şahıs, kurum ve kuruluşların alimlerinin fetvaları ile uzmanlarının –iki şafakın süresi konusundaki- tespitlerine göre hazırlanmış takvimlere uyuyorlar.

Kendileri alim ve uzman olmayan müminlerin yapacakları şey, güvendikleri takvime uymaktan ibarettir. Bu takvimlere uyarak kıldıkları namazlar vaktinde kılınmış namazlardır. Onların başkaca bir sorumlulukları yoktur.

Namaz vakitleriyle ilgilenen, takvim yapan, bilgi ve iddia sahibi olan şahıslar, kurum ve kuruluşlar iki şeyden sorumludurlar (bir gün sorguya çekilirler): 1. Doğru bilgiyi elde etmek için olanca gücün ve imkanın kullanılması. 2. Müminlerin kafalarının karışmaması, aynı yerde farklı vakitlerde ve farklı cemaatlerle namaz kılınmasının önlenmesi (büyük cemaatin gerçekleşmesi, tefrikaya meydan verilmemesi) için ilgililerin iyi niyetle bir araya gelmeleri, müzakere ve tartışmalar sonunda aynı tespit ve uygulamalarda birleşmeye çalışmaları. Bu iki sorumluk yerine geldiği halde hâlâ ictihad farkı devam ederse "ictihadda yanılan bir sevap, isabet eden iki sevap alır", "farklı ictihadlara dayalı ibadet ve davranışların tamamı meşrudur, muteberdir, geçerlidir" kurallarına göre mesele çözüme bağlanmış, dedikodu, çekişme, tefrika sona ermiş olur (inşallah).

Faiz, enflasyon ve para
00:0017/11/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir okuyucumun internette bana aktardığı bir yazıda, benim “enflasyon farkının faiz olmadığı” hakkındaki açıklamamı tenkit ve ret ediliyor, bu münasebetle de “para, İslam bankacılığı, enflasyon, faiz” hakkında ilgi çekici açıklamalar yapılıyor.

Herhalde birkaç yazıda bu konulardaki bilgi, yorum ve düşüncemi bir daha yazman gerekecek.

Tenkit yazısında benden aktarılan açıklama şöyle:

“Soru:

“Enflasyon oranında faiz helal midir? Yoksa faiz yerine altın, döviz vs. mi alınmalı?

“Cevap:

“Faiz olursa, oran ne olursa olsun helal olmaz. Enflasyon oranında fazlalık faiz değildir. Mesela birine yüz lira ödünç verseniz, alt ay sonra enflasyon yüzde otuz olduğu için 130 lira alsanız bu otuz liralık rakkam fazlalığı faiz değildir, alt ay önce verdiğiniz paranın –satın alma gücü bakımından- eşit karşılığıdır. Bu böyle olmakla beraber faizcilik yapan bankalara para yatırarak buradan enflasyon oranında faiz almak caiz olmaz; çünkü: a) Bu bankalar sizden aldıkları parayı reel (enflasyon oranından fazla) faizle satmak suretiyle para kazanmakta ve size de o paradan ödeme yapmaktadırlar. b) Bankaya para yatırmak bir akit yapmaktır; bu akit, faizli para alım satım aktidir, sonunda kâr da olsa zarar da olsa yapılan akit faizli akit olduğu için İslam''a göre meşru değildir. Elinizde para var da bunu meşru yoldan nemalandıramıyorsanız Özel Finans Kurumlarına yatırabilirsiniz.”

Bu nakilden sonra tenkitçi şöyle diyor: “Enflasyon oranında fazlalık faizdir. Öncelikle yukarıdaki verilen hükmün Kuran ve hadis gibi kutsal metinlerle delillendirilmemesinin önemli bir eksiklik olduğunu belirtmek gerekiyor.”

Müctehid imamlar devrinden bu yana fetvalarda, fıkıh açıklamalarında her zaman ayetler ve hadisler zikredilmemiş, muhataplara sonuç (naslardan çıkarılan hüküm) lazım olduğu için yalnızca o yazılmış ve söylenmiştir. Benim bu açıklamam bir soruya verilen kısa cevaptan ibarettir. Faiz ve enflasyon konusunda delillere (ayetlere, hadislere, kıyasa…) dayalı detaylı açıklamaları da ilgili kitaplarımda yaptım (Mesela Mukayeseli İslam Hukuku 2. cilde bakılabilir).

(Bana gönderilen yazıda tenkit eden zatın adı olmadığı için “tenkitçi” diyorum, okursa kusura bakmasın, lütfen.)

Tenkitçi yazıya faizin (faizli işlemlerin) tarifi ile başlamış ve şöyle demiş: “Kısaca paradan para kazanmak diye açıklanan faizli işlemler”

Önce bu tarifin hem seküler bilime hem de fıkıhta yapılan tariflere uygun olmadığını kaydetmem gerekiyor. Kendisinin aktardığı hadislerde, mesela buğdayın buğday ile “eşit olsa bile veresi” veya “eşit olmadan peşin” alınıp satılması da faizdir (ribadır) ve bunun “paradan para kazanmakla bir ilgisi yoktur; olsa olsa “buğdaydan buğday kazanmak” söz konusu olur.

Bize göre doğru tarif şöyledir: “Malın mal ile veya paranın para ile değişimi (satımı veya ödünç verilmesi) mahiyetindeki bir akitte karşılığı bulunmayan bir fazlalıktır.”

İslam''a göre peşin yüz lira, vadeli yüz liradan kıymetli olduğu için satım yoluyla mübadele edilirse (mesela peşin yüz lira üç ay sonra ödenecek yüz liraya satılırsa) faiz gerçekleşir. Peşin veya vadeli olarak yüz lira mesela yüz bir liraya satılırsa yine faiz oluşur. Ama peşin yüz lira vadeli olandan daha kıymetli olduğu halde bu kıymet Allah rızası için ihtiyacı olana bağışlanır; yani para ödünç verilirse faiz olmaz, karz-ı hasen olur, üç ay sonra yine aynı değerde ödeme yapılır ve ödünç veren sevap kazanmış olur.

(Devam edecek.)

Faiz ve enflasyon farkı
00:0018/11/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Bir rivayette de şöyle gelmiştir: “Hz. Bilal (RA), Resulullah (AS)''a (iyi cins bir hurma olan) berni hurması getirmişti. “Bu nereden?” diye sordu. Bilal (RA): Bizde adi hurma vardı. Resulullah (AS)''ın yemesi için ondan iki ölçek vererek bundan bir ölçek satın aldık, dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber (AS): “Eyvah! Bu ribanın ta kendisi, eyvah bu ribanın ta kendisi, sakın öyle yapma. Şayet iyi hurma satın almak istersen elindekini ayrıca sat. Sonra onun parasıyla iyi hurmayı satın al” dedi”

Yazımı tenkit eden zatın naklettiği yukarıdaki hadis rivayetinin Buhari''deki ifadesinde “”Eyvah! Bu ribanın ta kendisi, eyvah bu ribanın ta kendisi, sakın öyle yapma” kısmını görmedim, şöyle buyurulmuş: “Öyle yapma. Şayet iyi hurma satın almak istersen elindekini ayrıca sat. Sonra onun parasıyla iyi hurmayı satın al” .

Bu hadis bize şunu anlatıyor: Ribalık olan iki malı birbiri ile trampa etmek isterseniz, ya kalite farkına bakmaksızın eşit alıp verin, yahut da birini para veya başka cinsten bir mal ile satın, ve onunla diğerini alın.

Peki niçin böyle yapalım?

Çünkü ayni mübadelede (iki malın birbiriile değişiminde) kalite farkını miktarla karşılamak mümkün değildir; bunu yapalım derken kalite karşılığını aşan fazlalık gerçekleşir ve bunu almak da faiz olur. Şu halde faizin olmaması için ribalık (mübadelesinde faiz gerçekleşen) iki malın miktar ve değer bakımından eşit olması gerekir. Eğer kalite farkı eksik fazla olmadan miktara çevirilebilseydi bu mübadelede faiz gerçekleşmezdi. (Bu konu, günümüzde mesela altın mübadelesinde önemlidir ve tartışılması gerekir).

Bilindiği gibi kağıt paranın kendine mahsus (kağıt, maden vb. olarak) değeri yok sayılır, bu para değerini, mübadele aracı olma gücünden alır. Bu para ne kadar malı alabiliyorsa değeri odur. Para olan borçta enflasyon farkı ödenmezse, borcun ödenmesi gereken günden sonra gerçekleşen enflasyon kadar eksik ödeme yapılmış olur. Enflasyon birçok mala göre hesaplanıyor, ama biz maksadımızı anlatabilmek için pirinç misalini verelim: Borcun ödenmesi gereken günde yüz liraya yirmi kilo pirinç alınıyorsa, fiilen ödendiği günde de yirmi kilo pirinç alınabilmelidir; eğer 19 kilo pirinç alınabiliyorsa borç, bir kilo pirinç kadar eksik ödenmiş olur. Ayetler ve hadisler, lafız mana ve maksad göz önüne alınarak anlaşılır ve yorumlanırsa ortaya çıkan sonuç şudur: Mal ve para mübadelesinde -ribalık olma bakımından- aynı cinsten iki nesne biri diğeri karşılığında alınıp satılıyor veya ödeniyorsa “karşılığı olmayan reel bir fazlalık” olmamalıdır.

Sevgili Peygamberimiz''in zamanında devletin parası da, kağıt para da yoktu. Altın ve gümüş parçaları tartılarak para yerine kullanılıyordu. Bu iki madenin de kendilerine mahsus değerleri vardı. Zaman içinde hem bu iki madenin kendilerine ait ve biribirine karşı değerleri değişti, hem para olarak kullanılmaları adeti değişti, hem de kendi değerleri olmayan (yok sayılan) başka nesnelerden para basıldı.

Bu değişim karşısında fukaha ne yaptı?

Bu soruya gelecek yazıda cevap verelim.

Kağıt para, enflasyon ve ödeme
00:0020/11/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Eski zamanlarda piyasada hem geçerlik ve tedavül (revaç), hem de kıymet bakımından farklı paralar bulunurdu. Mesela adına dinar denilen birkaç çeşit para, keza dirhem denilen birkaç çeşit para bulunabilirdi. Böyle paraların kullanıldığı piyasada "şu kadar dirheme" diyerek bir akit yapıldığında ödemenin hangi dirhem ile yapılacağı bir problem teşkil etmiş ve "değerleri farklı ise ödeme en çok tedavül eden dirhemle yapılır, değerleri farklı değilse borçlu dilediği çeşit ile ödeme yapabilir" gibi formüller ileri sürülmüş, değer ve tedavülden hareketle belirleme mümkün olmazsa akit fasid olur denilmiştir.

Günümüzde bir ülkede kullanılan devletin resmî parası olduğu ve bunun birimle ifadesini karşılayan miktar da şu veya bu bakımdan farklı bulunmadığı için eskilerin karşılaştığı problem söz konusu değildir. Ancak bugün de enflasyon vardır; belli bir miktar üzerine yapılan akitten bir müddet sonra o miktarın alım gücü düşmekte, eşit alım gücünü bulmak için daha fazla miktar ödemek gerekmektedir. Borçlanılan miktar ile zamanı gelince ödenen miktar rakam bakımından farklı, alım gücü bakımından eşit olunca "bu rakam farkının faiz olup olmadığı" konusu bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır ki, bana sorulan soru bunun bir örbeğidir. Bu problem akdin mevzûu ve bedelin belirlenmesi ile de ilgili bulunmaktadır.

