Ah keşke…

07 Mart 2026, Cumartesi

İngilizlerin kontrolündeki Mısır’da eğitilip donatılan, ardından 17 Nisan 1915 günü Gelibolu Cephesi’ne sevk edilen Yahudi gönüllüler, tarihe “Siyon Katır Bölüğü” adıyla geçmişti. Cephe önünde ve gerisinde savaşa iştirak ettiler, imparatorluk dağıldıktan sonra da Filistin topraklarına yönelerek aktif biçimde Arap kıyımına katıldılar. Siyon Katır Bölüğü’nün iki kurucusundan biri, Joseph Trumpeldor, 1 Mart 1920’de Arap köyü Tel Hay’da Filistin’in yerli sakinlerine karşı Siyonizm uğruna savaşırken

İki husus

04 Mart 2026, Çarşamba

Ortadoğu’da birkaç gündür yaşanan yüksek gerilimin, hepsi de uzun uzun konuşulması gereken çok sayıda boyutu var. Ancak birbiriyle bağlantılı iki husus, tartışmasız birer hakikat olarak şimdiden netleşmiş bulunuyor: İran Dinî Lideri Âyetullah Ali Hamaney ve ailesinin öldürüldüğü nokta atışı suikast, İran içindeki istihbarat zafiyetinin boyutlarının tahmin edilenin çok ötesinde olduğunu ortaya koydu. Son yıllarda çok sayıda nükleer bilimcinin ve akademisyenin İran’ın çeşitli şehirlerinde öldürüldüğü

Ümmetin kaybı

28 Şubat 2026, Cumartesi

Kısa bir video… Başında sarığa benzer bir başlık bulunan ince, zayıf bir şeyh efendi konferans salonuna giriş yapıyor… Öğrenciler kendisini selamlamak için sıralanmış. Çocukların görünüşlerinden Asyalı oldukları anlaşılıyor. Girişteki ikisi şeyh efendiyi selamlarken biraz fazla eğilince, azara yakın bir ihtarla karşılaşıyorlar: “Eğilmeyin! Rabbiniz dışında kimsenin karşısında eğilmeyin! Muhabbet başkadır, aşırı ihtiram ve ubudiyet başkadır. Uzatın elinizi, iki erkek gibi tokalaşalım!” Sıradaki öğrencileriyle

Sınırlar ve krizler

25 Şubat 2026, Çarşamba

Ortadoğu son günlerde yeni bir gerilimin daha sahnesine dönüştü: Irak’ın, Kuveyt’le olan deniz sınırına ait güncellemeleri içeren yeni bir haritayı BM’ye sunması, Basra Körfezi’ndeki diğer ülkelerin toplu halde tepkisine yol açtı. Körfez İşbirliği Konseyi’nden yapılan resmî açıklamada, söz konusu adımın Kuveyt’in egemenliğini ihlal anlamına geldiği belirtilerek, Bağdat yönetimine haritayı geri çekmesi çağrısında bulunuldu. Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman yönetimleri

“Çalışmayan haindir!”

21 Şubat 2026, Cumartesi

Ramazan insana ne öğretir? Herhalde bu soruya herkes kendi öncelik ve hassasiyetlerine göre ayrı ayrı cevaplar verecektir: “Nefsimle nasıl mücadele edeceğimi…”, “Vaktimi verimli biçimde kullanmayı…”, “Kardeş olmanın güzelliğini…”, “İbadetin huzurunu ve keyfini…”, “Aileyle bir araya gelmenin tadını…”, “Yardımlaşma ve infakın ruha verdiği şifayı…” Tüm bu cevapların hepsi aynı anda doğru ve yerindedir. Yıllardır Ramazan’ı gözlerden uzak, kendi başıma ve vaktimin tamamını ailemle çok yakın dostlarıma

Harameyn notları

18 Şubat 2026, Çarşamba

Geçtiğimiz yıl, bazı dostlarımızla “Siyer Umresi” konseptiyle Mekke-i Mükerreme ve Medine-i Münevvere’yi ziyaret etmiştik. Hz. Peygamber’in hayatındaki her hadiseyi yerinde konuştuğumuz, bol sohbetli ve müzakereli bir programdı. Aynı çerçevede yoğun talep olunca, programı 5-14 Şubat tarihleri arasında bu yıl da tekrarladık. Toplamda 10 günü bulan ziyaretlerimize dair bazı notlarımı paylaşmak istiyorum: • İstanbul’dan ilk olarak Medine-i Münevvere’ye geçtik. Bu durumun pratik sebebi, Mescid-i Nebevî

Barut fıçısı

14 Şubat 2026, Cumartesi

Birinci İntifada (1987), İsrail’in kontrol ettiği topraklar üzerinde Yahudilerle Araplar arasındaki genç nüfus dengesizliğini ortaya koymuştu. Rusya’dan gelen Yahudiler, İntifada sonrası dönemde, İsrail’in dinamik nüfus ihtiyacını karşılamak üzere ülkeye kabul edilmişti. Rus Yahudileri, tıpkı ilk Siyonist liderlerin hayalindeki “ideal Yahudi tipi”ne benziyordu: “Avrupalı, sarışın, eğitimli, Aşkenazi...” Sovyetler Birliği’nin yıkılmasından sonra doğan özgürlük ortamında, İsrailli karar alıcılar,

Tanımsızlık hali

11 Şubat 2026, Çarşamba

Büyük Britanya’nın İşçi Partili Başbakanı Harold Wilson, 1968 yılının Ocak ayında yaptığı açıklamada “İngiliz askerlerinin Süveyş Kanalı’nın doğusundan tamamen çekileceğini” söylüyordu. İngiltere, Asya’daki sömürgelerini “sömürgelikten çıkarmak yoluyla kendisine bağlama” yöntemini daha evvel kullanmış, bu sayede dünyanın uzak bölgelerindeki birçok ülkeden olabilecek en az kayıpla ayrılmayı başarmıştı. Ayrılırken hem ekonomik bağlantıların kurulmasını ihmal etmemiş, hem de uzun sömürge yıllarının

İstanbul’dan dünyaya…

07 Şubat 2026, Cumartesi

Yıllar evvel Hindistan’a ilk kez seyahat ettiğimde, -programımızı biraz zorlamak pahasına- yolumuzu Leknev şehrine düşürmüş, oradaki meşhur ilim yuvası Dâru’l-Ulûm Nedvetu’l-Ulemâ’yı ayrıntılı biçimde gezmiştik. Temelleri 1892’de atılan Nedvetu’l-Ulemâ, o tarihten günümüze çok sayıda önemli ismi yetiştirmiş bir ocaktı. Okulun İslâm dünyası çapında en meşhur mezunu ve mensubu ise hiç şüphesiz Ebu’l-Hasen en-Nedvî (1914-1999) idi. Onun “Müslümanların Gerilemesiyle Dünya Neler Kaybetti?” isimli sarsıcı

Suriye Raporu

04 Şubat 2026, Çarşamba

Cihannüma Derneği, İnsan Hak ve Hürriyetleri (İHH) İnsani Yardım Vakfı ve Dijital Hafıza Derneği iş birliğiyle hazırlanan “Suriye Raporu: Öngörüler, Teklifler ve Çözümler” başlıklı kapsamlı rapor, geçtiğimiz cumartesi günü, İstanbul Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen geniş katılımlı bir programla kamuoyuna tanıtıldı. Cihannüma Teorik Soruşturmalar ve Öngörüler Dosyası Koordinatörü Prof. Dr. Abdülkadir Macit’in rapor hakkındaki genel bilgilendirmesiyle başlayan

Suriye Raporu

04 Şubat 2026, Çarşamba

Cihannüma Derneği, İnsan Hak ve Hürriyetleri (İHH) İnsani Yardım Vakfı ve Dijital Hafıza Derneği iş birliğiyle hazırlanan “Suriye Raporu: Öngörüler, Teklifler ve Çözümler” başlıklı kapsamlı rapor, geçtiğimiz cumartesi günü, İstanbul Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen geniş katılımlı bir programla kamuoyuna tanıtıldı. Cihannüma Teorik Soruşturmalar ve Öngörüler Dosyası Koordinatörü Prof. Dr. Abdülkadir Macit’in rapor hakkındaki genel bilgilendirmesiyle başlayan

Yeniden Arabia Felix, ama…

31 Ocak 2026, Cumartesi

Arap Yarımadası’nın tarihini bilmeyenler için, şimdi uçsuz-bucaksız kum ve kavurucu sıcaktan ibaret olan toprakların, çok uzun zaman evvel balta girmemiş ormanlarla kaplı bulunduğunu, bu ormanların cins kaplanların ve leoparların anavatanı olduğunu öğrenmek epey şaşırtıcı olmalı. Şaşırtıcı ama gerçektir ve o kadar gerçektir ki, antik çağda özellikle yarımadanın güney kısımlarının ismi “Arabia Felix”tir, yani “Mutlu / Bereketli Arabistan”. Derken, tabiatın kanunları galip gelmiş, kuraklıkları doğal

Endülüs’ten esintiler

28 Ocak 2026, Çarşamba

Geçtiğimiz çarşambadan pazara kadar Endülüs’teydim. Kısa yağmur geçişleri dışında mükemmel bir kış havası eşliğinde, bölgenin dört bir yanını gönlümüzce adımladık. Bundan sonra yolu düşecekler için bir seyahat rotası olmak üzere, bazı notlarımı paylaşmak istiyorum: Çarşamba sabahı saat 09.00 sularında İstanbul’dan havalanan uçağımız, yaklaşık 4 saatlik bir uçuşun ardından 11.00’i geçerken Malaga Costa del Sol Havaalanı’na indi. Kiralık aracımızı kolayca teslim alıp ilk durağımız Marbella’ya yöneldik.

Dava şimdi Yüce Divan’da

24 Ocak 2026, Cumartesi

Suriye yakın tarihinin en eli kanlı ve gaddar aktörlerinden Rifat Esed, 88 yaşında öldü. Hâfız Esed’in küçük kardeşi ve Beşşâr Esed’in amcası olan Rifat Esed, 2021’de uzun yıllardır sürgünde bulunduğu Paris’ten Suriye’ye dönmüş, 2024’ün Aralık ayında ise yeğeni Beşşâr’ın devrilme sürecinde ailesiyle birlikte Birleşik Arap Emirlikleri’ne, Dubai’ye sığınmıştı. Beşşâr Esed’in kız kardeşi Büşrâ da halen Dubai’de yaşıyor. Tek başına Rifat Esed’in öyküsü bile, Suriye’nin hangi badireleri atlatarak günümüze

Ortak bir gelecek

21 Ocak 2026, Çarşamba

Kudüs’ün uzun ve sancılı tarihinin İslâmî safhasında başlıca üç dönüm noktasından söz etmek mümkündür: İkinci Râşid Halife Hz. Ömer, 638’de şehri Müslümanlar adına bizzat teslim almış, ardından onun yaptığı düzenlemeler Kudüs’te kendisinden sonra gelecekler için gerçek anlamda siyasî bir numune-i imtisale dönüşmüştür. Kudüs’ün hem el değiştirme biçimi hem de akabinde kurulan muazzam sistem, gelecekte Osmanlı İmparatorluğu’nun Hristiyanlardan alınan topraklarda tesis edeceği yönetim anlayışının da

Bir İslâm davası

17 Ocak 2026, Cumartesi

Çarşamba günü bu köşede yayınlanan yazım, -tam da yazıda eleştirdiğim kesimler tarafından- tartışma ve cedel malzemesine dönüştürüldü. “Yanlışla doğrunun birbirinden net biçimde ayrıldığı ve safların netleştiği vakit” demek olan “furkan günleri” ifadem bilhassa gündem oldu. Yazımı “Kürtlerin içine yuva yapmış Marksist-Leninist terör örgütü” bağlamına oturttuğum halde, sanki Kürtlerin tamamını ilzam ediyormuşum gibi çarpıtmalara gidildi. Yazdılar, çizdiler, hatta sövüp saydılar… Yaşanan tartışmaları

Hayırdır, siz?

14 Ocak 2026, Çarşamba

Ekim ayındaki Suriye ziyaretimiz sırasında, programımızda şehir merkezinden sonra Halep’in kuzeyine doğru geçmek de vardı. Ancak, kısa süre önce Eşrefiyye ve Şeyh Maksûd mahallelerinde çatışmalar çıktığı için, rotamızın güvenliğinden emin değildik. Nitekim Halepli dostlarımıza danıştığımızda, bölgeden uzak durmamızı istediler. Hatta havaalanı tarafında bir bulvar bile terör gruplarının kontrolündeydi. Böylece programımızı mecburen değiştirdik, kuzeye çıkmaktan vazgeçtik. Bölgedeki manzara son derece

Tapu senetlerinin peşinde…

10 Ocak 2026, Cumartesi

“Pınarbaşı-Şarkışla arasında bir köyde doğdum. Bu yüzden, Kayseri’den çok Sivaslı sayılırım. Babam Almanya’da işçiydi. Bizi hiç götürmedi, ama kendisi Almanya’ya trenle gider gelirdi. Tarihe ve coğrafyaya olan ilgimi, babam sayesinde kazandım. Onun ufku ve telkinleri, benim gözümü açtı. Anlattığına göre: Tren, yola devam ederken -bugün Bulgaristan sınırları içinde yer alan- Filibe’de uzunca bir mola verirmiş. Komünist dönem tabii o zaman. Herkes kendi meşrebine göre bu vakti geçirirken, babam sokak

Tehlike çanları

07 Ocak 2026, Çarşamba

İran’a yaptığım her ziyarette iki şey, aynı anda ve eş zamanlı olarak dikkatimi çekmiştir: Halkın düşük yaşam standartları ve siyasî / dinî atmosferin baskınlığı. İlginçtir, bu iki durum birbirini dışlamak veya itmek yerine, sımsıkı kucaklıyor ve iç içe geçiyordu. İran’ı içeriden ve sahici bir bakışla izleyen herkesin izlenimi aynıdır. Keza İran’a dışarıdan ve yüzeysel bakan herkesin yanıldığı nokta da yine burasıdır: İranlılık kimliğinin ne kadar güçlü köklere sahip olduğunu kavrayamazlar ve “halkın

Vicdanların derinliklerinde…

05 Ocak 2026, Pazartesi

I. Saraybosna’nın üst mahallelerinden birinde, küçük bir Osmanlı camisinin kapısındayız. Akşam ezanı okunmak üzere. İçeri girmeden önce, kapıda ayaküstü selamlaştığımız yaşlıca bir Boşnak amca, İstanbul’dan geldiğimizi fark edince hızlı hızlı cümleler kurmaya başladı. Kendisi Türkçe veya İngilizce bilmediğinden, biz de Boşnakça anlayamadı-ğımızdan, iletişim kuramadık. En sonunda “Tüh sana!” der gibi bir el işaretiyle içeri girdi. Ezanı okudu, kameti getirdi. Namaz çıkışında, içerideki kadınlı-erkekli

Yeni ittifaklar

03 Ocak 2026, Cumartesi

Arap dünyasında çarpıcı bir atmosfer yaşanıyor: Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) yönetimine karşı adeta yekpare bir öfke ve eleştiri tufanı var. Sosyal medyadan sokaklara, bu öfkenin türlü yansımalarını görmek mümkün. Çok takipçili ve açık adresli hesaplar BAE lideri Muhammed bin Zâyed’i doğrudan hedef alan paylaşımlar yaparken, Sudan ve diğer ülkelerde “İmârât” (Emirlikler. BAE’nin Arapça kısa adı) karşıtı keskin sloganlar atılıyor. Öyle ki, söz konusu hesaplardan biri, Muhammed bin Zâyed’in fotoğrafı

Bir ülke hariç

31 Aralık 2025, Çarşamba

İsrail’in bir oldu-bittiyle Somaliland’ı tanıma kararı alması, İslâm dünyası çapında geniş bir kınama dalgasıyla karşılık buldu. Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan başta olmak üzere bütün önemli ve etkili ülkeler, yayınlan-dıkları ortak mesajla İsrail’in attığı bu adımın Afrika Boynu-zu’ndaki kırılgan durumu daha da kaotik hale getireceğinin altını çizdiler. Tek bir ülke, bu süreçteki sessizliğiyle dikkatleri üzerine çekti: Birleşik Arap Emirlikleri (BAE). Coğrafyadaki gelişmeleri yakından takip

Tarihin tokadı

27 Aralık 2025, Cumartesi

Geçtiğimiz çarşamba günü -24 Aralık 2025- Cezayir Parlamentosu’nda oldukça önemli bir oturum vardı. Fransa’nın Cezayir’de 132 yıl boyunca devam eden sömürge yönetiminin “devlet suçu” olarak kabul edilmesine yönelik tasarının ele alındığı oturumda, uzun müzakerelerin ve konuşmaların ardından söz konusu tasarı oybirliğiyle kabul edildi. Atılan adım diplomatik bağlayıcılık açısından “sembolik” düzeyde olmasına rağmen, zaten son yıllarda gergin olan Cezayir-Fransa ilişkilerinde yeni bir kriz başlığının

Silahsızlandırmak

24 Aralık 2025, Çarşamba

İsrail’in 1982’de Güney Lübnan’ı işgal etmesi ve ardından Beyrut’u kuşatarak iç savaşa fiilen müdahil olması, yalnızca Lübnan’ın değil Ortadoğu yakın tarihinin de dönüm noktalarından biriydi. İsrail işgali, tamamen yıkılmış ve derin bir kaosa sürüklenmiş durumdaki Lübnan’ı belini doğrultamaz hale getirecekti. Filistinli direniş gruplarıyla mücadelelerinde Hristiyan müttefiklerine destek olmak için Lübnan’ı işgal eden İsrail, aynı ortak paydada buluştuğu bir başka yabancı işgalci güçle de paslaşıyordu:

Bir İslâm insanı

20 Aralık 2025, Cumartesi

Her medeniyet, kendi insan tipini vücuda getirir. Bu çerçevede İslâm’ın da bir insan tipi ve modeli vardır. Özellikle tarihte iz bırakmış ve sonrasında takip edilecek bir yol oluşturmuş Müslümanlara bakın, bazı ortak özelliklerinin bulunduğunu görürsünüz. Çalışkanlık, sabır, diğerkâmlık, idealizm gibi temel vasıfların yanında, gerektiğinde ilmin yanına cihadı, kalemin yanın kılıcı ve silahı koyabilen şahsiyetlerdir bunlar. İslâm insanı, kâmil ve mütekâmil, hadiselerin gidişatına göre güzergâhını

Meşal’in mesajları

17 Aralık 2025, Çarşamba

Hamas’ın Filistin dışındaki liderliğini sürdüren Hâlid Meşal, geçtiğimiz günlerde El-Cezîre televizyonuna 52 dakikalık özel bir röportaj verdi. Her zamanki ciddiyetiyle, sorulan soruları ikna edici ve ayrıntılı biçimde cevaplayan Meşal’in sözlerinde altı çizilecek çok sayıda husus var. Ama özellikle Filistin direnişinin bugün geldiği duruma dair değerlendirmeleri ve Suriye’yle alakalı yorumları, bilhassa öne çıkarılmaya değer noktalar içeriyor. Meşal, Filistin direnişinin mevcut durumu hakkında

Ondan ne istediler?

13 Aralık 2025, Cumartesi

Arap dünyasında geçtiğimiz günlerde yaşanan en dikkat çekici gelişmelerden biri, Kuveytli yazar ve işadamı Dr. Târık Süveydân’ın ülkesi tarafından vatandaşlıktan çıkarılması idi. Kuveyt Emiri Şeyh Miş’al Ahmed el-Câbir es-Sabâh tarafından imzalanan kararname, resmî gazetede yayınlanmasının ardından aynı gün yürürlüğe girdi. Basına yansıyan detaylara göre, Süveydân’la birlikte ailesinin tamamı da Kuveyt vatandaşlığından çıkarıldı. Kararın İçişleri Bakanlığı’nın tavsiyesinin ve onayının ardından alındığı

Çok yakıştı

10 Aralık 2025, Çarşamba

Meşhur kıssayı bilirsiniz: Hz. Ömer, geceleri Medine-i Münevvere sokaklarında sürdürdüğü rutin teftişlerden birindeyken, sütçülükle iştigal eden bir anneyle kızının konuşmalarına kulak misafiri olur. Kadın süte su katılmasını istemekte, kızı ise ısrarla reddetmektedir. Kızcağız nihayet “Halife bunu yasakladı” diyerek annesine engel olmaya çalışır. Annesi “Halife şu gece vakti ne yaptığımızı nerden görecek?” deyince, kızı ona Halife kendilerini görmese bile her an ilahî murakabe altında olduklarını

Bir yılın karnesi

06 Aralık 2025, Cumartesi

Suriye’de gaddar ve eli kanlı Baas rejiminin devrilmesinin üzerinden neredeyse tam bir sene geçti. Bu zaman zarfında yaşanan çok boyutlu gelişmeler hem Suriye’nin mevcut durumu hem de ülkenin geleceğine dair bazı tahmin ve yorumlarda bulunmamıza imkân sağlıyor. Ülkenin içinden geçtiği uzun savaş yıllarından geriye kalan korkunç yıkım, kaldırılması gereken bir enkaz olarak hâlâ ortada duruyor. Halep’ten güneye doğru bilhassa Maarratu’n-Nu’mân-Humus hattında milyarlarca dolara mal olabilecek bir inşa

Yasaklasanız da…

03 Aralık 2025, Çarşamba

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray yetkililerine verdiği bir direktifle, Müslüman Kardeşler Teşkilâtı’nın (kısaca: İhvân) bazı kollarının “terör örgütü” olarak tanımlanıp tanımlanamayacağıyla alakalı bir rapor ve inceleme hazırlanmasını istedi. Amerikan basınına yansıyan ayrıntılara göre: Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, konuyla alakalı olarak hazırlayacakları kapsamlı raporu 30 gün içinde Trump’a sunacak. Trump’ın, İhvân’ın

İnsanımla hasbihal

29 Kasım 2025, Cumartesi

“Her yere konferansa gidiyorsun, ama daha kendi memleketine gelmedin!” sitemlerini uzun süre işittikten sonra, hafta içi nihayet hemşerilerimle hasbihal etmek üzere memleketimde, Mersin’in Anamur ilçesindeydim. 25 Kasım Salı sabahı, günümüz, uçağımın indiği Gazipaşa’da Müftü Hocamız Fahri Başar’ın da katıldığı bir hasbihalle başladı. Fahri Hoca, anne tarafından memleketim Ermenek’in Sarıvadi köyünden olunca, samimiyeti tesis etmemiz fazla zaman almadı. Sarıvadi, Torosların zirvesinde, bilhassa âlim

Değişmeyen kodlar

26 Kasım 2025, Çarşamba

Geçtiğimiz cuma günü (21 Kasım 2025) Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da oynanan Fenerbahçe Beko-Partizan maçının başlangıcında aşırılıkçı, faşist ve gürültücü Sırp taraftar grubu Grobari’nin açtığı dev bir pankart, dikkat ve tepki çekti. Pankartta, I. Kosova Savaşı (1389) akabinde Osmanlı Sultanı Murad Hüdâvendigâr’ın Miloş Obiliç adlı Sırp milliyetçisi tarafından bıçaklanarak şehit edilişi betimleniyordu. Sırplar tribünlerde Türkleri hedefe yerleştiren ırkçı marşlar söylemeyi de ihmal etmedi. Türkiye’de

Ölüm cezası

22 Kasım 2025, Cumartesi

Geçtiğimiz yıl yaşanan protesto gösterileri sırasında güvenlik güçlerine eylemcileri öldürme emri verdiği ve böylece insanlığa karşı suç işlediği gerekçesiyle yargılanan Bangladeş eski Başbakanı Şeyh Hasina (78), başkent Dakka’daki olağanüstü yetkili mahkeme tarafından ölüm cezasına mahkûm edildi. 5 Ağustos 2024 günü görevinden istifa ettikten sonra Hindistan’a sığınan Şeyh Hasina ve iktidarının 45 üst düzey ismi hakkındaki dava, 14 cilt ve 10 bin sayfadan oluşan kapsamlı bir iddianame üzerine bina

Semîr Hâfız’ın ardından…

19 Kasım 2025, Çarşamba

Suriye Türkmenlerinin en önemli isimlerinden, siyaset adamı ve mütefekkir Semîr Munîr Hâfız, geçtiğimiz pazar günü (16 Kasım 2025) İstanbul’da tedavi gördüğü hastanede vefat etti. 77 yaşında hayata gözlerini yuman Hâfız, 2011’den itibaren siyaset sahnesinin tanınan figürlerinden biri haline gelmiş, Suriye Türkmen Cephesi’nin kurucu başkanlığını üstlenmişti. 1948’de Lazkiye’nin Bayırbucak mıntıkasına bağlı Sarây köyünde Türkmen bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelen Semîr Hâfız, lise eğitiminin ardından

Rachel ve Esma

15 Kasım 2025, Cumartesi

“Rachel, Filistin’e, özellikle Refah’a geçiş yaptığında, önceden duyduğu ve okuduğu gerçeklerden çok daha fazlasını hissedecek, havadaki korku ve güvensizlik kokusunu içine çekecekti. O henüz bölgeye geçmeden iki hafta önce Filistinli hamile bir kadın, İsrail buldozeri tarafından yıkılan bir duvarın altında kalarak can vermişti. Yine kendisinden sadece birkaç gün önce, bu sefer 65 yaşında bir kadın, yıkılan evinin altında kalmıştı. Bölge için sıradan, Rachel içinse ürpertici ve dayanılmaz gerçeklerdi

Camiden kovulmak

12 Kasım 2025, Çarşamba

Suriye’nin en tanınmış vaiz ve hatiplerinden Muhammed Hayr Şaâl, geçtiğimiz hafta, konuşma yaptığı iki ayrı camide cemaat içindeki bazı gençler tarafından kürsünden indirilerek dışarı kovuldu. Hadiselerden ilki Şam-Humus arasındaki Kârra şehrinde, ikincisi ise Şam’ın dış mahallelerinden Harasta’da gerçekleşti. Önce, hiç tanımayanlar için Muhammed Hayr Şaâl’den bahsedelim, ardından olayın ayrıntılarına geçelim: 1970’de Şam’ın kadîm semtlerinden Sâlihiyye’de dünyaya gelen Şaâl, fen bilimleri, edebiyat

Paris ve Lyon buluşmaları

08 Kasım 2025, Cumartesi

Ekim ayının başında “Kayıp Coğrafyanın İzinde-Doğu Türkistan Seyahatnamesi”nin yayınlanmasından bu yana, mevcut yoğunluklarım birkaç katına çıktı. Türkiye’nin her yerinde verdiğim konferanslar, katıldığım fuar ve imza günleriyle okur-yazar buluşmalarının sayısını şimdiden unuttum. Şahsımdan bağımsız olarak, kitaba kamuoyunun gösterdiği olağanüstü teveccüh, Türkiye’deki her kesimin Doğu Türkistan meselesine sıcak ve yoğun bir alaka duyduğunu da ortaya çıkardı. Geçtiğimiz hafta, Diyanet İşleri Türk

Eski günler...

05 Kasım 2025, Çarşamba

Bir defasında, dostlarla sohbet ederek İşkodra’dan Prizren’e doğru gidiyorduk. Yol boyunca derin vadilerle, nehirlerle ve ihtişamlı dağlarla örülü muhteşem bir manzarayı izliyorduk. Nihayet Arnavutluk-Kosova sınırına çok yakın Kökes’e ulaştığımızda, karşımıza ilginç bir sürpriz çıktı. Merkez nüfusu 16 bini ancak bulan bu kasabadan hallice sapa şehirde, uluslararası bir havaalanı vardı. Arnavut dostlarımız, hikâyesini anlattılar: İlk kez 1929’da inşa edilen havaalanı, zaman içinde askerî amaçlar

Altın savaşı

01 Kasım 2025, Cumartesi

Sudan, yaklaşık iki yıldır çok kanlı ve vahşi bir iç savaşın pençesinde can çekişiyordu. Ancak hadiseler artık “dünyanın da ilgisini çekecek” boyutlara ulaşmaya başladı. Özellikle Darfur bölgesinden gelen görüntüler, kelimenin tam anlamıyla bir soykırımın yaşanmakta olduğunu gösteriyor. İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiğinin aksine, bu defa Müslüman dünya içinde yaşanan bir mezalim bu. Ölen de öldüren de bu taraftan. Önce vahşetin görünürdeki başrol oyuncusuna, ardından perde arkasındaki destekçisine

Beş öğretmen

29 Ekim 2025, Çarşamba

Türkiye Gençlik ve Eğitime Hizmet Vakfı (TÜRGEV) bünyesinde faaliyet gösteren Güzel İşler Fabrikası (GİF), 2026 sezon açılışını 27 Ekim Pazartesi günü İstanbul Rami Kütüphanesi’nde gerçekleştirdi. Öğleden akşama kadar devam eden etkinliklerin ilkinde “Bir Hafıza Alanı: Filistin” başlıklı bir konferans verdim. Filistin’in unutulmaması ve döneme Filistin’le başlanması çok anlamlıydı. Lisede okuyan büyük kızım Meryem’e yuvalık ettiğinden dolayı, TÜRGEV’in davetine icabet aynı zamanda bir vazifeydi

Bir rüya

25 Ekim 2025, Cumartesi

İstanbul’un Üsküdar muhitinde “Özbekler Tekkesi” nâmında tarihî bir mekân vardır. 1700’lerin ortasında inşa edilen bu devasa konağın esas işlevi, hac yolculukları sırasında İstanbul’a uğrayan Orta Asyalı Müslümanları ağırlamaktır. Cümlenin tam burasında, azıcık harita ve coğrafya bilen herkesin aklına şu sorunun gelmesi gayet doğal: “İstanbul, Orta Asyalıların hac güzergâhı üzerinde miydi?” Gerçekten de istikametler ve rotalar açısından bakıldığında, İstanbul’un örneğin Buhara-Hicaz hattında “yol

Hamas’ı dışlamak

22 Ekim 2025, Çarşamba

İlân edilen ateşkesin ardından İsrail’in Gazze’ye saldırılarını sürdürmesi, şu sorunun yüksek sesle sorulmasına yol açtı: “Hani, ateşkes nerde kaldı?” İsrail’in sözünü tutmayacağı zaten belliydi oysa. Siyonist mantık tam da böyle bir şeydi. Sürekli kendisini haklı gören, muhatabına hayat hakkı tanımamaya odaklı, ajitasyonu ve duygu sömürüsünü temel yöntem olarak belirlemiş, kibirli ve üstenci… İsrail’in Gazze’deki muhatabı Hamas, bütün bunları hepimizden daha iyi biliyor elbette. On yıllardır Siyonistlerin

Suriye’nin ahvali

18 Ekim 2025, Cumartesi

Baas rejiminin devrilmesinin devrilmesinden bu yana Suriye’ye yaptığım dördüncü ziyaretti geçen haftaki. İlki, “fethin” mutluluk ve coşkusu içinde, 2024’ün aralık ayındaydı. Sonra, 23 Ocak 2025 günü Türk Havayolları’nın uzun bir aranın ardından Şam’a yeniden başlattığı uçak seferlerinin ilkinde hazır bulundum. Üçüncü olarak, Ramazan ayında bazı program çekimleri için Şam’daydım. İlk sefer Cilvegözü sınır kapısından özel izinle geçmiş, İdlib’den güneye inmiştik. Ramazan ayındaki ziyaretimde İstanbul’dan

Kahramanları ziyaret

15 Ekim 2025, Çarşamba

Geçtiğimiz hafta, çarşambadan pazara kadar Suriye’deydim. Yanımda üç kıymetli dostum daha vardı. En kuzeyden en güneye, hazırladığımız bir rota dâhilinde adım adım ilerledik. Seyahat bittiğinde, uğradığımız durakları düşününce şu cümleyi kurdum: “İslâm tarihinin kahramanlarını ziyaret etmişiz.” Gerçekten de, kabirleri başında durup hikâyelerini konuştuğumuz şahsiyetlerin tamamına yakınını neredeyse ta ilkokuldan itibaren duyuyorduk. Hepsinin Suriye topraklarında cem olması da, Bilâdüşşâm’ın bereketine

Fas’ta ne oldu?