İmam Ebû Yûsuf''un yaşadığı çağda (ö.182/798) gümüş para karşısında bakır ve diğer değersiz madenlerden yapılan para (fils, mangır) değer kaybettiği için benzer problem tartışılmış, Ebû Yûsuf ödemenin, akit yapıldığı zamandaki kıymet (paranın o gün alabildiği gümüş miktarı) üzerinden yapılması gerektiğini ileri sürmüş, Hanefîler de bu içtihada göre fetvâ ve hüküm vermişlerdir. Bu içtihadı günümüzün problemine uyguladığımız zaman, değerini artık altın ve gümüşten almayan paranın, değer kaybını, ilan edilen enflasyon nispetlerinin ortalamasına göre hesaplayıp, ödemeyi böyle yapmanın faiz olmayacağı, aksine alacaklıya hakkını ödemek ve borçtan kurtulmak için geçerli bir yol olduğu ortaya çıkmaktadır. Buna göre A, B''den yüzbin lira ödünç almış, yahut B''ye, yaptıkları bir peşin ödemeli satım akdi sonucu yüzbin lira borçlanmış, borcunu da bir yıl sonra ödeyebilmiş ise, ödeyeceği miktarı bulmak için o yılın enflasyon nispetlerine bakılır; ortalama enflasyon %40 ise borçlu yüz kırk bin lira ödeyecektir. Bu ölçü aynı zamanda mevzûun ve ödenecek miktarın belirlenmesinde de işe yarayacaktır; çünkü ödeme vasıtasının (paranın) değeri değişse dahi –satın alma gücü bakımından- eşit değeri belirleme ve ödeme için bir yol bulunmuş olmaktadır

Faizin tozu ve enflasyon farkı
00:0024/11/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İslam''ın faizi (azını ve çoğunu) haram kıldığında şüphe yok; bu yasağın bütün insanlığın menfaatine olduğunda da kuşku yok. Faiz ve karşılıksız para (borca dayalı para sistemi) yüzünden bugün bütün dünyanın “şeytan çarpmış gibi” sersemlediği, krizin pençesine düştüğü, kurtulmak için çırpındığı da apaçık ortada. İslam''ın bu üç kağıtçılığa karşı getirdiği sistem “reel karşılığı olan”, “değeri ile oynamak mümkün veya kolay olmayan” sağlam para ve “sermayenin de riske (kara ve zarara) katıldığı ortaklık ile emeğin üretimden karşılığı” sistemidir.

Ama bugün dünyada yerleşmiş ve ha deyince değiştirilmesi mümkün olmayan bir para sistemi var ve Müslümanlar da bu sistem içinde meşru işlerini yürütmek, ayakta kalmak, değerlerini korumak için yeterli miktarda maddi güce sahip olmak durumundadırlar. Mübarek dinimizi bize gönderen Rabbimiz, insanların yapıp edecekleri yüzünden yeryüzünde düzenin bozulacağını bildiği için “zaruret halinde yasakların, zaruret miktarı kalkacağı” hükmünü de vazetmiştir. Zaruretleri devreye sokmayan, sokanlarla uğraşan kimseler bir çeşit intihar teşvikçileridir. Doğru olan davranış bir yandan hak nizamı kurmak için durmadan çalışmak, bir yandan da gemiyi batırmadan su yüzünde kalmaya gayret etmektir.

Bugün insanların alım-satımda, ödemelerde, borç ilişkilerinde kullandıkları bir para var. Bu parayı merkez bankası basıyor, kalpazanlığa karşı tedbir alıyor, karşılığını ve değerini de iç ve dış ekonomik durum ile devletin para politikası belirliyor. Bu süreçte yapılan haksız tasarrufların vebali bu parayı zaruret gereği kullananlara değil, onunla oynayanlara aittir.

Tenkitte bir hadisin meali verilmişti:

“İnsanlar üzerine bir zaman gelecek ki, hiçbir kimse faiz yemekten kurtulamayacaktır. Kişi düpedüz faiz almasa da, faizin tozu ona erişecektir.”

Ebu Davud''un kitabına aldığı (nu. 3331) ve hadis alimlerinin sahih olmadığını tespit ettikleri bu rivayetin bize göre doğru tercümesi şöyledir:

“İnsanlar üzerine kesin olarak öyle bir zaman gelecek ki, faiz yemeyen bir kimse kalmayacak; eğer faiz yemezse ona da buharı (bir rivayette tozu) dokunacaktır.”

Senedi itibariyle sahih olmadığı için bu rivayetin, bu kadar önemli bir konuda (hemen herkesin faiz yediğine hüküm konusunda) delil olarak kullanılması iabetli değildir.

Ayrıca hadiste “eğer yemezse” deniyor; şu halde “tozu veya buharı dokunan” kimseler faiz yemiyorlar, faizin zararına maruz kalıyorlar.

Bunu “borca ve dolayısıyla faize dayalı para sistemi”nin yaygınlaştığı zamanda faiz yemeyen kimselerin, paranın değeri ile devamlı oynandığı için bundan görecekleri zarar şeklinde anlamak daha uygun olur.

Kağıt para birçok fakihe göre “faizlik mal ve faizlik bedel (semen) değildir. Bana göre piyasada geçerliği ve değeri bulunduğu sürece semendir (fiyat belirleme, tasarruf, ödeme… aracıdır). Ancak altın ve gümüş gibi kendine mahsus değeri olmadığı için, değerini mübadele edebildiği maldan aldığı için “eşit ve hakkaniyete uygun” ödeme, kağıt paranın sayısına göre değil, değerine göre olan ödemedir. Yüz lira borç, altı ay sonra enflasyon farkı ile 105 lira olarak ödendiğinde değer bakımından eşit ödeme yapılmış olur, yüz lira ödenirse borç eksik ödenmiş olur. Bir kilo iyi hurmanın değer bakımından eşiti olan iki kilo hurma ile değiştirilmesi hadiste faiz sayılmıştır. Ama hurma “faizlik mal/yiyecek” olduğu için böyledir. Kağıt paranın kağıdı faizlik değildir, o semen (ödeme aracı) olduğu için alabildiği, satabildiği mal kadar değeri vardır ve bu mallar arasında eşitlik olmazsa artı veya eksi faiz gerçekleşir; eşitlik de ancak enflasyon farkını ödemekle sağlanır.

Katılım bankaları, kâr payı ve faiz
00:0025/11/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“… Hıristiyan dünyasında faiz için kullanılan İngilizce''deki "usury" kelimesi daha cazip olan "interest" kelimesiyle, İslam Dünyası''nda ise "kâr payı" ile yer değiştirdi. Neticede faiz içselleştirildi. Papalık bizzat faizin içerisinde yer alan bir kurum haline geldi. İslam Dünyası''nda ise İslam bankacılığı veya katılım bankacılığı adı altında kısmi rezerv esaslı sistem küresel bankacılık güdümünde yürütülür oldu.”

Yukarıdaki paragraf da "faiz ve enflasyon konularında bizden farklı düşünen" zata ait.

"Papalık faizin içinde yer alan bir kurum" haline geldi ve "faiz" manasına gelen usury, interest kelimesiyle yer değiştirdi diye "kâr payı"nı faiz saymak, faiz içinde görmek, bunun da faiz olduğunu ima etmek hatalı ve haksızdır.

Faizci bankalar kısmi rezerv esasına göre çalışırlar; yani bu bankalar, mevduat borçlarından çok daha az miktarda bir parayı kendilerinde rezerv olarak tutarlar, borçlarının daha fazlasını kredi olarak verir ve böylece borca dayalı para üretir, daha çok faiz kazanır ve bunun azını mevduat sahiplerine verirler.

Katılım bankaları ise fıkıhta adı "mudarabe" olan ortaklık esasına göre faaliyette bulunurlar. Bunun manası "Bankaya para yatıranların sermaye sahibi, bunu meşru (helal) olan yollardan (alım-satım, kiralama, ortaklıklar ve meşru banka hizmetleri ile) nemalandıran, kârın %20 sini veya daha azını alan, geri kalanının sermaye sahiplerine dağıtan banka ise "işi yürüten ortak (mudarib)"tır. Bu bankalar, merkez bankasının mecbur tuttuğu munzam karşılık dışındaki bütün katılım paralarını imkan ölçüsünde ve talebe bağlı olarak kullanır, kazanç sağlamaya çalışırlar. Bu bankaların çalışma sistemlerini, karşılıksız para üreterek faizcilik yapan "kısmi rezerv bankacılığı" sistemi ile aynılaştırmak isabetli değildir.

Katılım bankaları "özel finans kurumu" adıyla kurulduğu günden beri iki grup muhalif kaldı, bu bankaların aleyhinde propaganda yaptılar: "Şeriat geliyor" diyen laikçiler, "aldatılarak faiz yediriyorlar, diğer bankalardan farkı yok" diyen bazı Müslümanlar.

Bu bankaların diğer bankalardan üç önemli farkına işaret etmekte fayda var:

1. Bu bankaların ülkemizde ve/veya bir İslam ülkesinde şer''i heyetleri vardır, yapacakları işlemlerin dine uygun olup olmadığını bunlar açıklarlar ve bankalar da bu açıklamalara uyarlar.

2. Bu bankalar faizle ödünç para vermez, ortaklık, kiralama ve alım-satım yaparak ticaret ve sanayii destekler.

3. Yaptığı işlemlerin konuları "helal ve caiz" olmak durumundadır; bu bankaların katkısı ile mesela sigara ve içki alıp satmak veya üretmek mümkün değildir.

Örnek Rejim/ Sistem Meselesi
00:0027/11/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İran''da devrim olunca Türkiye''de İran modeli yükselen değer haline gelmişti. Fertler ve gruplar İran''a akın ediyor, başta merhum Humeyni olmak üzere devrimin ileri gelenleri ile görüşüyorlar, sonra buradan aldıkları düşünce ve programları Türkiye''ye taşıyarak tartışıyorlardı. Böyle bir toplantıya katılmıştım. Benim tezim şu idi: “Müslümanlar için hedef bellidir: Hayatın bütün alanlarında İslam''ın yaşanacağı bir düzeni gerçekleştirmek. Ancak bu hedefe nasıl ulaşılacak sorusunun cevabı ve takip edilecek yol her bir “İslam ülkesi”nin kendi şartları içinde, kendi alimleri, uzmanları ve düşünce adamları tarafından belirlenmelidir. Başka şartlar ve imkanlar içinde hareket eden Müslümanlarla istişare etmek, onların tecrübelerinden yararlanmak başkadır, taklit etmek başkadır; birincisi doğrudur, ikincisi yanlıştır.”

Bu düşüncemi tekrar ifade ettiğimde Humeyni ile görüşen heyetten bir şahıs şöyle dedi: “Humeyni de, ''sizin böyle bir işe kalkışmak için önceden elli yıl çalışmanız gerekiyor'' demişti”.

Yakında bir yazı okudum, oradan birkaç paragraf alıp düşüncemi ifade edeceğim.

“İslami eğilimin en kuvvetli olduğu ülke olarak Mısır gerçek bir savaş alanı oldu. Bununla beraber, artık tartışma laiklerle Müslüman düşünürler arasında değil, istedikleri İslami düzen türüne göre farklı İslami düşünce kolları arasındadır. Batı ve bunların laik kuklaları, Mısır için “Türk” hatta “Malezya” modelleri için bastırıyorlar. Bunlar İslam''ın laik düzende tâbi rol alması gerektiğinde ısrar ediyorlar. İlginçtir, ABD de daha aşırı Selefi Suudi modelini sessizce destekliyor. Bu, Vahabilerin hoşgörüsüz dar objektifinden bakılmasıyla Müslümanları İslam''dan uzaklaştırmak üzere tasarlanıyor. Onlarca yıl gölgede kaldıktan sonra Selefiler aniden Mısır''da ön plana çıktılar.”

ABD''nin İslam ülkelerinde nasıl bir İslam''ın desteklenmesini istediği konusunda daha çok “ılımlı İslam” modeli konuşuluyordu. Yukarıdaki paragrafta ise selefi modeli destekledikleri söyleniyor ve ekleniyor:

“Müslüman alimler ve eylemcilerin Kur''an''ın öğretileri ve Yüce Peygamber''in (SAV) hayatı ve Sünnet''ine dayalı politikalar geliştirmeleri zaruridir. Müslümanlar için tek model budur, başka hiçbir model yoktur... Bu, İran İslam Cumhuriyeti''nde başarılı bir şekilde tatbik edildi. Doğru, bu mükemmel bir sistem değil ama sunulan diğer sistemlerden açık ara daha iyidir. İslam, Müslümanların ihtiyacı olan her türlü koruma kadar tüm özgürlükler ve hakları da sağlar.”

Yazının bütünü göz önüne alındığında kabaca şu sonuç çıkarılabilir: “Batı''ya ait sistemler, ılımlı İslam ve selefi İslam yanlıştır, batıldır, uygulanması caiz eğildir. İran modeli iyicedir. Daha iyisini ise “Müslüman alimler ve eylemciler, Kur''an''ın öğretileri ve Yüce Peygamber''in (SAV) hayatı ve Sünnet''ine dayalı” olarak bulup ortaya koymalıdırlar.

İşte problem de bu “çözüm teklifi”nin ta kendisidir. Elbette İslami modelin hakim kaynağı vahiy olacak, elbette Peygamberimiz (s.a.)''in yolu ve yöntemi rehber olacaktır. Ama ılımlı İslamcılar ve selefiler de aynı şeyi söylüyor, aynı kaynaklar ve örneklerden yola çıkarak bu modelleri oluşturduklarını ifade ediyorlar. “Bunlar yanlış, doğrusu şu kaynakları kullanarak oluşturulmalıdır” diyenler, ne mevcut bir örneği gösteriyorlar, ne de kendileri bir model sunuyorlar; bütün söyledikleri “şu yanlış, bu batıl, alimler doğrusunu bulsun...”dan ibaret kalıyor.

Bana göre de İran, Suudi Arabistan modelleri ve ılımlı İslam modeli her ülkede örnek alınamaz; ama bunları İslam''dan dışlayarak, benimseyenleri “cahillik ve hainlikle” suçlayarak da bir yere varmak mümkün değildir.

Bugün herhangi bir İslam ülkesinde “farklı İslami modelleri savunan” gruplar” ya ortak bir alanda uzlaşacaklar, farklı alanları kendilerine bırakıp ortak alanı ihtiva eden bir -devamlı veya geçici- düzen oluşturacaklar, ya düşmanı bırakıp birbirleri ile savaşacaklar, yahut da hiçbirinin dediği olmayacak, azami din ve düşünce hürriyetini ihtiva eden bir çeşit laik demokrasiyi kabule mecbur kalacaklardır. En kötüsü de onlar birbiri ile uğraşırken sömürücü ve sömürgeci yabancıların kendi iktidarlarını ve tercih ettikleri düzeni başa geçirmeleridir.

.Yorumda çoğulculuk İslam"da birlik
00:001/12/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İlkinden sonuncusuna kadar Allah''ın bütün peygamberleriyle gönderdiği din tektir, itkad (iman, inanç) bahsinde fark yoktur, amel alanında ise insanların geçirdiği tabii değişimlere paralel olarak -aynı hikmetlere, maksatlara yönelik- değişik hükümler vardır. Hatta başta değilse belli bir dönemden itibaren bütün hak dinlerin adı “İslam” olmuştur.

Son Peygamber (s.a.) in tebliğ ettiği İslam Allah nezdinde bellidir, tektir; kullara gelince araya bilgi ve yorum farkı girdiği için birden fazla İslam yorumu ortaya çıkmıştır. Bu yorumların (mezheplerin) itikalda ilgili olanları mezhep tarihçileri ve akaid alimlerince muteberlik ve sahihlik bakımından ikiye ayrılmıştır: “Hak mezhepler, hak yoldan sapmış mezhepler.

Amel ve uygulama alanında “hak-batıl” ayrımı yerine “isabetli-hatalı” ayrımı yapılmış, her ictihadın, mezhebin sahip ve tabileri kendi mezheplerini isabetli (Allah nezdinde olana uygun), diğerlerini hatalı olarak değerlendirmişler; ancak ameli alanda hatalı olan ictihadla da amel edilebileceğini, burada hatanın da makbul ve me''cur (ecirli, sevaplı) olduğunu kabul etmişlerdir.

İtikad (inanç) ile ilgili meselelerde meydana gelen ihtilaflar (farklı yorumlar) da yine ikiye ayrılmış, ilk üç asır alimlerinin (kadim selefin), Matüridi ve Eş''ari''nin yorumlarının (mezheplerinin) hak, ehl-i sünnet; bunların dışında kalanların mezheplerinin ise “hak yoldan sapmış” mezhepler olduğuna (Sünnilerce) hükmedilmiştir. Ancak bu ikinci gurup mezhepler de yine “İslam mezhepleri” içinde mutalaa edilmiş, “ittifakla dinden çıkma” söz konusu olmadıkça bu mezheplerin tabileri de İslam ümmetine dahil edilmişlerdir. Lakin tarih oyunca ve bilhassa günümüzde bu genel değerlendirme çizgisinden sapanlar, mesela bugünkü selefiler gibi “Matüridi ve Eş''ari mezheplerini” bile ehl-i sünnet dışı telakki edenler, rejim konusunda yine vahiy kaynaklarına ve günün şartlarına bakarak farklı yorum yapanları tekfir edenler (İslam''dan dışlayanlar) olmuştur, olmaktadır.

Bu genel bilgiler ışığında günümüze gelip rejim tartışmalarına, İslami rejim konusundaki farklı yorumlara geldiğimizde karşımıza çıkan mesele (problem, sorun) kısmen ameli (uygulama ile ilgili) ve kısmen de itikadi (inançla ilgili)dir. “İslam-devlet, İslam-hilafet, İslam-demokrasi, İslam-laiklik, İslam-takiyye, İslam-geçiş dönemi…” gibi konularda farklı yorumlara sahip Müslüman guruplar var. Bir ülkede rejim değişikliği sözkonusu olduğunda bu guruplar artaya çıkıyor ve taleplerini ileri sürüyor, kendi inanç, yorum ve arzularının egemen olmasını istiyorlar. Eğer bunda ısrar ederlerse işin sonu tefrikadır, kavgadır, paylaşılamayan değerin kaybedilmesi, ötekinin eline geçmesidir.

Kişiyi veya gurubu İslam''ın (ehl-i sünnetin, şi''anın veya bir başka mezhebin değil, İslam''ın) dışına çıkardığında ittifak bulunan bir sapma olmadıkça bütün faklılığa rağmen bütün gurupları “İslam ümmeti” içinde bilmek, birbirine karşı böyle davranmak kaçınılmazdır. Bu anlayış ve uygulamada birleşildiğinde “İslam''da birlik” oluşur. Her biri kendi tarafına çektiğinde (yalnız kendi dediğinin olmasında ısrar ettiğinde) ise asla birlik gerçekleşmez, düşmanı bırakıp kendi parçası ile savaşmak gibi bir hamakat ve vehamet devreye girer.

Hem İslam dünyası ölçeğinde hem de hergangi bir İslam ülkesinde farklılık içinde birliğin, dayanışma ve yardımlaşmanın, ortak düşmana karşı etkili mücadelenin olmazsa olmaz şartı “yorumda çoğulculuk” ilkesine dayalı “İslam''da birliktir”.

Ekmek, hürriyet ve Arap Baharı
00:002/12/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

İlkokulda bir okuma kitabımız vardı, kitapta yer alan “kurtla köpek” hikayesini unutmadım. Kurtla köpek arkadaş olmuşlar. Kurt açlıktan hayli zayıflamış, bekçi köpek ise iyi beslenmiş. Kurt köpeğin durumuna imrenmiş, onun gibi yaşamaya karar vermiş. Birlikte yürürken köpeğin boynunda bir iz görmüş ve bunun neden olduğunu sormuş, köpek “Bu tasma izidir, beni gerektiğinde bağlarlar” demiş. Kurt bunu duyunca “Arkadaş ben karın tokluğu için hürriyetimi feda edemem, herkes kendi yoluna” demiş ve ayrılmışlar.

SSCB dağılıp bağımsız devletler ortaya çıktığı günlerde buralara seyahatler etmiştim. İnsanların bir kısmı “Şimdi işsiz, hatta aç kaldık, ama hürriyetimiz var, bu bize yeter” diyorlardı. Bir kısmı ise “Eskiden komünizm düzeninde daha iyi haldeydik; çuval gibi de olsa herkesin giyeceği, kalitesiz de olsa herkesin yiyeceği, aileler iç içe de olsa herkesin bir barınağı… vardı, yarınımızdan emindik; şimdi öyle değiliz, ihtiyaçlarımız var, karşılığı yok…” diyorlardı.

Bazı yazarlar Kaddafi devrinde Libya''da yapılan yatırımlardan, halka sağlanan imkanlardan söz ediyor ve bu durum daha iyi idi demeye getiryorlar. Yine bazı yazarlar Libya''da ve başka yerlerde halkın sokağa dökülmesini, diktanın yıkılması ve demokrasinin gelmesi için ölümü pahasına mücadele etmesini başta ABD olmak üzere bu ülkede menfaati olan dış güçlerin tahrik ve tertibine bağlıyorlar.

Halk durumdan memnun olsaydı, “karnım tok, sırtım pek ya hürriyetim olmayıversin” deseydi yalnızca dışarıdan gelen etkilerle huzurunu, rahatını bozar, sokaklara dökülür, tanklara, toplara göğsünü gerer, işkenceleri göze alır mıydı?

Bu ülkelerde halk (ideoloji ve inançları farklı da olsa) genel olarak durumdan memnun değildi. Dini, fikri, tenkidi… yüzünden zulme uğrayan, baskı altında tutulan, hapislere atılan, işkenceye uğrayan insanların haddi hesabı yoktu. Ülkenin serveti adil paylaşılmıyor, iktidara yakın olanlar malı götürüyorlardı. Uluslararası ilişkilerde zalim ile işbirliği yapılıyordu. Mazlumlar ve mağdurlar, şartlar uygun hale gelmediği için harekete geçemiyorlardı, ama içlerinde buğuzları, kinleri, itirazları kaynaşıyordu. Başta iletişim imkanı olmak üzere şartlar uygun hale gelince harekete geçtiler; asıl amil iç dinamiklerdir; dış tesir ise bu iç dinamiğin sırtına binmiştir. Daha önce de zalim düzenlerin sırtına biniyor, halkın ezilmesi pahasına menfaat elde etmeye bakıyorlardı.