11 Ekim 2025, Cumartesi

Bu yazıyı geçtiğimiz hafta yazsaydım, başlık şu şekilde olacaktı: Fas’ta neler oluyor? Birkaç gün devam eden sokak protestoları, mikrofonlara konuşan aktivistler, sağlık ve eğitim alanında reform talepleri, bazı şehirlerde kısmen ateşe verilen kamu binaları, tutuklamalar… Yazı sırası Fas’a gelinceye kadar olaylar -polis zoruyla da olsa- duruldu bile. Bölgeyi dikkatle izleyenler, Fas gibi bir ülkede böylesi hadiselerin fazla büyümeden sönümleneceğini zaten tahmin ediyordu. Mağrib coğrafyasının en

Eski ve yeni

08 Ekim 2025, Çarşamba

Lübnan’da yerleşik Ortodoks Hristiyan Sursuk ailesi, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde Filistin’in kuzeyinde devasa araziler satın almıştı. Ellerinde tuttukları muazzam servet sebebiyle “Doğu’nun Rothschild’ları” olarak ünlenen aile, 1880’lerden itibaren bu arazileri Siyonistlere satmaya başladı. Bugünkü Hayfâ ve civarında yüzlerce köy ve toplamda on binlerce sakini, böylece el değiştirdi. Köyler, içinde yaşayan ve “maraba” usulü çalışan Filistinli işçi ve çiftçilerle birlikte satılmış oluyordu.

Adım adım…

04 Ekim 2025, Cumartesi

Mavi Marmara’ya İsrail işgal güçlerinin uluslararası sularda yaptığı baskın sırasında, dil öğrenimi için New York’taydım. Hadiseyi haber alır almaz, arkadaşlarla birlikte New York’un kalbi konumundaki Times Square’a koştuk ve orada toplanmakta olan kalabalığa katıldık. Protesto gösterisinde her milletten Müslümanın yanı sıra hatırı sayılır miktarda Amerikalı ve İsrail karşıtı Yahudi de yer alıyordu. Kaldığımız öğrenci evinde kartonlara İngilizce ve İbranice pankartlar yazmıştım; pankartları o Yahudilerle

Lefkoşa’ya mektup

01 Ekim 2025, Çarşamba

“Sayın Denktaş, Öncelikle sizleri saygıyla selamlıyorum. Siz, Hz. Peygamber’in süt teyzesi Ümmü Haram binti Milhan’a ev sahipliği yapan, bu sebeple de Müslümanların şuuraltında büyük ehemmiyet kazanmış bulunan mübarek bir beldenin önde gelen şahsiyetlerinden birisiniz. Bu mektubu yazma gayem, hem şahsınıza hem de memleketinize duyduğum ihtiramdır. Bendeniz Hindistan’da dünyaya gelmiş, ömrünü İslâmî ilimlere adamış ve Müslüman coğrafyanın birçok bölgesinde bulunmuş bir kişiyim. Diğer tüm milletlerin

Başmüftü’nün ardından…

27 Eylül 2025, Cumartesi

Suudi Arabistan Başmüftüsü Abdulaziz Âl-i Şeyh, 82 yaşında hayatını kaybetti. Kendisinden ve ülke siyaseti içindeki mevkiinden söz etmeden evvel, müftülük makamının tarihçesini ve önceki müftüleri hatırlayalım: Suudi Arabistan Krallığı’nın kurucusu Abdulaziz bin Abdurrahman, 1932’de resmen bağımsızlığını ilân ettiği devletini, iki temel üzerine bina etmişti: Kendi ailesi (Âl-i Suûd) ve onu destekleyen kabilelerle, siyasete dinî dayanak sağlayan ulema sınıfı. İngilizlerin lojistik yardımıyla 1925’te

Camp David çıkmazı

24 Eylül 2025, Çarşamba

ABD merkezli online medya platformu Axios’un geçtiğimiz günlerde yayınladığı bir haber, İsrail’le Mısır arasında bir süredir yaşanmakta olan krizin gittikçe derinleştiğini ortaya koydu. Habere göre: Mısır ordusunun Sina Yarımadası’ndaki etkinliğinden rahatsız olan İsrail hükümeti, konuyu önce Kahire’deki muhataplarıyla çözmeye çalıştı; ancak ikili müzakerelerde herhangi bir ilerleme sağlanamayınca, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Amerikan yönetimine başvurarak Mısır’ın “dizginlenmesini” istedi.

Fransız parmağı

20 Eylül 2025, Cumartesi

Suriye’de Baas rejiminin bir dönem en kilit adamlarından biri olan General Menaf Tlas (veya Talas), geçtiğimiz hafta Paris’te düzenlenen bir toplantıda yaptığı konuşmayla dikkatleri üzerine çekti. Konuşmanın içeriğinden söz etmeden evvel, Menaf ve babası Mustafa Tlas’ın kim olduklarını yeniden hatırlayalım: 1932’de Humus yakınlarındaki Rastan kasabasında Sünnî bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelen Mustafa Tlas, daha kurulur kurulmaz 1947’de Baas Partisi’ne üye olmuştu. 1963’te Baas’ın Suriye’de

İki zirve

17 Eylül 2025, Çarşamba

Son bir hafta içinde, İslâm dünyasında iki önemli zirve gerçekleşti. İlki, 11 Eylül günü Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te Türk Devletleri Teşkilâtı Üye Ülkeleri Diyanet İşleri ve Dinî İdare Başkanları 6’ncı Toplantısı’ydı. İkinci zirve de, 15 Eylül’de Katar’ın başkenti Doha’da düzenlenen İslâm İşbirliği Teşkilâtı ve Arap Birliği Olağanüstü Ortak Zirvesi’ydi. Her iki toplantıyı arka arkaya izlemek, İslâm coğrafyasının sahip olduğu muazzam birikimi görmek bakımından oldukça öğreticiydi. Türkiye’nin,

Baraj ve ötesi

13 Eylül 2025, Cumartesi

Etiyopya, yapımı neredeyse 5 milyar dolara mal olan Büyük Etiyopya Rönesans Barajı’nı (Grand Ethiopian Renaissance Dam, GERD) geçtiğimiz salı günü hizmete açtı. Nil’in iki ana kolundan Mavi Nil üzerine inşa edilen barajın yapımına 2011’de başlanmıştı. Afrika’nın en büyük hidroelektrik tesislerinden biri olan GERD, Etiyopya hükümetinin bundan sonra uygulamayı planladığı çok sayıda mega projenin ilki. Nitekim Başbakan Abiy Ahmed, açılışta yaptığı konuşmada şunları ifade etti: “Barajın tamamlanmasıyla,

Şâh-ı Zinde’de…

10 Eylül 2025, Çarşamba

Kusem bin Abbas, sahâbe içerisindeki en nasipli insanlardan biriydi. Babası Hz. Abbas Hz. Peygamber’in amcası, annesi Ummu’l-Fadl Lubâbe ise hem Hz. Hatice’den sonra İslâm’a giren ilk kadın hem de Hz. Peygamber’in eşlerinden Meymûne binti Hâris’in kız kardeşiydi. Fiziksel açıdan Hz. Peygamber’e benzerliğiyle tanınan Kusem, hayatı boyunca ondan hiç ayrılmamış; vefatının ardından da gasil, tekfin ve defin işlemlerinde hazır bulunmuştu. Hz. Peygamber’in mübarek bedenini toprağa yerleştirdikten sonra,

Sınırların Ötesinde

06 Eylül 2025, Cumartesi

Üniversite ikinci sınıfın yazında (2001) Arapçamı ilerletmek ve İslâm coğrafyasının sınırlarımızın dışında kalan bir parçasını ilk kez adımlamak üzere Suriye’ye gitmiştim. Hâfız Esed öleli henüz bir sene olmuştu. “Modern” yönü ve karısı Esmâ’nın Sünnî kimliği ısrarla öne çıkarılan Beşşâr Esed’e büyük umutların bağlandığı tozpembe zamanlardı. Suriye’de Baas diktasının ve on binlerce insanın canına mal olan kanlı katliamların izi silinecekti. En azından, öyle zannediliyordu. Şam’ın ve diğer şehirlerin

Sessiz ve vakur

03 Eylül 2025, Çarşamba

Halep Uluslararası Havaalanı’nın “gelen yolcu” bölümü, geçtiğimiz salı günü -26 Ağustos 2025- oldukça duygusal bir karşılama sahnesine şahitlik etti: Tam 46 yıldır ülkesinden uzakta yaşayan Ali Sadreddin Beyânûnî, Baas rejiminin alaşağı edilmesinin ardından, ilk kez doğduğu şehre ayak basıyordu. Beyânûnî, Suriye Müslüman Kardeşler Teşkilâtı’nın lider kadrosu arasında yer aldığı için, sürgünden vatanına avdet edişi dikkatlerden kaçmadı. 1979’da, rejimin kendisini doğrudan hedef alması sonucu ayrılmak

Âlimlerin heybeti

30 Ağustos 2025, Cumartesi

Geçtiğimiz hafta boyunca 50 İslâm ülkesinden 150’den fazla ismin katılımıyla İstanbul’da düzenlenen “İslâmî ve İnsanî Bir Sorumluluk: Gazze” üst başlıklı istişare toplantıları, Müslüman toplumların hayatında âlimlerin oynadığı / oynaması beklenen rolü bir kez daha gündeme taşıdı. İstanbul buluşmasına dair bazı eleştirileri ve bunlara verilebilecek muhtemel cevapları geçen yazımda dile getirmiştim. Bugün, “Âlimler heybet ve vakarlarını nasıl korumalı?” sorusu bağlamında birkaç noktaya işaret etmek

Âlimlerin rolü

27 Ağustos 2025, Çarşamba

İstanbul, geçtiğimiz cuma gününden bu yana oldukça önemli bir uluslararası buluşmaya ev sahipliği yapıyor. Katar merkezli Dünya Müslüman Âlimler Birliği ve Türkiye merkezli İslâm Âlimleri Vakfı’nın işbirliğiyle, 50 ülkeden 150 âlimin katıldığı “İslâmî ve İnsanî Bir Sorumluluk: Gazze” üst başlıklı istişare toplantıları, Demokrasi ve Özgürlükler Adası’nda (eski adıyla Yassıada) devam ediyor. Toplantıların sonunda, cuma günü Ayasofya Camii’nde “İstanbul Deklarasyonu” açıklanarak Gazze’yle alakalı Müslüman

Dağılanı toplamak

23 Ağustos 2025, Cumartesi

Filistin başta olmak üzere İslâm coğrafyasının kanayan yaralarına son derece duyarlı bir dostumuz, uzak diyarlardan gelen acı haberler karşısında duyduğu çaresizlik sebebiyle, 1990’larda babasının evdeki radyo ve televizyonu kaldırdığını anlattı. Sürekli dinleyip izlemek ama hiçbir şey yapamamak o kadar yormuş ki adamcağızı, çareyi haber alma kaynaklarını hayatından çıkarmakta bulmuş. Babasının hissettiklerinden çok daha fazlasını yüreğinde duyan dostumuz, onun yaptığını yapamadığından da şikâyet

İntihar furyası

20 Ağustos 2025, Çarşamba

Aksâ Tufanı’nın başlangıcından beri, Filistinlilerin Gazze’deki kayıplarıyla eş zamanlı olarak, karşı tarafın yaşadıklarının da akılda tutulması gerektiğini, böyle yapılmadığı takdirde sürecin tarih ve coğrafya açısından ne anlama geldiğinin anlaşılamayacağını savunuyorum. Karşı tarafın, yani savaşın saldırgan ve işgalci tarafının, İsrail’in. Mesela ancak dikkatle bakanların ve detayları takip edenlerin fark edeceği bir konu var: Gazze’de yaşadıkları şok sebebiyle, İsrail askerleri arasında intihar

Hayfâ’daki o kabir…

16 Ağustos 2025, Cumartesi

Yaşadığımız dönem itibariyle en büyük talihsizliklerimizden biri, “şâmil şahsiyet” olarak tanımlayabileceğimiz kimselerin hızla sırra kadem basması. “Şâmil şahsiyet” mefhumuyla kastettiğim şu: İslâm’ı hayatın her alanını kuşatan mükemmel bir nizam olarak anlayan ve istikametini bu çerçevede belirleyen… İlmiyle âmil, siyasî şuuru diri… Seferde asker ve komutan, hazerde mütefekkir… İş başa düştüğünde, etrafına hiç bakmadan en önde koşabilecek biçimde vazifesine odaklanmış… Kendisine ait bir gündemi

Ziya Amca’ya veda...

13 Ağustos 2025, Çarşamba

Ömer Ziya Belviranlı (1946-2025) büyüğümüzü geçtiğimiz hafta rahmete uğurladık. 1981 yılında kurduğu Marifet Yayınları vasıtasıyla çok sayıda önemli eseri okurla buluşturan Belviranlı, İslâmî camianın perde arkasındaki kahramanlarından biriydi. Vefatının ardından herkes kendisini hizmetleriyle andı, ama o benim için her şeyden ve hepsinden öte, “Ziya Amca” idi: Üniversite ikinci sınıftayken -2000 yılının sonbaharı olmalı- Marifet Yayınları’nda çalışmaya başladım. Dersim olmadığı zamanlarda, Cağaloğlu’nda

Hüseynîlerin öyküsü

09 Ağustos 2025, Cumartesi

Osmanlı İmparatorluğu’nun Filistin’deki 401 yıllık uzun yönetimi boyunca, bazı eşraf aileleri öne çıkmıştı. Bu ailelerden bir kısmı, 1516’nın sonunda başlayan Osmanlı hâkimiyeti sırasında Filistin’de zaten mevcut olduğu gibi, bir kısmı da zaman içinde etkinlik kazanmıştı: Hanım sahabî Ümmü Umâre Nuseybe binti Ka’b’ın soyundan gelen ve 638’de Hz. Ömer tarafından Kudüs’teki Kıyâme Kilisesi’nin anahtarı kendilerine teslim edilen Nuseybeler… Salahaddîn Eyyûbî 1187’de Kudüs’ü Haçlılardan temizledikten

Londra’da bir hasbihal

06 Ağustos 2025, Çarşamba

Geçtiğimiz cumartesi akşamı (2 Ağustos), İslâm coğrafyasına merak ve ilgi duyan dostlarla Londra Yunus Emre Enstitüsü’nde buluştuk. Farklı yaşlardan, farklı meslek gruplarından ve akademik sahalardan katılımcılarla, hasbihalimiz özellikle şu sorular ve cevaplar üzerinden ilerledi: • İslâm dünyasında mevcut ahval, genel bir çöküşe mi işaret ediyor? “Çöküş”ün tanımı, nereden ve hangi açıdan bakıldığına göre değişir. Bu tür yorumlarda isabet oranını artırmak için, coğrafyanın tamamını kuşbakışı bir

Doğu Türkistan Seyahatnamesi

02 Ağustos 2025, Cumartesi

Birkaç haftadır gece-gündüz yoğun bir şekilde üzerinde çalıştığım Doğu Türkistan Seyahatnamesi’ni nihayet tamamladım. Planladığımdan daha uzun ve ayrıntılı bir metin ortaya çıktı. Gulca, Kaşgar, Artuş, Yarkent, Hoten, Urumçi ve Turfan başta olmak üzere Doğu Türkistan’ın kadîm şehir ve ilçelerini adım adım gezdiğim, fotoğraflar ve videolar çektiğim, gözlemler yaptığım seyahatin notlarından oluşan kitap, nasipse Eylül başında Ketebe Yayınları etiketiyle okurlara takdim edilecek. Şu anda son okuma

Filistin’i tanımak

30 Temmuz 2025, Çarşamba

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Filistin devletini eylül ayında resmen tanıyacağına yönelik beyanı, İsrail cephesinde büyük bir öfke meydana getirdi. Gazze’deki sivil halkın bir an önce kurtarılması ve bölgenin yeniden imar edilmesi gerektiğini vurgulayan Macron’un, resmî açıklamasında Hamas’ın silahsızlandırılması çağrısında bulunması da İsrail’i “kesmedi”. İsrailli yetkililer, “Macron’un Paris’i korumakta zorlanacağı” türünden kaba imalarla Fransa’yı tehdit etmekten geri durmadılar. İşin

Kudüs-Kaşgar hattı

26 Temmuz 2025, Cumartesi

Batı Şeria’nın tümüyle İsrail tarafından ilhak edilmesini öngören tasarı, geçtiğimiz çarşamba günü 13’e karşı 71 oyla İsrail Parlamentosu’nda (Knesset) kabul edildi. Ülke siyasetinde nadir görülen bir biçimde, Knesset’teki farklı siyasî çizgiden partileri buluşturan tavsiye niteliğindeki tasarının metninde Batı Şeria “Yahudi halkının ana vatanı” şeklinde tanımlanarak, “İsrail’in burada doğal, tarihî ve hukukî hakları tümüyle saklıdır. Hükümet bu konuda gereken adımları atmalıdır” denildi. İsrail,

Fay hatları

23 Temmuz 2025, Çarşamba

Şam’ın güneyindeki Dürzî bölgesi Suveydâ’da geçtiğimiz hafta yaşanan çatışmalar, Ortadoğu’da bazı fay hatlarının sürekli aktif ve canlı kalmaya devam ettiğini gösterdi. Ve Suriye’nin yakın tarihini dikkatle okuyanların aklına, hemen 1860’ın o meşum temmuz günlerini getirdi: Mayısın son haftasından itibaren Lübnan Dağları’nda ve Bekaa Vadisi’nde Dürzîlerle Hristiyanlar arasında çıkan çatışmalar, -kâhir ekseriyeti Hristiyan olmak üzere- en az 10 bin kişinin ölümüne yol açmıştı. Temeli on yıllardır

İmam müsveddesi

19 Temmuz 2025, Cumartesi

“Biz hepimiz İbrahim’in çocuklarıyız. Aramızdaki uyumu yok etmeye çalışan radikallerle mücadele ediyoruz. Ziyaretinizle ve bu cesur eyleminizle, sizler Ortadoğu’da ve dünya çapında, birlikte yaşamayı arzulayan çoğunluğu temsil ediyorsunuz. Yahudilerle Müslümanlar arasındaki tansiyonun yükseldiği şu zor zamanda, siz bambaşka şekilde davranmayı seçtiniz.” İsrail Cumhur-başkanı Yitzhak Herzog, geçtiğimiz pazartesi sabahı Kudüs’teki ofisinde kabul ettiği Avrupalı misafirlerine bu cümlelerle övgüler

Evet, ümmetçiyiz

16 Temmuz 2025, Çarşamba

Eğitim camiasından bazı isimlerle istişare toplantısındaydık. Ortamdakilerden biri söz aldı, doğrudan bana dönerek “Hocam, artık ümmetin modası geçti. Ümmetçilik fikri iflas etti. Bundan sonra artık millet fikrine dönmek gerekiyor” deyiverdi. Ümmetle milleti -sanki ikisi birbiriyle çelişiyormuş gibi- kafa kafaya tokuşturmak epeydir süre gelen bir akım malum, dolayısıyla muhatabım aslında bana şunu söylemek istiyordu: “Demode fikirlerinden artık kurtul. Ümmetçilikten vazgeç. Doğru yolu bul!” Gülümsedim.

Zehirlenen ilişkiler

15 Temmuz 2025, Salı

Bir dönem Türkiye’de duygu sömürüsü ve FETÖ’nün halka bakan yüzünün parlatılması için de bolca istismar edilen “Türk okulları”, ABD tarafından Rusya’nın Orta Asya’daki tesirlerinin kırılması için kulla-nılıyor, CIA ajanları buralarda cirit atıyordu. Söz konusu gizli ajandayı ilk fark eden ülke, İslâm Kerimov liderliğindeki Özbekistan oldu. 1999’da Kerimov’un emriyle ülkedeki bütün FETÖ okulları kapatıldı, eğitimci kadrolar sınır dışı edildi, örgütün bütün mal varlıklarına el konuldu. FETÖ’nün doğurduğu

30 yıl sonra…

12 Temmuz 2025, Cumartesi

Dile kolay, Srebrenitsa Soykırımı’nın üzerinden 30 yıl geçti. Dışarıdan bakanların belki zaman zaman hatırladığı, ama yakınlarını kaybedenlerin saniye saniye yaşadığı acılarla dolu 30 zor yıl… Bu vesileyle dün yine Bosna Hersek’te ve dünyanın dört bir yanında kurbanları anma merasimleri düzenlendi, online platformlarda paylaşımlar yapıldı, soykırımın hiç unutulmayacağına dair iddialı cümleler kuruldu. Yaşadığımız çeşitli tecrübelere bakınca, “Bir daha böyle bir şeye asla izin verilemez!” türünden

Yeni bir teklif

09 Temmuz 2025, Çarşamba

Filistin cephesinde, bir süredir oldukça ilginç bir süreç alttan alta devam ediyor. İsrail siyasî kaynaklarının Amerikan basınına yaptığı detaylı açıklamalara göre: Batı Şeria’nın El-Halîl şehrindeki en önemli ailelerden Ca’berîlere mensup Şeyh Vedî (48), İsrail Ekonomi Bakanı Nir Barkat’a gönderdiği mektupta “İsrail’le işbirliği yapmak ve İbrahim Anlaşmaları’na katılarak sizinle birlikte yaşamak istiyoruz” dedi. Mektubunda Mahmud Abbas başkanlığındaki Filistin Yönetimi’nin El-Halîl’i sadece sömürdüğünü

Gözlerden uzakta…

05 Temmuz 2025, Cumartesi

Yemen’in başkenti Sanaa’nın 200 kilometre kadar güneybatısında yer alan Rayme bölgesi, deniz seviyesinden yaklaşık 3 bin metre yükseklikte, son derece dik dağlarla örülü, sarp ve yalçın bir mıntıkadır. Rayme’nin doğu kesiminde ise dağların yüksekliği azalır, nehir yataklarının çevresinde özellikle kahve üretimine elverişli verimli vadiler göze çarpar. Ancak Rayme halkı, uzun zamandır kahve tarımından vazgeçmiştir. Çünkü hem Yemen’in içinde bulunduğu çatışma atmosferi nedeniyle kötüleşen ekonomik

Doğum savaşı

02 Temmuz 2025, Çarşamba

“Üstlerine bomba yağıyor, bunlar hâlâ doğurmanın peşinde!”, “Böyle bir ortamda çocuk doğurmak bencilliktir”, “Kendileri neyse de, çocuklara yazık gerçekten!”, “Bir insan böyle düşüncesiz olabilir mi?”… Yorumlar bu minvalde uzayıp gidiyor. Konumuz, İsrail’in soykırım boyutuna ulaşan saldırılarına rağmen, Gazze’de kadınların çocuk doğurmaya devam etmesi. Gazze’den gelen her doğum haberinden sonra, benzer tartışmalara şahit oluyorum. Üstelik sadece bizim buralarda değil, yabancı sosyal medya hesaplarında

Yitik hazine

28 Haziran 2025, Cumartesi

Türkiye’de cumhuriyetin ilânından sonra gerçekleşen en acı hadiselerden biri, 1931 yılında Osmanlı Türkçesi, Arapça ve Farsça yaklaşık 30-50 ton arası değerli belgenin “kâğıt hamuru olarak kullanılmak üzere” Bulgaristan’a satılmasıdır. Hadisenin detayları, baştan aşağı absürtlüklerle ve inanılması güç ihmallerle doludur: Osmanlı İmparatorluğu’nun hâkim olduğu geniş coğrafyanın çok farklı köşeleriyle alakalı askerî, malî, siyasî, hukukî ve edebî belgelerden oluşan arşiv, Sofya’da faaliyet gösteren

Tatsız tekrarlar

25 Haziran 2025, Çarşamba

Son günlerde kıymetli okurlarımdan epey sitem işitiyorum. “Gündem çok yoğun ama sen sanki başka bir âlemde yaşıyor gibi, tamamen alakasız konularda yazıyorsun!” diyenlerden tutun, “Bu iş nereye gider? Neler yaşanır? Bölgesel bir savaş çıkar mı?” şeklinde sorularla beni ısrarlı biçimde sıcak gelişmeler hakkında yazdırmaya / konuşturmaya çabalayanlara varıncaya kadar, türlü tepkilerin tam ortasındayım. En azından gazetedeki köşem bağlamında gündemin dışındaymışım gibi görünmemin birinci sebebi şu:

Direniş ve kayıt

21 Haziran 2025, Cumartesi

Yazmak, şahitlik yapmaktır. İnsan yazarak hem kendi kendinin şahidi olur hem dönemine ve hadiselere şahitlik eder hem de şahitliğini bütün insanlık adına yapar. Tarih kendi mecrasında akışını sürdürürken, insan -adeta coşkun bir selin önüne katıp götürdük-lerinden bir şeyler kapmaya çalışmanın canhıraş gayretiyle- unutmamak ve unuttur- mamak için yazar. Hatta bazen, bizzat kendisi unutulmamak için… Gazze’de, masum bir halkın dünyanın gözleri önünde uğradığı soykırımın en canlı tanıkları olan gazeteciler,

Bir medeniyet yolu

18 Haziran 2025, Çarşamba

Çin, Japonya ve Tayland’la diplomatik ve ticarî bağlantılar kurmak üzere oluşturulan Eulenburg heyetine dâhil olan Alman coğrafyacı Ferdinand Freiherr von Richthofen (1833-1905), sonraki birkaç yıl boyunca devam eden çalışmaları sırasında özellikle Çin üzerinde yoğunlaşmıştı. 1868-1872 arasında Çin’e tam yedi uzun yolculuk yapan von Richthofen, o dönemde tamamen kapalı kutu durumda bulunan, dışarıdan erişmenin neredeyse imkânsız olduğu bu coğrafyayı derinlemesine keşfetmiş, özellikle Çin’den batıya

İçeriden ve dışarıdan

14 Haziran 2025, Cumartesi

Bir süre önce halamın kabrini ziyaret etmek üzere gittiğim Edirnekapı Şehitliği’nde, bazıları yerle yeksân olmuş mezarların arasında yürürken Ömer Rıza Doğrul’un kabrine rastladığımda çok şaşırmıştım. Şaşkınlığımın sebebi, kabri, etrafındaki “şöhretsiz” insanlarla tamamen alakasız biçimde, kendi başına ve yapayalnız gördüğüm içindi. Garip, ama demek ki başka bir beklentiye girmişim. En azından, yolun karşı tarafında yatan meşhur kayınpederi Mehmed Âkif Ersoy’un yanında-yöresinde bir yerdedir diye

Gözyaşları, şimdi sevinçten

11 Haziran 2025, Çarşamba

Suriye’de tam 24 yıl (2000-2024) devam eden Beşşâr Esed rejiminin sivil halka yönelik vahşet ve gaddarlığının en sembol isimlerinden biri, başına gelen korkunç akıbetle tüm dünyanın vicdanını yaralayan Hamza el-Hatîb idi hiç şüphesiz: Hamza, ailesiyle birlikte Der’â’nın güneyindeki Cîze köyünde yaşayan sevimli bir çocuktu. Akranları gibi köy ortamının masum alışkanlıklarına sahip olan Hamza, özellikle güvercin beslemeyi ve uçurmayı çok seviyordu. Kısacık ömrü boyunca siyasetle tek ilgisi, Der’â’nın

Her hac mevsiminde…

07 Haziran 2025, Cumartesi

Her hac mevsiminde, yanık yürekler Mekke-i Mükerreme’de cem olduğunda tekrar tekrar dönüp okuduğum kitaplar vardır. Onlardan biri, Malcolm X’in hac izlenimlerini ihtiva eden “Hac Yolunda 1964 Günlükleri” (Ekin Yayınları, 2019). Bilhassa Arefe Günü hacılar Arafat’ta toplandığı zaman kitabı açarım, eski usulle “tefeül” yaparak herhangi bir yerinden içeri süzülürüm. Şimdi bu yazıyı yazmak için bilgisayar başında oturduğumda açtığım yerde şurası çıktı mesela: “Yaptıklarını taklit etmeye çalıştım. Beceremediğimin

600 Gün Savaşı

04 Haziran 2025, Çarşamba

Yarın (5 Haziran), Arap-İsrail Savaşları’nın Araplar ve Müslümanlar açısından en yıkıcı aşamasını teşkil eden Altı Gün Savaşı’nın 58’inci yıldönümü. İsrail, 1967’nin 5-11 Haziran günleri arasında düzenlediği ani ve hızlı saldırılarla komşularının en kritik topraklarını işgal etmeyi başarmıştı. Ürdün’den Batı Şeria ve Doğu Kudüs’ü, Mısır’dan Sina Yarımadası’nı, Suriye’den Golan Tepeleri’ni ve Lübnan’dan Şeba Çiftlikleri’ni alan İsrail, böylece sadece altı gün içinde sınırlarını tam 3,5 kat genişletmişti.

Öteki Kıbrıs

31 Mayıs 2025, Cumartesi

Hiç unutamadığım bir akşamdır: 2008’in sonbaharında, kıymetli kardeşim Burak Bahadır Bilgin’le köşe-bucak Kıbrıs’ı adımladığımız seyahat sırasında yolumuz Lefke’ye düşmüştü. O dönemde Kıbrıs’ta açık -ve namaz kılmaya uygun biçimde temiz- cami bulabilmek ciddi meseleydi. Akşam namazını kılabile-ceğimiz bir yer ararken uzaktan bir minare fark ettik, hemen direksiyonu o tarafa kırdık. Camiye ulaştığımızda, son cemaat mahallinde bir adam tekbir almak üzereydi. Kendisini durdurduk, “cemaat yapalım” dedik.