Arap kardeşlerimizin bunca fedakarlık, kan ve can pahasına elde ettikleri sonucu “aldatılmışlığa, yabancıların menfaatine alet olmaya” bağlayarak hareketi ve sonucu aşağılamak, veya önemsizleştirmek yerine hadiseye bir de müspet tarafından bakmak, “yapmak yıkmaktan daha zor” olduğu için yapma safhasında onlara yardımcı olmak kardeşliğe daha fazla yakışan tutum değil midir?

Uzak diyardan üç soru
00:004/12/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Ben Avustralya- Melbourne''de yaşayan göçmen ailelerden biriyim (gurbetçi değilim). "Sizi fazla meşgul etmeden üç sorum olacak, bu sorular sizlere daha önce de soruldu, fakat maksat başka olunca cevaplar da başka oluyor. Yıllar önce Avustralya''ya geldiğinizde sorulan sorular aynı, fakat istenilen cevap başkaydı, sizin verdiğiniz cevaplar da haliyle başka oldu.

"Birinci sorum; Kitap ve sünnete göre faiz nedir, günümüzde dünyada uygulanan faiz ile dinimizin bize bildirdiği faiz aynı mıdır? Faiz ile veresiye satış aynı mıdır, değilse arasındaki fark nedir?

"İkinci sorum: Günümüzde boşanma o kadar çoğaldı ki, ben özellikle Avustralya''yı kastediyorum, gerçi tüm dünyada da böyle. Bu durum, dini bütün dediğimiz veya bir gruba, derneğe, cemaate üye insanlar arasında artık sanki bir gelenek oldu. Grup ve dernekten kastım İslami faaliyet gösterenler. Bunlar fetvalarını kendi gruplarının hocalarından alıyorlar ve bu hocalara güveniyorlar. "İslam''da boşanmak bu kadar kolay olmasa gerektir" desem yanlış mı söylemiş olurum? Bu konuya bir açıklık getirir misiniz?

"Son sorum ise İslam''da miras; bu konuda güvenilir kaynak olarak tavsiye edebileceğiniz veya yazılarınızda genişçe, bizim gibi avam tabakasının anlayacağı bir dille açıklayabilir misiniz?

"Allah''ın rahmeti, bereketi tüm Muslumanların ve özellikle siz değerli hocalarımızın üzerine olsun! Allah sizlere doğru kıyas ve yorumlar yapma ilim ve firasetini versin!"

Cevap:

Soruya ve sorana göre fetvanın değişmesi, "fetvanın ferdi olması" kuralının bir sonucudur. Dinin hükmü değişmez; ama dinde, yükümlünün durumuna göre değişen ve hepsi -duruma bağlı olarak- meşru olan birden fazla cevap olabilir.

Faiz konusunda pek yakında birden fazla yazı yazdım. Özet olarak mesela para ile para satıldığında veya ödünç verildiğinde verilene nisbetle alınanda fazlalık bulunursa faiz gerçekleşir. Aynı cinsten olan faizlik malların değişimi de böyledir. Bir kimse ödeme süresini erteleme karşılığında borcunu arttırırsa yine faiz tahakkuk eder. Başta fazlalık şart koşulmazsa, akit böyle (faizli) yapılmazsa, enflasyon farkının -tahakkuk edince- ödenmesi faiz değildir.

Boşanmaların çoğalmasının pekçok ve çeşitli sebebi vardır. Bunların önemli olan birkaçı şöyle sıralanabilir: Eş seçiminde hata, "tahammül, fedakarlık, elde olanla yetinme ve mutlu olma, paylaşma, karşılıklı anlayış" gibi erdemlerin zayıflaması. San''at ve medyanın saptırıcı telkinleri...

İslam gerekli ve kaçınılmaz olduğunda boşanma kapısını da açık bırakmıştır. Ama Allah''ın sevmediği halde -gerekir diye- caiz kıldığı bir tasarruftur boşanma. Kadın veya erkek evlikik birliği içinde mutlu olamıyor,maddi ve manevi olarak zarar görüyorsa tatlılıkla ayrılmak caiz olur. Ama boşanma en son düşünülecek bir seçenektir; önce ailenin devamı için iki taraf ve etraf ellerinden geleni yapmalıdırlar.

Miras konusunda benim "Ana Hatlarıyla İslam Hukuku (Ensar Yayınları)" isimli kitabımdaki ilgili bölüm okunursa anlaşılacağını umuyorum.

Reddedilen askerlik mi vicdan mı?
00:008/12/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Vicdanî ret, "bir kişinin politik görüşleri, ahlaki değerleri veya dini inançları doğrultusunda zorunlu askerliği reddetmesi" diye tarif ediliyor. Bu düşünce geniş manada ilk olarak 19. yüzyılda ortaya atılmış, 20. yüzyılın başlarında I. ve II. Dünya Savaşları sırasında taraftar bulmuş. Vicdani ret hakkı, günümüzde Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu tarafından temel insani hak olarak kabul edilmiş.

Vicdani reddin, uyum faaliyetleri çerçevesinde ülkemizde de kabul edilmesi sözkonusu olunca lehinde ve aleyhinda yazanlar, konuşanlar oldu, konu hala hararetle tartışılıyor.

Meseleye bir İslam''dan bir de seküler sistem içinden bakmak gerekiyor.

"İslam bir barış dinidir" cümlesi çıkça tekrarlanıyor ve bazı kulaklara da hoş geliyor. Ama bunu söyleyenler Peygamberimiz (s.a.) in hayatının son on yılında defalarca –küçük veya büyük çapta- savaştığını unutuyorlar. Bu savaşların tamamı savunma savaşı da değildir. Çünkü İslam''da meşru savunma dışında kalan meşru savaşın sebebepleri arasında "düşmandan yana güvende olmak, zulmü ve baskıyı ortadan kaldırmak, İslam davetinin –yapan ve muhatabı bakımından- hürriyet içinde yapılabilmesi" gibi sebepler de vardır.

Ata binmeyi, ok atmayı, kılıç kullanmayı bilmeyen, yeyip içip yatarak hantallaşmış insanlarla savaş olmayacağı apaçık bellidir. Bu yüzden de olmalıdır ki, Peygamberimiz (s.a.) çocuklarımıza binicilik, atıcılık ve yüzme öğretmemizi tavsiye etmiştir.

Kur''an''ın emri, düşmana karşı caydırıcı güce sahip olmamızdır. Ümmet gücünün yettiği kadar bu emri yerine getirecek, düşmanların saldırmaya cesaret edemeyecekleri ölçüde askeri güce de sahip olacaktır.

Meşru savaşa katılmak, durumu ve gücü buna müsait olanlara farzdır (isteğe bağlı değildir, ret hakkı yoktur). İslam''da paralı asker sözkonusu olamaz; çünkü cihad şerefli ve sevaplı bir ibadettir, ibadet para ile olmaz, cihadda ölmek şehadettir ve şehitlik çok değerli bir manevi derecedir. Savaşa katılacak olanlara geçim, silah, binek bakımlarından yardım edilir, ama bu ödev için para verilmez.

Peygamberimiz (s.a.) önemli savaşlara (gazvelere) bizzat katılmış, cephe gerisinde saklanarak savaşı idare etmemiş; cephede, askerlerin yanında bulunmuş, onlara moral ve cesaret vermiş, tehlikelere maruz kalmış ve yaralanmıştır.

Tevbe suresinin 118. ayeti, Tebük Seferi''ne katılmamaktan ötürü pişmanlık duymakla beraber hemen özür dilemeyen ve tövbeye yönelmeyen üç kişi ile ilgilidir. Rivayetlere göre bu üç kişi Kâ''b b. Mâlik, Hilâl b. Ümeyye ve Mürâre b. Rebî''dir. Hz. Peygamber seferden dönünce, sıhhî ve malî durumları elverişli olduğu halde sefere katılmayan ve hemen günahlarını itiraf edip tövbeye yönelmeyen bu üç kişinin yüzüne bakmadı. Müslümanlar da Resûlullah''a uyarak -geçici bir sürede- onlarla ilişkilerini dondurdular.

İslam''da vicdan ve iman, meşru savaşı ve bunun için hazır olmak üzere eğitim almayı reddetmez, bilakis emreder.

Din ile bağlı olmayan kişiler ve sistemlerde vicdani reddi gelecek yazıda ele alalım.

Red vicdandan mı?
00:009/12/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Gerektiğinde, meşru olduğunda savaşı kabul etmeyen, “ne pahasına olursa olsun ama barış olsun” diyen bir sistemi insanlar uygulayamazlar. Çünkü “pahası” ölüm veya esaret olur. Ölüler ve esirler ise barış yapmazlar, köle olurlar, tâbi olurlar, ülkeleri de sömürge olur.

Bu ülkede yaşayan insanlara sorsak:

Bu topraklar sizin vatanınız; aileniz, mülkünüz, sevdiklerinizle bu ülkede bağımsız ve hür olarak yaşıyorsunuz. Bir gün bir düşman fert mülkünüze, ailenize, can ve namusunuza silahlı saldırıda bulunsa veya yabancılar silahlı saldırı yaparak ülkenizi elinizden almak, sizi öldürmek veya köleleştirmek, değerlerinizi talan etmek isteseler “Bırakın geçsinler, bırakın yapsınlar” mı dersiniz, elinizden geleni ardınıza koymayarak düşmanı yok veya defetmeye mi çalışırsınız?

Vatandaşların yüzde doksandan fazlasının bu soruya “karşı koyarım” cevabı verecekleri büyük ve kuvvetli ihtimaldir.

Bir de şöyle sorsanız:

Vicdani red kanunundan yararlanarak askere gitmemeyi kabul ediyor musunuz?

Buna da oldukça büyük bir rakamın “Evet, bu kanundan yararlanmak istiyorum” cevabı vermeleri ihtimali uzak değildir. Bedelli askerliğe gösterilen ilgi bu muhtemel cevabın delilidir.

Bu iki cevap bir araya getirilip bir sonuca varmak istersek sonuç şu olur:

“Vicdani red” hakkını kullananların çoğunun bu kararı vicdana değil, şahsi menfaate dayanmaktadır. “Vicdani kanaat, inanç, insan hakkı” istismar edilmekte, menfaate alet edilmektedir.

Askerliği, silah eğitimi almayı ve silah kullanmayı vicdanından ve inancından dolayı reddeden insanlar elbette bulunabilir. Sayıları az olsun, çok olsun bu insanların inandıkları gibi yaşamalarına imkan vermek seküler-laik-demokratik sistemlerin karşı çıkamayacağı bir hak olabilir. Ama bu insanlar da “sosyal bir canlı olan” insan olduklarına göre, yine kendi inançlarına göre meşru ve gerekli olduğu için ferd veya devlet olarak gerektiğinde silah kullanan, bunun için eğitim alan (askerlik yapan) insanlarla bir arada yaşamak, vergileriyle onları desteklemek mecburiyetindedirler. Hak ettiği halde insanı öldürmekten kaçınan ama öldürene silah, cephane, lojistik destek temin eden, bunu vergisiyle, oyuyla yapan insan çelişki içindedir ve bu da kaçınılmazdır. Durum böyle olunca da “vicdani red” kamil manada hiçbir zaman gerçekleşmeyecektir.

İslami inancına dayanarak laik bir ülkede askerliği reddetmek isteyenlerin de şu konuyu düşünmeleri gerekiyor:

Bir ülkenin rejimi İslam dışı da olsa eğer bir Müslüman o ülkenin vatandaşlığını kabul etmiş ise -bir çeşit sözleşme gereği- kaçınılamaz kurallara riayet edecektir. İnsanların dini, inancı, dünya görüşü ne olursa olsun ortak değerleri (vatan, can, namus, bağımsızlık, hürriyet…) korumakla yükümlüdürler. Kimse “birileri benimkileri korusun, bunun için yaralansın, ölsün, ben kenarda durayım” diyemez. Çünkü yazılı olsun olmasın sosyal sözleşmede “karşılıklı yardım ve koruma” maddesi de vardır.

Bir Müslüman, İslam devletinin “savaş halinde bulunduğu” bir ülkeye izin alarak girse, bu ülkenin kurallarına, insanlarının hak ve hürriyetlerine riayet etmekle yükümlüdür; etmezse hiyanet etmiş, günah işlemiş olur.

Bireyin hak ve hürriyeti ile kamunun ve devletin menfaati (hakkı) arasındaki dengenin iyi tespit edilmesi ve titizlikle korunması gerekiyor. Bugünlerde çok insan “devlete karşı bireyin hak ve hürriyetini” öne çıkarmaya çalışıyor, ama unutmayalım ki, denge ve doz kaçarsa ne birey kalır ne de onun hakkı ve hürriyeti.

Hangisine İnanalım?
00:0011/12/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Selamun Aleykum sayın hocam, bir müslüman olarak son zamanlarda Türkiyedeki büyük hocalarımıza mı, yoksa Kitabımız Kuran-ı Kerime ve sahih hadis kaynaklarına mı inanacağız; bu konuda çok muzdarib ve sıkıntılıyız. Sizin gibi muhterem ve diğer hocaların görüş ve düşüncelerinden tenzih ettiğimiz bir büyüğümüze sormak istediğim birkaç soru var hocam, cevaplarsanız beni son derece bahtiyar edeceksiniz... (M. Gedik).

Sorulara geçmeden önce giriş olarak birkaç kuralı hatırlayalım:

Din konusunda bir şeye "inanmak, iman ve itikad etmek"; iman etmek, akıl ve gönül olarak onaylayıp benimsemek için gerekli olan delil (kanıt) kesin olacak. Kesin delil fıtri (batıla saparak şartlanmamış) akıl, duyu organlarının verileri ve vahiydir. Vahiy bize Kur''an ve hadisler yoluyla ulaşıyor. Kur''an''ın bütün ayetleri Allah''tandır, bunda şüphe yoktur (sübutu kat''idir), onu anlama ve yorumlamanın da kuralları vardır; bu kurallara riayet edildiği halde farklı yoruma açık ayetler (ve hadisler) olabilir ve bu noktada kesinlik ortadan kalkar, hatası da makbul olan ictihad (tefsir, yorum) sözkonusu olur.

Hadislerin çoğunun ilk ravisi tek kişi (ferd, ahad) olduğu için bu çeşit hadisler ile bir iman konusuna kesin olarak hükmedilemez. İlk ravisinden itibaren insana güven verecek, yalan ihtimalini sıfırlayacak sayıda (kemiyet ve keyfiyette) ravi tarafından rivayet edilen hadisler (mütevatir) de itikada delil olur. İlk ravisi tek olduğu halde daha sonra yaygınlık kazanan rivayetler (meşhur) ile ortaya çıkan inanç konuları kesin olmamakla beraber Ehl-i sünnetçe benimsenmiş ve "bunları kabul etmeyenler İslam''dan olmasa da Ehl-i sünnet''ten uzaklaşmış olur" denmiştir.

Kesin delile dayanan iman konularında her alimin söyleyeceği aynıdır; farklı/aykırı söyleyene itibar edilmez.

"Caiz olan yorum ve ihtilaf alanında hangi hocanın (alimin) dediğine inanacak ve uyacağız?" sorusunun cevabı şöyle olabilir: Bir doktora gitmek istediğinizde ya onu denemiş insanlara ya da -branşı farklı da olsa- yine doktorlara sorarsınız. Din alanında konuşan ve yazanlar da ya genel olarak güvenilmiş insanlardır veya bu konulardan anlayan ve inandığı gibi yaşayan salih müminler tarafından güvenilir bulunmaktadır. İşte bu ölçü kullanılabilir. Okuyup anlayabilen kimseler, hangi alim söylemiş olursa olsun onun delil ve dayanaklarını da öğrenmeye çalışmalıdırlar.

1.Banka faizi:
Bir hoca "Bu zamanda bankaya yatırılmış olan paranın faiz adı altındaki gelirini almak haram değil helaldir... bu faiz olmaz paranın kar payı olur. Haram olan faiz, Peygamber Efendimiz (s.a.v.) zamanındaki çok yüksek oranlar ile tefecilik yapanların içinde bulunduğu haldi; yani 5 lira borç verip 15 lira alanın ana para dışındaki aldığı 10 lira faiz olur, bu zamandaki bankaların verdiği kardır" diyor.

Cevap:

Bu söz hem ayetlere ve hadislere uymuyor hem de bankacılık uzmanlarının faiz tanımlarının dışında kalıyor (bilime de uygun düşmüyor).

Hangi ekonomi ve bankacılık uzmanına sorarsanız sorun size vereceği cevap şudur: Mevduata verilen kar az olsun çok olsun faizdir. Enflasyon kadarı sıfır reel faizdir, enflasyondan fazlası reel faizdir. Seküler bilime göre faiz de kardır ve hukuka, ahlaka aykırı değildir. İslam''a göre faizin azı da çoğu da haramdır, meşru bir kazanç değildir, yoksulların daha fazla yoksullaşmasına, paranın rantını yiyenlerin ise daha çok zenginleşmesine sebep olur. Bugün dünyanın içine düştüğü krizin baş sebepleri arasında çürük (karşılığı olmayan, borca dayalı) para ile faiz vardır.

(Cevaplara devam edeceğim)

Kabir ve sonrası
00:0015/12/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

“Kabir azabı, sırat köprüsü, , mizan yok mudur? Azap ancak cehennemde mi olacaktır?”

Cevap:

Ehl-i Sünnet''in temel kitaplarından biri olan Mevakıf metninden, bu soruya verilecek cevabın bilgisini özetleyelim.

“Kabirlerinde ölülerin diriltilmeleri, Münker ve Nekir''in sorgulaması, kafirler ile günahkârlara kabirde azap edilmesi biz Ehl-i sünnete göre haktır, gerçektir. Bu konularda mezhepler ve farklı yorumlar ortaya çıkmadan önce Ümmet''in alimleri (selef), daha sonra ise çoğunluğu bu inancı benimsemişlerdir.

Ehl-i sünnetin bu inancı, ilgili ayetlerin yorumları ile “ortak noktaları mütevatir derecesine ulaşan” pekçok hadise dayanmaktadır. Muhaliflerin ileri sürdükleri ayetler ve rivayetler ise zayıf bulunmuş ve reddedilmiştir.

Yine muhaliflerin (farklı inanç taşıyanların) “asılmış ve günlerce darağacında duran insanları görüyoruz, bunlarda bir azap görmüyoruz. Yanan, denizde balıklara yem olan, çürüyüp toz halinde etrafa savrulan cesetleri görüyoruz; bunlara kabir azabı nasıl uygulanıyor…” şeklindeki akla dayalı itirazlarına da şu cevap verilmiştir: Uyuyan veya hastalık yüzünden bütünüyle hareketsiz kalan insanlar da acı çekiyorlar, ama biz bunları görmüyoruz. Kabirde dirilmeyi ve azap görmeyi insanın, dünyada yaşadığı gibi (o bedenle) dirilmesi ve dışarıdan görülecek şekilde azap görmesi şeklinde anlamak doğru değildir. Kabir (Berzah) hayatı dünya hayatından ve bu hayata ait şartlardan, özelliklerden farklıdır. Allah dileyince kuluna kabir hayatında azap eder veya cennet hayatı yaşatır, ama biz dünyalılar bunu görmeyiz.

“Kur''an''da ve hadislerde zikri geçen sırat (köprü), mizan (terazi), hesaba çekme, amel defterinin okunması, havuz (Kevser), organların dile gelip sahiplerinin yaptıklarını bir bir söylemeleri haktır, gerçektir. Ümmetin ilk devir alimleri bu konularda ittifak etmişlerdir. Bunların dinin bilgi kaynaklarında anlatıldığı gibi olduğuna ve olacağına inanmak akla aykırı (muhal) değildir.

Başta, Ehl-i sünnet dışında kabul edilen Mu''tezile mezhebi mensupları olmak üzere bunlara akıl yönünden itiraz edenlere de yine Ehl-i sünnet alimleri makul cevaplar vermişlerdir”.

Benim bütün bu konulardaki inancım ve düşüncem Ehl-i sünnetinkine uygun olmak üzere şöyledir:

Söz ve mana (delalet) olarak sağlam ve kesin, kesin olmasa bile kuvvetli kanaat verecek güçte vahiy metinlerine dayanan, akla aykırı olmayan, yalnızca bizim dünya hayatımızda olup bitenler bakımından olağanüstü, olağan dışı olan bu hadiseler gerçekleşecektir. Ancak bunların keyfiyeti (nasıllık ve niceliği) bizim bilme ve kavrama kabiliyetimizin dışındadır, dünyada olup bitenlere benzetilmeleri, “böyle olacak, olur, olmaz…” demek doğru değildir. İnsan dünya hayatı bakımından öldükten sonra ebedi olan bir başka alemde, bir başka hayata başlamaktadır. Bu hayat vahiy yoluyla anlatılmış, anlatımda zorunlu olarak dünyadaki dilimiz kullanılmış, ancak kelimelerin karşılıklarının ahiret aleminin dilindeki karşılıklar olacağına da işaret edilmiştir.

Bir örnek olarak günahların ve sevapların tartılacağına, bunun için bir aletin (mizanın) kullanılacağına inanırım; ama tartmanın da aletin de dünyada bildiğim terazi ve tartma gibi değil, ahiret alemine ait olanlar gibi olacağına inanırım.