Soykırım toplumu

28 Mayıs 2025, Çarşamba

Gazze’de yaşanan soykırım ve Siyonist işgalcilerin yol açtığı insanlık dramı, İsrail toplumunda başından beri zaten var olan “hakikatten kaçma” eğilimlerini zirve noktasına çıkarmış görünüyor. Yapılan son anketler, bu durumun en açık göstergesi: İsrailli kamuoyu araştırma firması Geocarto-graphy’nin ABD’deki Pensilvanya Eyalet Üniversitesi için düzenlediği ankette, Gazze’de yaşayan yaklaşık 2,2 milyon Filistinlinin zorla yerlerinden edilmesini destekleyen İsraillilerin oranı yüzde 82 çıktı. İsrail

Sancak’ta birkaç adım…

24 Mayıs 2025, Cumartesi

Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılma sürecini hızlandıran Berlin Anlaşması (1878), bilhassa Balkanlarda ciddi değişimler meydana getirmişti. 1400’lerin ortasından itibaren Osmanlıların hâkimiyetindeki Yeni Pazar Sancağı’nın yeni kurulan Sırbistan ve Karadağ arasında bir tampon bölgeye dönüşmesi, anlaşmanın sahada meydana getirdiği değişikliklerden biriydi. Sancak’ın idaresi kâğıt üzerinde hâlâ Osmanlı’nın elindeydi, ancak Avusturya fiilî durum yaratarak bölgede etkinliğini artırıyordu. 1879’daki yeni

“Tuna ağlıyormuş bazı geceler…”

21 Mayıs 2025, Çarşamba

Falih Rıfkı Atay, Cumhuriyet nesillerinin Araplara, Ortadoğu’ya ve genel anlamda Müslüman dünyaya dair algılarını ciddi biçimde şekillendiren “Zeytindağı” adlı meşhur eserinde şöyle der: “Bizden Belgrad’ı aldıkları zaman, düşman delegeleri Niş kasabasını da istemişlerdi. Osmanlı delegesi ayağa kalkarak: - Ne hacet, dedi, İstanbul’u da size verelim! Babalarımız için Niş, İstanbul’a o kadar yakındı. Biz eğer Vardar’ı, Trablus’u, Girit’i ve Medine’yi bırakırsak Türk milleti yaşayamaz sanıyorduk.” Geçtiğimiz

İzdihar

17 Mayıs 2025, Cumartesi

ABD Başkanı Donald Trump’ın Körfez turundan yansıyan çok çeşitli tablolarda, Ortadoğu coğrafyasının hangi istikamete doğru ilerlediğine dair dikkat çekici ayrıntılar vardı: Bölgedeki zengin Arap ülkelerinin Amerika ve dünya sistemi ile tam bir entegrasyon içinde hareket etmek istediklerine dair kuvvetli bir niyet beyanı, bu ayrıntıların ilkiydi şüphesiz. Trump’a gösterilen izzetüikramdan imzalanan trilyon dolarlık anlaşmalara kadar, her adımda bunu görmek mümkündü. Adeta bir imparator muamelesi

Bern’den Bağdat’a…

14 Mayıs 2025, Çarşamba

Şerif Hüseyin’in oğlu Emir Faysal’ın “Irak Kralı” olarak taç giyme töreni, 23 Ağustos 1921 Salı günü, Bağdat’ta Osmanlıların bir zamanlar kışla ve karargâh olarak kullandığı geniş binanın avlusunda sabah saat tam 06.00’da başlamıştı. Günün diğer vakitlerinde nefes almayı bile imkânsız kılan boğucu sıcak nedeniyle böyle bir saat seçilmişti. 36 yaşındaki Faysal, kendisi için hazırlanan yüksek platformun tam ortasında, tahtının üzerinde oturuyordu. Etrafı da tamamen İngiliz subaylarla ve istihbarat

Üç Dünya

10 Mayıs 2025, Cumartesi

Kaleme aldığı güçlü metinlerle Siyonizm’in ipliğini pazara çıkaran ve İsrail’in Filistin topraklarında gerçekleştirdiği çok boyutlu kıyımı dünya kamuoyunun gündemine taşıyan Prof. Dr. Avi Shlaim’in “Üç Dünya, Bir Arap-Yahudi’nin Anıları” adlı kitabını çok merak ediyordum. Fakat 2023’te Londra’da yayınlanan kitabın İngilizcesini edinmekte ve okumakta hızlı davranmadım. Çünkü Türkiye’de Ortadoğu çalışmalarının en önemli isimlerinden Zahide Tuba Kor tarafından, yayınlanmasının üzerinden kısa bir zaman

İsrail’in Lübnan hayali

07 Mayıs 2025, Çarşamba

Lübnan’ın başkenti Beyrut’un merkezinde, bugün okaliptüs ağaçlarıyla çevrili sessiz ve asude bir mekândır Şehitler Kabristanı (Makbaratu’ş-Şuhedâ). Burada Hacı Emîn el-Hüseynî’den Ali Hasan Selâme’ye İsrail işgaline karşı direnişin farklı ideolojik kanatlarından çok sayıda önemli isminin yanı sıra, Tellu’z-Za’ter Katliamı’nın kurbanları da yatar. 1976’da aylar boyu devam eden bir kuşatmanın sonucunda katledilen yaklaşık 3 bin Filistinlinin başına gelenler, Ortadoğu’da işlerin nasıl yürüdüğünün adeta

Asya’nın Filistin’i

03 Mayıs 2025, Cumartesi

İngiliz hükümeti, 16 Mart 1846 tarihli Amritsar Anlaşması’yla, Müslüman nüfusun ekseriyeti teşkil ettiği Keşmir’i Hindu Mihrâce Gulab Singh’e (1792-1857) satmıştı. İngiltere, bizzat sahibi olmadığı bir toprağı, orada demografik ve siyasî açıdan herhangi bir ağırlığı bulunmayan azınlıktaki bir gruba, sakinlerinin ve yerlilerinin arzusu hilafına devrediyordu. Bu durum, 2 Kasım 1917 tarihli ünlü Balfour Deklarasyonu’yla Filistin’de de tekrarlanacaktı. Bu açıdan, Keşmir ve Filistin krizleri, yöntem

Ürdün ve İhvân

30 Nisan 2025, Çarşamba

Ortadoğu’nun gündemi açısından, geçtiğimiz haftanın en önemli hadiselerinden biri, Ürdün Krallığı’nın ülkedeki Müslüman Kardeşler Teşkilâtı (kısaca İhvân) yapılanmasını tamamen “yasa dışı” ilân ederek mal varlıklarına el koymasıydı. İhvân’ın şimdiye kadar nispeten özgürlük içinde faaliyet gösterdiği Ürdün’de yaşanan bu gelişmeyi kendi bağlamına oturtabilmek için, geçmişe doğru küçük bir yolculuk yapmak gerekiyor: 1928’de Hasan el-Bennâ ve arkadaşları tarafından Mısır’ın İsmâiliyye şehrinde kurulan

Murnâkiye mektubu

26 Nisan 2025, Cumartesi

Tam iki yıl önce… 17 Nisan 2023 akşamı, Nahda Hareketi lideri Râşid Gannûşî’nin Tunus’un başkenti Tûnis’teki evi yüzlerce polis ve özel tim askeri tarafından kuşatılmıştı. Ramazanın yirmi yedinci gecesine -dolayısıyla Müslümanların geneli tarafından kabul gördüğü üzere “Kadir Gecesi”ne- tesadüf eden o akşam, Gannûşî ailesi iftar sofrasındaydı. Zamana ve mekâna hiçbir ihtiram göstermeyen ekipler önce evde detaylı bir arama yapmış, ardından 82 yaşındaki Gannûşî’yi gözaltına alarak beraberlerinde götürmüştü.

Bir akıncı beyi

23 Nisan 2025, Çarşamba

“1899’da İstanbul’da doğdum. Büyükbabam 150 sene önce Bolu’dan İstanbul’a gelmiş, büyükanne tarafım Isparta cihetinden. Onların İstanbul’a gelişleri ise 200 sene evveline rastlıyor. Yâni İstanbulluyum. Ama vaktiyle bir konferans vermiştim. Orada demiştim ki: Ben hem Bosnalıyım hem Budinliyim, hem Üsküplüyüm hem Atinalı hem Sofyalıyım, hem Erzurumlu hem Erzincanlıyım. Fakat İstanbulluyum. Hiç ayırmam.” Baba tarafından nesli Ramazanoğulları’na, annesinin nesebi de bugün Budapeşte’de medfun meşhur

Çiçek tarlası

19 Nisan 2025, Cumartesi

Birinci İntifada’nın (1987) hızını kaybetmesiyle birlikte, ABD’nin başını çektiği uluslararası camia “barış süreci”ni yeniden canlandırmanın derdine düşmüştü. 30 Ekim-1 Kasım 1991’de İspanya’nın başkenti Madrid’de düzenlenen geniş katılımlı konferansın ardından, Norveç’in başkenti Oslo’da İsrail’le Yâser Arafat liderliğindeki Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) temsilcileri arasında gizli müzakereler başladı. Amerikan yönetiminin de bilfiil devrede olduğu sürecin esas amacı, İntifada ile birlikte ortaya

Hurşid Ahmed’in ardından…

16 Nisan 2025, Çarşamba

Pakistanlı tanınmış İslâm iktisatçısı, siyasetçi ve fikir adamı Prof. Dr. Hurşid Ahmed (93), İngiltere’nin Leicester kentinde vefat etti. Bazı eserleri Türkçeye de çevrilen Ahmed’in hayat öyküsü, Hint Alt Kıtası’nın geçtiğimiz yüzyılda geçirdiği önemli dönüşümlerin adeta bir panoraması görünümündeydi: Hurşid Ahmed, soyu Hz. Ebûbekir’e dayanan bir ailenin oğlu olarak, 1932’de Delhi’de dünyaya geldi. Ticaretle uğraşan babası Nezir Ahmed, aynı zamanda siyaset ve ilimle de iç içeydi: Bir yandan Hindistan

Sen ne söylersen söyle…

12 Nisan 2025, Cumartesi

Vaktiyle İstanbul’un büyük ilçelerinden birinde “Ortadoğu ve İslâm Dünyası” konulu bir konferans vermiştim. Epey büyük bir salonda, kalabalık bir dinleyici kitlesine konuştum. Konferansı haberleştirmek üzere, yerel basının temsilcileri de salondaydı. Ertesi gün bana yolladıkları linke baktım, kocaman bir başlık: “Taha Kılınç: Araplar bizi arkamızdan vurdu!” Bir daha okudum, evet böyle yazıyordu. Haliyle, beynimden vurulmuşa döndüm. Haber de epey izlenmiş, tıklanmıştı. Elbette böyle bir sözü bu biçimde

Kimse güvende değil

05 Nisan 2025, Cumartesi

I. Gazze’de soykırım boyutuna ulaşan saldırılarını devam ettiren İsrail, Lübnan ve Suriye’ye sataşmayı da sürdürüyor. Yaşanan süreç, neredeyse yüz yıldır coğrafyamızda sürekli tekrarlanan bir döngünün tekrarından ve teyidinden başka bir şey değil: İşgal devleti, kaostan ve istikrarsızlıktan besleniyor. Etrafında azıcık toparlanan hangi devlet veya odak varsa oraya saldıran İsrail, bu sayede kendi bekasını korumayı hedefliyor. Ortadoğu’daki karmaşa, düzensizlik ve anarşi, her hâlükârda İsrail’e yarıyor.

Şam’dan müjdeli bir haber

02 Nisan 2025, Çarşamba

Suriye’de yaşanan gelişmeleri yakından takip edenler, zihinlerindeki önemli sorulardan birinin cevabını geçtiğimiz cuma akşamı (28 Mart) aldılar: Suriye’nin yeni müftüsü Şeyh Usâme Rifâî oldu. Şam’daki başkanlık sarayında düzenlenen tensip ve tayin merasimine Cumhurbaşkanı Ahmed Şara bizzat başkanlık etti. Usâme Rifâî’nin riyâsetindeki 14 kişilik “Yüksek Fetva Konseyi”nin bütün üyeleri de merasimde hazır bulundu. Bilâdüşşâm havzasının ilmî açıdan toparlanması adına çok önemli olan bu gelişme bağlamında,

Varil müftüsü

29 Mart 2025, Cumartesi

Suriye’de Beşşâr Esed döneminin müftüsü Şeyh Ahmed Bedruddîn Hassûn, 25 Mart Salı günü ailesiyle birlikte Ürdün’e gitmek üzereyken Şam Havaalanı’nda tutuklandı. 2005-2021 yılları arasında müftülük vazifesini deruhte eden Hassûn, 2024’ün sonunda Baas rejiminin düşmesinin ardından sessizliğe gömülmüştü. Bir süre Şam’da gizlendikten sonra memleketi Halep’e geçen Hassûn, son olarak 17 Şubat günü Suriyeli gençlerin evine yaptığı baskınla gündeme gelmişti. Hassûn’un yargılanmasını isteyen gençler, ikametgâhının

Lübnan’da bir kabir rotası

26 Mart 2025, Çarşamba

İslâm coğrafyasının herhangi bir noktasına yolum düştüğünde, mezarlık ziyaretleri için mutlaka özel vakitler ayırıyorum. Bazen tek bir mezar taşındaki bir ayrıntı öylesine derin anlamlar içeriyor ki, başından ayrılmakta zorlanıyorum. Ayak hizamda yatan ölüleri oraya sürükleyen serencâm, çoğu defa –yapboz misali– parçaları birbirine eklenerek büyüyen kocaman bir hikâyeye işaret ediyor. Geçtiğimiz hafta perşembeden cumartesiye (20-22 Mart) Lübnan’a yaptığım seyahat sırasında, yine böyle bir kabir

Emir Şekîb’in torunu

22 Mart 2025, Cumartesi

Lübnanlı Dürzîlerin önde gelen lideri Velîd Cumblat, babası Kemal Fuâd Cumblat’ın 16 Mart 1977 günü Suriye istihbaratı tarafından öldürülmesinin 48’inci yıldönümü münasebetiyle düzenlenen törende, dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Şûf bölgesinde, ailenin tarihî ikametgâhı olan Muhtâra Sarayı’nda kalabalık bir topluluğa hitap eden Cumblat, şunları söyledi: “Bu yıldönümü, millî ve siyasî mücadeleyi sürdürmekteki kararlılığı simgeliyor. 48 yıldır, her 16 Mart günü bir araya geldik, Fâtiha okuduk

Sahurda katliam

19 Mart 2025, Çarşamba

İsrail’in tam sahur vakti Gazze’ye düzenlediği saldırılara dair haberler telefonuma düşmeye başlayınca, yemek masasının başında oturup kaldım. Ve aklıma Lübnanlı yazar Amin Maalouf’un “Arapların Gözüyle Haçlı Seferleri”nde aktardığı o meşhur sahne geldi: “Ebû Saad el-Haravî, 19 Ağustos 1099 Cuma günü, arkadaşlarını Bağdat Ulu Camii’ne götürür. Öğlen olup da müminler dört bir yandan cuma namazını kılmaya gelirlerken, Ramazan olmasına rağmen saygısız bir şekilde yemek yemeye başlar. Birkaç saniye

Nevzuhur bir din

15 Mart 2025, Cumartesi

İslâm tarihindeki bir takım mezhebî ayrışmaların veya yeni, modern ve beşerî dinlerin nasıl ortaya çıktığını merak edenler için, günümüzden oldukça yakın bir örnek var: Alevîliğin dönüşümü. Özellikle son 40 yıldır, Alevîlik, İslâm’ın bir yorumu veya İslâm dairesi içinde kendine has bir yol değil, tamamen İslâm’ın dışında, nevzuhur bir din biçiminde yeniden kurgulandı, kurgulanıyor. İslâm’ın temel emir ve yasaklarının hepsine birer alternatifin bulunduğu; namazsız, oruçsuz (farz olan Ramazan orucunu

Şam’dan bakınca…

12 Mart 2025, Çarşamba

Geçtiğimiz perşembe akşamı (6 Mart) teravih namazını kılmak üzere Şam’ın tarihî merkezine yakın Halbûnî Camii’ne gittim. Yollar, akşamları şehrin genelinde elektrikler kesik olduğundan, kapkaranlıktı. Camiye vardığımda, çoğunluğunu gençlerin oluşturduğu cemaatin içeriyi ve son cemaat mahallini tıka basa doldurduğunu gördüm. Küçücük de olsa, namaz kılacak yer yoktu. Cemaatin çokluğuna sevinerek ama yer bulamadığım için üzülerek, Hicaz Demiryolu istasyon binasının karşısındaki Mevlevî Camii’ne yürüdüm.

Gün uzar, işgal olur

08 Mart 2025, Cumartesi

Batı Şeria’nın Ceba kasabası yakınlarında, 16 Şubat 2012 Perşembe günü meydana gelen bir trafik kazası, Filistin tarihinin en büyük trajedilerinden birine dönüşmüştü: Râmallah taraflarına pikniğe gitmek için yola çıkan anaokulu çocuklarıyla öğretmenlerini taşıyan otobüs bir kamyonla çarpışmış, kaza sonucunda 10 çocukla bir öğretmen yaşamını yitirmişti. Otobüsün yan yatarak alev alması bilançonun artmasına sebep olurken, cesetlerin bazıları tanınmayacak derecede yanmıştı. Ölen çocuklar 4 ila 6 yaşlarındaydı.

Kral’ın hurmaları

05 Mart 2025, Çarşamba

İngiltere Kralı III. Charles ve eşi Kraliçe Camilla, Ramazan’ın başlangıcından hemen önce Londra’daki bir restoranda basının karşısına çıktı. Asma Khan adlı Hindistan kökenli Müslüman bir hanımın işlettiği Darjeeling Express’e giden çift, ihtiyaç sahiplerine dağıtılacak yiyeceklerin hazırlanmasına yardımcı oldu. Kral ve Kraliçe, bir yandan mekânda bulunan çeşitli milletlere mensup Müslümanlarla sohbet etti, bir yandan da geleneksel Hint pilavı biryânî ve hurmaları paketledi. Her dakikasının ve basına

Bir Ramazan teklifi

01 Mart 2025, Cumartesi

“Dünyanın dört bir yanındaki Müslümanlara evrensel bir kardeşlik bağını en fazla hissettiren ibadet hangisidir?” sorusunu, hiç tereddüt bile etmeden “Oruç” diye cevaplarım. Gerçekten de, İslâm’ın diğer bütün emirlerinin yanında, oruç en çok rağbet gösterilen ibadettir. Bu, İslâm coğrafyasında da böyledir, dünyanın genelinde de. Türkiye’de keza, namaz gibi en temel ibadeti ihmal eden çok sayıda insan, Ramazan ayında birden bire dindarlaşır ve orucunu aksatmadan tutar. Bu ilginç durumun arka planında

Beyrut’ta gövde gösterisi

26 Şubat 2025, Çarşamba

Lübnan’ın başkenti Beyrut, geçtiğimiz pazar günü (23 Şubat 2025) yakın tarihinin en kalabalık cenaze törenlerinden birine sahne oldu. 27 Eylül 2024’te İsrail savaş uçaklarının düzenlediği saldırı sonucu öldürülen Hizbullah lideri Hasan Nasrallah’ın na’şı, yaklaşık beş aylık bir gecikmenin ardından, yüz binlerce insanın katıldığı bir merasimle defnedildi. Nasrallah’la birlikte, yine İsrail tarafından 3 Ekim 2024’te öldürülen Hizbullah’ın sonraki lideri Hâşim Safiyyuddîn de uğurlandı. Nasrallah’ın

Harameyn notları

22 Şubat 2025, Cumartesi

Geçtiğimiz hafta, bir arkadaş grubuyla birlikte Medine-i Münevvere ve Mekke-i Mükerreme’yi ziyaret nasip oldu. Sekiz günlük yoğun ibadet ve ziyaret programlarımız dolayısıyla gözüme, gönlüme ve zihnime takılan bazı noktaları paylaşmak istiyorum: • Dünyanın dört bir yanından ulaşım imkânlarının kolaylaşmasıyla birlikte, Harameyn’e müthiş bir ziyaretçi akınına şahit olunuyor. Kış mevsiminde havalar da çok mutedil olduğundan, Mekke-i Mükerreme ve Medine-i Münevvere kısa zaman dilimleri içinde yüz binlerce

Emevî Camii’nin minberinde…

19 Şubat 2025, Çarşamba

Geçtiğimiz cuma günü (14 Şubat 2025) Şam’ın simgelerinden Emevî Camii’nde tarihî günlerden biri daha yaşandı. Suriye ulemâsının büyüklerinden Şeyh Muhammed Mucîr el-Hatîb el-Hasenî, yıllar sonra ilk defa ülkesinde hutbe irat ederek halka seslendi. Şeyh Mucîr’in cuma hutbesini “tarihî” olarak nitelememin temel sebebi, Emevî Camii minberinin Şam’da Hatîb ailesiyle adeta özdeşleşmiş olması ve şimdi bu seçkin ailenin önemli bir ferdinin yıllar süren gurbetten memleketine döndükten sonra tekrar ecdadının

Bilge Sultan

15 Şubat 2025, Cumartesi

Gırnata Nasrîlerinin son hükümdarı Ebû Abdullah XII. Muhammed 2 Ocak 1492 günü şehri Katolik Hristiyanlara teslim ettiğinde, Endülüs’te artık ezan sesi duyulan herhangi bir Müslüman belde kalmamıştı. Sonraki 500 yıl boyunca Gırnata -bugünkü adıyla Granada- ezan sesine hasret bir şekilde yaşadı. Nihayet 2003’te ibadete açılan bir camiyle bu hasret sona erdi. Hem de Elhamra Sarayı’nın tam karşı yamacında, vaktiyle Müslümanların yaşadığı Albeyzin mahallesinde. Resmî adıyla Gırnata Ulu Camii’nin oldukça

İki farklı tavır

12 Şubat 2025, Çarşamba

Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara, beklendiği üzere ilk yurtdışı ziyaretini Suudi Arabistan’a gerçekleştirdi. Başkent Riyad’da Veliaht Prens Muhammed bin Selman’la görüşen Şara ve beraberindeki heyet, ardından Mekke-i Mükerreme’ye geçerek umre ibadetini ifa etti. Suudi yönetimi, özel ihtimam gösterdiği bütün yabancı konuklara yaptığı jesti Şara için de tekrarladı: Kâbe-i Muazzama’nın kapısı açılarak Şara ve ekibine içeride namaz ve dua imkânı sağlandı. Ortadoğu’nun yakın tarihini dikkatle izleyenler,

Ağa Han’ın ölümü

08 Şubat 2025, Cumartesi

Şia’nın İsmailîlik kolu içindeki en önemli akım olan Nizârîlerin lideri Prens Kerim Ağa Han, 88 yaşında öldü. Ömrünün son günlerini Portekiz’in başkenti Lizbon’da geçiren Ağa Han, dünya çapında yürüttüğü sosyal ve kültürel faaliyetler, kurduğu vakfın imza attığı kapsamlı restorasyonlar ve adına verilen ünlü mimarlık ödülüyle olduğu kadar, liderlik ettiği dinî cemaatin ilginç tarihi ve bâtınî yapısıyla da dikkat çekici bir simaydı. Nizârîler, kendilerini Fâtımî halifesi Mustansır-Billâh’ın büyük

Tehcir

05 Şubat 2025, Çarşamba

“Yapacaklar, yapacaklar… Biz onlar için çok şey yapıyoruz, onlar da yapacaklar.” ABD Başkanı Donald Trump, “Gazze’nin temizlenmesi” olarak telaffuz edilen, Gazze halkının tümüyle Mısır ve Ürdün’e tehciri planının söz konusu ülkeler tarafından reddedilmesi üzerine bu yorumu yaptı. Siyasî meselelere iştahlı ve kurnaz bir tüccar gözüyle yaklaşan Trump, Mısır ve Ürdün’den gelen -daha sonra listeye Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Filistin Yönetimi de eklendi- cevapları kafasına hiç

“İslâmî yönetim” derken…

01 Şubat 2025, Cumartesi

Son haftalarda, Suriye’de yaşanan süreç hakkında yaptığım bütün konuşmalarda şu soru mutlaka soruluyor: “Nasıl bir yönetim modeli oluşturulacak? İslâmî bir yönetim mi, yoksa demokrasi mi?” Muhataplarımı biraz yoklayınca, demokrasiyi “Batı kaynaklı” olduğundan dolayı tamamen reddettiklerini, “İslâmî yönetim” derken de tam olarak neyi kastettiklerini net şekilde bilmediklerini, bazı dilek ve temennilerden ibaret cümleler kurduklarını fark ediyorum. Örneğin şu sorulara verilen cevapların hep muğlak

Hamas ve Yeni Suriye

29 Ocak 2025, Çarşamba

Bundan 13 yıl önce, 7 Aralık 2012 Cuma günü Gazze tarihî anlara tanıklık ediyordu: Filistin’i çocukken terk etmek durumunda kalan 56 yaşındaki Hamas lideri Hâlid Meşal, Gazze’ye ilk kez ayak basmıştı. Refah sınır kapısını kullanarak Mısır üzerinden Gazze’ye giriş yapan ve hemen şükür secdesine kapanan Meşal, İsmail Heniyye başta olmak üzere yüzlerce kişi tarafından karşılanmıştı. Hâlid Meşal’in Gazze ziyaretinin ana gündemini, Hamas’ın 25’inci kuruluş yıldönümü kutlamaları oluşturuyordu. 8 Aralık

Şam’a ilk sefer

25 Ocak 2025, Cumartesi

Hayatımda çok az yolculuk için bu heyecanı duymuşumdur. Eminim, perşembe sabahı “Akdeniz” adlı Türk Hava Yolları (THY) uçağı İstanbul’dan havalanırken, Kıbrıs ve Lübnan üzerinden süzülerek nihayet -tam 13 yıl sonra- Şam’a inerken, bu hissiyatı paylaşanlar hiç de az değildi. Uçağımızdaki Suriyeli yolcuların içten coşkusu, hep bir ağızdan söyledikleri ezgiler, döktükleri gözyaşları, aprona iner inmez yaptıkları şükür secdeleri bunu gösteriyordu zaten. Dile kolay, aralarında bazıları memleketlerini

Doha’dan bakınca…

22 Ocak 2025, Çarşamba

Mezarlığın bir köşesinde işaretlenmiş konumu dikkatlice takip edip nihayet kabrin başına ulaştığımızda, ciddi bir şaşkınlık -hatta afallama bile diyebilirim- yaşadım doğrusu. Yerden hafifçe yükseltilerek etrafı çevrilmiş kabirde herhangi bir isim, yazı veya tarih yoktu. Başucundaki beton plakada “103” rakamı yer alıyordu sadece. Uzun ömrü boyunca sürdürdüğü ilmî faaliyetleri, eserleri, fetvaları, konferans ve hutbeleri, yetiştirdiği nesiller ve siyasî duruşuyla yakın dönemde İslâm dünyasının en

Yeni Lübnan

18 Ocak 2025, Cumartesi

Cemal Abdunnâsır’ın liderliğindeki Mısır, Kahire’ye neredeyse 2 bin 500 kilometre mesafedeki Yemen’e asker çıkarmaya başladığında, tarihler 1962’yi gösteriyordu. Bu çılgınca maceraya girişirken, Abdunnâsır’ın başlıca hedefleri şunlardı: Yemen’de Mısır’a bağlı uydu bir devlet oluşturmak, ABD’ye karşı Sovyetler Birliği etki alanını genişletmek, Kızıldeniz’in Hint Okyanusu çıkışında hâkimiyet kurmak, güney sınırını istikrarsızlaştırarak Suudi Arabistan’ın can damarlarından birini kesmek… Yemen, sonraki

Hezimet tablosu

15 Ocak 2025, Çarşamba

Hadiseler, nereden baktığınıza göre anlam ve derinlik kazanır. Örneğin Gazze’yi Filistinlilerin yaşadığı acılar üzerinden okuduğunuzda göreceğiniz manzara başkadır; “İsrail bu süreçte ne elde edebildi?” sorusunu sorduğunuzda alacağınız cevap başkadır. Aksâ Tufanı’nın başlangıcından beri, ben hep süreci iki tarafı beraber görerek değerlendirmek gerektiğini savundum. Hatta bilhassa genç nesillerimizin istikbale umutla bakabilmeleri için, spot ışıklarını daha çok İsrail üzerine yoğunlaştırmak lazım

Buzlar eridi

11 Ocak 2025, Cumartesi

Geçtiğimiz pazartesi (6 Ocak 2025) İstanbul’da vefat eden Suriyeli âlim ve mücadele adamı Şeyh Sâriye Rifâî’nin na’şı, önce Fatih Camii’nde ardından da Şam’da Emevî Camii’nde kılınan cenaze namazlarının ardından tarihî Bâbu’s-Sağîr Mezarlığı’na defnedildi. Merhumun cenazesine gösterilen samimi ilgi ve yoğun katılım, her açıdan “kavganın göbeğinde” geçmiş 77 yıllık bir ömrün bereketine işaretti. Şeyh Sâriye’nin Şam’daki cenaze ve taziye merasimleri sadece kitlelerin ilgisine mazhar olmadı, aynı zamanda

Şeyh Sâriye’ye veda

08 Ocak 2025, Çarşamba

“Ben hayatımda, babamla amcam kadar birbirine muhabbetle bağlı iki kardeş daha görmedim. Bollukta da darlıkta da birbirlerine eşlik ettiler. Yürüyüşleri ortaktı. 13 yıl boyunca hicret onları Medine-i Münevvere’de bir arada tuttu. Sonra yine 13 yıl, İstanbul hicretinde birlikteydiler. Şartlar ne kadar zorlu olursa olsun, hakka tutunmakta birbirlerini desteklediler. Böylece nice sıkıntıdan ve bekleyişten sonra zafer müyesser oldu. Amcam Şeyh Usâme, hamd olsun, bugün onurlu bir şekilde Şam’a döndü.

Hasret sona erdi

04 Ocak 2025, Cumartesi

“Abi, hani sen ne zaman gideceksin?” diye üst üste soranlara hep şu cevabı veriyordum: “Rejimin bu kadar çabuk düşeceğini kestiremedim, programlarımı aşırı doldurmuşum maalesef.” Gerçekten de herkes sırayla Şam’a giderken, ben Türkiye içinde ve dışında söz verdiğim bazı programları icra etmekle meşguldüm. Nihayet, Derin Tarih’in Şâm-ı Şerîf’e ayırdığımız Ocak 2025 sayısını matbaaya yollayıp soluğu Suriye’de aldım. Suriye, 20’li yaşlarımın hemen başında ilk yurtdışına çıktığım coğrafyaydı. İslâm

Üç tarz-ı hareket

01 Ocak 2025, Çarşamba

Suriye’de Baas Partisi’nin askerî darbeyle iktidara geldiği 1963 yılından itibaren, Sünnî ulemânın temelde üç sınıfa ayrıldığı söylenebilir: 1) Farklı sâiklerle ve derecelerde de olsa, rejimi destekleyenler, 2) Rejime mesafesini koruyanlar, hatta zaman zaman açıktan muhalefet edenler, 3) Sessizliği ve siyasî meselelerden tümüyle uzak durmayı seçenler. Birinci sınıfta dinî bürokrasinin üst düzey memurlarıyla onlara bağlı ekipler var. Bunlara ilaveten, normalde müstakil bir çizgide yürürken rejimle

O misyonu hak etmek

01 Ocak 2025, Çarşamba

İslâm coğrafyasının herhangi bir noktasına yolculuk ettiyseniz, Türkiye’den geliyor olmanın size ne büyük imtiyazlar kazandırdığını mutlaka hissetmiş ve yaşamışsınızdır. Bir taksici sizden para almamıştır mesela, bir camide imamlık veya müezzinlik vazifesi size havale edilmiştir, insanların sizinle sohbet ve muhabbet etmek için adeta yarıştığını görmüşsünüzdür, bazen dünyanın en ücra köşelerinde Türkiye’de yaşananları heyecanla ve umutla takip eden nice insanla tanışmışsınızdır… Türkiye’ye duyulan

Şam’da ilmî ahval

28 Aralık 2024, Cumartesi

Suriye’de sivil halkın siyasal reform talebiyle düzenlediği barışçıl ve silahsız gösterilere rejimin gerçek mermilerle ve şehirleri tanklarla kuşatarak cevap vermeye başladığı 2011’in Ağustos ayında, Suriye Evkâf Bakanlığı “Nûru’ş-Şâm” (Şam’ın Nuru) adlı bir uydu kanalını yayına başlattı. Baas rejimine muhalefeti “dinî naslar” yoluyla durdurmak için kurulan kanalın ilk canlı konuklarından biri, uzun yıllardır özellikle Esed ailesiyle şahsî ilişkileri de derinleşmiş bulunan meşhur âlim Prof. Dr.

Esed’in müftüsü

25 Aralık 2024, Çarşamba

Doğrusu, Suriye’de Baas rejimi devrildiğinden bu yana en çok onun akıbetini merak ediyordum. Ülkeden kaçmış mıydı? Halep’te veya Şam’da bir yerlerde gizleniyor muydu? Yoksa yeni döneme hızlıca uyum sağlayıp biat mı etmişti? Öldürülseydi, kesinlikle duyulurdu. Herhalde sağ olmalıydı. Peki, ama neredeydi? 2005’ten 2021’de Beşşâr Esed tarafından azledilinceye kadar Suriye müftüsü olarak görev yapan Şeyh Ahmed Bedreddîn el-Hassûn’a dair bu sorularım, birkaç gün önce sosyal medyada paylaşılan fotoğraflar

Necâh Attâr’ın öyküsü

21 Aralık 2024, Cumartesi

Hâfız Esed, 1970’de Baas Partisi içinde bir darbe tertip ederek Suriye’de iktidara tek başına el koyduktan sonra, ülkenin Sünnî çoğunluğu içinden bazı isimleri devşirip gücünü pekiştirdi. Esed, Nusayrî azınlığa mensup bir subay olarak Suriye gibi bir ülkeyi yönetmenin tek yolunun Sünnîlerle işbirliğinden geçtiğini fark etmiş; buna mukabil, bazı Sünnîler de yeni rejimin imkânlarından faydalanabilmek için Baas’la masaya oturmaları gerektiğini görmüştü. Böylece, Suriye’nin sonraki on yıllarına damgasını

Ezher: Dünden bugüne

18 Aralık 2024, Çarşamba

Salahaddîn Eyyûbî’nin emriyle, 17 Eylül 1171 Cuma günü Kahire’nin bütün camilerinde Abbâsî halifesi El-Müstedî Bi-emrillâh adına okunan hutbe, Mısır ve İslâm tarihinde bir devrin kapandığına işaret ediyordu. Artık Şiî Fâtımî devleti ortadan kalkmış, onun yerini Sünnî (ve Şâfiî) Eyyûbî hanedanı almıştı. Tarihi, aktörlerin yaşları üzerinden okuduğumuzda, bu döneme dair detaylar çok ilginçtir: Salahaddîn henüz 33 yaşında, son Fâtımî halifesi El-Âdid li-dinillâh 20 yaşında, adına hutbe okunan Abbâsî

Restorasyon

14 Aralık 2024, Cumartesi

Suriye’de 61 yıllık gaddar Baas diktatörlüğü sona erdiğine göre, şimdi sırada her alanda kapsamlı bir restorasyon süreci var. Savaşın izlerinin silinmesi ve ülkenin fiziksel açıdan ayağa kaldırılması, bu süreçte ilk akla gelen madde elbette. Türkiye’nin bu noktada elindeki bütün imkânları kullanacağını ve komşusunun ayağa kalkması için tüm gayretini ortaya koyacağını söylemeye bile gerek yok. Dolayısıyla, restorasyonun en kolay kısmının fiziksel görünümün onarılması olduğu söylenebilir. Ancak bir

İnsanlık suçunun ortakları

11 Aralık 2024, Çarşamba

Şam’daki Saydnâyâ Hapishanesi’nden gelen görüntüleri izliyorsunuzdur. İşkence sebebiyle aklını yitirip kim olduğunu unutanlar var, tecavüze uğrayan kadınlar ve erkekler (evet erkekler) var, gardiyanların toplu tecavüzü sonucu doğurduğu çocuğunu -babasının kim olduğunu bilemeden- içeride büyüten kadıncağızlar var, ışık görmeden on yıllarını karanlıkta geçirenler var… Asit havuzlarında eritilen cesetler, “yer kaplamasın diye” preslenerek yok edilen bedenler, mahkemeye bile çıkarılmadan yeraltında

Şehit Hama

07 Aralık 2024, Cumartesi

Bir şehir, şehit olabilir mi? Evet olur ve oldu da. Suriye’nin Hama şehrinde 1982’nin Şubat ayında yaşanan korkunç katliam, topyekûn bir şehrin şehit düşmesine yol açtı. İnsanıyla, evleriyle, tarihî eserleriyle, hatta hayvanları ve ağaçlarıyla… Hâfız Esed’in kardeşi Rifat Esed komutasındaki Suriye ordu birlikleri tam 27 gün boyunca havadan ve karadan bombardımana tuttukları Hama’da taş üstünde taş bırakmadı. Şehri dünyaya tamamen kapatan Baas rejimi nihayet çekilip gittiğinde geride kalan bilanço

Halep-Kudüs hattı

04 Aralık 2024, Çarşamba

Kaynaklarımız, İslâm tarihinin en gözde hükümdarlarından Nûreddîn Mahmûd Zengî’nin (1118-1174) üç temel siyasî hedefinin olduğundan söz eder: 1) Haçlıları Bilâdüşşâm ve çevresinden sürüp çıkarmak, 2) Fâtımîleri ortadan kaldırarak, İslâm dünyasını Şiî-Sünnî hilafet ikileminden kurtarmak ve böylece Bağdat’taki Sünnî Abbâsî halifesini güçlendirmek, 3) İstanbul’u fethetmek… Büyük Selçukluların Halep ve Şam atabeyi olarak vazife yapan ve şehadet özleminden dolayı -yatağında vefat ettiği halde- “Şehîd”

Suriye yarası

30 Kasım 2024, Cumartesi

Halep’teki hareketlenme, hadiselere İran ve Şiîlik penceresinden bakanları çılgına çevirdi. Bilhassa sosyal medyada sıkı örgütlenen ve aralarında Türkiye’nin çeşitli üniversitelerinde hocalık yapan bazı kişilerin de bulunduğu bu cephe, Suriye’deki bütün rejim muhaliflerini “NATO’cu teröristler” olarak gören bir bakış açısına sahip. Daha da ilginci, Suriyeli muhaliflerin tamamen imha edilmesi gerektiğini savunurken kullandıkları dil ve argümanlar, Siyonist Yahudilerin Gazze’nin tamamen yok edilmesi

Tarihin akışını anlamak

27 Kasım 2024, Çarşamba

İsrail’in dünya çapındaki imajının ciddi ve onulmaz biçimde hasar gördüğünü vurgulamak, Siyonist işgale “büyük” devletler tarafından verilen resmî destek düşünüldüğünde, pek inandırıcı gelmeyebilir. Geçtiğimiz cumartesi bu köşede yayınlanan yazımın, bu açıdan bazı soru işaretleri doğurduğunu gözlemledim. Ortadaki manzaraya bazı kıymetli okurların baktığı yerden bakınca, onlar da kendi açılarından haklı görünebilir. Ancak hadiseleri daha gerçekçi bir pencereden görebilmek adına, bazı noktaları yeniden

Hasbara’nın iflası

23 Kasım 2024, Cumartesi

Üçüncü Siyonist Kongre 15-19 Ağustos 1899’da İsviçre’nin Basel kentinde toplandığında, en önemli gündem maddelerinden biri, Siyonizm’in dünya kamuoyuna nasıl anlatılacağı meselesiydi. Politik Siyonizm’in lideri ve Siyonist kongrelerin mucidi Theodor Herzl, bunun için “propaganda” kelimesini ortaya attı. Kelime o dönemde henüz olumsuz bir anlam yüklenmemiş olduğundan, Herzl, kongreye katılanlara şu öneride bulunuyordu: “Halk kitlelerine propaganda yapın, kendinizi anlatın!” Theodor Herzl’in yakın

“Kurtuba, benim Kudüs’ümdür”

20 Kasım 2024, Çarşamba

Kurtuba’nın ara sokaklarından geçerek Casa Andalusi’ye (Endülüs Evi) ulaştığımızda, sağanak yağmur altında ıslandığımıza da değmişti doğrusu. Şirin bir müze olarak hizmet veren mekân, 1100’lü yıllarda inşa edilen klâsik bir Kurtuba eviydi: Kapıdan girer girmez karşımıza çıkan fıskiye ve havuzu, etraftaki yüksek duvarı çepeçevre kaplayan çeşitli süs bitkileri, üst kat balkonu, salonları, çeşmeli ve havuzlu arka iç bahçeleri, alt katta mahzeni ve deposuyla… Asırlar öncesine gittik ve kendimizi Müslüman

Tan yeri ağarırken…

16 Kasım 2024, Cumartesi

Alman İmparatoru I. Otto’nun 953’ün sonbaharında Kurtuba’ya elçi olarak gönderdiği Gorzeli rahip ve diplomat John, Endülüs Emevî Hilâfeti’nin bu görkemli başkentine ayak bastığında acaba neler hissetmişti? O dönemde nüfusu 250 bine ulaşan Kurtuba, Avrupa’nın en büyük şehri; Konstantinopolis ve Bağdat’la birlikte dünyanın en kalabalık üç metropolünden biriydi. Camilerinin, hamamlarının, saraylarının ve kütüphanelerinin şöhreti her yere yayılmıştı. Muntazam caddeleri pırıl pırıl, sokakları da geceleri

Târık’ın izinde…

13 Kasım 2024, Çarşamba

“Bugün her şeyiyle yaşayan ve tarihteki vasıflarını taşıyan bir İslâm şehri var mı?” diye sorulsa, hiç tereddüt etmeden “Fes!” derim. Etrafını çepeçevre saran surlarıyla, odak noktalarını teşkil eden camileriyle, camileri dört bir yandan kuşatan çarşılarıyla, medrese ve zaviyeleriyle, motorlu taşıtlar yerine binek hayvanlarıyla ulaşımın sağlandığı daracık sokaklarıyla, Fes sanki yüzlerce yıl öncesinden fırlayıp gelmiş ve zamanda donup kalmıştır. Bugün de hâlâ Fas’ın en otantik ve cezzâb şehridir.

Kızıl şehir

09 Kasım 2024, Cumartesi

Tarihî İslâm şehirleri içinde, sokakların karmaşasıyla cami ve türbelerin sükûneti arasındaki tenakuzun en net şekilde hissedilebildiği yerlerin ilk sıralarında Marâkeş yer alır. Fas’ın bu kadîm beldesiyle ilgili tanıtım metin-lerinde mutlaka vurgulanan “yedi evliya” (Seb’a Ricâl) makam-larını sırasıyla ziyaret ederken, kendinizi sürekli geçmişle şimdiki zaman arasında gidip gelirken bulursunuz, hatta bu gidiş gelişler başınızı döndürür ve sizi her açıdan yorar. Seb’a Ricâl, şu isimlerden müteşekkildir:

Boşluğun fotoğrafı

06 Kasım 2024, Çarşamba

Boşluğun fotoğrafıKamala Harris’in seçim kampanyasına destek vermek için geçtiğimiz hafta ABD’nin Michigan eyaletinde kürsüye çıkan Bill Clinton, özellikle Filistin meselesine dair yaptığı yorumlarla tepki çekti. Gündemin yoğunluğu arasında kaçıranlar için, Clinton’un bazı cümlelerini hatırlatalım: “Michigan’-daki Genç Filistinlilerin ve Arap Amerikalıların niçin çok fazla insanın öldüğünü düşündüklerini anlayabiliyorum. Fakat ya o kibutzlardan birinde, Gazze’nin yanı başında yaşasaydınız… Üstelik

Sinir uçları

02 Kasım 2024, Cumartesi

“İbn Suûd’la olağanüstü ilginç bir gün geçirdik. Kendisi, benim tanıştığım en çarpıcı şahsiyetlerden biri. Oldukça görkemli bir görünüşe sahip, boyu iki metrenin üzerinde. Çok asaletli ve soğukkanlı. Düzensiz birliklerin lideri olarak cesaretini kanıtladı ve askerlikle devlet adamlığını şahsında bir araya getirdi.” Ünlü İngiliz ajan, seyyah ve kâşif Gertrude Bell, 27 Kasım 1916 günü Irak’ın Basra bölgesinde şahsen tanışıp sohbet etme imkânı bulduğu, geleceğin Suudi Arabistan Kralı Abdulazîz İbn

Yol ayrımı

30 Ekim 2024, Çarşamba

Gazetemizin dünkü birinci sayfasında yer alan o fotoğraf, birçok şeyin özetiydi aslında: PKK yandaşlarının Almanya’nın Köln kentinde düzenlediği mitingde, bolca İsrail bayrağı da vardı. Alman polisinin elbette müdahale etmediği ve sadece seyrettiği miting, PKK’nın kendi istikbalini İsrail’e bağladığını göstermesinin yanı sıra, seküler Kürtler arasında gittikçe yaygınlaşan İsrail sempatizanlığını gözler önüne seriyordu. Söz konusu İsrail hayranlığının açık tezahürlerini sosyal medyada da gözlemlemek

Balkanlarda gördüğüm…

26 Ekim 2024, Cumartesi

Çarşamba günü -23 Ekim- Prizren’de (Kosova) Sinan Paşa Camii’nin şadırvanında öğle namazı için abdest alırken, bir de baktım yanı başımda Hacı İlyas Amca. Prizren’e yolu düşen herkesin bir şekilde muhakkak rastlaştığı, sohbet ettiği, hatta birlikte şehri adımladığı -kendisinin en sevdiği şey, misafirlerine Prizren’i anlatmaktır- İlyas Amca, rahmetli Necmettin Erbakan Hoca ile Almanya’da tanışmasının ardından, 30 yıl boyunca Millî Görüş’ün Balkanlardaki temsilciliğini yapmış. Aliya İzetbegoviç’in

Rızâ ne diyor?

23 Ekim 2024, Çarşamba

İran’ın devrik şahı Muhammed Rızâ Pehlevî’nin oğlu Rızâ (63), geçtiğimiz günlerde bir video mesaj yayınladı. İkamet ettiği ABD’den dünya kamuoyuna İngilizce seslenen Rızâ Pehlevî, özetle şunları söyledi: “Peygam-berlerden krallara ve filozoflara, Ortadoğu halkları olarak dünyaya çok sayıda vizyoner lider kazandırdık. Enver Sedat, Kral Hüseyin, Menahem Begin, Kral Faysal ve babam da aynı şekilde vizyoner liderlerdi. Fakat 45 yıldır, birçoğumuz korku içinde yaşamak zorunda bırakıldık, sıradaki terörist

Kurşun gibi bir kitap

19 Ekim 2024, Cumartesi

Arap-İsrail Savaşları’nın üçüncüsü olan Yom Kipur’da (1973) Golan cephesine sevk edilen 19 yaşındaki bir Yahudi genç, savaş devam ederken, birliğini komuta eden uzman çavuşun şöyle dediğini işitmişti: “Arapları, özellikle de genç Arapları öldürmek zorundayız. Eğer şimdi biz onları öldürmezsek, onlar büyüdüklerinde bizi öldürecekler!” Kulaklarının duyduğuna inanmakta zorlanan Ilan Pappe adındaki bu genç, savaş sırasında İsrail ordusunun bütün sivil hedefleri bombaladığını, askerlerin köy ve kasabalara

Hanzala’nın albümü

16 Ekim 2024, Çarşamba

Filistin direnişinin en güçlü sembollerinden Hanzala, 13 Temmuz 1969’da Kuveyt’te doğdu. Kendisi de Filistinli bir mülteci olan Nâcî el-Alî, -muhtemelen dünya çapında şöhrete kavuşacağını tahmin bile etmediği- Hanzala’yı neden yalınayak, sırtı bize dönük ve elleri arkasında bağlı biçimde çizdiğini şöyle açıklıyordu: “Hanzala benim imzam. Nereye gitsem, insanlar bana hep onu soruyor. Ben bu çocuğu Kuveyt’te dünyaya getirdim ve insanlara armağan ettim. Hanzala, insanlara hep kendi olarak kalma sözü

Tufandan sonra…

12 Ekim 2024, Cumartesi

Aksâ Tufanı’nın üzerinden tam bir yıl geçti. O tarihten günümüze İsrail’in işgalci saldırganlığı sadece Gazze’yle sınırlı kalmayarak Lübnan’a da sıçradı. Bir soykırımı dışarıdan ve hiçbir şey yapamadan izlemek, önce üzüntü ve öfke, ardından da ümitsizlik ve eylemsizlik doğurur. Oysa Aksâ Tufanı, şimdiden bazı somut neticelere ulaştı ve birçok açıdan “dönüm noktası” olarak tarihe geçti bile. Ümitsizlik ve eylemsizlik değil, bilakis tam aksine umut ve eylem vaat eden bir süreç bu. Soru-cevaplar eşliğinde

Bir davanın kalesi

10 Ekim 2024, Perşembe

Yahudilerin ana dili İbranicenin modern dönemde bir iletişim ve günlük konuşma dili haline getiriliş sürecini anlattığım “Dil ve İşgal” kitabımın araştırmalarını yaparken, bir nokta özellikle dikkatimi çekmişti: Önceleri arkaik bir din dili olan İbranice, 1881’de Kudüs’e yerleşen Belaruslu Yahudi dilbilimci Eliezer Ben-Yehuda’nın başını çektiği yoğun bir gayretle diriltilmişti. Ben- Yehuda ve arkadaşları, sokaklarında herkesin ayrı bir dilde konuştuğu Kudüs’te İbranice çalışmaları yaparken, bilhassa

“Hep konuşacak mıyız?”

09 Ekim 2024, Çarşamba

Aksâ Tufanı’nın başlangıcından itibaren, Türkiye’nin çeşitli illerinde, çok farklı kurumların çatısı altında ve online platformlarda en az 346 konuşma yapmışım. Kudüs ve Mescid-i Aksâ’nın biz Müslümanlar açısından ehemmiyeti, Filistin tarihi, Siyonist işgalin süreçleri, işgale karşı Filistin cephesinde gösterilen direnişin safhaları, İslâm dünyasının ve Müslümanların ahvali, Ortadoğu yakın tarihinin dönüm noktaları gibi birçok başlık altında gündemi yorumlarken, tüm bu konuşmaların bir yerden sonra

Şahın yeri boş

05 Ekim 2024, Cumartesi

İsrail’in en kuzeyindeki Neharya kentinde, 1 Eylül 1982 günü gizli bir görüşme gerçekleşti. İsrail Başbakanı Menahem Begin, Lübnan’ın henüz bir hafta önce seçilen 34 yaşındaki genç cumhurbaşkanı Beşir Cumeyyil’i Neharya’ya davet etmişti. Begin’in amacı, İsrail’in 6 Haziran’da başlattığı Lübnan işgaline Cumeyyil’in destek vermesini sağlamaktı. İç Savaş’ın bütün hızıyla sürdüğü o yıllarda güçlü bir askerî cepheye (Kuvvâtu’l-Lubnâniyye) liderlik eden Cumeyyil, Mârûnî Hristiyan kimliğiyle Filistin Kurtuluş

Birkaç nokta

02 Ekim 2024, Çarşamba

Hizbullah lideri Hasan Nasrallah’ın öldürülmesi, hiç şüphesiz, Ortadoğu yakın tarihinin en önemli gelişmelerinden biri. Taşıdığı dinî ve siyasî kimlik sebebiyle, Nasrallah’ın şahsiyeti çerçevesinde yoğun tartışmaların yaşanması da oldukça normal. Hadise henüz taze olduğu için, şimdilik birkaç noktanın altını çizmekle yetinelim: *Hasan Nasrallah’ın ve diğer bazı Hizbullah yöneticilerinin ölüm haberinin bilhassa Suriyelilerin geniş bir kesiminde sevinçle karşılanması gayet anlaşılır bir durum. O insanlar,

Kâbil’deki sincaplar

28 Eylül 2024, Cumartesi

ABD’nin New York kentinde toplanan Birleşmiş Milletler (BM) 79’uncu Genel Kurulu, dünya liderlerinin siyasî içerikli konuşmalarının yanı sıra, özel gündemli bazı etkinliklere de sahne oldu. Onlardan biri “Kadınların Afganistan’ın Geleceğine Katılması” (The Inclusion of Women in Future of Afghanistan) adını taşıyordu. İsviçre, İrlanda, Endonezya ve Katar ortaklığıyla düzenlenen programın ana konuşmacısı, dünyaca ünlü Amerikalı aktris Meryl Streep’ti. Sözlerine “Afganistan’da yaşayan kız kardeşlerimiz…

Lübnan kördüğümü

25 Eylül 2024, Çarşamba

Lübnan’ın başkenti Beyrut, 14 Şubat 2005 sabahı Ortadoğu yakın tarihinin en sarsıcı suikastlarından birine sahne oldu: Eski Başbakan Refîk Harîrî, Beyrut sahilindeki ünlü St. George Hotel yakınlarında konvoyuna düzenlenen bombalı saldırı sonucu yaşamını yitirdi. Özellikle Suudi Arabistan’a yakınlığıyla bilinen Refîk Harîrî, Lübnan İç Savaşı’nı (1975-1990) bitiren Tâif Anlaşması’nın altyapısını hazırlamış, 1992-1998 ve 2000-2004 arasında iki kez başbakanlık yapmıştı. Sahip olduğu muazzam servet ve

Sarsıcı bir şahitlik

21 Eylül 2024, Cumartesi

“Devlet-i Aliyye’nin Kırım meselesinde Tuna boyunda bulundurduğu kuvvet, şimdikinden [93 Harbi] pek az olmadığı gibi, Rusya’nın bu defa Tuna cihetine getirdiği askerî kuvvet ve mükemmel mühimmatın miktarı da geçen sefer getirdiği asker ve mühimmatın iki mislinden pek fazla idi. Bundan başka Memleketeyn [Eflak ve Boğdan] askeri de bu kuvvete katılmış ve yardımcı olmuş idi. Rusya’nın bu defa Rumeli tarafına geçmek için yaptığı hazırlık ve teşebbüslerin ehemmiyet derecesi, bizzat imparator ve veliahdının

İngiliz usulü

18 Eylül 2024, Çarşamba

İkinci Dünya Savaşı’nın Avrupa’yı temellerinden sarstığı 1940’lı yıllarda, İngiltere, manda ve sömürge yönetimi altında tuttuğu bölgelerde zorlu sınavlarla karşı karşıya kaldı. Öyle ki, dışarıdan bakıldığında, elindeki coğrafyalarda asayişi sağlamakta zorlanan, bütün kesimlerin şikâyet malzemesi haline gelmiş, adeta çözüm üretmekten aciz bir imparatorluk görüntüsü vardı. 1970’lerin başına kadar, İngiltere bütün sömürgelerinden kademeli olarak çekilecek, süreci değerlendiren tarihçilerin çoğu ise

Oxford’un merkezi

14 Eylül 2024, Cumartesi

Tarihî kabristanlarda bir mezarı ararken, bazen uzun vakitler geçebiliyor. Oxford’un kuzeyindeki Wolvercote Mezarlığı’nda çok şükür böyle olmadı. Aradıklarımızı, elimizle koymuş gibi bulduk: J.R.R. Tolkien (1892-1973) ve Albert Habib Hourani (1915-1993). Tolkien’e dair merakım “magazin” seviyesindeydi, ama Hourani’nin kabrinin başında hürmetle ve muhabbetle durdum. Lübnanlı Hristiyan bir ailenin oğlu olarak İngiltere’de dünyaya gelen Albert H. Hourani, gençlik yıllarında “köklerini aramak üzere”

Sistemin içinde kalmak

11 Eylül 2024, Çarşamba

Brookwood Mezarlığı’ndan Londra’ya doğru devam ederken Woking tarafına döndük. Az sonra, etrafı yeşilliklerle çevrili, güzel bir bahçe içinde arz-ı endam eden Şah Cihan Camii’ndeydik. İngiltere’de cami olarak yapılan ilk bina burası. İbadete açılış tarihi 1889. Şah Cihan Camii’nin her açıdan dikkat çekici bir öyküsü var: İslâm coğrafyasına yaptığı uzun seyahatler sırasında “Abdurreşid Seyyâh” unvanını kullanan Macar asıllı İngiliz Yahudi oryantalist Gottlieb Wilhelm Leitner (1840-1899), küçük yaşlarından

Londra’da bir kabristan…

07 Eylül 2024, Cumartesi

Aracımızı bir kenara park ettikten sonra, mezarların arasında yürümeye başladık. Aslında aradığımız muayyen bazı kabirlerdi, fakat etrafta öylesine çok “hikâye” vardı ki, her mezar taşını uzun uzun okuyarak, bazıları hakkında konuşarak, arada sakince durup tefekküre dalarak ilerledik. Londra’nın merkezine yaklaşık 50 kilometre mesafedeki tarihî Brookwood Mezarlığı’nın Müslümanlara ayrılan kısmı, adeta bir “tarih meşheri” idi. İmza attığı modern eserlerle dünya çapında şöhrete kavuşan Iraklı mimar

Yıkımdan sonra…

04 Eylül 2024, Çarşamba

Haçlıların bugünkü Ortadoğu’yu tamamen işgal ettiği zaman diliminde (1097 ve sonrası) yaşamış olmayı tasavvur ettiniz mi hiç? İznik’te, Urfa’da, Antakya’da, Trablusşam’da, Halep’te, Marratu’n-Nu’mân’da, Humus’ta, Şam’da, Kudüs’te, Akkâ’da kılıçtan geçirilen binlerce Müslüman… Yağmalanan zenginlikler, yakılan kütüphaneler, yok edilen mimarî eserler… Hristiyan barbarların eline geçen İslâm medeniyetinin nice nadide beldesi… O zamanlarda yaşasaydık, muhtemelen artık tarihin sonunun geldiğinden, kıyametin

Umut buluşmaları

31 Ağustos 2024, Cumartesi

İnsan şöyle etrafına ve dışarıya doğru açılarak nihayet İslâm coğrafyasının tamamına baktığında, bazen bütün umudunu yitirecek hale gelebiliyor. Sanki her şey sürekli kötüye gidiyormuş ve buna karşılık hiçbir şey de yapılamıyormuş gibi bir his, bütün benliği sarabiliyor. Böyle zamanlarda ben, her şeye rağmen heyecanını koruyan, ıslah iradesini muhafaza eden ve ümitsizliğe düşmemek için birbirine sımsıkı tutunan insanların arasına koşuyorum. Onlarla beraber olduğumda tazeleniyorum, yola devam etme

Fas’ta yaz kampı

28 Ağustos 2024, Çarşamba

Mağrib ve Endülüs topraklarına yayılan kudretli Muvahhid İmparatorluğu’nun ikinci hükümdarı Ebû Yakûb Yûsuf, ordusuyla Lizbon’u kuşatmaya hazırlanırken, düşman saflarından atılan bir okla öldürül-düğünde tarihler 29 Temmuz 1184’ü gösteriyordu. Mağrib’deki başkent Marâkeş’in yanı sıra Endülüs’te İşbîliye’yi (bugün İspanya’nın Sevilla şehri) merkez edinen Ebû Yakûb, 21 yıllık saltanatı sırasında imparatorluğu her yönden istikrara kavuşturmuş, İşbîliye Ulu Camii’nin ünlü minaresini yaptırmış, İbn Rüşd

Yine o okul

24 Ağustos 2024, Cumartesi

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başbakanı Mesrur Barzani’nin oğlu Arin, Sandhurst Kraliyet Askerî Akademisindeki (The Royal Military Academy Sandhurst, RMAS) eğitimini tamamlayarak mezun oldu. Oğlunun mezuniyet törenine katılmak için İngiltere’ye giden Mesrur Barzani, sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşımla Arin’i ve dönem arkadaşlarını tebrik etti. İngiltere’nin Erbil Başkonsolosluğu da özel bir tebrik mesajı yayınlayarak Arin Barzani’yi kutladı. Ortadoğu’da yaşanan gelişmeleri tarihî bir arka

Abbas’tan sonra

21 Ağustos 2024, Çarşamba

Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas’ın Türkiye ziyareti ve Meclis’te yaptığı konuşma, geçtiğimiz haftanın satır başlarından biriydi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Ülkemden bazı siyasî partiler diyorlar ki: ‘Şu anda hükümet, Filistin Başkanını Türkiye’ye davet etsin ve parlamentoda konuştursun.’ Yahu davet etmediğimizi kim söylüyor? Davet ettiğimiz halde gelmeyen Sayın Abbas’ın, kusura bakmasın, bizden ayrıca özür dilemesi lazım. Davet ettik, ama gelmedi. Bekliyoruz. Bakalım, gelebilecek mi?” şeklindeki

İstikamet nereye?

17 Ağustos 2024, Cumartesi

İki hafta önce kıymetli bir dostumuzun nişanı için Saraybosna’daydım. Ilıca taraflarında, çok hoş bir bahçe içinde açık havada icra edilen merasimin ardından şehir merkezine dönerken, akşam namazımızı kılmak üzere Kral Fahd Camii’ne uğradık. Daha önceki Saraybosna ziyaretlerimde gitmek istediğim ancak bir türlü yolumu düşüremediğim bir yerdi burası. Kral Fahd Camii, Bosna Savaşı’nın bitişinden hemen sonra, 1998-2000 yılları arasında dönemin Suudi Arabistan Kralı Fahd bin Abdülaziz adına inşa edilmiş.