İnsanın yaratılışı
00:0016/12/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Hz. Adem ve diğer insanların yaratılışı konusundaki soruya yıllar önce yazdığım uzun bir yazıdan iktibas yaparak cevap veriyorum:

Ehl-i sünnet kelamcılarına (sahih İslam inancını açıklayan ve farklı inançlara karşı savunan alimlere) göre Allah Teâlâ bütün türleri birden ve ayrı ayrı yaratmıştır. Türler arsında evrimleşme yoluyla geçişler yoktur, evrim türlerin kendi içinde olabilmektedir. Bu inanç ve düşüncenin dayandığı naslar (insanın yaratılışı ile ilgili olanları) ve kısaca açıklamaları şöyledir:

İnsan suresinin 1. âyetine göre "İnsanın (varoluş tarihinde) adının sanının bulunmadığı bir zaman parçası şüphesiz gelip geçmiştir". Bu âyet, insan yok iken yani bir varlık değilken kesinlikle üzerinden bir zaman geçtiğini, yaratılışı tamamlanıp mükemmel bir insan haline gelinceye kadar varlıklar arasında bulunmadığını ifade eder. Çünkü insan yaratılışı tamamlanmadan önce yeryüzünde toprak, sonra babasının sulbünde bir sperm ve anasında bir yumurtadır. Daha sonra ana rahminde bir embriyo haline gelmektedir. Nitekim Yüce Allah 2.âyette insanı "katışık bir nutfe"den yani ana rahminde döllenmiş bir yumurtadan yarattığını ifade buyurmuştur. Kendisine görme, işitme gibi organlar da lütfedilen bu varlık artık yükümlülüklere muhatap ve imtihana tâbi tutulabilecek bir kıvama gelmiş olmaktadır (insanın yaratılış aşamaları hakkında bilgi için bk. Hac 22/5; Mü''minûn 23/12-15; Kıyamet 75/37).

İnsanın yaratılışını anlatan bir başka âyetin meali de şöyledir: "Ey insanlar! Sizi bir tek nefisten yaratan ve ondan da eşini yaratan, ikisinden birçok erkekler ve kadınlar üretip yayan Rabbinize itaatsizlikten sakının" (Nisâ:4/1).

Kur''an''da nefis (en-nefs) ve çoğulu enfüs, "insan, insanın veya başka bir şeyin kendisi, insanın hayatta iken insan olmasını sağlayan (insanın onun sayesinde, ona sahip olduğu için insan olduğu), ölünce de ebedî varlığını devam ettiren unsuru" mânalarında kullanılmıştır. Bazı âlimler, filozoflar ve sûfîler ruh ile nefsi aynı varlığın iki adı olarak açıklamışlar (Gazzâlî, İhyâ, II, 2 vd.), bazıları ise nefs ile ruhu farklı mahiyetler olarak tanımlamışlardır. İkinci tanımlamaya göre Allah Teâlâ her bir insan için tıpkı bedeni gibi bir de nefis yaratır, Şah Veliyyullah''ın "neseme" adını verdiği bu nefis, insanın hayatı boyunca yapıp ettiklerine göre mânevî bir yapı ve kişilere göre farklı özellikler kazanır. Ruh ise şahsî değil, umumidir; tek bir enerji merkezinden gelip ampülleri aydınlatan elektrik gibidir ve ilâhîdir, Allah''a aittir, halk âlemine değil, emir âlemine dahildir, Allah''ın rızasına götüren yolu nefis için aydınlatır veya onu bu yola çeker. İnsanın tabiatında ve yapısında Allah''ın rızasına aykırı yola çeken güçler de (heyecanlar, güdüler, ihtiyaçlar) vardır, ayrıca şeytanın da işi, insanı Allah yolundan saptırmaya çalışmaktır. İnsan (nefis), aldığı eğitim ve iradesi sayesinde bu iki çekim merkezi arasında mücadele ve imtihan vererek dünya hayatında kulluğunu ve tekâmülünü gerçekleştirmeye; emmâre (kötüye çeken, kötüyü emreden) nefis olmaktan kurtularak, levvâme (kendini tenkit eden, kınayan), mülheme (ilâhî ilhama mazhar olan), mutmainne (şüphelerden ve geçici zevk bağımlılığından kurtularak huzura eren), râdıye (Allah''ın takdirine razı olan), merdıyye (Allah''ın rızasına mazhar olan) nefis basamaklarına veya derecelerine tırmanmaya çalışır.

"İlk insan ve onun eşi aynı özden yaratıldıktan sonra ilk üreme ve onu takip eden nesillerin oluşması nasıl gerçekleşmiştir" sorusuna cevap arayan alimlerin bir kısmı, "Havva''nın ikiz doğurması ve aynı batında doğmayanların (bir sonrakinde doğanların) öncekilerle evlendikler gibi" akıl ve nakil yönünden kabul edilmesi mümkün olmayan formüller ileri sürmüşlerse de bize göre böyle bir tasavvur zaruri değildir; çünkü Allah Teâlâ''nın insanı nasıl yarattığını açıklayan âyetlerde topraktan, çamurdan, nefisten ve Allah''ın ruhundan üflemesinden kayıtları ve şekilleri vardır. Son şekil Hz. Îsâ''nın yaratılması ile ilgilidir. Meryem, bir erkekle beraber olmadan Allah''ın ruhundan üflemesi (Enbiyâm 21/91; Tahrîm 66/12) ve bunun açıklaması mahiyetinde olan "ruhun insan şekline bürünüp Meryem''e görünmesi" (Meryem 19/17) ile hamile kalmış ve Allah''ın ona ulaştırdığı bir kelimesi (Nisâ 4/171) olarak Hz. Îsâ''yı doğurmuştur. Kezâ Hz. Zekeriyyâ bir zürriyet vermesi için Rabbine dua etmiş, Rabbinin de duasını kabul ederek Yahyâ''yı ona vereceğini müjdelemesi üzerine "kendisinin yaşlandığını, eşinin de çocuktan kesildiğini ifade ederek" bunun nasıl olacağını sormuştu, Rabbin ona cevabı şöyle olmuştur: "İşte böyledir, Allah dilediğini yapar" (l-i İmrân 3/40), "...bu benim için kolaydır, sen hiçbir şey değilken seni de yarattım" (Meryem 19/9). Hz. Âdem''in yaratılmasında ana da yoktur baba da, Hz. Îsâ''nın yaratılmasında yalnızca ana vardır, Hz.Yahyâ''nın yaratılmasında ana ve baba vardır, fakat çocuk yapma/doğurma kabiliyetleri mevcut değildir. Kur''ân-ı Kerîm''de ve sağlam rivayetlerde "kardeşlerin birbiri ile evlendikleri" bilgisi verilmediğine göre ilk yaratılan erkek ile kadından birçok erkek ve kadının türetilmesinin nasıl olduğunun bilinmediğini, yukarıda zikredilen şekillerden birisine göre veya bir başka şekilde yaratma ve çoğaltmanın olabileceğini ifade etmek bize daha uygun görünmektedir.

Kıyamet alametleri
00:0018/12/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Bir soru da "Deccal, Dâbbetu''l-arz, Mehdi''nin ortaya çıkması ve Hz. İsa''nın tekrar gelmesi" gibi kıyamet alametleri ile ilgili idi.

Bu konularda "Hayatımızdaki İslam" isimli kitabımızda yeterli açıklamalar yapmıştım. Asırlardan beri alimlerin de yaptıkları açıklamalar var. Bunlara rağmen ikide bir bu konuların ekranlara ve köşelere taşınmasının herhalde tek faydası halkın ilgisini çekip para kazanmak olmalıdır.

Kafalar karıştırıldığı ve sorulduğu için konuyu bir daha özetleyelim:

İmanın şartlarından biri de âhirete inanmaktır. Âhirete iman "öldükten sonra kabir (berzah) hayatı için dirilme, sonra kıyâmet kopunca tekrar ölme (yok olma), dünyanın ve evrenin düzeninin bozulması, Allah''ın zâtından başka her şeyin yok olması, sonra O''nun dilediklerinin yeniden yaratılması, dünya hayatında yapılanların hesabının verilmesi, bu hesap neticesine göre ödüllendirme veya cezâlandırma, ödüllendirmenin cennette, cezâlandırmanın cehennemde olması ve bu ikinci hayatın sonsuza kadar devam etmesi..." olaylarını ve safhalarını içermektedir.

Dünya hayatının ve dünyanın sonu yaklaşınca Allah''ın takdir ve irâdesiyle bazı olaylar meydana gelecek ve bunlardan kıyâmetin yaklaştığı anlaşılacaktır. Kıyâmetin yaklaştığına işaret eden bu olaylara kıyâmetin belirtileri, işaretleri mânâsında "eşrâtü''s-sâ''a", "alâmâtü''s-sâ''a, alâmâtü''l-kıyâme" denilmektedir. Kıyâmet alâmetlerinin bir kısmı Kur''ân''da, bir kısmı da hadîslerde açıklanmıştır. Bunların önemli ve büyük olanları olağanüstü ve gayba dahil olaylar olduğu için insanlar bunları ancak, vahyin açıkladığı kadar bileceklerdir; bundan öte bilgi imkânı -beşer için- yoktur. Ebû Hanîfe''ye nisbet edilen el-Fıkhu''l-ekber gibi en eski akaid (inanç konusunu işleyen) metinlerde kıyâmet alâmetleri zikredilmiş ve "Bunlar âyetlerde ve sahîh hadîslerde nasıl anlatılmış ise öylece gerçektir ve olacaktır" denilmiştir. Daha sonra gelen âlimlerin bir kısmı tevil yoluna gitmeden "Vahye dayalı metinlerde nasıl anlatılmış ise öyle kabûl etmek gerekir" demişler, bir kısmı ise tevil yoluna gitmişler, meselâ "Deccâl''dan maksat şudur, Dâbbe''den maksat budur..." demişlerdir.

Kur''ân''da geçen ve geçmeyen kıyâmet alâmetlerini sıralayan hadîslerde on "büyük alâmet"ten söz edilmiştir: Doğuda, Batıda ve Arap Yarımadası''nda meydana gelecek üç büyük zelzele ve çökme, Deccâl, Hz. İsa''nın tekrar gelmesi, Ye''cûc ve Me''cûc, Dâbbetü''l-arz, güneşin batıdan doğması ve dünyayı kırk gün sürecek bir dumanın kaplaması. Yine hadîslerde, başta Peygamberimiz''in (s.a.v.) (âhir zaman peygamberi olarak) gelmesi olmak üzere zulmün, israfın, ahlâksızlığın yaygınlaşması gibi işaretlerden de (küçük âlâmetler) söz edilmiştir.

Bize göre küçük alâmetler çoktan beri ortadadır. Büyük alâmetlere gelince bunların hiçbiri henüz olmamış, meydana gelmemiştir. Bir âyette (Muhammed: 47/18), "kıyâmetin alâmetleri geldi bile" buyurulmuştur, ancak tefsirciler, Hz. Peygamber''in (s.a.v.), gelmiş değil, gelecek olan alâmetleri zikrettiğini göz önüne alarak ve haklı olarak bu âyette geçen alâmetten maksat, "insanın sorumlu ve ölümlü olarak dünyaya gelmesidir, Son Peygamber''in (s.a.v.) gelmesidir, bazı küçük alâmetlerdir ve ayın ikiye ayrılmasıdır" şeklinde yorumlar yapmışlardır. Bu alâmetlerle ilgisi bulunmayan bazı olayları zorlama yorumlarla alâmet olarak kabûl etmek ve "filân kıyâmet alâmeti gerçekleşmiştir" demek tutarsızdır, delîlsizdir, şahsî yakıştırmadır.

(Devam edecek ve örnek olarak Dabbetu''l-arz üzerinde duracağız).