Kahire’de sessiz bir ölüm…

14 Ağustos 2024, Çarşamba

Halep Kalesi’nden kuzeydoğu yönüne doğru baktığınızda, yan yana iki yeşil kubbe dikkatinizi çeker. Bunlardan bir tanesi, Mescid-i Nebevî’nin Kubbe-i Hadrâ’sı biçiminde inşa edilmiştir. Etrafından hemen ayırt edilen bu kubbeler, Kiltâviyye Külliyesi ve mescidine aittir. Külliyenin tarihî kısımları, Memlûk dönemi Halep naiplerinden Emir Seyfuddîn Toktemir el-Kiltâvî’in hatırasıdır. Savaş öncesinde Halep’in en önemli geleneksel eğitim kurumlarından biri olan Kiltâviyye Külliyesi, 1964 yılında Şeyh

Hamas’ın geleceği

10 Ağustos 2024, Cumartesi

İsmail Heniyye’nin İran’ın başkenti Tahran’da şüpheli bir suikasta kurban gitmesinin ardından, İslâmî Direniş Hareketi (Hamas) liderliğine Yahyâ Sinvâr getirildi. Hamas’ı yakından ve içeriden takip edenler için, bu görevlendirme sürpriz değildi şüphesiz. Son birkaç yıldır teşkilât içindeki ağırlığını giderek artıran Sinvâr, Aksâ Tufanı’ndan sonra kitlelere de mal olmaya başlamış bir isim. Dolayısıyla, Sinvâr’ın seçilmesi, Hamas açısından bir tür mecburi istikamet sayılabilir. “Arap Baharı” adı verilen

Bir sığınak: Doha

07 Ağustos 2024, Çarşamba

Basra Körfezi, 1500’lü yıllardan itibaren önce Portekizlilerin, ardından da İngilizlerin istilasına sahne oldu. Bilâdüşşâm ile Hindistan arasındaki ticaret yollarının tam göbeğinde yer alan bölgede İngilizler çok kârlı koloniler kurdular. İkinci Dünya Savaşı sonrasına kadar pek aksamadan işleyen İngiliz sistemi, uluslararası dengelerde yaşanan değişimlere paralel olarak biçim değiştirdi: 1951’de Umman, 1961’de de Kuveyt, İngiltere’den bağımsızlıklarını kazandı. Londra, Körfez’in diğer emirliklerine

Tahran’da suikast

03 Ağustos 2024, Cumartesi

İsrail tam da genel seçim atmosferindeyken, 25 Mayıs 1992 günü, Gazze’deki Yahudi işgal kolonilerinden Kfar Darom’un hahamı Şimon Biran, bir bıçaklı saldırı sonucu öldürülmüştü. Bu hadiseyi, 13 Aralık günü Nissim Toledano adlı Fas kökenli İsrail askerinin Lidd yakınlarında Kassâm Tugayları tarafından kaçırılması takip etti. Hamas, 1989’da dönemin Savunma Bakanı Yitzhak Rabin’in emriyle hapse atılan kurucu lideri Şeyh Ahmed Yâsîn’in serbest bırakılmasını istiyordu. Rabin şimdi artık başbakan olduğuna

Gazze-Pekin hattı

31 Temmuz 2024, Çarşamba

Birinci İntifâda (1987), Filistin’deki halk ayaklanması ve huzursuzluğun İsrail işgal yönetiminden somut tavizler koparılmadan kontrol altına alınamayacağını ortaya çıkarmıştı. On yıllardır devam eden baskı ve aşağılanma, Filistin’de artık işlerin çığırından çıkmasına yol açmıştı. Sokaklar bir türlü durulmuyor, İsrail’in karşı saldırıları işgale karşı nefreti daha da kabartıyordu. Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) lideri Yâser Arafat ve arkadaşları, 1988’de “iki devletli çözüm”ü prensipte kabul ettiklerini

Kudüs’ün karşı yamacında

27 Temmuz 2024, Cumartesi

İstanbul’dan Amman’a gidecek olan uçağımıza binmek üzere kapıya geldiğimizde, onu bir kenarda yalnız başına otururken gördüm. Hemen yanına gittim, selamlaştık. En son iki yıl kadar önce İstanbul’da yüz yüze görüşmüş, uzun uzun sohbet etmiştik. Şimdi, ayaküstü de olsa yeniden karşılaşmak çok güzeldi. Laf arasında Ürdün’deki ziyaret programımızdan bahsedince, “Evimize buyurun” dedi, sonra da –teklifindeki ciddiyet ve samimiyeti göstermek için– “Ürdün numaramı kaydet, mutlaka bekliyorum” diye ekledi.

Ürdün’de birkaç adım

24 Temmuz 2024, Çarşamba

Geçtiğimiz hafta sonu, cumadan itibaren üç günlük kısa ama yoğun bir ziyaret için Ürdün’deydim. Orta-doğu’nun bu küçük ve önemli ülkesini ara ara yoklamak, bölgemizde yaşanan gelişmeleri içeriden izlemek açısından epey öğretici bir tecrübe benim için. Bu defa da öyle oldu. Nüfusunun yüzde 70’e yakını Filistinlilerden oluşan Ürdün’de, elbette Gazze’de devam eden Siyonist soykırımın yansımalarını derinden hissettik. Sokaklarda görünürde herkes işinde-gücündeydi, ancak iki noktada Filistin gündemi

Madalyonun öbür yüzü

20 Temmuz 2024, Cumartesi

Konferanslarda en çok karşılaştığım sorulardan biri şudur: “İsrail, bunca askerî gücüne ve uluslararası desteğine rağmen, Mescid-i Aksâ’yı neden yerle bir etmiyor? İslâm dünyası da cılız bir kınamadan öteye geçecek durumda değilken üstelik…” Sorunun alt metninde, İsrail’i “istediğini istediği şekilde yapan”, “durdurula-mayan” ve “sınır çizilemeyen” bir güç olarak tasavvur etme alışkanlığı yatıyor. İsrail’in kayda değer bir istihbarat ve saldırı kabiliyetinin bulunduğu doğru. Ama karşımızda “her

Tarihi kuşanmak

17 Temmuz 2024, Çarşamba

Osmanlı ordusuyla Sırp Prensi Lazar Hrebelyanoviç komutasındaki Hristiyan kuvvetlerinin 1389’da karşı karşıya geldiği Kosova Ovası, tam 600 yıl sonra, 28 Haziran 1989 günü -savaşın yıldönümü- yaklaşık bir milyon Sırp milliyetçisini ağırlıyordu. Gün boyu devam eden etkinliklerin en dikkat çekici kısmı, Sırbistan Devlet Başkanı Slobodan Miloseviç’in yaptığı uzun ve hamasî konuşmaydı. Savaşta ölen Sırpların anısına 1953’te inşa edilen 25 metre yüksekliğindeki anıtın (Gazimestan) önünde konuşan Miloseviç,

15 Temmuz dersleri

15 Temmuz 2024, Pazartesi

Kartal Anadolu İmam-Hatip Lisesi’nde ortaokul hazırlık sınıfına başladığımda, 1991’in sonbaharıydı. Henüz 11 yaşındaydım. Ancak hem içinde yetiştiğimiz ortam hem de Türkiye’nin o dönemki siyasî atmosferi, beni ve akranlarımı, fiziksel yaşlarımızın çok ötesine taşımıştı. Okulumuz henüz “marka” hale gelmemişti gerçi, ama eğitim seviyesi olağanüstüydü. Biz de -hepimize sürekli telkin edildiği üzere- “gelecekte mühim birer misyon üstlenecek genç Müslümanlar” olarak, derslerimize büyük özen gösteriyor,

Hafıza dersi

13 Temmuz 2024, Cumartesi

Abdurrahmanoviç, Abidoviç, Ademoviç, Agiç, Ahmedoviç, Ayşiç, Alibaşiç, Aliç, Aliefendiç, Alihociç, Bayraktareviç, Bayramoviç, Beşiroviç, Begoviç, Cananoviç, Caniç, Çelebiç, Davutbaşiç, Davutoviç, Dervişeviç, Dizdareviç, Efendiç, Feyziç, Ferhatoviç, Habiboviç, Haciç, Hafızoviç, Haydareviç, Haliloviç, Hamzabegoviç, Hasanoviç, Hasiç, Hociç, Huremoviç, Hüseyinoviç, İbişeviç, İbrahimoviç, İsakoviç, İzmirliç, Yakuboviç, Yaşareviç, Yusufoviç, Kadriç, Kardaşeviç, Korkutoviç, Mahmutoviç, Mehmedoviç, Memişeviç,

Bosna notları

10 Temmuz 2024, Çarşamba

Srebrenitsa’ya gitmek üzere Saraybosna’dan yola koyulduğunuzda, menzilinize 25 dakika kala karşınıza Konyeviçi Polye adlı şirin bir Müslüman köyü çıkar. Ana yoldan içeri sapmadan önce, benzinliğin tam karşısındaki iki katlı beyaz eve dikkatle bakın. Burada dağ gibi bir kadın, kahraman bir Boşnak anası yaşar: Fata Orloviç. Hikâyesini öğrendiğimden beri kendisini ziyaret etmeyi çok istiyordum. Hatta birkaç ay önce kapısını çalmıştım, ancak istirahat saatine denk geldiğinden geri dönmek durumunda kalmıştım.

Şahit olmak

06 Temmuz 2024, Cumartesi

Temmuz ayı, İslâm coğrafyasının tarihinde yaşanan önemli hadiseler bakımından, lebalep dolu bir zaman dilimi. Takvimleri ve kronolojileri şöyle üstünkörü taradığımızda bile karşımıza epey başlık çıkıyor: Mekke’de Tünel Faciası (2 Temmuz 1990), Cezayir’in Fransa’dan bağımsızlığını kazanması (3 Temmuz 1962), Hıttîn Savaşı (4 Temmuz 1187), Hacı Emîn el-Hüseynî’nin vefatı (4 Temmuz 1974), Pakistan’da askerî darbe ve Ziyâul Hakk’ın iktidara gelişi (5 Temmuz 1977), Akabe liman şehrinin İngilizlerce işgali

Fitne ateşi

03 Temmuz 2024, Çarşamba

“Kitlenin aklı yoktur” sözünü doğrulayan bir süreç yaşadık: Kayseri’de yakılan fitne ateşi birden bire sınırın öte yakasına sıçradı, bindirilmiş kıtalar kulaklarına fısıldananı harfiyen yerine getirdiler ve arkalarında çok boyutlu bir enkaz bıraktılar. Çok derin ve sofistike düşünmeye gerek yok; ortalama zekâya sahip herhangi biri, yaşananların “normal” olmadığını, birden bire sokakları dolduran bu kalabalıkların belli merkezlerden kontrol edildiğini ve hadiselerin son tahlilde Türkiye’yi içeriden

Sudan trajedisi

29 Haziran 2024, Cumartesi

Rahmetli Suudi Arabistan Kralı Faysal, 17 Mart 1967 günü, hac için Suudi Arabistan’a gelen Müslüman ülke temsilcilerini Mekke’deki kabulü sırasında Yemen krizini ele almış ve şöyle demişti: “Rabbimi ve sizleri şahit tutarak söylüyorum ki, Yemen’de yaşananlardan razı ve memnun değiliz. Bu problemin sürüp gitmesinde hiçbir menfaatimiz yoktur. Yemen’de oluk oluk kardeş, akraba ve dost kanı akıyor. Öldürülen Yemenliler de, öldürülen Mısırlılar da bizdendir. Mısırlı kardeşlerimize karşı sadece muhabbet

Aynı tecrübe

26 Haziran 2024, Çarşamba

Sovyetler Birliği 1979’da Afganistan’ı işgale başladığında, Ortadoğu’da ABD’nin müttefiki olan bazı ülkeler kendi içlerindeki “radikal” unsurlardan kurtulmak için bir plan hazırladılar. “Afgan cihadı”na katılmak isteyenlerin bölgeye intikali kolaylaştırılacak ve kendilerine her türlü -maddî, ideolojik ve lojistik- destek sunulacaktı. Nitekim sadece Ortadoğu’dan değil, İslâm coğrafyasının dört bir yanından sayısız Müslüman, 1989’a kadar Afganistan’a akın etti. O dönem, hadiselerin sıcaklığı içinde

Altalena Olayı

22 Haziran 2024, Cumartesi

Filistinlilerin, atalarının yüzyıllardır yaşadığı topraklardan cebren sökülüp atıldığı, tehcir ve katliamlarla karşılaştığı o kritik 1948 yılı, aynı zamanda Siyonist Yahudilerin birbirleriyle de kıyasıya mücadele ettiği bir zaman dilimiydi. Söz konusu mücadelenin en keskin safhalarından biri, 22 Haziran günü Tel Aviv kıyılarında yaşandı: Vladimir Zeev Jabotinsky’nin kurduğu Revizyonist Siyonizm akımı -Ürdün’ ün de İsrail sınırları için e dâhil edilmesi gerektiğini savunuyorlardı-, David Ben- Gurion

Haccın faydaları

19 Haziran 2024, Çarşamba

Kur’ân-ı Kerîm’de, Hz. İbrahim’e şöyle emredildiği haber verilir: “İnsanlara haccı duyur; gerek yaya olarak, gerekse yorgun argın binekler üzerinde çok uzak yollardan sana gelsinler. Ki böylece kendileri için faydalı olan şeyleri açıkça müşahede etsinler…” (Hacc 27-28). (Mecburi bir teknik izah: Ayette “fayda” kelimesini karşılamak üzere geçen ifade “menâfi”, yani menfaatler. Demek ki, Müslümanlar haclarını yaparken aynı zamanda birtakım somut menfaatlere ve kazançlara da kavuşacaklardır. Menfaat

Eski ve yeni

15 Haziran 2024, Cumartesi

Taşkent’te, Özbekistan’da 1990’ların başından itibaren yaşayan ve ticaret yapan bir dostumuzla sohbet ediyorduk. Eskiyle yeniyi kıyaslamasını istedim. Sovyetler Birliği şemsiyesi altından yeni çıkmış ve o dönemin kodlarına göre programlanmış bir ülkeyle, bugünün daha modern ve özgür Özbekistan’ını karşılaştırdığında, şu tespitleri yaptı: “Eskiden hürriyet yoktu, doğru. İnsanlar büyük bir baskı altındaydı. Cemaatle namaz kılmak bile problem oluşturuyordu. Ama ekonomik istikrar ve güven vardı. Devlet,

Uygur düğümü

12 Haziran 2024, Çarşamba

Tarihler 8 Nisan 1945’i gösterirken, Doğu Türkistan’ın Gülce şehrinde oldukça kalabalık bir askerî merasim düzenleniyordu. Merasim, kısa süre önce Alihan Töre Sagunî ve arkadaşları tarafından kurulan Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti için bir dönüm noktasını işaret ediyordu: Artık düzenli ve disiplinli bir orduları vardı. 50 bin muvazzaf ve 100 bin de yedek askeri bulunan ordu, Sovyetler Birliği’nin askerî danışmanları eliyle eğitiliyor ve Sovyet silahlarını kullanıyordu. Askerî, siyasî ve ilmî derinlikleri

Doğu Türkistan’a içeriden bakınca…

08 Haziran 2024, Cumartesi

“Uygurların gerçek bir Çinli olabilmesi için -Mandarin Çincesi için kullanılan isimle- “milli dil”i konuşması, Çin yiyecek kültürünü benimsemesi, Hanlarla evlenmesi ve geleneksel saygı ve onur anlayışından vazgeçmesi gerekiyordu. Yetkililer birçok yerde Uygurların kamusal alanda milli dil kullanmasını, -tamamen yerlileşmiş Arapça bir deyim olan- “esselâmu aleyküm” şeklindeki Uygur selamlaşmasından vazgeçerek bunun yerine Çince “nihao” sözüyle selamlaşılmasını ve açık alanlarda dua edilmemesini öngören

Kıyamet koparken…

05 Haziran 2024, Çarşamba

“Kıyametin koptuğunu görseniz bile, elinizdeki fidanı dikin” ölçüsü, bir Müslüman için, şartlar ne kadar olumsuz ve zaman ne kadar dar olursa olsun, elinden geleninin en iyisini yapması gerektiği yönünde bir ihtardır. Sizi bu yazımda, kıyametin koptuğunu gördüğü halde elindeki fidanları dikmeyi hiç bırakmayan âlim ve mücahit bir zatla tanıştıracağım: Muhammed Kâmil Kassâb (1873-1954). Şeyh Muhammed Kâmil, Humus’tan göç eden tüccar bir ailenin oğlu olarak Şam’ın Ukaybe semtinde dünyaya geldi. Yedi

Tanıma, müzakere ve mücadele

01 Haziran 2024, Cumartesi

İslâm’ın ilk yıllarında inen Kur’ân ayetlerinin, Mekke’deki bir avuç Müslümana sürekli olarak İsrailoğulları’nın tarihini anlatması câlib-i dikkattir. Müşriklerin işkenceleri ve tazyikleri altında var oluş mücadelesi veren Müslümanlara, niçin devamlı Yahudilerin tarihi, coğrafyadaki hareketleri, başlarına gelenler, çektikleri zulümler ve nihayet sonrasında yaşadıkları aktarıldı? Bunun birinci sebebi ilk Müslüman cemaate moral vermekti şüphesiz. Ama daha geniş bir çerçevede, Müslümanlar, Medine’de

Zalimin mühleti

29 Mayıs 2024, Çarşamba

Dünya tarihinde “şiddetle” kınandığı için durdurulan herhangi bir katliam veya soykırım yoktur. Keza “Bir daha asla!” denen nice acı hadise de sürekli ve sürekli tekrarlanmıştır. “Suçlular mutlaka cezasını çekecek!” şeklindeki hamasî vaatlerin ne derecede gerçekçi olduğunu anlamak isteyenler ise, yakın ve uzak tarihteki nice trajedinin mimarına nasıl muamele edildiğine bakabilirler. Yukarıdaki cümleler, geçtiğimiz günlerde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda düzenlenen “Srebrenitsa Soykırımı’nı

Yangın ve körük

25 Mayıs 2024, Cumartesi

Helikopter kazasında yaşamını yitiren İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisî, Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir-Abdullahiyan ve diğer altı kişinin cenazeleri, İran’da günler süren tantanalı merasimlerin ardından toprağa verildi. İranlı General Kâsım Süleymânî’nin 2020’deki cenaze töreninde yaşanan izdihamlarda en az 56 kişinin öldüğü, 200’den fazla kişinin de yaralandığı hatırlandığında, Reisî ve beraberindekilerin çok daha sakin bir atmosferde uğurlandığı söylenebilir. Yine de cenazedeki mühim bir detay,

Bir kaza ve sonrası

22 Mayıs 2024, Çarşamba

İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisî’nin (63) beraberindeki heyetle birlikte geçirdiği helikopter kazası sonrası yaşamını yitirmesi, Ortadoğu’da bugünlerin en popüler gündem maddesine dönüştü. İran ağıtlarla bezeli tantanalı bir cenaze törenine hazırlanırken, hem Reisî’nin şahsı hem de İran siyaset sahnesinde işgal ettiği pozisyon, uluslararası basının da odaklandığı noktaların başında geliyor. On İki İmam’ın sekizincisi Ali er-Rızâ’nın (v. 818) kabrine ev sahipliği yapması nedeniyle Şiî inancında “kutsal”

Nekbe’nin yeni nesilleri

18 Mayıs 2024, Cumartesi

Beyrut Amerikan Üniversitesi’nde ders veren Suriyeli Ortodoks Hristiyan tarihçi Dr. Konstantin Zurayk (1909-2000), İsrail’in kuruluşuyla neticelenen savaş devam ederken 1948’in yazında kaleme aldığı kitabına “Felâketin Anlamı” (Ma’nâ’n-Nekbe) adını vermişti. Zurayk, şunları yazıyordu: “Yedi Arap ülkesi, Filistin’de Siyonizm’e savaş açtı. Yedi ülke, Filistin topraklarının parçalanmasının önüne geçmek ve Siyonizm’i hezimete uğratmak için savaşa girdi, ancak savaş hızlı bir şekilde Filistin vatanının

Normalleşme

15 Mayıs 2024, Çarşamba

ABD basınına da geniş bir biçimde yansıdığı üzere, Suudi Arabistan’la İsrail arasında “tam normalleşme” esasına dayalı kapsamlı bir barış anlaşmasının eli kulağında. Söz konusu anlaşma belki şimdiye kadar çoktan imzalanmış olabilirdi, ancak 7 Ekim’de Hamas tarafından başlatılan Aksâ Tufanı Operasyonu, bu süreci sancı dolu birkaç ay boyunca geciktirdi. Riyad yönetimi, Hamas’a bu yüzden oldukça kızgın. Suudi Arabistan penceresinden bakıldığında, Aksâ Tufanı, “İran’ın kontrolünde hareket eden Hamas’ın

Kraliçe’nin sözleri

11 Mayıs 2024, Cumartesi

Ürdün Kraliçesi Râniya, birkaç gün önce ABD’nin önde gelen medya kuruluşlarından CBS’e özel bir röportaj vererek Gazze’deki son durumla ilgili değerlendirmelerde bulundu. Kraliçe’nin sözlerine geçmeden önce, bir arka plan bilgisi: Filistinli bir anne-babanın kızı olan Râniya, sosyal medyayı çok iyi kullanmasıyla dikkatleri çekiyor. Farklı platformlarda milyonlarca takipçisi bulunan Kraliçe, kusursuz ve aksansız İngilizcesiyle herhangi bir Batılı medya organına konuştuğunda, söyledikleri çok kısa

İsâm Attâr’ın ardından…

08 Mayıs 2024, Çarşamba

Suriye İslâmî hareket tarihinin en önemli isimlerinden İsâm Attâr, 3 Mayıs Cuma günü sabaha karşı, on yıllardır sürgünde yaşadığı Almanya’nın Aachen kentinde vefat etti. 97 senelik uzun ve bereketli bir ömür süren Attâr, siyasî kimliğinin yanı sıra edebî ve ilmî birikimi açısından da sıra dışı bir şahsiyetti. Osmanlı sonrasında Suriye’nin Fransız mandası yıllarında hayata gözlerini açan Attâr, Suriye’nin ve Ortadoğu’nun modern dönemde geçirdiği bütün dönüşümlere yakından tanıklık etmiş, Müslüman

Vicdan terazisi

04 Mayıs 2024, Cumartesi

Türkiye’de Filistin meselesi, adalet ve vicdan sermayemizin tartıldığı hassas bir kuyumcu terazisine dönüştü. Konuşanların üslubuna ve yaklaşımına dikkatle bakıldığında, kim gerçekten Gazze’deki mazlumların derdine düşmüş, kim meseleyi kendi siyasî duruşu için istismar ediyor, kim masumların acısına gözyaşı döküyor, kim sadece kendi öfkesini ve kinini tatmin derdinde, çok net biçimde anlaşılıyor. Sözde zalimi kınayıp mazlumu kollar gibi göründüğü halde, sadece kendi şöhretini ve tuttuğu tarafın

“İsrail’in güvenliği”

01 Mayıs 2024, Çarşamba

Filistin Devlet Başkanı Mahmûd Abbas, geçtiğimiz cumartesi günü -28 Nisan- Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu Özel Toplantısı sırasında yaptığı açıklamayla gündeme oturdu. Oturduğu yerden söz alan Abbas, şunları söyledi: “Siyasî görüşleri ve eğilimleri ne olursa olsun, İsrail’in sivillere yönelik saldırılarını kesin bir dille kınıyoruz. Her şeyden önce savaşın durmasını, ikinci olarak da insanî yardımlara izin verilmesini istiyoruz. Ayrıca Filistinlilerin vatanlarının

13 şehit

27 Nisan 2024, Cumartesi

“İkinci Dünya Harbi esnasında Genç Müslümanlar’ın meşgul oldukları ana faaliyetler arasında fikrî yapılanma ve Merhamet Derneği’nin çalışmaları çerçevesinde muhacirlere yoğun bir şekilde yapılan yardımlar söz konusuydu. Muhacirleri Çetnik muhasarasından kurtarıp Saraybosna’ya aktarmak, Ali Paşa Köprüsü’ndeki toplama merkezine, Korana’ya ve şehirdeki başka yerlere, Bendbaşı’ndaki okula, yetimhaneye, Hrasno’daki camiye ve evlere götürüp yerleştirmek suretiyle, muhacirlere çok riskli şartlar altında

İki mühim kayıp

24 Nisan 2024, Çarşamba

Birkaç gün arayla, İslâm coğrafyasının iki yiğit ve çilekeş evladı rahmete kavuştu. Onlardan biri, uzaya çıkan ilk Suriyeli astronot olarak bilinen Muhammed Fâris, diğeri de Yemenli âlim, mücadele ve dava adamı Şeyh Abdülmecîd Zindânî idi. 1951’de Suriye’nin Halep şehrinde dünyaya gelen Muhammed Fâris, Hava Harp Okulu’ndan mezuniyetinin ardından, Suriye ordusunda albaylığa kadar yükselmişti. 1985’te Sovyetler Birliği ile Suriye arasında yürürlükte olan bilimsel mutabakatlar çerçevesinde uzay çalışmaları

Taşkent’in öbür yüzü

20 Nisan 2024, Cumartesi

Özbekistan’ın başkenti Taşkent’in ana bulvarlarından birinin üzerinde, kubbelerinin renginden ötürü Gökçe (Yeşil) Mescit olarak bilinen büyük bir cami vardır. Ana avludan ilerleyip, arkadaki hazire kısmına geçtiğinizde, kabristanın karşı ucunda yüksekçe bir türbe görürsünüz. Burada Sühreverdiyye tarikatının kurucusu Ebû Hafs Şihâbuddîn Ömer’in (v. 1234) oğlu Şeyh Zeynuddîn (1164-1259) medfûndur. Uzunca bir ömür süren Şeyh Zeynuddîn, Sühreverdiyye’yi Türkistan havzasına yayan isim olarak bilinir.

Buhara’nın pirleri

17 Nisan 2024, Çarşamba

Vaktiyle sıra sıra deve kervanlarının birkaç haftada ancak geçebildiği Kızılkum Çölü’nü otobüsle altı saatte kat ederek, Hîve’den Buhara’ya vasıl olduk. Klâsik dönemde “İslâm’ın Kubbesi” (Kubbetu’l-İslâm) adıyla anılan Buhara, bugün Özbekistan’ın Buhara vilayetinin merkezi ve 300 bine yaklaşan nüfusuyla ülkenin yedinci büyük şehri. Göz alabildiğince dümdüz ve geniş bir alana yayılan Buhara’yı eski zamanlardaki ihtişamıyla tasavvur edebilmek için epey tarih okuması yapmak gerekiyor, biraz da hayal

Ölümün gölgeleri

13 Nisan 2024, Cumartesi

Yanına yaklaşıp tam dibinde durunca, heybetini ve güzelliğini, tevazu içinde etrafındaki turkuaz kubbelerle paylaşmış olduğunu fark ettim. Uzaktan seyrederken, etrafını saran binalar ağının arasından yükseliyor gibiydi. Yakından bakınca ise, çevresinden tamamen sıyrıldı; gözümde büyüdükçe büyüdü, tek başına göklere doğru uzanan nazenin bir sütuna dönüştü. Cesaretimi topladım. Yeşil, mavi, beyaz ve kahverengi tonların ustaca işlendiği tepe noktasına doğru tırmanmaya koyuldum. Tam 118 basamağı sabırla

Müslüman Sicilya

10 Nisan 2024, Çarşamba

Akdeniz’in en kalabalık adası ve İtalya’nın 20 bölgesinden biri olan Sicilya’yı bugün adımlayan bir gezgin, daha çok Ada’nın Hristiyan geçmişine ait detaylarla ve bolca turistik objeyle karşılaşacaktır. Ancak bakışlarını detaylara yoğunlaştırdığında, karşısında bambaşka bir Sicilya kimliği de bulacaktır. Bu kimliğin belirtileri öyle gizli saklı değildir üstelik: Başkent Palermo’nun devasa katedralinin kapısında bir sütunun üzerinde Arapça yazılar şeklinde selamlar gezginleri. Zisa Sarayı’nın hemen

Hakkı Turayliç’in hatırlattığı…

06 Nisan 2024, Cumartesi

Tam 32 yıl önce, 5 Nisan 1992’de Sırpların Saraybosna’ya başlattığı kuşatma, sonraki 1.425 gün boyunca aralıksız devam etmiş, nihayet 29 Şubat 1996’da bittiğinde ardında harabeye dönmüş bir şehir, beş binden fazla sivil kurban ve satırlara sığmaz insanî trajediler bırakmıştı. Bugün Saraybosna’yı ziyaret ettiğinizde, Sırp keskin nişancıların sokaklarda insan avına çıktığı o vahşi kuşatmadan geriye pek iz kalmamış gibidir. Başçarşı hareketli ve cıvıl cıvıldır. Pastane, kahvehane ve börekçiler tıka

Kızıl düveler

03 Nisan 2024, Çarşamba

İsrail’in önemli gazetelerinden The Jerusalem Post’ta 20 Eylül 2022 tarihinde yayınlanan bir haber, ABD’nin Teksas eyaletindeki bir çiftlikte yetiştirilen beş kızıl düvenin İsrail’e getirildiğini duyuruyordu. Habere göre: Uçakla Tel Aviv Ben-Gurion Havalimanı’na indirilen ve orada Tapınak Enstitüsü yetkilileri tarafından törenle karşılanan düveler, sonrasında Hayfâ’ya nakledilerek yedi günlük karantinaya alındı. İsrail basınından takip edildiği kadarıyla, biri bilimsel inceleme ve araştırmalar için

Lefkoşa’da bir gün

30 Mart 2024, Cumartesi

Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) Basın Müşaviri Deniz Demir kardeşim arayıp da Kıbrıs’ta düzenledikleri bazı etkinliklere katılma davetini ilettiğinde, Ramazan ayında şahsî okumalarım dışında program kabul etmeme kararımı seve seve askıya aldım. Böylece, 27 Mart Çarşamba günü, sabah erken saatlerden gece yarısından sonraya kadar, yoğun ve keyifli bir şekilde Lefkoşa’da geçti. Prof. Dr. İsmail Güleç’in “Lefkoşa Suriçi Rehberi” kitabını elime alıp, Girne Kapısı’ndan itibaren

Zenginlere bir çağrı

27 Mart 2024, Çarşamba

Yardımlaşma ve infak duygularının yoğunlaştığı Ramazan ayının içindeyken, hali-vakti yerinde Müslümanlara bir çağrıda bulunmak istiyorum. Ey Müslüman zenginler, önce ufkunuzu, sonra da keselerinizin ağzını açın. Çevrenizdeki istikbal vaat eden ve potansiyeli olan Müslüman gençleri tespit edin, onları yeteneklerine göre tasnife tabi tutun, gerekirse bu iş için profesyonel desteğe başvurun. Ve şu üç şeyi mutlaka yapın: Seyahat bursu verin Gençlerin uçak biletlerini alın, ceplerine harçlıklarını koyun,

Ramazan takvimi - IV

23 Mart 2024, Cumartesi

Geçen yazımda söz verdiğim üzere, meraklısı ve ilgilisi için, İslâm coğrafyasına dair bir okuma listesini takdim ediyorum. Liste elbette çok daha detaylandırılabilir, eklemeler-çıkarmalar yapılabilir. O açıdan, bahsedeceğim kitaplara, bir gazete yazısının ebatlarına sığacak şekilde hazırlanmış “başlangıç önerileri” gözüyle bakılması daha doğru olacaktır. Genel: Coğrafyanın geneline dair okumalarla başlama adına, Ira Lapidus’un “ İslâm Toplumları Tarihi ”yle konuya giriş yapabiliriz. Prof. Dr. Âdem

Ramazan takvimi-III

20 Mart 2024, Çarşamba

İslâm coğrafyasını tanımak ve anlamak… Cümleyi bu şekilde yazınca kolay, ama aslında böyle bir hedefe odaklanmak, bütün bir ömrü kaplayacak uzun, devamlı ve yorucu bir çabaya katlanmaya razı olmak demek. Çünkü karşımızda çok katmanlı, çok boyutlu, çok bilinmezli ve çok renkli bir coğrafya var. Üstelik sınırları sürekli genişleyen, devamlı gündemde olduğu için de dünyanın her yerinden herkesin ilgilendiği, bu sayede hakkında yapılan çalışmaların her geçen gün çeşitlendiği bir coğrafya… Geçen yazıda,

Ramazan takvimi - II

16 Mart 2024, Cumartesi

Çarşamba günkü yazıda “okumanın fıtratına ve okuma eylemine has bazı kaidelere” dair hasbihal ettik. Şimdi gelelim, “Peki ne okuyalım?” sorusunun cevaplarına… Türkiye’de yaşayan, Türkiye’den İslâm dünyasını seyreden ve Türkiye’yi önemseyen her Müslümanın, diğer okumalarının yanında, kendisini bilhassa şu beş türde, ömrü boyunca disiplinli, ısrarlı ve istikrarlı bir okuma programıyla beslemesi gerektiği kanaatindeyim. * İslâm’a dair temel okumalar İçinde yaşadığımız coğrafyanın dinamiklerini, İslâm’ı

Ramazan takvimi-I

13 Mart 2024, Çarşamba

İnsanoğlunun fıtratında iki uç, bir arada ve daima rekabet halindedir: İnsan hem sonu gelmez emeller ve hayaller peşindedir -irfan geleneğimizde buna “tûl-i emel” denir- hem de bir gününü bile tutarlı biçimde planlayamayacak kadar sabırsız ve aceleci bir varlıktır. İçindeki sonsuz istekler onu dünyada sürekli ve hırslı bir çaba içinde davranmaya zorlarken, sabırsızlığı ve aceleciliği yüzünden hedeflerine yeterince odaklanamaz. İçlerindeki bu iki zıt kutbu ortada bir yerde buluşturabilenler ise,

Tayyib Okiç’e rahmetle…

09 Mart 2024, Cumartesi

Başçarşı’dan yaklaşık 15 dakikalık bir yolculukla, Saraybosna’nın kuzeyindeki Bare Mezarlığı’nın girişine ulaşmıştık. Burada medfun bulunduğunu biliyorduk, ama acaba kabri hangisiydi? Çok geniş bir alana yayılan mezarlıkta, onu nasıl bulacaktık? Kapıdaki çiçekçiye -doğrusu hemen bilebileceğini de hiç ummadan- sorduğumuzda, kendinden gayet emin bir şekilde kabrin parsel numarasını bile söyleyiverdi. Az sonra, yakın tarihimizde Balkanların yetiştirdiği en önemli âlimlerden, Prof. Dr. Muhammed Tayyib

Kimlik inşası

06 Mart 2024, Çarşamba

Hindistan Başbakanı Narendra Modi, geçtiğimiz hafta, ülkesinin batısındaki Gücerat eyaletinin küçük bir sahil şehrinde ilginç bir etkinliğe imza attı. Hindistan Deniz Kuvvetleri’ne mensup profesyonel denizci askerler eşliğinde Dwarka açıklarında dalış yapan Modi, Hindu inanışına töre tanrı Krişna’nın kurduğu antik şehrin denizaltındaki kalıntılarında dua etti. Bütün dinî ritüelleri özenle ve dikkatle uygulayan Modi, karaya çıktıktan sonra verdiği demeçte “ilahî bir tecrübe” yaşadığının altını çizdi.

Çıkış yolu

02 Mart 2024, Cumartesi

Yıllardır esas çalışma saham Ortadoğu ve İslâm dünyası olunca, özellikle kriz dönemlerinde mesaim yoğunlaşıyor. Konferanslar, seminerler, özel istişare oturumları, kitap tahlil grupları, canlı yayınlar, röportajlar derken, günler gecelere karışıyor haliyle. Böyle dönemlerde, sıklıkla seyahat ettiğim birbirinden farklı şehirlerde çok farklı kesimlerden insanlarla görüşme imkânı buluyorum. Tüm bu görüşme ve yüzleşmelerde tespit ettiğim bir durum var: Bilhassa gençler, ümitsizlik ve kötümserlik ummanlarına

1683

28 Şubat 2024, Çarşamba

Geçtiğimiz perşembe akşamı (22 Şubat), çok sevdiğim bir dostumun stadyumdan gönderdiği fotoğraf olmasaydı, –futbola uzaklığım sebebiyle– Galatasaray’ın Sparta Prag’la oynadığı maç muhtemelen gündemime hiç girmeyecekti. Ve tabii, sonra ikinci bir fotoğraf daha: Sparta Praglıların açtığı “1683-Avrupa Savaşı” pankartını gösteren o kare… Galatasaray’ın 4-1 mağlup ayrıldığı maçtan yansıyan diğer fotoğraflara bakarken, buna özellikle takılmamak ve üzerinde düşünmemek mümkün değildi. Sparta Prag taraftarlarının

Vâil’in mesajları

24 Şubat 2024, Cumartesi

Dünya onu sadece gazetecilik kariyeriyle değil, İsrail’in Gazze’ye düzenlediği saldırılar sırasında kaybettiği yakınları ve bu kayıplara karşı sergilediği metanetle de tanıdı. Eşi, kızı, iki oğlu ve çok sayıda akrabası rahmete kavuştu, ama o hiç yıkılmadı ve direniş azmini yitirmedi. Hatta ailesinin cenaze namazlarını bile bizzat kendisi kıldırdı. El Cezîre televizyonunun Gazze büro şefi Vâil Dahdûh’tan söz ediyorum. Son saldırılardan birinde sağ elinden yaralanınca ameliyat için Katar’a götürülen

Parlak birer yıldız

21 Şubat 2024, Çarşamba

Her sene 21 Şubat günü, hem fikrî hem de coğrafî olarak, uzaklara dalar giderim. Sabahtan akşama kadar, günüm neredeyse tek bir kişiyle geçer. 21 Şubat 1965’te, New York’un Harlem semtindeki Audubon Ballroom Konferans Salonu’nda heyecanla sahneye çıkan ve -her zamanki gibi- ateşli bir konuşma yapmaya hazırlanan o genç adamı düşünürüm. Ve bütün korkularına rağmen, mücadelesini bütün kalbiyle desteklediği kocasını dinlemek için en ön sıraya oturan henüz 29 yaşındaki eşini ve yanındaki 4 kızını… Ne

Hamas’ı İsrail mi kurdu?

17 Şubat 2024, Cumartesi

Pek çok konuda dedikodu kabilinden söylentilerin gerçek bilginin yerini aldığı ve milyonların ağzında sakıza dönüştüğü ülkemizde, Hamas’la alakalı şöyle bir iddianın dile getirildiğine şahit oluyoruz: “Hamas’ı İsrail kurdu”. İddia sahipleri, 1980’lerin Filistin’ine dair zihinlerinde kurguladıkları senaryoyu sahneye sürüyor: “İsrail, Yâser Arafat ve Filistin Kurtuluş Örgütü’nü (FKÖ) zayıflatmak için, radikal Filistinli gençlerden bir grup oluşturdu. İsrail istihbaratının desteğiyle ve yönlendirmesiyle

Türkiye ve Mısır

14 Şubat 2024, Çarşamba

Ortadoğu’nun iç dengelerine yakından bakmayanlar, “Araplar” veya “Arap dünyası” şeklindeki kolay genellemelere hep daha yatkın. Ancak bölge, kendi dinamikleri çerçevesinde okunduğunda, karşımıza özellikle dört ülke çıkar: Türkiye, Mısır, İran ve Suudi Arabistan. İlişkiler ağı, bu dört ülkenin merkezde olduğu noktalarda şekillenir. Dışarıdan bölgeye dâhil ve müdâhil olan bütün oyuncular, bu dört ülkeden en az birini yanına almak durumundadır. Bu ülkelerin birbirlerine olan yakınlıkları veya uzaklıkları,

Gannûşî’nin suçu ne?

10 Şubat 2024, Cumartesi

Tunus’ta Nahda Hareketi lideri Râşid Gannûşî’nin üç yıl hapis cezasına çarptırıldığı haberini Fas seyahatim sırasında almıştım. Tunus’a da yakın zamanda bir ziyaret yapmış olduğum için, Mağrib coğrafyasının farklı ülkelerindeki siyasî atmosferi sahada değerlendirme ve ülkeleri birbiriyle kıyaslama imkânı buldum. Üstelik Gannûşî’yi daha önceki Tunus seyahatlerimden birinde evinde ziyaret etmiş, kendisiyle mülakat yapmıştım. (O mülakatta, Arap Baharı’nın gidişatına dair sorularıma öylesine ümitvar

Fas’tan haberler

07 Şubat 2024, Çarşamba

Bir süredir Fas’a yolum düşmemişti. Geçtiğimiz hafta, coğrafyamıza aynı hassasiyetlerle bakan bir arkadaş grubuyla yaptığımız beş günlük seyahat, hem Mağrib’i tekrar yoklamamı sağladı hem de Fas-Cezayir ilişkilerinin 2021 yazında tamamen kopmasından sonra ülkede oluşan atmosferi teneffüs etmeme yaradı. Dârulbeydâ’dan (Kazablanka) başladık; sırasıyla Rabat, Fes, Meknes ve Marâkeş’i adımladıktan sonra, yeniden Dârulbeydâ’ya geçerek İstanbul’a döndük. Kısa bir zaman dilimi içerisinde, birbirinden önemli

Tuz ve Taş Üstünde

03 Şubat 2024, Cumartesi

Yıllardır hasbelkader İslâm coğrafyasının dört bir yanıyla ilgilenmeye gayret ediyorum. Ama duygusal açıdan, herhalde beni en çok içine çeken Bilâdüşşâm havzasıdır. Bunda, Suriye’de bir müddet yaşamış olmamın etkisi var şüphesiz. Savaştan önceki Suriye’yi görmek, Şam’ın ilim halkalarına en doğal halleriyle şahitlik etmek, nice önemli simayı şahsen tanımak ve bugün ancak kitaplardaki fotoğraflarına bakabildiğimiz eserlerle yerinde mülaki olmak, şükrünü eda edemeyeceğim nasiplerdendir. Ortadoğu sahasının

Yirmiya’nın kehaneti

31 Ocak 2024, Çarşamba

Hûlâ, Litani ırmağının güney yakasında, bölgedeki yüzlerce benzeri gibi sakin bir halkın huzur içinde yaşadığı, birbirine bakan tepelere rahatça ve keyifle yayılmış, geleneklerine bağlı bir Lübnan köyüydü. Osmanlı yüzyılları boyunca ve Osmanlı’nın dağılmasından sonraki yıllarda Hûlâ’da hayat rutin bir şekilde akıp gitmişti. Ta ki o uğursuz 24 Ekim 1948 gününe kadar… Filistin topraklarında birbiri ardınca katliamlar ve tehcirler gerçekleştiren Siyonist çeteler, o gün Hûlâ’ya da uzanmış ve etrafındaki

Küfrün kardeşliği

27 Ocak 2024, Cumartesi

İsrail’in Gazze’ye yönelik soykırım saldırıları başladığından beri, özellikle sosyal medyada çok dikkat çekici bir durumla karşı karşıyayız: İslâm düşmanı Hindu fanatikler, katledilen Müslümanların ölüm haberlerini çılgın bir şekilde kutlarken, İsrail ordusuna övgüler yağdırıyor. Paylaşılan sayısız mesajda coşku ve sevinç öylesine baskın ki, Hindistan’ın Filistin mevzusuna doğrudan muhatap bir Ortadoğu ülkesi olduğunu bile düşünebilirsiniz. Hadisenin o kadar içindeler. Mesele bu kadarla da kalmıyor

Coğrafyamıza açılan pencere

24 Ocak 2024, Çarşamba

Şimdiki gençler için adeta “tarih öncesi” bir devre tekabül eden 28 Şubat süreci, benim lise yıllarımın tam ortasına denk düşer. Türkiye’nin içinden geçtiği gerilimli atmosferin yanı sıra, o dönemde Kartal Anadolu İmam Hatip Lisesi’nin öğrencisi olmak da, ameliyat masasında narkozsuz operasyon geçirmekle eşdeğerdi, zira darbeci zihniyete sahip asker kadrosunun esas hedefinde biz ve diğer imam hatipler vardı. “Habis ur”a benzetilen bizdik, ülkenin düşmanı ilan edilmiştik, gazete manşetlerinde ve

Filistin’den portreler

20 Ocak 2024, Cumartesi

“Büyük kalemler sadece edebî anlamda beni etkilemekle kalmayıp, gidip göremediğim yerleri beni götürüyorlardı. Kahire’ye gitmemiştim ama Necip Mahfuz’un kaleminden Kahire’nin arka sokaklarını dolaşıyordum. Ya da Cengiz Aytmatov sayesinde Kırgız halkının kültürünü öğreniyor, sofralarına oturuyor ve yaşadıklarını daha yakından görüyordum. Bu okuma serüvenim içerisinde bir gerçekle yüzleştim: Filistin halkı ve Filistin bize bu kadar yakın olmasına rağmen, Filistin edebiyatı hakkında çok az bilgi sahibi

Hamas’ı bitirmek

17 Ocak 2024, Çarşamba

İsrail cephesinden, Hamas’ı ortadan kaldırma hedefinin imkânsızlığına dair itiraf ve açıklamalar gelmeye devam ediyor. Son olarak, eski adalet bakanı ve mevcut “savaş kabinesi” üyelerinden Gideon Saar, Hamas’ın “yenilmekten çok uzak” olduğunu söyledi. İsrail Ordu Radyosu’na konuşan Saar, “buna rağmen, hedeflerimize odaklanmaktan başka çaremiz yok” dedi. Bu sözler, Gazze’ye uygulanan soykırımın başlangıcında, eski İsrail başbakanlarından Ehud Barak’ın sarf ettiği cümlelerin de teyidiydi aslında:

Haniye’nin mesajları

13 Ocak 2024, Cumartesi

Dünya Müslüman Âlimler Birliği’nin 6’ncı genel kurulu, geçtiğimiz salı ve çarşamba günleri (9 ve 10 Ocak 2024) Katar’ın başkenti Doha’da gerçekleştirildi. Rutin prosedürlerin yanı sıra, ana gündemi Gazze olarak belirlenen genel kurulda Hamas lideri İsmail Haniye, 40 dakika süren oldukça önemli bir konuşma yaptı. Haniye’nin konuşması, 7 Ekim günü Hamas tarafından uygulamaya konan “Aksâ Tufanı” operasyonlarının arka planına dair önemli ipuçları içermesi bakımından özellikle dikkat çekiciydi. Haniye,

Filistin neyimiz olur?

10 Ocak 2024, Çarşamba

Geçenlerde beş vakit namazlı, kültürlü ve kendince bir okuma disiplini de bulunan bir tanıdıkla sohbet ederken, birden durdu ve şöyle dedi: “Düşündüm de… Yahudilere Kudüs ve Filistin konusunda fazla yükleniyoruz. Tarihî açıdan ele alacak olursak, adamlar zaten haklı. Araplardan önce, Filistin’de Yahudiler vardı. Araplar, kendi davalarını neye göre savunuyor? Tarafların iddialarını ele alınca, Yahudilerin öne sürdüğü gerekçeler bana çok daha mantıklı görünüyor. Kudüs’ü onlar kurmuş zaten. Bütün kaynaklar

Dinsizlik çöküştür

06 Ocak 2024, Cumartesi

Üç ay önce, İsrail işgal rejimi tarafından Gazze’ye yönelik soykırımın başlatıldığı ilk günlerde, Benyamin Netanya-hu’nun söylemlerini hatırlayınız: İsrail’in “kendini savunma” hakkından söz ediyor ve masum kadınların, çocukların ve yaşlıların üzerine yağdırılan bombaları “demokratik dünyanın barbarlıkla savaşı” olarak isimlendiriyordu. Son derece seküler, uluslararası ilişkilerin sözüm ona “değer”lerine uygun ve herhangi bir dinî gönderme barındırmayan bir üsluptu bu. Çünkü ordunun savaşma gücünden

Âkif’in ufku

03 Ocak 2024, Çarşamba

Kosova’ya ne zaman yolum düşse, programımı mümkün olduğunca zorlarım ve İpek şehrine mutlaka uzanmaya çalışırım. İpek, –bugünkü adıyla Pec–, Üsküp-Prizren-İşkodra üçgeninin kuzeybatı kenarına yerleşmiş klâsik bir Osmanlı beldesidir. Kuzey Arnavutluk Alpleri’nin eteklerinde, Bistriça nehrinin bereketiyle dolan İpek, çarşıları ve camileriyle, adeta yüzyılların ötesinden günümüze ışınlanmış gibidir. Balkanlarda belki bu tasviri karşılayan onlarca şehir bulunabilir. Ancak İpek’i benim için derinleştiren

“Savaşı kaybettik”

30 Aralık 2023, Cumartesi

Eski İsrail Genelkurmay Başkanı Dan Halutz’un “Hamas’a karşı savaşı kaybettik” açıklaması, haftanın en çok konuşulan konuları arasındaydı. Bu tespitin sadece kendisi değil, aynı zamanda sözü söyleyen kişi de oldukça önemliydi. Zira Halutz, 1966-2006 arasında kesintisiz biçimde tam 40 yıl İsrail ordusunda görev yapmış bir isim. Böyle uzun bir süre görevde kalınca, Halutz’un şahsî suç dosyası da oldukça kabarık. Ahmed Yâsîn (2004) ve Salâh Şehâde (2002) gibi lider isimlerin katledilmesinde, Halutz’un

Sırtlanların geçiş yeri

27 Aralık 2023, Çarşamba

“Büyük devletler, geniş teşkilatlı imparatorluğumuzu inşa edecek ne zaman bıraktılar, ne de sükûnet! Bize de hiç olmazsa on senelik bir sulh tanınsa Japonların (Meiji devriminin başlangıcından beri) o kadar methedilen terakkîlerini biz de yapabilirdik. Onlar Avrupalıların pençelerinden uzak olduklarından, bize nazaran bahtiyardırlar, emniyet içinde yaşamaktadırlar. Maalesef biz, tam Avrupalı sırtlanların geçiş yerine çadırımızı kurmuşuz.” Sultan II. Abdülhamid, 33 yıllık uzun saltanatının özeti

Mayın tarlaları

23 Aralık 2023, Cumartesi

Dün Halep’in düşüşünün 7’nci yıldönümüydü. 2012-2016 arasında, tam 4 yıl, 5 ay, 3 gün boyunca, bugün Gazze’de gördüğümüz manzaraların aynısı Halep’te yaşanmıştı. Rusya ve İran’ın desteklediği Suriye Baas rejimi tarafından sivil alanlar acımasızca bombalandı, halkın üzerine varil ve fosfor bombaları yağdırıldı, şehir ve kasabalarda uygulanan kuşatmalarla insanlar açlık ve salgın hastalıklarla kırdırıldı, ateşkeslerden sonra yerleşim birimleri tahliye edilirken sivillere saldırılar düzenlendi, ölüler

İrancı olmak

20 Aralık 2023, Çarşamba

İslâm dünyası içinde günümüzde kabaca yüzde 15’lik bir azınlığı teşkil eden Şiîlik inancı, 1979’dan sonra İran yönetiminin resmî ideolojisine ve bütün dış politika hamlelerindeki en temel motivasyona dönüştürüldü. Esas hedef olarak Müslüman coğrafyayı seçen İran devlet aklı, Şiîliği yayarak kendi dinî ve siyasî hâkimiyet alanını genişletme projesini uygulamaya koyarken, Sünnî çoğunlukla temasını özellikle şu iki kanal üzerinden sağladı: 1) Ehl-i Beyt sevgisi, 2) Filistin davası. Öyle ya, Ehl-i Beyt’i

Holokost Endüstrisi

16 Aralık 2023, Cumartesi

“İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra antisemitik engellerin hızla kalkmasıyla, Yahudiler ABD’ye üstünlük kurmaya başladılar. Yahudilerin kişi başına düşen gelirleri, Yahudi olmayanların iki katıdır. En zengin 40 Amerikalı-dan 16’sı Yahudi’dir. Bilim ve ekonomi alanında Nobel kazanan Amerikalıların yüzde 40’ı Yahudi’dir. Büyük üniversitelerdeki profesörlerin yüzde 20’si, New York ve Washington’daki önemli hukuk firmalarının ortaklarının yüzde 40’ı Yahudi’dir. Liste uzayıp gidiyor. Başarının önünde engel

İzlenimler

13 Aralık 2023, Çarşamba

İsrail’in Gazze’de yeni bir soykırım süreci başlattığı 7 Ekim’den bu yana Türkiye’nin dört bir yanına seyahatlerim daha da yoğunlaştı. Konferanslar, seminerler, özel istişare toplantıları, kitap kritik oturumları, dersler… Bunlara, İstanbul’da zaten rutin bir şekilde devam eden, bazen günde 3-4 ayrı programı bulan yoğunlukları da ilave etmeliyim. Çok farklı sosyal dinamiklere sahip ortamlara birbirine yakın zamanlarda ve sıklıkla girip çıktıkça, hem ülkenin Filistin gündemine hem de insanımızın

Şarkın en sevgili sultanı

09 Aralık 2023, Cumartesi

İslâm tarihinin en büyük kahramanlarından Salahaddîn Eyyûbî ile alakalı, zaman zaman alevlenen bir tartışma var. Gazze’de gözlerimizin önünde bir soykırım devam ederken, belki “tarih polemiği” yapacak zaman değil, ama merhum bir tarihçimizin oldukça sert beyanları da sosyal medyada sıklıkla paylaşılınca, kafası ve gönlü bulanan ve bunalan genç kardeşlerimizin ısrarlı sorularına topluca cevap vermek şart oldu. Şimdi, Salahaddîn’e dair özellikle tartışma konusu edilen hususları teker teker izaha çalışacağım.

Ne öğrendik?

06 Aralık 2023, Çarşamba

Hamas’ın 7 Ekim 2023 sabahı İsrail’e düzenlediği operasyonlardan sonra, işgal güçlerinin Gazze’deki masum sivillere yönelik başlattığı soykırım, ikinci ayını yarın dolduruyor. Yaşanan insanî dramların dışında, birçok açıdan yeni ve derslerle dolu bir sürece şahitlik ediyoruz. Bütün dünyaya unuttuğu nice şeyi hatırlatan ve yepyeni şeyleri de şok dalgaları eşliğinde öğreten, sürprizleri bol bir süreç bu… “Ne öğrendik?” sorusunu somutlaştırmak istediğimizde, bilhassa beş noktanın altını çizmemiz icap

Kissinger’ın mirası

02 Aralık 2023, Cumartesi

Amerikan dış politikasının mimarlarından, ülke tarihinin ilk Yahudi Dışişleri Bakanı Henry Kissinger, 100 yaşında öldü. Hem görev yaptığı zaman dilimi hem de tesiri altına aldığı kadrolar itibariyle, Amerikan yönetiminin imza attığı pek çok suçta doğrudan dahli vardı. Endonezya’dan Şili’ye, Vietnam’dan Arjantin’e dünyanın dört bir yanında yaşanan insan hakkı ihlalleri, katliam ve soykırımlarda Kissinger’ın parmak izlerini görmek mümkündü. Ben bu yazıda, Henry Kissinger’ın Ortadoğu’da bugünkü dengelerin

Kayıp çocuklar

29 Kasım 2023, Çarşamba

Milattan hemen sonra, Filistin topraklarında hâkimiyet kurmaya çalışan Roma İmparatorluğu, Yahudilerle çetin bir kavgaya tutuşmuştu. 70 yılında ünlü Romalı komutan Titus tarafından Kudüs’ün altı üstüne getirildi, ancak kavga yine yatışmadı. Filistin’de oraya buraya dağılan militan Yahudi gruplar, Romalı efendilere yönelik saldırı ve sabotajlarını sürdürdüler. Söz konusu karmaşa ortamında, sivil Yahudi nüfusun farklı coğrafyalara göç etmekten başka seçeneği yoktu. Asya yaylalarından Arabistan içlerine,

Falaşalar

25 Kasım 2023, Cumartesi

Nil Nehri’nin doğduğu topraklarda seyahate çıkan İskoç kâşif James Bruce, bugünkü Etiyopya civarında ilk siyahî Yahudilerle karşılaştığında, tarihler 1769’u gösteriyordu. Hikâyelerini bizzat kendilerinden dinledi. İddialarına göre, meşhur Sebe Kraliçesi’nin soyundan geliyorlar, Hz. Süleyman’ı da “baba” biliyorlardı. Yaşadıkları coğrafyadaki farklı kültürel kesişimlerin ortasında “Falaşa” (yerel dildeki anlamıyla “yabancı” ve “yersiz yurtsuz”) adıyla anılıyorlardı. Yahudilik anneden geçtiği için,

Bosna’dan Gazze’ye…

22 Kasım 2023, Çarşamba

“Yanınıza birer defter alıyorsunuz. Anlattıklarımı, gördüğünüz her şeyi ve dikkatinizi çeken bütün detayları tek tek not ediyorsunuz.” Ara tatilden istifadeyle kızım Meryem (13) ve iki arkadaşını (Hanne Meryem ve Betül Meryem) Bosna’ya götürürken, onlara bu telkini birkaç kez tekrarlamıştım. 17-19 Kasım arasındaki üç günlük seyahatimiz sırasında, gerçekten de sayfalar dolusu not aldılar, kendi pencerelerinden görünenleri satırlara aktardılar. Meryem ve arkadaşlarının özellikle Bosna’yı yakından

İki devletli çözüm

18 Kasım 2023, Cumartesi

ABD’nin en önemli gazetelerinden The New York Times’ın 21 Ocak 2009 tarihli nüshasında, dönemin Libya Lideri Muammer Kaddafi’nin imzasını taşıyan bir makale yayınlanmıştı. İsrail-Filistin gerilimine kendisince bir çözüm getiren Kaddafi, daha önce oğlu Seyfülislam tarafından Londra’daki ünlü Chatham House’da dünya kamuoyuna duyurulan “İsratin Projesi”ni biraz daha açıklığa kavuşturuyordu. İsrail ve Filistin kelimelerinin baş ve son kısımlarının birleştirilmesiyle oluşan “İsratin”, Araplarla Yahudilerin

27. madde

15 Kasım 2023, Çarşamba

Geçtiğimiz cumartesi günü -11 Kasım- Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da gerçekleştirilen İslâm İşbirliği Teşkilâtı ve Arap Birliği Olağanüstü Zirvesi’nden sürpriz çıkmadı. İsrail’le bütün ilişkilerin askıya alınması, petrol ambargosu kozunun kullanılması ve İsrail uçaklarına Arap hava sahasının yasaklanması gibi önerilerin Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Fas tarafından reddedildiği zirvenin sonuç bildirgesi de dilek ve temennilerle doluydu. Bildirgenin en dikkat çekici vurgusu

Hakikati susturmak

11 Kasım 2023, Cumartesi

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Bahreyn ve onların peşine takılan irili-ufaklı bazı devletler, 5 Haziran 2017 günü Katar’la bütün diplomatik ilişkileri kestiklerini ilân etmişti. Katar’a yönelik kara, hava ve deniz ablukasının da eşlik ettiği bu sürecin başlangıcından kısa bir süre sonra, söz konusu ülkeler, 13 maddelik bir talep listesini Doha yönetimine ilettiler. Ablukanın kalkması ve Katar’ın yeniden Arap dünyasına kabulü için, bu taleplerin yerine getirilmesini istiyorlardı.

Fâris’in kanı yerde kalmadı

08 Kasım 2023, Çarşamba

Dönemin İsrail muhalefet lideri Ariel Şaron, 28 Eylül 2000 tarihinde Mescid-i Aksâ’ya provokatif bir ziyaret gerçekleştirmişti. Hemen öncesinde düzenlenen Camp David Zirvesi’nin Filistin cephesinde meydana getirdiği hayal kırıklıklarıyla gölgelenen o günlerde, Şaron’un kalabalık bir koruma ordusu eşliğinde ve Müslümanlarla alay edercesine Aksâ’ya adım atması, Filistinli gençleri çileden çıkardı. Protesto gösterileri şeklinde başlayan tepkiler, İsrail işgal güçlerinin sert müdahalesiyle kapsamlı

Aynı kan

04 Kasım 2023, Cumartesi

“Arap İsyanı” ibaresi, yakın tarihimizin en yanıltıcı terimlerinden biridir. Yalnızca Şerif Hüseyin ve ailesiyle onları destekleyen bazı kabilelerin başlattığı isyana, Osmanlı coğrafyasının her yerindeki Arap nüfus kitlesel biçimde katılmış gibi bir algı oluşturan bu terim, Arap dünyasına dair güncel genellemelere zemin hazırlar: “Bizi arkamızdan vuranlar…” Böyle genellemeler Türkiye kamuoyunda Araplara karşı ölçüsüz bir nefret ve önyargı doğururken, imparatorluğu en kritik zamanda gerçekten arkadan

Kurban seçmek

01 Kasım 2023, Çarşamba

Irak’ın ABD ve müttefikleri tarafından işgalinden üç yıl sonra, devrik lider Saddam Hüseyin 30 Aralık 2006 sabahı idam edildiğinde Yemen’deydim. San’â’da, Kurban Bayramı namazı için arkadaşlarla musallaya gitmek üzereyken, El Cezire’nin özel yayınından öğrenmiştik Saddam’ın idamını. Yemenli Arap arkadaşların yaşadığı şok çok büyüktü. Ekranın önünde dona kalmıştı hepsi, hatta bazıları ağlıyordu. Bayram namazından sonra, San’â ve diğer şehirlerde yüzbinlerce insanın katıldığı gıyabî cenaze namazları

İİT ne yapabilir?