Dâbbetü"l-arz
00:0022/12/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Örnek olarak Dâbbetü''l-arz''ı ele alabiliriz. Yıllar öncesinde olduğu gibi bu günlerde aynı konu yine gündeme geldi ve

"Bu alametten maksat meşhur İngiliz ilim adamı S. Hawking''dir" iddası tekrarlandı. Bu yoruma/iddiaya göre Hawking''in nitelikleri Kur''ân''da zikredilen kıyâmet alâmetleri ve Dâbbetü''l-arz ile örtüşüyormuş. Bize göre bu iddia da -diğer büyük alâmetlerle ilgili teviller ve yorumlar gibi- tutarsız, delîlsiz ve şahsî yakıştırmadan ibarettir. Çünkü:

1. Kur''ân''da "dâbbe" kelimesi, yalnızca insanı ifade etmek üzere kullanılmamış, ya bir şekilde hareket eden hayvanlar veya insanın da içlerinde bulunduğu canlılar için kullanılmıştır. Meselâ Sebe sûresinde zikredilen (34/14), Hz. Süleyman''ın vefât ettiği halde, dayanarak ayakta durduğu bastonunu kemiren ve onun yere düşmesini, böylece öldüğünün anlaşılmasını sağlayan "dâbbetü''l-arz", bütün tefsircilere göre insan değil, bir ağaç kurdudur; yani hayvandır.

2. Kur''ân ve hadîs diline göre Allah bir insan yaratacak ve buna bir görev verecekse bu insanın ortaya çıkması "yerden bitiririz, çıkarırız" şeklinde değil, "yaratırız, göndeririz, gelir, iner, doğar..." şeklinde ifade edilir. Kıyâmet alâmeti olarak zikredilen (Neml: 27/82) dâbbe ise "onlar için yerden bir dâbbe çıkarırız" şeklinde ifade edilmiştir.

3. Allah''ın yerden çıkaracağı dâbbenin konuşacak olması ille de insan olmasını gerektirmez; Kur''ân''a göre, dağlardan kuşlara kadar mûcizevî olarak konuşan başka yaratıklar ve uzuvlar da vardır.

4. Bu yaratık (Dâbbe) insanlara, "Allah''ın âyetlerine hakkıyla iman etmediklerini söyleyecek, bu konu üzerinde konuşacak, insanları iman ve âhirete hazırlık konusunda uyaracaktır. S. Hawking, benim bilgime göre Allah''a ve âhirete inanmıyor, onun söylediği, "insanların kendi elleriyle dünyayı yaşanamaz hale getirecekleri ve böylece yok olacaklarıdır, böyle bir tehlikenin varlığıdır". Tedbir olarak tavsiyesi de "Allah''a inanın, âhirete hazırlanın, ibâdet edin, kötülük yapmayın..." şeklinde değildir. Onun tedbir olarak tavsiyesi "uzayda insanların hayatlarına devam edebilecekleri alanlar ve ortamlar oluştumalarından ibarettir." Buna göre Hawking''in nitelikleri ve söyledikleri, Kur''ân''da geçen Dâbbetü''l-arz ile örtüşmemektedir, hattâ hiçbir ilgisi yoktur.

5. Kur''ân''a göre dünya kıyâmeti ile bütün evreni hattâ maddî varlıkları kapsayan kıyâmeti birbirinden zaman olarak ayırmak da mümkün değildir. İlâhî kitaba göre insanlar, dünya kıyâmetinden sonra başka bir yıldızda veya uzay kolonisinde yaşamayacaklardır, böyle bir anlayışın Kitab''da delîli yoktur.

6. Tabîî yollardan dünyaya gelmiş, okuyup öğrenmiş bir insanın, iman üzerine konuşmasının alâmet olacak bir olağanüstü yanı yoktur; asırlardan beri insanlar bu konuları konuşmakta, inanmayanları, inanıp da gereğini yerine getirmeyenleri uyarmaktadırlar. Alâmet olacak yaratığın olağan dışı bir varlık olması akla daha yatkındır.

Bize göre "Kıyâmet alâmetleri bir mümini niçin ve nasıl ilgilendirir?" sorusunun cevabı da önemlidir.

1.İman bakımından: Allah Teâlâ ve O''nun elçisi bunlardan bahsettikleri için mümin bunlara inanır, "nasıl açıklanmışlarsa öylece var olacak, yapacaklarını yapacaklardır" der.

2.Amel bakımından: Küçük büyük alâmetler zuhûr ettikçe kıyâmetin yaklaştığını anlar, kendini buna göre hazırlar, hayatına ve programlarına bu çerçevede çekidüzen verir. Esasen Allah''a ve âhirete inananan, sorumluluk duygusu taşıyan şuurlu bir mümin için şu ölümlü dünyada geçirdiği her anın onu hayatın sonuna doğru taşıdığını bilmesi, âhir zaman peygamberinin gönderildiğinden haberdar olması, küçük alâmetlerin içinde yaşaması derlenip toparlanmak, hesaba hazır yaşamak için yeterlidir. Onun büyük alâmetleri beklemeye de, tevil ederek anlamaya ve tabîîleştirmeye çalışmaya da ihtiyacı yoktur.

Hz İsa ve Mehdi
00:0023/12/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

"Hz. Mehdi diye birşey yoktur ve Hz. İsa dünyaya tekrar gelmeyecek" diyenler var.

İslami kaynaklardaki sağlam bilgiler doğru anlaşıldığı ve tahlil edildiğinde çıkan sonuç şudur:

Kesin olan, Hz. Îsâ''nın Yahudiler tarafından çarmıha gerilerek, omurgası parçalanarak öldürülmediği, Allah Teâlâ''nın kulu ve elçisini onların elinden bir şekilde kurtardığı, onu daha sonra vefât ettirdiği ve kendine yükselttiğidir. Vefât ettirmenin şekli ve zamanı ile kendine yükseltmenin nasıllığı konusu ihtimâllere (farklı yorumlara) açıktır. Kur''ân-ı Kerîm''de şehidlerin mutlu sonlarını anlatılırken "Allah yolunda öldürülenleri sakın ölü sanmayın; bilâkis onlar diridirler, Rableri yanında rızıklara mazhar olmaktadırlar..." buyurulmuştur. Bu âyete göre şehidler de -diğer insanların ölmesi gibi- ölmemişlerdir, Rableri nezdinde rızıklara mazhar olmaktadırlar; ancak bu ifadeyi "Rûhları ve cesetleriyle Allah''ın nezdine yükseltilmişlerdir ve orada dünyalılar gibi yaşamaktadırlar" şeklinde anlamak mümkün değildir. Şu halde hayatın da, ölümün de çeşitleri vardır ve Allah nezdinde olmak, Allah''a yükseltilmek maddî olarak anlaşılamaz; çünkü Allah zamandan, mekândan ve maddeden münezzehtir.

Bu konulara giriş olarak yazdığım kısımda şu önemli kuralı zikretmiştim: "İslâm âlimlerine göre inanç konusunda bir hadîsin delîl olarak kabûl edilebilmesi için onun mütevatir olması (ilk nesilden itibaren birçok râvî tarafından aktarılması) gerekir". Hz. İsâ''nın yeniden geleceğini bildiren hadîslerden hiçbiri mütevatir değildir. Tamamında ortak olan "yeniden gelecek" kısmı için mütevatir diyenler vardır, onlara göre de -bu ortak kısım dışında kalan- detaylar mütevatir değildir, delîl olmaz. Bir iki kişinin rivâyet ettiği bir hadîsi, inanç konusunda delîl olarak kabûl etmemek, Hz. Peygamber''e (s.a.) muhâlefet değildir; "O''nun böyle bir söz söylediğine dair güçlü delîl yok, söylememiş olabilir" demektir. Böyle ihtimâlli sözler ile de kesin ve ortak bir İslâm inancı oluşmaz.

Bir Mehdî ve Îsâ Mesîh beklentisi, çeşitli zamanlarda birtakım sahtekârların ortaya çıkıp mehdîlik ve mesîhlik iddiasında bulunmalarına sebep olagelmiştir. Hz. Îsâ''nın, bir ıslâhat vazifesi ile dünyaya yeniden gelmesi mukadder ise bunun için gövdesini ölümsüz kılmak ve onu gökte bekletmek zarûrî değildir; bunun ilâhî takdir ve kudret ile başka şekillerde de gerçekleşmesi mümkündür. Müslümanların vazifesi de ıslâhat için Mehdî''yi veya Hz. Îsâ''yı beklemek değil, kötülüğü engellemek, iyilik ve güzellikleri yaymak, yaşamak ve yaşatmak için elden geleni yapmak, canla başla çalışmaktır. Müminlere bunu yapıp yapmadıkları sorulacak, mükâfat ve ceza da buna göre olacaktır. "Bir kurtarıcı gelecek diye bekledim, bu sebeple ben -gücüm yettiği kadar da olsa- dinin emirlerini yerine getirmedim" diyen bir kimsenin mazereti kabul edilmeyecektir.

Namaza çağrı
00:0025/12/2011, Pazar
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sam yeli gibi esen ve değerlerimizi kurutan liberalizm rüzgârı bazı Müslümanları da etkilemiş olmalı ki, aile içinde din eğitimi verilmesine, erdemlerin yeşerip boy atmasını sağlamak ve ayıpları, kusurları, günahları engellemek için uygun yöntemlerle tedbir alınmasına karşı çıkıyorlar; "bırakın herkes kendi dinini, kendi ahlakını kendi seçsin, hayatını kendi ilkelerine göre yaşasın..." diyorlar.

Mümin, kendini kendine yeterli görmeyen, dünya ve ahirette başarılı ve mutlu olabilmek için ilâhî irşada (yol göstermeye) muhtaç olduğuna inanan, bu sebeple Allah''ın örnek olarak gönderdiği Peygamber''i rehber edinen, onun izinden gitmeye çalışan insandır.

Kur''an''a göre "İnsan kendini kendine yeterli gördüğü zaman yoldan çıkmış, haddini aşmış olur" (Alak:96/6).

İlahi irşad müminlere şunları söylüyor:

"Ey iman edenler, kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun..." (Tahrim, 6).

Aile reisi ve diğerleri, ailenin fertlerini, sonu ahirette ceza görmek olan davranışlardan, alışkanlıklardan, ihmallerden koruyacaklar.

Nasıl koruyacaklar?

En uygun yöntemlerle günah, kusur ve ayıp olan davranışları engelleyerek, yapılması gerkenleri yaptırarak, yapılmaması gerekenleri önleyerek koruyacaklar.

Namazı kılmayan bir aile ferdini diğerleri uyarmazsa, namaza teşvik etmezse, namaz kılanla kılmayana, ilgi ve sevgide eşit davranırsa sorumluluğunu nasıl yerine getirmiş olacak?

"Ailene namaz kılmalarını emret; kendin de namazını özene bezene ve devamlı kıl..." (Taha: 20/132.

Bu âyet hem aile büyüklerinin namazlarını aksatmadan ve özenle kılmalarını hem de aile fertlerini namaz kılmaya çağırmalarını, namazı kılıp kılmama konusunda onları serbest bırakmamalarını emrediyor.

"İyilik ve dindarlıkta yardımlaşın, günahta ve hakka tecavüzde yardımlaşmayın"(Maide: 5/2).