28 Ekim 2023, Cumartesi

İsrail tarafından işgalinden iki yıl sonra, 21 Ağustos 1969 sabahı Kudüs’ten gelen bir haber, dünya çapında milyonlarca Müslümanı hüzne ve öfkeye boğmuştu: Mescid-i Aksâ’nın güney cephesindeki Kıble Mescidi kundaklanmış, çıkan yangında tarihî bina harabeye dönmüş, çok sayıda kıymetli hatıra yok olup gitmişti. Salahaddîn Eyyûbî’nin 1187’de şehri Haçlılardan geri alarak İslâm’a hediye ettikten sonra mescide yerleştirdiği Halep işi muhteşem ahşap minberden geriye sadece birkaç yanık tahta parçası kalmıştı.

Cape Town’dan Filistin’e selam

25 Ekim 2023, Çarşamba

Geçtiğimiz mart ayından bu yana, Güney Afrika medyasını zaman zaman kontrol ediyordum. Aradığım şey, ırkçı Apartheid rejimi döneminde, 123 günlük tutukluluk ve işkence sürecinin ardından 27 Eylül 1969’da katledilen İmam Abdullah Harun’un yeniden açılan dosyasına dair karar duruşmasının haberiydi. Cape Town’daki Yüksek Mahkeme binasında 7-18 Kasım 2022’de yapılan ilk duruşmaların ardından, nihaî kararın açıklanması 2023’ün bahar aylarına ertelenmişti. İmam Harun’un kızı Fâtıma Hanım, o günlerdeki

Diken üstünde…

21 Ekim 2023, Cumartesi

Birkaç hafta önce, Kudüs’ün Beyt Hanîna mahallesindeki güzel bir mekânda bir dostumla sohbet ediyorduk. Her seferinde olduğu gibi önce İsrail iç siyasetini bütün detaylarıyla konuştuk, oradan Filistin sahnesine geçtik, sonra da pergelin hareketli ucunu Ortadoğu’ya doğru genişlettik. Bölgenin perde arkasıyla da sıkı temasları bulunan dostum, “Yakında çok önemli olaylara şahitlik edebiliriz. Büyük bir savaş bile çıkabilir…” dedi, ardından böyle düşünmesinin gerekçelerini tek tek sıraladı. Argümanlarına

Kanser hücreleri

18 Ekim 2023, Çarşamba

İsrail Ordu Sözcüsü Daniel Hagari, ağustos ayında yaptığı bir açıklamada şu cümleleri sarf etmişti: “Yerleşimcilerin Batı Şeria’da Filistinlilere karşı düzenlediği terör eylemleri, Filistinlileri de karşı eylemler düzenlemeye zorluyor. Evet, son aylarda Filistinlilerin karıştığı terör olayları artışa geçti, ama bunun karşısında nasyonalist suçlar ve nasyonalist terör de artıyor. Yerleşimcilerin yaptıkları terördür. Bunu başka türlü ifade etmenin yolu bulunmuyor. Bu meseleyi gündemimize almamız ve

“Topraklarını sattılar”

14 Ekim 2023, Cumartesi

Zannediyorum 2012’ydi. İsrail’in yine Gazze’yi bombardımana tuttuğu günlerde, İstanbul’da bir camide akşam namazından çıkarken, cemaatten iki tane amcanın konuşmasına kulak misafiri oldum. “Bak görüyor musun” diyordu biri yanındakine, “Yahudilere topraklarını sattılar, şimdi belalarını nasıl buluyorlar!” Ömrünün rükû ve secdede geçtiği belli olan birinden bu kaba ve yanlış genellemeyi duymak çok üzücüydü. Hatta bir an, “Acaba ikisini kenara çekip, aslında öyle olmadığını anlatsam mı?” diye düşündüm.

Yeni Tarihçiler

13 Ekim 2023, Cuma

Politik Siyonizm’in modern dönemdeki kurucusu Theodor Herzl’in yakın arkadaşlarından Israel Zangwill, 1905 yazında İsviçre’nin Basel kentinde toplanan Yedinci Siyonist Kongre’den sonra, ana akım Siyonizm’den ayrılarak kendi grubunu (“Bölgesel Siyonizm”) oluşturdu. Bölgesel Siyonizm taraftarları, Filistin’i öncelemeksizin, Afrika veya Asya’da herhangi bir yerin Yahudilere “yurt” olabileceğini savunuyor, Filistin’e odaklanılmasını Yahudilerin menfaatine uygun bulmuyordu. Bu düşüncenin arka planında

Kanlı Şabat

11 Ekim 2023, Çarşamba

Beldetu’ş-Şeyh Katliamı, Ebû Şûşa Katliamı, Deyr Yâsin Katliamı, Tantûra Katliamı, Salha Katliamı, Safsaf Katliamı, Lod Katliamı, Ramle Katliamı… İsrail’in kuruluşuna giden süreçte, Siyonist paramiliter çeteler eliyle Filistinli sivil halka karşı gerçekleştirilen 70’den fazla katliam arasında en meşhurları bunlardı. Düzenlenen bombalama, kuşatma, toplu infaz ve tedhiş eylemleri neticesinde, birkaç yıl içinde 750 binden fazla Filistinli “mülteci” konumuna düşmüş, ölü sayısı 15 bini aşmış, 530 civarında

Sultâniye’den Alamut’a…

07 Ekim 2023, Cumartesi

Geçtiğimiz pazar (1 Ekim), kuşluk vakti Tahran’dan çıkıp batıya doğru yöneldik. Şehrin daha güneş doğmadan başlayan ve sonraki birkaç saat boyunca devam eden kilit trafiğinden biraz olsun kurtulmayı amaçlamıştık, ancak yine de Kerac’a kadar yoğunluk sürdü. Hepimizin şikâyetçi olduğu İstanbul trafiği, Tahran’ınkiyle kıyas edildiğinde, bir Anadolu kasabasının telaşesi mesabesinde kalıyor. Gerçeğini varın siz düşünün. Üç buçuk saatlik bir yolculuğun sonunda, Sultâniye uzaktan göründü. Burası, İlhanlıların

Nısf-ı Cihân

04 Ekim 2023, Çarşamba

Baharatçı ve aktar dükkânlarının doldurduğu kalabalık çarşılardan geçerek, İsfahân’ın ara sokaklarında yürüyoruz. Nihayet önüne geldiğimiz küçük hazirenin kapısı kapalı. Kilidi açacak olan zatı telefonla arıyoruz. O gelinceye kadar, rotamızı İsfahân’ın en ihtişamlı eserlerinden cuma camiine çeviriyoruz. Birkaç dakika sonra, kendimizi Selçuklu mimarîsinin göz alıcı detaylarının hâlâ yıldız gibi parladığı devasa külliyenin içinde buluyoruz. İsfahân Cuma Camii, ilk defa Abbâsî halifelerinden Mansûr

İsrail’de Şabat tartışması

30 Eylül 2023, Cumartesi

İsrail’in kurucu nesilleri, ağırlıklı olarak Doğu Avrupa kökenli Aşkenaz Yahudileriydi. Aşkenaziler çok dilli, seküler (hatta dinî inançlarının varlığı bile tartışmalı), Ortadoğu kültürüne tamamen yabancı, Araplarla bir arada yaşamaya kategorik olarak karşı ve düşünce dünyası olarak Batılı insanlardı. Bu yönlerden, 1492 sürgünüyle İspanya’dan göçüp Filistin topraklarına yerleşen ve asırlar içinde bölgeyle doğal bir uyum geliştiren Sefarad Yahudilerinden ayrılıyorlardı. Ortadoğu gibi dinlerin her

Hayatın durduğu gün

27 Eylül 2023, Çarşamba

Cuma akşamı günbatımından cumartesi günbatımından bir saat sonrasına kadar devam eden Şabat, Yahudilikte en önemli zaman dilimlerinden biridir. Tevrat’a göre: Altı gün boyunca çalışarak ve hayattaki her türlü faaliyeti yerine getirerek normal rutinlerine devam eden Yahudiler, cumartesi gününü tamamen ibadete ve sükûnete ayırırlar. Yahudi şeriatında asırlar boyunca üst üste biriken içtihatlarla kapsamlı genişletilen ve hayatın tamamına teşmil edilen Şabat yasaklarına, günümüzde dindar Yahudiler tarafından

Mağrib’den Libya’ya…

23 Eylül 2023, Cumartesi

Gecenin bir yarısı bilgisayar ekranıma düşen videoda, korkuyla etrafa kaçışan insanlar ve iki yana sallanan devasa bir minare vardı. “Gözlerime inanamadım” desem yeridir. Çünkü video Fas’ın Marâkeş şehrinde çekilmişti, gördüğüm minare de Kutubiyye Camii’ne aitti. Caminin bir köşesine ihtişamla kurulduğu Câmiu’l-Fenâ Meydanı’ndan gelen görüntüler bundan farklı değildi. Hatta meydanın hemen yanındaki bir başka tarihî caminin minaresi tamamen yıkılmış, harim kısmı da kullanılamaz hale gelmişti. Her

Cinnet hali

20 Eylül 2023, Çarşamba

“Türkiye’ye tatile gelen Araplar” olgusuyla ilk karşılaşmam, ortaokul yıllarıma -1991 ve sonrası- rastlar. Kartal’da okurken farklı vesilelerle Yalova’ya ve Adalar’a her geçişimizde Araplarla karşılaşır, onların ülkemize karşı sergilediği tutkulu muhabbetten etkilenir ve şaşkınlık duyardım. Sonraki yıllarda Araplar Türkiye’nin farklı bölgelerinde de görünmeye başladı. Belli bir kesim çok eskiden beri İstanbul’la zaten irtibatlıydı, ama “Arap turist” furyası halk tabakalarına doğru yayıldıkça Ege,

Taberiye’de hüzün…

16 Eylül 2023, Cumartesi

“El Fâtiha… Şanlı ordusunun i’lây-ı şânı için, Mısır’a gitmek üzere İstanbul’dan tayarân ederken, tesadüf eylediği muhalefet-i havâdan dolayı bu noktada sukût eden Muâvenet-i Milliyye tayyaresinin süvarileri şehit fedakâr Yüzbaşı Fethi ve Mülâzim-i Evvel Sâdık beylerin ruhlarına…” Geçtiğimiz Salı günü (12 Eylül) başlayan Kudüs ziyaretimiz sırasında uzandığımız Taberiye Gölü’nün güneydoğusunda, bulunduğumuz mevkide -İsrail, Suriye ve Ürdün’ün kavuşma noktası- akla hiç gelmeyecek bir sükûnet içinde,

Papua Yeni Gine?

13 Eylül 2023, Çarşamba

Büyükelçiliğini Tel Aviv’den Kudüs’e taşıyan ülkeler kervanına Papua Yeni Gine de katıldı. Batı Kudüs’ün güney ucunda -şehrin epey dışında- bir yerleşkede hizmet vermeye başlayacak olan büyükelçiliğin açılışını, geçtiğimiz hafta Papua Yeni Gine Başbakanı James Marape ve İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu birlikte gerçekleştirdiler. Papua Yeni Gine; ABD, Guatemala, Honduras ve Kosova’dan sonra, diplomatik temsil misyonunu Kudüs’e naklederek, şehrin İsrail tarafından işgalini resmen tanıyan beşinci

Müftüler ve müftülük

09 Eylül 2023, Cumartesi

Annemin babası, rahmetli dedem Mustafa Şakir Apaydın (1912-1992), üvey baba elinde zor bir çocukluk geçirdikten sonra, dinî eğitimini -günümüzde Karaman’ın bir ilçesi olan- Ermenek’e bağlı Sarıvadi köyündeki Feyziyye Medresesi’nde almış. Osmanlı döneminde çok sayıda âlimin yetiştiği bu bereketli ilim ocağı, 1924’te çıkarılan Tevhid-i Tedrîsat Kanunu’yla kapatılınca, o sırada henüz 12 yaşlarında olan dedemin eğitimi de yarıda kalmış. Ama Arapçayı ve Osmanlı Türkçesini iyi bir şekilde okuyup yazabildiği

Bir Balkan rotası

06 Eylül 2023, Çarşamba

Geçtiğimiz Cuma sabahı (1 Eylül) İstanbul’dan kalkan uçağımız Üsküp semalarına süzülürken, minarelerle süslü manzara “yabancı” bir ülkeden çok, vatanımızın aşina bir parçasına geldiğimizi düşündürüyordu. Beş arkadaş, kısa süre önce “Haydi Balkanlar’ı bir kolaçan edelim” diye karar verirken de, zaten beklentimiz tam olarak buydu. Etrafına doldurulan çirkin ve anormal büyüklükteki heykellere rağmen ihtişamından hiçbir şey yitirmeyen Taşköprü’yü geçerek Türk Çarşısı’na girdik. Dükkânlar henüz açılmadığından,

İslâm’ın geleceği

02 Eylül 2023, Cumartesi

Fransa’da yaşananları mutlaka takip ediyorsunuzdur: Eğitim Bakanı Gabriel Attal, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamayla, ülkedeki devlet okullarında okuyan Müslüman kızların “abâye” (vücudu tamamen örten koyu renkli dış kıyafet, pardösü) giymelerinin yasaklandığını duyurdu. “Okullarımız devamlı teste tabi tutuluyordu. Geçtiğimiz aylarda, laikliğin çiğnendiğine dair örnekler giderek yoğunlaştı” diyen Bakan Attal, kamusal alanda hiçbir dinî simgenin yer alamayacağı ilkesinden hareketle alınan yeni

Âlem-i İslâm Seminerleri

30 Ağustos 2023, Çarşamba

Bana “İslâm dünyasıyla ilgilenmeye ne zaman başladın?” diye sorulduğunda, cevabım şöyle oluyor: “Bu meselelerin içine doğdum. Filistin’i, Suriye’yi, Mısır’ı, Afganistan’ı, Bosna’yı vs. ilk defa kaç yaşımda duyduğumu hatırlamıyorum bile, çünkü bebekliğimden beri etrafımdaki büyüklerimden hep bu beldeleri ve oralardaki Müslümanların ahvâlini işittim. Yetiştiğim atmosferde, her sohbetin bir ucu muhakkak Âlem-i İslâm’a bağlanırdı. Coğrafyada seyahatlere çıkmadan önce, daha çocukluğumdan itibaren birçok

Kayıp Kıtanın Keşfi

26 Ağustos 2023, Cumartesi

“Günümüzde varlığını sürdüren en eski dinlerden, Hindistan’ın geleneksel dini Hinduizm’de kadının konumunu anlamak için Hindu kutsal metinlerinden Manu Kanunnamesi’ne bakmak yeterli olacaktır. Bu eserde kadına dair olumlu addedilebilecek birkaç satıra rastlamak mümkünse de genelinde kadına bakışın son derece menfi olduğu, müspet ifadelerin ise pratikte bir karşılığının bulunmadığı görülmektedir. Örneğin erkeğin, hayızlı hanımıyla aynı yatağa uzanması, birlikte yemek yemesi, yemek sırasında hapşırırken,

Seviyesizlik

23 Ağustos 2023, Çarşamba

Büyük Britanya İmparatorluğu, 1858’de tamamen işgal ettiği Hint Alt Kıtası’nı yaklaşık bir asır boyunca sömürdükten, yer altı ve yer üstü zenginliklerini kendi zimmetine geçirdikten ve halklarını da birbirine düşman kamplara böldükten sonra, 1947’de Hindistan ve Pakistan adında iki devlet oluşturarak bölgeden çekilmişti. Ancak alt kıtanın taksimi, şurada bir cümleyle ifade edildiği şekilde basit ve hızlı olmadı: Müslüman, Hindu ve Sihler arasında yaşanan kanlı çatışmalara, Pakistan ve Hindistan

Alemeyn zirvesi

19 Ağustos 2023, Cumartesi

Ürdün Kralı Abdullah, Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi, Mısır’ın Akdeniz kıyısındaki yeni yönetim şehri Alemeyn el-Cedîd’de bir araya geldi. Üçlü görüşmelerin ardından yapılan resmî açıklamaya göre: Liderler, öncelikle Filistin’in içinde bulunduğu mevcut durumu masaya yatırarak, özellikle Yahudi yerleşimcilerin Batı Şeria’da gerçekleştirdiği terörist eylemlerin bir an önce durdurulması gerektiğini kaydetti. İsrail’in Kudüs’ün tarihî statüsüne yönelik

Tâif’in serinliğinde…

16 Ağustos 2023, Çarşamba

Öğle namazını Mescid-i Harâm’da eda edip Mekke-i Mükerreme’den yola çıktığımızda, hava sıcaklığı 45 derece civarındaydı. Yaklaşık 1,5 saat sonra Tâif’e adım attığımızda ise, sadece coğrafî ve kültürel açıdan farklı bir bölgeye gelmiş olmadık, aynı zamanda son derece latif ve serin bir atmosfer de bizi karşıladı. Tâif’te önce “Tercümânu’l-Kur’ân” (Kur’ân’ın tercümanı) unvanlı meşhur sahabî Abdullah İbn Abbâs’ın kabrini ve mescidini ziyaret ettik, ardından Siyer-i Nebî’nin çok önemli ve dokunaklı

Bir hutbenin analizi

12 Ağustos 2023, Cumartesi

Kâbe’nin en meşhur imam ve hatibi Şeyh Abdurrahman es-Sudeys, geçtiğimiz Cuma (4 Ağustos 2023) uzun kariyerinin en ilginç hutbelerinden birini irad etti. Arap dünyasının namlı hatipleri, hutbelerine ve konuşmalarına başlarken seçtikleri ibarelerle, dikkatli dinleyicilere ele alacakları konuyu sezdirirler. Sudeys de hutbenin girişindeki hamd ve senâ kısmında içinde “makâsıd” (dinî emirlerin esas hedefleri), “içtihat” (ulemânın kaynaklardaki hükümlerden faydalanarak, hakkında açık emir veya yasak

Bir ülkenin dönüşümü

09 Ağustos 2023, Çarşamba

Bilâdüşşâm’ın Akdeniz kıyısındaki bütün şehirleri gibi, Lazkiye de tarih boyunca hem coğrafî güzelliğiyle ünlüydü hem de stratejik açıdan önemliydi. Geniş ve büyük limanı sayesinde ta Fenikelilerden itibaren Doğu Akdeniz’in atardamarlarından biri olarak şöhret kazanan Lazkiye, uzun Osmanlı asırları boyunca hep ön plandaydı. Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılışından sonra bugünkü Suriye ve Lübnan toprakları Fransız manda yönetimi altına girerken, Lazkiye ve çevresi “Alevî Devleti” adıyla müstakil bir

“Her şey çok güzel!”

05 Ağustos 2023, Cumartesi

Gün geçmiyor ki, sosyal medya mecralarından birinde, Suriye’nin farklı şehirlerinde çekilen görüntüler eşliğinde “Her şey çok güzel! Savaş filan yok. İnsanlar aşırı mutlu” temalı videolar izlemeyelim. Batılı çok takipçili Youtuber’ların başlattığı bu süreç, şimdilerde Türkiye’den bazı isimlerle devam ediyor. Hepsindeki arka plan ve senaryo da aynı: Suriye Enformasyon Bakanlığı ve Muhâberât (Suriye istihbarat servisi) işbirliğiyle hazırlanan detaylı bir program dâhilinde, seçilen isimler ülkeye davet

Ani gidişler

02 Ağustos 2023, Çarşamba

Rahmetli Ali Ulvi Kurucu’nun vefatının 20’nci yılı anısına, Derin Tarih’in Şubat 2022 sayısında özel bir dosya yapmaya karar vermiştik. İstişarelerimizin sonucunda, Üstad’ın hayat hikâyesini ayrıntılı ve fotoğraflı şekilde işleyebileceğimiz bir armağan kitap hazırlama projesi doğdu. Böyle bir projeyi ancak Prof. Dr. Mustafa Sabri Küçükaşcı’nın rehberliğinde gerçekleştirebilirdik. Hoca’nın kapısını çaldığımda, “Çok meşgulüm ama Ali Ulvi Amca söz konusu olduğunda her işimi bırakırım, hemen başlayalım”

Hanciç’e rahmetle…

29 Temmuz 2023, Cumartesi

Tam 79 yıl önce bugün… 29 Temmuz 1944’te, Saraybosna yakınlarındaki Kosevo Hastanesi’ne basit bir operasyon için gelen 37 yaşındaki bir genç, ameliyat masasında hayatını kaybetti. Dışarıda ameliyatın bitmesini bekleyen dostları ve yakınları, bu sonucu asla doğal bir gelişme olarak görmediler. Doktorların yüzüne de haykırdılar içlerinden geçeni: “Onu öldürdünüz!” Herhangi bir somut delilleri yoktu gerçi, ancak o dönemin Yugoslavya’sında, birazdan cenazesini teslim alacakları gencin öldürülmesi ve

Bize düşen…

26 Temmuz 2023, Çarşamba

Pazar günü, dikkatli ve meraklı bir dinleyici kitlesiyle, Ankara Sincan’da “İslâm Dünyası neresi?”, “İslâm Dünyası’na nasıl bakalım?”, “Coğrafyamıza karşı vazifelerimiz nelerdir?”, “Gelecekte Müslüman dünyayı neler bekliyor?” gibi birçok soruyu müzakere ettiğimiz keyifli bir buluşma gerçekleştirdik. Birkaç ay önce programı netleştirirken, doğrusu “Yaz ortasında, herkesin tatile gittiği bir zamanda, pazar günü öğlen vakti, hem de okullar kapalıyken böyle bir hasbihale acaba katılım olur mu?” diye

Körfez çıkarması

22 Temmuz 2023, Cumartesi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’ı kapsayan Körfez turu, geçtiğimiz hafta dünya basınında en çok konuşulan konular arasındaydı. Yapılan değerlendirmeler, temasları ekonomik, siyasî ve stratejik yönlerden ele alırken, hepsinde altı çizilen nokta aynıydı: Ortadoğu’da bölgesel entegrasyon ve işbirliği imkânları artıyor, bu arada Türkiye’nin rolü de belirginleşiyor. Cidde, Abu Dabi ve Doha’ya yapılan ziyaretler, Türkiye’de bazı kesimler tarafından

Destek-köstek

19 Temmuz 2023, Çarşamba

Pazartesi -17 Temmuz- akşamı Rabat ve Tel Aviv’den arka arkaya ve karşılıklı yapılan açıklamalar, İsrail’in şimdiye kadar temkinli yaklaştığı bir meselede artık açıkça tavır almaya karar verdiğini gösteriyordu: Benyamin Netanyahu hükümeti, Fas’ın Batı Sahra bölgesinde on yıllardır sürdürdüğü hak iddiasını resmen tanımış, hatta bunun pratik bir ispatı olarak Batı Sahra’nın fiilî başkenti Dahla’da konsolosluk açma niyetinde olduğunu belirtmişti. İsrail tarafı ayrıca, belirlediği bu yeni pozisyonu

15 Temmuz’da, Kudüs’te

15 Temmuz 2023, Cumartesi

İlginç bir tevafuk eseri, her sene 15 Temmuz’da Kudüs’e yolum düşüyor. Bilerek ve kasten ayarlamasam da, denk geliyor. Ve her seferinde, 15 Temmuz’un bütün anlamlarını iliklerime kadar hissettirecek hadiselere şahitlik ediyorum. Bu hadiselerin en akılda kalanı ise, herhalde 2017’de yaşadıklarımızdı: Hiç unutmuyorum, 13 Temmuz Perşembe günü otelimize yerleştiğimizde, çoktan akşam olmuştu. Havaalanındaki işlemler çok uzamış, böylece en azından akşam namazına Mescid-i Aksâ’ya yetişme düşüncemiz de

Tek suçları…

12 Temmuz 2023, Çarşamba

Her yıl temmuz ayında, Bosna’nın gündemi aynıdır: Srebrenitsa. 1995’in yazında Sırplar tarafından işlenen o korkunç vahşet hem hatırlanır hem de önceki bir yıl zarfında kimliği yeni tespit edilen kurbanlar Potoçari Şehitliği’ndeki geçici istirahatgâhlarına tevdi olunur. (Bizde “ebedî istirahatgâh” ibaresi kullanılır genelde, ama ben kasten “geçici” dedim, ölümden sonra dirilmek ve âhirette dünyadaki her eylemin hesabını vermek için kıyam etmek var çünkü.) Potoçari’de bu seneki merasimler yine hüzün

Mâlik Usekin

08 Temmuz 2023, Cumartesi

Fransa’nın Lyon şehri sınırları içindeki Givors bölgesinde, küçük bir cadde “Malik Oussekine” (Mâlik Usekin) adını taşır. Bugün artık belki orada yaşayanlar için bile herhangi bir anlam içermeyecek kadar normalleşen bu isim, Fransa yakın tarihindeki en trajik olaylardan birinin kahramanına aittir: Mâlik Usekin, Cezayirli bir anne-babanın evladı olarak 18 Ekim 1964’te Paris’in Versay banliyösünde dünyaya geldi. Babası Mîlud -aslında Mevlüd, Mevlid-i Nebevî günü doğduğu için bu adı almıştı-, İkinci

Paris yanarken…

05 Temmuz 2023, Çarşamba

Fransa’nın başkenti Paris’teki Elysee Sarayı, 20 Eylül 2021 günü ilginç bir törene ev sahipliği yapıyordu. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Cezayir’in bağımsızlığı sürecinde (1954-1962) Fransız ordusu saflarında savaşan Cezayirlilerin (yerel dildeki adlarıyla “Harki”ler) çocuklarını ve torunlarını ağırlıyordu. Macron, salondakilere hitaben yaptığı konuşmada “Size yeterince sahip çıkamadık, ama yaşadığınız haksızlıkları ortadan kaldıracağız ve kayıplarınızı telafi edeceğiz” derken, dinleyicilerden

Safevîlere dair…

01 Temmuz 2023, Cumartesi

Günümüzde İslâm dünyası içinde kabaca yüzde 20’lik bir azınlığı oluşturan Şiî inancı, tarihte üç kez Müslüman coğrafyanın merkezî noktalarına tesir edecek derecede geniş ve etkili siyasî oluşumlara dönüşmüştü. Bunlardan birincisi Mısır merkezli Fâtımî İmparator-luğu’ydu. 909’da -bugün Tunus sınırları dâhilinde bulunan- Mehdiyye şehrinde kurulan devlet, kısa zaman içinde Mekke ve Medine’yi de içine alacak şekilde genişlemiş, mezhebî faaliyetlerini de uzak beldelere kadar yaygınlaştırmıştı. İkinci

1326’da bir hac

28 Haziran 2023, Çarşamba

Mağrib’in Sultan Ebû Saîd el-Merînî tarafından yönetildiği dönemde, ailesinde çok sayıda kadı ve fakih bulunan Berberî bir genç, 14 Haziran 1325 günü hacca gitmek üzere Tanca’dan yola çıktı. Nereden bakarsanız bakın, çılgınca bir fikirdi bu: 6 bin 200 kilometreden fazla mesafe vardı önünde. Yolda karşısına çıkabilecek türlü tehlikeler -haydutlar, doğal afetler, savaşlar, açlık, barınma problemleri vb.- düşünüldüğünde, giriştiği serüvenin zorluğunu hayal etmek mümkündü. Ama o yılmadı. Tanca’dan Fes’e

Kudüs’te, gün doğmadan…

24 Haziran 2023, Cumartesi

Dün sabah, Mescid-i Aksâ’da namazı eda ettikten sonra Bâbu’s-Silsile’den çıkıp yavaş adımlarla Kıyâme Kilisesi’ne doğru yürüdüm. Sokaklar karanlıktı, ama her köşe başından başka bir hatıra gülümsüyordu: Dışındaki ince taş işçilikten bir hanımefendiye ait olduğu hemen anlaşılan zarif türbede Selçuklu prenseslerinden Türkan Hatun yatıyordu. Az ilerde solda, Kudüs’ün köklü ailelerinden Hâlidîlerin 1900’de kurdukları muazzam kütüphane vardı. Sola doğru Yahudi mahallelerine giden sokaklar başlarken,

Cezayir-Moskova hattı

21 Haziran 2023, Çarşamba

Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecîd Tebbûn, 13-16 Haziran tarihleri arasında Rusya’ya kritik bir ziyaret gerçekleştirdi. Rus devlet gelenekleri çerçevesinde kendisine en üst düzeyde protokol uygulanan Tebbûn, Kremlin Sarayı’nda Vladimir Putin’le görüşürken oldukça sıcak karşılandı. “Dostumuz Tebbûn’u Kremlin’de ağırlamaktan büyük bir mutluluk duyuyoruz” diyen Putin, “Cezayir, Arap dünyası ve Afrika’da bizim için kilit bir ortaktır” ifadelerini kullandı. İki ülke arasında çok sayıda anlaşmanın imzalandığı

Saraybosna’nın Begova’sı

17 Haziran 2023, Cumartesi

“İslâm şehri nedir?” sorusunun cevabı oldukça net ve klasiktir: Merkezinde caminin bulunduğu, onun etrafında Müslümanlara ait mahallelerin öbekleştiği, çarşıların sokak aralarına yayıldığı, vakıf eserlerinin farklı noktalara serpiştirildiği, Müslüman mezarlığının bu manzaraya eşlik ettiği, dışarıdan bakıldığında belli bir karakteristiği bulunan, mimarîsinden insan ilişkilerine kadar ortak bazı davranış kalıplarının tekrarlandığı… İlk örneği Medine-i Münevvere olan “İslâm şehri” mefhumu, bu tanım

Bosna notları

14 Haziran 2023, Çarşamba

Aliya İzetbegoviç’in kabrine ne zaman yolum düşse, sanki ailemden birini ziyaret etmiş gibi olurum. 9 Haziran Cuma sabahı Saraybosna’ya iner inmez, soluğu yine Kovaçi Şehitliği’nde aldım ve evlatlarının arasında yatan Aliya’nın başucuna gittim. Mezar taşında hiçbir siyasî ve dünyevî unvanın bulunmadığı Aliya’ya Müslümanların selamını söylerken, aklımda o soru vardı: “Bosna dışında Bosna’da olduğundan çok daha fazla tanınan ve sevilen Aliya, acaba buradakiler tarafından ne kadar anlaşıldı?” Sorunun