Ailenin fertleri namazı kılmıyor, oruç tutmuyor, diğer farzları yapmıyor, haramları işliyorsa ve başta anan babaları olmak üzere diğer fertler onların bu günahları karşısında duyarsız ve tedbirsiz kalıyorlarsa yukarıda meali verilen ayete aykırı davranmış olmazlar mı?

Peygamberimiz (s.a.) yedi yaşından itibaren çocuklarımızı namaza alıştırmamız gerektiğini buyuruyorlar.

Aile fertlerinin ve özellikle aile reisinin, aileden sorumlu olduğunu ifade ediyorlar.

Kendileri gece namazlarını bitirip vitri de kılınca eşleri Aişe''yi uyandırıyor ve "Kalk, vitri kıl" buyuruyorlar.

Şu ifade de kendilerine (s.a.) aittir:

"Gece kalkıp namazını kılan sonra da eşini namaz için uyandıran, uyanamadığı takdirde yüzüne su serpen kişiye Alah rahmeti ile muamele buyursun!"

Şöyle diyenler varmış:

Namaz bir ibadettir, ibadet zorla olmaz, kişi kendi iradesiyle, baskı altında kalmadan namaz kılmalıdır ki, yaptığı ibadet olsun!

Bu söz doğrudur, ancak dünya ve ahiret hayatımız için iyi ve faydalı olanı yapmayı, kötü ve zararlı olanı terk etmeyi sağlamak için başta çocuklarımız olmak üzere insanlara eğitim vermiyor muyuz? "Bırakalım, yaparsa yapsın, yamazsa yapmasın; ister iyi olsun, ister kötü ve ahlaksız olsun" diyor muyuz? Beşeri arzularımız ve duygularımız bizi günaha, yanlışa, haksızlığa, ibadetleri terk etmeye de sevk edebiliyor. Zamanında eğitim vererek, gerektiğinde uygun şekilde müdahale ederek insanları iyiye ve güzele yönlendirirsek, kötü ve günah olandan alıkoymaya çalışırsak –liberal takılanları bilmem ama- biz müminler vazifemizi yapmış oluruz; nefsinin meşru olmayan arzularını yenme konusunda kendisine yardımcı olduğumuz, kendisi için hayırlı olduğu halde yapamadıklarını yapmasını sağladığımız insanlar da sonunda mutlu olurlar ve ibadetlerini de -eğitim safhasından sonra- kendi iradeleriyle ve severek yapar hale gelirler.

Kurt ve orman kanunları
00:0029/12/2011, Perşembe
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Kurt kanununa göre “aç kalan kurtlar içlerinden en zayıf halkayı kendilerince bir usul ile belirleyip yerlermiş”.

Orman kunununa göre de güçlü olan haklı ve hakim olurmuş.

Bugün Batı -aksine olan bütün beyanlara ve iddialara rağmen- her iki kanunu, ama daha ziyade ikincisini uyguluyor.

İnsan hakları ile ilgili ve -sözleşmeye bağlı olarak- uluslararası bağlayıcılığı olan düzenlemelere, Birleşmiş Milletler''in kuruluş amacına, Güvenlik Konseyi''nin amacına, Batı Uygarlığı için düzülen methiyelere bakıyorum, bir de dönüp “güçlü ve kalkınmış” ülkelerin ötekilere yaptıklarına bakıyorum; arada dağlar kadar fark, denizler kadar yarık ve mesafe oldduğunu görüyorum!

Sömürgecilik asla bir hak değil, en büyük zulüm, hırsızlık ve gasptır. “Uygar” Batı yüzyıllar boyu bunu yaptı.

Açıkça sömürgecilikten utanır hale gelince bundan daha beteri olan “üstü kapalı, dışı yaldızlı, göz boyama ve kandırmaya dayalı” sömürgeciliği başlattı.

Önce kendi menfaatinin neyi gerektirdiğini tespit ediyor, sonra amacına ulaşabilmek için “barış, uygarlaştırma, insanlığı veya bir ülke halkını koruma, insan hak ve özgürlükleri, demokrasi” gibi çağdaş değerleri kullanarak zulmü ve haksızlığı örtüyor, ülkeleri işgal ediyor, ülkeleri bölüyor, ülkeleri birbiri savaştırıyor, kardeşi kardeşine, dindaşı dindaşına öldürtüyor; sonunda kendi çıkarını sağlıyor, alacağını peşin ve/veya uzun vadeli olarak alıyor.

Merhum Akif Batı uygarlığı için “Tek dişi kalmış canavar” diyordu, elhak öyle.

Francis Fukuyama “tarihin sonu” tezini ortaya atmış, Batı uygarlığını insanlığın ulaşabileceği en yüksek aşama olarak değerlendirmiş ve dolaylı olarak insanlığı bu uygarlığı benimsemeye çağırmıştı.

Şimdi Batılı düşünürler Fukuyama''dan farklı düşünüyor, her biri değerli birden fazla uygarlıktan söz ediyorlar. Bunlar arasında Batı uygarlığının, çağdaş tekonolojiden yararlanarak dişlerini tamamladığı ve otuz iki dişi ile dünyayı yemeye kalkıştığı apaçık ortada.

Orman kanununu uygulamakta ısrar edenleri “hukuk ve ahlak” ile frenlemek mümkün değildir. Bu sebeple:

1. Bütün mazlum ve mağdur halkların, zulme karşı iş ve elbirliği yapmaları gerekiyor.

2. Müslümanların, ötekileri sömürmek için değil, meşru haklarını korumak için “bütün mezhep ve meşreplerini kuşatan din kardeşliği” çerçevesinde, olabildiğince birleşmeleri, birlikte hareket etmeleri gerekiyor.

3. Ormandaki kurtları durdurabilmek için onlarınkini dengeleyecek güce sahip olmaları zaruri oluyor.

4. Nükleer enerji ve nükleer silah başta olmak üzere en etkili güç unsurlarını elde etmeyi amaçlamak kaçınılmaz oluyor.

5. Kurtların ve ormanlıların ellerinde nükleer silah bulunduğu sürece İslam ülkelerinde de mutlaka bulunması bir başka zaruret olarak ortaya çıkıyor.

6. İslam ülkelerinde asker veya sivillerin totaliter yönetimlerinin sona ermesi ve halkın iradesinin etkili olması için yardımlaşmak lazım oluyor.

7. Silah kadar önemli olan ekonomik güce sahip olmak üzere İslam ülkeleri arasında ekonomik dayanışma ve işbirliğine ihtiyaç gün gibi aşikar oluyor.

8. İslam bir iddiadan, iç boş bir isimden ibaret olmadığı için ciddi ve kapsamlı bir din ve ahlak eğitimine -ekmek ve su kadar- ihtiyaç bulunuyor.

Kurtlar izin verir mi?
00:0030/12/2011, Cuma
G: 5/09/2019, Perşembe
Sonraki haber
Hayreddin Karaman

Sözde ileri, kalkınmış, uygar Batı''nın yüzünü örten parlak maskenin arkasındaki yüz hakkında dün birkaç satır yazmıştım. Sömürgeci, ulusal (veya büyük, güçlü şirketlere ait) çıkarı için her şeyi mübah sayan Batı, köleleştirmek, örtülü veya açık olarak sömürgeleştirmek, maddi ve manevi değerlerini sömürmek… istediği zayıf toplulukların, aralarında dayanışarak, birleşerek, güçlenerek, kalkınarak değerlerini korur, yabancıların tecavüzünü engeller hale gelmelerine izin ve imkan verir mi?

Elbette vermek istemezler. Çeşitli yöntemlerle ve en etkilisi de içeriden temin ettikleri işbirlikçilerle bu ülkeleri el altından yönetirler, yönlendirirler. Irkı, mezhebi, geçmişte kalmış üzücü olayları, bir bölgeye veya gruba (şimdiki durumda ulusa) ait menfaati… sebep kılarak bir ulusu parçalara ayırırlar veya bugün maalesef uluslara bölünmüş ümmetin iki ulusunu birbirne düşürürler. Böyle bir tehlikeyi hep akılda tutmalarını sağlayarak silaha yatırım yaptırırlar, silah alımı doyum noktasına varınca arada savaş çıkarır, mevcudun tükenmesini sağlarlar. Daha neler ve neler yaparlar, yapıyorlar.

Ama tavşan da yavaş yavaş gözlerini açıyor, olup bitenin farkına varmaya başlıyor. Sözde büyük devletlerin birçok planı tutmuyor, bataklıklara saplanıyorlar, başarısız oluyorlar. Yakın zamana ait olduğu ve halen devam ettiği için Arap Baharı örneği üzerinden yürüyelim. Bu olayda belirleyici saik ister iç dinamikler olsun, ister dış; sonucun tam olarak taraflardan birinin istediği gibi olmadığı ve olmayacağı apaçık ortadadır. Meşhur meseldir; cini şişeden çıkarmak bir şeydir ve mümkündür ama yeniden şişeye sokmak mümkün olmayabilir.

Gücünü zulüm ve sömürü için kullanan devletler kaşısında korkuya, ümitsizliğe kapılarak köleliğe boyun eğmekten başka çareler mutlaka vardır. Önce halkların uyanması ve uyarılması gerekiyor. Mağdur ve mazlum ülkelerin, satılmayacak kadar ahlaklı, kendi özüne ve değerlerine yabancılaşmamış -her alanda- kaliteli, yeterli, vasıflı insan yetiştirmek için plan, program ve yatırım yapmaları gerekiyor. Çıkar peşinde olan ve kendi aralarında da -bu sebeple- çatışan güçlü devletlere karşı ustalıklı bir dış politikaya sahip olmaları, aradaki rekabetleri, zıt talepleri kullanarak kendilerini korumaya almaları, öncelik sıralamasına azami dikkat göstermeleri gerekiyor.

Yapılacak işleri, alınacak tedbirleri belirlemek ve uygulanmasını sağlamak üzere uluslararası bir sivil kuruluş oluşturmaları, bu kuruluşa elde mevcut yeterli ye yetkili alimleri, uzmanları üye yapmaları, bunların periyodik olarak toplanıp danışma ve müzakerelerede bulunmaları, aldıkları kararları kendi topluluklarına götürüp anlatmaları, kamuoyu oluşturmaları ve bu yoldan iktidarlara baskı yapmaları mutlaka faydalı olacaktır.

Müslüman toplulukların hayatlarına İslam''ı rehber edinmeleri şarttır. Bu şart gerçekleştikçe Müslümanları birbirine düşüren gayr-i meşru (İslam''a aykırı) sebeplerin pek çoğu ortadan kalkacak, en güçlü ve herkesi bağlayıcı İslam kardeşliği rabıtası hakim hale gelecektir. Farklı ictihadlar, mezhepler, yorumlar, İslam anlayışları –meşru ve makul sınırlar içinde kaldıkça, başka bir deyişle ittifakla sahibini İslam''dan çıkarır boyutta ve mahiyette olmadıkça- tefrika sebebi olamayacak, ortak alanda kardeşçe dayanışmaya engel teşkil etmeyecektir

.
.

Bugün 265 ziyaretçi (848 klik) kişi burdaydı!

Bu web sitesi ücretsiz olarak Bedava-Sitem.com ile oluşturulmuştur. Siz de kendi web sitenizi kurmak ister misiniz?

Ücretsiz kaydol