Ketebe Tarih

10 Haziran 2023, Cumartesi

Son birkaç aydır, Albayrak Medya bünyesinde üstlendiğim emanet vazifelere bir yenisi daha eklendi, Ketebe Yayınları “Tarih” serisinin editörlüğünü de yürütmeye başladım. Ketebe’nin yayın yönetmeni, kıymetli dostum Furkan Çalışkan’la istişare ve eşgüdüm içinde, çalışma arkadaşlarımın özverisiyle, kaliteli ve kalıcı eserleri okurlarla buluşturmak üzere kolları sıvamış olduk. Doğudan batıya, tarihin çok farklı sahalarından, yerli ve yabancı çok sayıda isim ve eser, belli bir takvim dâhilinde raflardaki

Kayravân’ın ruhu

07 Haziran 2023, Çarşamba

Gözlerimi kapatıp hayal ediyorum: Mekke’de dünyaya gelen, Mısır’ın fethine katılan, ardından Kuzey Afrika’yı İslâm topraklarına katan, bugünkü Tunus’u da içine alan İfrikiyye bölgesinin ilk camisini kuran, atını ta Atlas Okyanusu’na kadar sürüp daha öteye ilerleyemeyince parmağını gökyüzüne doğru kaldırarak “Ya Rab, şahit ol! Eğer karşıma bu umman çıkmasaydı, senin adını duyurmak için dünyanın en uzak yerlerine giderdim!” diye yakaran, dönüşte Cezayir içlerinde yoluna devam ederken şehit düşen,

Tunus’u adımlarken…

03 Haziran 2023, Cumartesi

Uçağımız Kartaca Havaalanı’na doğru alçalırken, son olarak 2019’da ziyaret ettiğim Tunus’u nasıl bulacağımı merak ediyordum doğrusu. O zaman –her şeye rağmen– hâlâ kendi ayakları üzerinde durmaya çalışan bir Tunus vardı karşımda. Sonrasında ise cumhurbaşkanlığı seçimlerinden ezici bir üstünlükle çıkan Kays Saîd, önce parlamentoyu feshedip hükümeti görevden almış, ardından da Nahda Hareketi lideri Râşid Gannûşî’nin hapsedilmesine giden süreç yaşanmıştı. Bunun elbette siyasî, sosyal ve ekonomik yansımaları

Bayram havası

31 Mayıs 2023, Çarşamba

I. Bir akşam vakti, Saraybosna’nın kenar mahallelerinden birinde, İbrahim Begova Camii’ndeyiz. Ezan okunmak üzere. Avlu kapısının girişinde karşılaştığımız yaşlıca bir zat, arkadaşımla sohbetimize birkaç saniye kulak verdikten sonra, bana dönüp Boşnakça bir şeyler söylüyor. Aramızda ortak bir dil bulunmadığından anlaşamıyoruz, ama epey ısrarcı, meramını anlatmak için çabalıyor. Sonunda eliyle “tüh!” anlamına gelecek bir işaret yaparak, ezanı okumak üzere yanımızdan ayrılıyor. Meğer caminin müezziniymiş

Bir duaya bakar

27 Mayıs 2023, Cumartesi

İnsanoğlu, sınanmadığı konularda çok cesurdur. Mülteciler meselesinde konuşan tarafları dinlerken, aklımdan sıklıkla geçen bir cümle bu. Adeta bir eşyadan bahseder gibi, insanları oradan oraya aktarmaktan, göndermekten, yollamaktan vb. dem vuran diller artık ölçüsünü tamamen yitirmiş durumdayken, “Bunca tartışmaya dâhil edilseydiniz, siz ne hissederdiniz?” sorusuna kulak verecek vicdan sahiplerini bulabilmek hayli zor. Türkiye, birçok bakımdan kendine has müşkülleri olan bir ülke. Ancak herhalde

En doğru yöntem

24 Mayıs 2023, Çarşamba

Geçtiğimiz cuma –19 Mayıs– Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde gerçekleştirilen zirveyle, Suriye tam 12 yıl sonra Arap Birliği’ne yeniden girdi. Beşşâr Esed rejiminin sivil halka düzenlediği bombardıman ve saldırılar sebebiyle üyeliği 2011’de askıya alınan Suriye, böylece herhangi bir yaptırımla karşılaşmadan tekrar “Arap evi”ne dâhil oldu. Bu son derece önemli toplantı birçok açıdan dikkate değer unsurlar içeriyordu: “Suudi Arabistan’ın aktif dış politika vizyonu”, “Suriye’nin Arap Birliği’ne geri

Yeni bir retorik

20 Mayıs 2023, Cumartesi

İsrail’in bayrağındaki altı köşeli yıldızı görünce aklınıza ne geliyor? Sadece, 1948’den bugüne gittikçe yayılan işgal, yerlerinden-yurtlarından sökülüp atılan Filistinliler, acı ve gözyaşı geliyor muhtemelen. Ki haklısınız da. Beyaz zemin üzerine işlenen o mavi renkli yıldız, zihinlerimize sadece olumsuz çağrışımları davet ediyor. Bundan 100-150 yıl önce ise, bir Müslüman, baktığı hemen her yerde –türbe duvarlarında, sanduka örtülerinde, sancaklarda, cami girişlerinde, kubbe kasnaklarında, mushaf

O nefret…

17 Mayıs 2023, Çarşamba

Geçtiğimiz cumartesi günü -13 Mayıs- bu köşede okuduğunuz “Erdoğan’ın anlamı” başlıklı yazımı, yayınlanmadan epey önce yazmıştım. Çünkü salıdan cuma gecesine kadar Kudüs seyahatim vardı, yolculuğun telaşesi icabı yazı için belki vaktim olmaz diye düşünüp gitmeden hazır etmiştim. Dört günlük seyahat boyunca şahit olduklarım, İslâm dünyası ve Müslümanlar nazarında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ifade ettiği anlamlara dair yazdıklarımı teyit etti: Türkiye’den geldiğimizi fark eden insanlar bizi sık sık durduruyor,

Beklendiği gibi…

08 Nisan 2023, Cumartesi

Ramazandan hemen önceki Kudüs ziyaretim sırasında, muhteşem bir bahar havası vardı. Şehrin atmosferi öylesine sükûnetli ve latifti ki, köşe başlarında ellerinde otomatik silahlarla dikilen İsrail askerleri de olmasa, adeta işgal sona ermiş zannedilebilirdi. Şam Kapısı, Ramazan’a has ışıklarla donatılmış, satıcılar yerlerini almış, merdivenlerde Kudüslüler geleneksel akşam sohbetlerine çoktan başlamıştı. Ramazan, Kudüs’ü kucaklamaya geliyordu, bütün bu hazırlıklar onu karşılamak içindi. Ancak sohbet

Çarklar dönerken…

05 Nisan 2023, Çarşamba

Güneşli bir kış günü Delhi’den yaklaşık dört saatlik yolculukla Aligarh’a ulaştığımızda, vakit öğleye yaklaşıyordu. Uttar Pradeş eyaletinin diğer tarihî şehirlerine oranla sönük bir yerdi burası, zaten biz de şehri gezmeye değil, burada kurulu devasa bir eğitim kurumunu görmeye gelmiştik: Aligarh İslâm Üniversitesi. Kampüse ana kapıdan girdikten sonra aracımızı bir kenara park edip yürümeye başladık. İrili-ufaklı çok sayıda yapıdan, kütüphane ve fakülteden, mescit ve konferans salonundan, parklardan

Amiral gemisi

01 Nisan 2023, Cumartesi

Gerek akademide, gerek basın-yayın mecralarında, gerekse günlük değerlendirmelerde, Mısır’ın Arap dünyası içindeki konumunun yeterince takdir edilemediği görülüyor. Oysa Mısır, gayet haklı gerekçelerle Arap coğrafyasının “amiral gemisi”dir. Meseleye böyle bakmak, Ortadoğu’nun dengelerini yerli yerine oturtmak için de elzemdir. Mısır’ın söz konusu mevkiini öne çıkarmak için altı mutlaka çizilmesi gereken başlıca hususları şöyle sıralamak mümkün: *Mısır’ı avantajlı kılan birinci nokta, hiç şüphesiz

Vilina Vlas

29 Mart 2023, Çarşamba

Osmanlı İmparatorluğu’nun en kudretli sadrazamlarından Sokollu Mehmed Paşa, uzun kariyerinin son demlerinde, çocukken devşirilip getirildiği ata topraklarına kalıcı bir eser bırakmak istemişti. Hassa Mimarbaşı Sinan’ın bizzat nezaret ettiği projeyle, Bosna’nın Vişegrad kasabasında Drina Nehri üzerine Sokollu’nun yaptırdığı muhteşem köprü tamamlandığı zaman, tarihler 1577’yi gösteriyordu. 120 metre uzunluğunda, 11 gözlü ve mihraplı köprü “Mehmed Paşa” adını taşıyacak, aradan yüzyıllar geçtikten sonra

Sınır ve ötesi…

25 Mart 2023, Cumartesi

“Sınırdaki dağı geçip bizi bekleyen otomobillere bindik. Dikkat çekmemek için ön ve arka koltuklara dört kişi oturuyor, bagaja da beş kişi sığdırılıyordu. Biri şoförün tarif ettiği şekilde sırtüstü bagaja uzandı ve dördümüz secde eder vaziyette onun üzerine eğildik. Şoför, dışarıda kalan kafamı bacaklarıma doğru iterek bagajın kapağını kapattı. Bir kişinin sığabileceği bagajda beş kişi yola çıktık. Birkaç dakika sonra nefesim kesilmeye, ayaklarım uyuşmaya başladı. Kapağı açtıklarını hayal meyal

Yeni bir toplum?

22 Mart 2023, Çarşamba

Suudi Arabistan İslâmî İşler Bakanlığı, Ramazan başlamadan önce yayınladığı bir talimatnamede, mübarek ay boyunca ülkedeki cami ve mescitlerde geçerli olacak kuralları kamuoyuna duyurdu. Buna göre:* İmamlar ve müezzinler, çok ciddi bir mazeretleri olmadıkça görev yerlerini asla terk etmeyecek,* Ezan ve namaz vakitlerine tam riayet edilecek,* Teheccüd namazları, sabah namazı vaktinin girmesinden çok önce bitirilecek,* Teravih namazlarındaki dualar kısa tutulacak; duada edebiyat ve belagat çabasına

Çin’in Büyük Oyun’u

18 Mart 2023, Cumartesi

Amerikan The Washington Post gazetesinin 13 Ocak 1983 tarihli nüshasında, Michael Weisskopf imzalı dikkat çekici bir haber-analiz yer alıyordu. Devam etmekte olan İran-Irak Savaşı’nda taraflara ulaştırılan dış yardımların incelendiği analizde, Weisskopf özellikle Çin’in rolüne odaklanıyordu. Buna göre:Çin, savaşın başlangıcında tarafsızlığını bütün dünyaya ilân etmiş olmasına rağmen, perde arkasından hem Irak’a hem de İran’a destekte bulunuyordu. Irak’a silah transferinde Ürdün’ün Akabe Limanı kullanılıyor,

İç içe çelişkiler

15 Mart 2023, Çarşamba

Birinci İntifada (1987) sırasında Hamas’ın (Arapça adıyla: Hareketu’l-Mukâvemeti’l-İslâmiyye, İslâmî Direniş Hareketi) sahneye çıkışı, İsrail işgal yönetimini, o zamana kadar mesafeli durduğu Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ve lideri Yâser Arafat’a yaklaştırmıştı. Seküler-Sosyalist bir çizgideki FKÖ’ye nispetle “İslâmcı” bir vizyona sahip olan Hamas, Filistin kamuoyunun o dönemdeki atardamarı mesabesindeydi. Hamas lideri Ahmed Yâsîn, 1989’da İsrail tarafından tutuklandığında, bu gelişme FKÖ saflarında

Pogromlar

11 Mart 2023, Cumartesi

Dönemin İsrail Başbakanı Ehud Olmert, 14 Eylül 2008 günü ülke basınına yaptığı sert açıklamada, “Yerleşimcilerin saldırıları, pogromdan başka bir şey değildir. İsrail’de, Yahudi olmayanlara yönelik pogrom tarzı uygulamaların asla yeri yoktur. Bunu hiçbir şekilde tolere etmeyeceğiz. Yapılanlar, İsrail kanunları çerçevesinde, en güçlü şekilde karşılık bulacak” diyordu. Kastettiği, Batı Şeria’nın Nablus kenti yakınlarındaki Filistin kasabası Asîratu’l-Kibliyye’de, Yahudi yerleşimcilerin düzenlediği

Hıttîn’in ruhu

08 Mart 2023, Çarşamba

Pazar günü sabah namazını Mescid-i Aksâ’da eda ettikten sonra, Kudüs’ün mazisindeki nice hadisenin sessiz şahidi Aslanlı Kapı’dan çıkarak yola koyulduk. İstikametimiz, tarihî Filistin’in kuzey kesimleri ve Taberiye havzasıydı. 1948’de ahalisi tehcir edilen eski Filistin köyü Lifte’yi, yakın tarihin en büyük kahramanlarından Abdulkâdir el-Hüseynî’nin 8 Nisan 1948 gecesi şehit düştüğü Kastel’i, ismi İnguşlardan gelen Kafkas kasabası Ebû Ğûş’u, 639’da 25 binden fazla insanın hayatına mal olan ünlü

Erdoğan’ın anlamı

13 Mayıs 2023, Cumartesi

Ne zaman İslâm dünyasında bir bölgeyi ziyaret etsem, bindiğim uçak iniş için İstanbul semalarına süzülürken aynı şeyi hissederim: Türkiye’nin ve özellikle de –artık Müslüman coğrafyanın Türkiye ile eşitlediği bir sembol olarak– Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın iki ayrı cephesi var: 1 ) İçeriden bakıldığında görünen, dâhilî tartışma ve polemiklerin vazgeçilmez gündemi, en şedit muhaliflerinin bile bigâne kalamadığı ve duruşunu ona göre ayarladığı, kendi halkının farklı istikametlerdeki kararlı yorumlarına

Yağı Kudüs’ten

10 Mayıs 2023, Çarşamba

İngiltere Kralı III. Charles, geçtiğimiz cumartesi günü -6 Mayıs- Londra’da düzenlenen merasimle nihayet tacını giydi. Annesi Kraliçe II. Elizabeth’in 8 Eylül 2022’deki ölümüne dek, tam 70 yıl boyunca “veliaht prens” unvanını taşıyan Charles, karısı Camilla’yı da “kraliçe” ilân etti. Böylece uğruna nice mesafeler kat edilen krallık tacına kavuşulurken, Avrupa modern tarihinin en yakından takip edilen skandallarla örülü evliliği de Britanya tahtına tırmanmış oldu. Kökleri yüzyıllar öncesine uzanan

Nereye ve nasıl?

06 Mayıs 2023, Cumartesi

Türkiye, yakın tarihinin en önemli seçimine hazırlanırken, “Suriyelilerin geri dönüşü” meselesi de iç siyasetin sıcak gündem maddelerinden biri olmayı sürdürüyor. “Göndereceğiz”, “Gidecekler”, “Dönecekler” vaatleri havada uçuşurken, yapılan yorumların çoğunda Suriye’deki mevcut duruma dair büyük bir cehalet ve umursamazlık göze çarpıyor. İngiliz The Guardian gazetesi, birkaç gün önce, mültecilerin Suriye’de arkalarında bıraktıkları evlere veya diğer mülklerine neler olduğuyla ilgili çok çarpıcı

Mısır’ın Kıbrıs’ı

03 Mayıs 2023, Çarşamba

“Muhammed Hamîdetî’nin liderliğindeki Cancavîdler, 2003’te patlak veren Darfur krizinin devamında çok sayıda savaş ve insanlık suçuna imza attı. On binlerce insanın hayatını kaybettiği çatışmalar, bir milyona yakın kişinin de mülteci konumuna düşmesine neden oldu. Darfur krizinin zirve yaptığı ve bütün dünyanın gözlerini Sudan’a çevirdiği bir zamanda, 2006’da Muhammed Hamîdetî, Sudan Devlet Başkanı Ömer Beşîr’le başkent Hartum’da bir araya geldi. Sudan hükümeti, Darfur’daki isyanı bastırmak için

Gizli kahraman

29 Nisan 2023, Cumartesi

Sanâ’dan güneye doğru devam ederek, yaklaşık iki saatlik bir yolculukla ulaşmıştık Radâ’ya. Burası Yemen’in orta kesiminde, Tâhirîler hanedanı döneminde (1454-1517) yıldızı parlayan, şimdi ise mazinin ışıltısını tümüyle yitirmiş bir bozkır şehriydi. Gri renkli tuğlalarla gelişigüzel inşa edilmiş evlerin arasından ve daracık sokaklardan ilerleyerek şehir merkezine ulaştığımızda ise, karşımıza, bütün bu ‘mat’ izlenimleri anında değiştiren bir sanat eseri çıkıverdi: Âmiriyye Medresesi. Tâhîrilerin

İtidale özlem

26 Nisan 2023, Çarşamba

İslâm dünyasında milyonlarca Müslümanın sevinç içinde idrak ettiği Ramazan Bayramı, Yemen’in Şebve bölgesindeki Beyhân şehri ahalisi için epey buruk geçti. Beyhân’ın en önemli kanaat önderlerinden Şeyh Abdullah el-Bânî, bayram namazını kıldırdıktan hemen sonra, henüz namazgâhtan ayrılmadan gerçekleştirilen bir suikast sonucu katledildi. Bindiği aracın içinde infaz edilen Şeyh Abdullah’ın bedeninde 30’dan fazla kurşun yarası vardı. Beyhân’da 20 yıldır cuma ve bayram hutbelerine çıkan Şeyh Abdullah

“İhvân’ın hezimeti”

22 Nisan 2023, Cumartesi

Tunus’ta Nahda Hareketi lideri Râşid Gannûşî’nin tutuklanması ve Nahda temsilciliklerinin kapatılmasının ardından, Türkiye’de zaten tetikte bekleyen bazı kalemler hemen harekete geçti. Müslüman Kardeşler Teşkilâtı’nı (kısaca: İhvân) neredeyse “coğrafyamızdaki bütün kötülüklerin anası” olarak gösteren sözüm ona “analiz”ler özetle şunu söylüyordu: “Bir Atlantik projesi olarak Ortadoğu’ya giydirilmeye çalışılan İhvân gömleği parçalandı. Ilımlı İslâm adına bölgeyi dizayna çalışan Amerikan planları iflas

Gannûşî’nin duruşu

19 Nisan 2023, Çarşamba

Geçtiğimiz birkaç gün, Ortadoğu ve İslâm dünyası açısından birbirinden önemli gelişmelere sahne oldu: Mısır Dışişleri Bakanı Sâmih Şükri, Ankara’ya gelerek Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile verimli bir görüşme gerçekleştirdi. Cezayir’den üst düzey bir heyet Suriye’nin başkenti Şam’a giderek Beşşâr Esed’le bir araya geldi. Hamas yönetimi, çok uzun bir aradan sonra Suudi Arabistan’la temas kurdu. Yemen’de devam etmekte olan kanlı iç savaşın bitişine dair bir umut olarak, İran’ın desteklediği Hûsîlerle

İran’ın hayali

15 Nisan 2023, Cumartesi

Türkiye, yakın tarihinin en önemli seçimine hazırlanıyor. İç siyasetteki tartışmalar ve gelişmeler bir yana, seçimler dış dünyanın ana gündem maddelerinden biri. Zira neticeleri, sadece Türkiye’yi değil, uluslararası dengeleri de yakından ilgilendiren bir süreç bu. ABD, Avrupa, Rusya, Çin, Ortadoğu, Orta Asya, Basra Körfezi, Balkanlar, Afrika… Mübalağa etmiyorum, 14 Mayıs akşamı sandıklardan çıkacak sonuç, bütün bu bölgelerde derinden hissedilecek. O yüzden, şimdiye kadar görülmemiş sayıda ve yoğun

Müsta’ribler

12 Nisan 2023, Çarşamba

Müslümanların 711’den itibaren Endülüs’te kurduğu medeniyet öylesine ışıltılıydı ki, 900’lü yıllarda Avrupa’nın dört bir yanından gençler, başkent Kurtuba’ya akın ediyor, “hâkim kültür”e daha iyi adapte olabilmek amacıyla sarık-cübbe giymeye başlıyor, şevkle Arapça öğreniyor, Arapça şiirler ezberliyor, Hristiyan inancını korumalarına rağmen zâhiren “Müslüman gibi” davranmaktan hoşlanıyordu. Zamanla, Endülüs’ün bütün şehirlerinde “Müsta’ribler” adı verilen bir sınıf ortaya çıktı. “Araplaşmış” anlamına

Hilbâvî’nin ardından…

04 Mart 2023, Cumartesi

Müslüman Kardeşler Teşkilâtı’nın (kısaca: İhvân) eski mensuplarından Dr. Kemal Hilbâvî, geçtiğimiz salı –28 Şubat– akşamı, İngiltere’nin başkenti Londra’da hayatını kaybetti. 84 yaşında ebediyete intikal eden Hilbâvî’nin cenazesi, Londra’nın kuzeydoğusundaki Riyâdu’s-Selâm (Gardens of Peace) Müslüman Mezarlığı’na gömüldü. 1939’da dünyaya gelen Kemal Hilbâvî, Kahire Amerikan Üniversitesi’nden mezun olduktan sonra 1970’ler ve 1980’ler boyunca Mısır’da bulunmuş, 1997’den itibaren ise temelli olarak

Karşı hamle

01 Mart 2023, Çarşamba

İran’ın Kâşân şehrinde, yeşilliklerle çevrili duvarlı bir avlu içinde, konik külahla örtülü bir türbe… Bulunduğu konum itibariyle sürekli ziyaretçileri olmasa da, özellikle -hicrî- Rebîülevvel ayının 13 ila 27’si arası burası geniş katılımlı törenlere ev sahipliği yapıyor. Saygı ve sevgi gösterileri için toplananların, kabirde yattığı düşünülen kişi hakkında kullandığı başlıca ifadeler şöyle: “Seyyide Fâtıma’nın sadık askeri”, “Fâtıma’nın katilini öldüren fedai” “Dünyayı bir zalimden kurtaran kahraman”,

El bombası

25 Şubat 2023, Cumartesi

Arap dünyasının en büyük medya kuruluşlarından MBC Group, Ramazan ayında yayınlayacağı bir dizinin medya tanıtımını gerçekleştirdi. Hemen ardından, söz konusu dizinin merkezde olduğu ciddi bir öfke tufanı patladı. Sosyal medya kullanıcılarının tartışmalarına siyasetçiler ve dinî liderler bile katıldı. Zira adından da (“Muâviye”) anlaşılacağı gibi, dizinin konusu İslâm tarihinin en dikkate değer şahsiyetlerinden biriydi: Muâviye bin Ebî Süfyân.Kanaldan yapılan açıklamaya göre:Çekimleri Tunus’un tarihî

Maskat’a ziyaret

22 Şubat 2023, Çarşamba

Beşşar Esed, iki gün önce -20 Şubat- Umman’ın başkenti Maskat’a resmî bir ziyaret gerçekleştirdi. 2011’de Suriye’de başlayan halk ayaklanmasından bu yana Umman’a ilk kez ayak basan Esed, havaalanında Sultan Heysem bin Târık ve diğer yetkililer tarafından en üst düzey protokolle karşılandı. Gün boyu devam eden temasların ardından, Esed, beraberindeki bakan, danışman, işadamı, gazeteci ve istihbaratçı kalabalığıyla birlikte Şam’a döndü. Suriye heyeti yolculuk sırasında Irak, Kuveyt, İran ve Birleşik

Nasıl bakmalı?

18 Şubat 2023, Cumartesi

I.Yemen’in başkenti Sanaa’nın kuzeyinde, bugün adeta terk edilmiş gibi duran Ma’rib şehri, tarihteki en büyük afetlerden birine sahne olmuştu. M.Ö. 520’lerde inşaatına başlanan dev sulama sistemi ve baraj, yaklaşık bir asır sonra yıkılmış, bunun neticesinde meydana gelen korkunç selle Sebe halkının yaşadığı memleket tamamen harabeye dönmüştü. Felâketten canlarını kurtarabilenler bölgeden göç etmiş, bir zamanlar Arabistan’ın en muhteşem bahçelerine ev sahipliği yapan mıntıkadan geriye, içinde tek-tük

Vicdanı korumak

15 Şubat 2023, Çarşamba

İsrailli haham Şmuel Eliyahu’nun Türkiye ve Suriye’deki depremlerle ilgili skandal ifadelerini mutlaka okumuşsunuzdur. İsrail sağının popüler gazetelerinden “Olam Katan”a yazan Eliyahu, depremlerin “ilahî bir ceza” olduğunu vurgulamış, “Defalarca yurdumuzu işgale yeltenen ve bizi denizde boğmaya çalışan milletlerin” gazaba uğradığını iddia etmişti. Eliyahu sadece Müslüman dünyada değil, Yahudiler arasında da büyük tepki topladı, nihayet Dünya Yahudi Kongresi resmî bir açıklamayla kendisini kınadı.

Yürek dayanışması

11 Şubat 2023, Cumartesi

Afganistan’ın Mezâr-ı Şerif kentinde bulunan başkonsolosluğumuzda hazırlanan 9 Şubat 2023 tarihli bir tutanak… Kunduz vilayetinden altı kanaat önderi, 10 şehrimizi aynı anda etkileyen deprem felâketinin ardından kendi aralarında yardım toplayarak Türk yetkililere teslim etmişler. Tutanakta “nakit ve takılar” başlığı altında şunlar sıralanmış: “200 bin Afgani (2 bin 235 dolar), 13 adet gümüş bilezik, 5 adet gümüş yüzük, 3 adet gümüş kolye, 1 adet küpe, 12 adet sikke.”Gözlerinizi kapatın ve tahayyül

Derin kriz

04 Şubat 2023, Cumartesi

Görüntüleri izlemişsinizdir: Azerbaycan’ın İran’ın başkenti Tahran’daki büyükelçilik binasına 27 Ocak sabahı düzenlenen saldırıda hayatını kaybeden Orhan Askerov’un cenazesi, İmam Humeynî Havaalanı’nda ülkesine gönderilmek üzere uçağa taşınırken, Azerbaycanlı güvenlik ve istihbarat görevlileri İranlı askerleri kenara iterek, tabutu kendileri omuzladı. Bu çok kısa, ancak çok sembolik ve önemli bir sahneydi. Büyükelçilikte güvenlik şefi olarak görev yapan Askerov’un na’şının İran tarafından “bürokratik

Ordunun rolü

01 Şubat 2023, Çarşamba

Mısır’da bir grup asker, “Hür Subaylar Hareketi” çatısı altında toplanarak 23 Temmuz 1952’de Kral Faruk’u devirdikten sonra, ülke hızlı bir şekilde “devlet sosyalizmi” şeklinde tanımlana-bilecek bir yönetim sistemine geçti. Süveyş Kanalı’nı millîleştirerek içeride ve dışarıda büyük sükse yapan Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdunnâsır, Arap milliyetçiliğini de koltuğunun altına sıkıştırarak, orduyu Mısır’ın tek hâkimi haline getirdi: Bir yandan kamulaştırma faaliyetleriyle çok sayıda kuruma ve şirkete

Nizam’ın vedası

28 Ocak 2023, Cumartesi

Hindistan’ın en büyük şehirlerinden Haydarâbâd, geçtiğimiz hafta oldukça kalabalık bir cenaze törenine şahitlik etti. Tam 224 yıl boyunca bölgeyi yöneten Haydarâbâd Nizamlığı’nın son temsilcisi Mükerrem Bereket Şah, İstanbul’daki ölümünün ardından, atalarının vaktiyle mülk edindiği şehirde toprağa verildi. Bir dönem dünyanın en zengin adamlarından biri olan Mükerrem Bereket Şah, aynı zamanda, annesi Dürrüşehvâr Sultan kanalıyla Son Halife Abdülmecid Efendi’nin torunuydu. Mükerrem Bereket Şah’ın

Kimlik ihtarı

25 Ocak 2023, Çarşamba

Yaklaşık dört yıl önce, 15 Mart 2019 günü, Yeni Zelanda’nın Christchurch kentinde bir cami ile bir İslâm merkezine çifte saldırı düzenleyen Brenton Harrison Tarrant adlı terörist, ardında 73 sayfalık bir “manifesto” bırakmıştı. Tarrant’ın satırlarında beyaz ırkın üstünlüğüne dair vurgularla, İslâm ve Müslüman düşmanlığını dile getirdiği ifadeler birbirine karışıyordu. Endülüs’ten Osmanlı’ya kadar, Müslümanların tarih boyunca kurduğu bütün medeniyetlere atıflarda bulunan Tarrant’ın tam bir Haçlı

Bir dönemin panoraması

21 Ocak 2023, Cumartesi

“İngiliz hükûmetinin davetlisi olarak 15 gün için İngiltere’ye giden 6 kişilik gazeteci heyetimiz Türkiye’ye dönmüş bulunuyor. Bu heyete, Ulus gazetesi adına ben de iştirak etmiştim. Bütün arkadaşlar, yurda, gerçek bir konukseverliğin, en nazikâne bir ev sahipliğinin hatırasıyla döndük. Çok yer gezdik, çok şey gördük, sulh devrinde kahramanlığın ne demek olduğunu dünyaya gösteren İngiltere’den kısa zamanda pek çok şey öğrendik.Şahsen edindiğim intiba şu ki, bizim Atlantik Paktı’na alınıp alınmamamız

Gurbette ölüm

18 Ocak 2023, Çarşamba

Mısır’da, 23 Temmuz 1952 günü Kral Faruk’u devirerek iktidara el koyan Hür Subaylar cuntasının en önemli ismi, Cemal Abdunnâsır’dı. Başlangıçta, yaşı ve tecrübesi nedeniyle Mısır toplumunda büyük saygı uyandıran General Muhammed Necîb’i cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturtan Abdunnâsır, kısa süre sonra Necîb’i devre dışı bırakıp ev hapsine aldırarak ülkenin dümenine geçti. Arap milliyetçiliğinin bayraktarlığını yapmak suretiyle Ortadoğu sokaklarını hareketlendiren Abdunnâsır, İsrail’le mücadeleyi de

İsimler

14 Ocak 2023, Cumartesi

Yeni Şafak·TAHA KILINÇ - İsimlerİran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir-Abdullahiyan, Irak’ın Tahran’daki büyükelçisini bakanlığa çağırarak, bazı Iraklı üst düzey isimlerin “Arap Körfezi” şeklindeki ifadeleri sebebiyle uyardıklarını açıkladı. Irak’ın Basra kentinde devam etmekte olan “25’inci Arap Körfezi Kupası” için yayınladıkları mesajlarda, Irak Başbakanı Muhammed Şiya Sudânî ve Iraklı Şiî lider Muktedâ Sadr, söz konusu terimi kullanmıştı. İran, bölgesel ve uluslararası bütün platformlarda “Fars

Ürdün notları

11 Ocak 2023, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Ürdün notlarıGeçtiğimiz hafta, çarşamba sabahtan cumartesi akşama kadar Ürdün’deydim. Dört kişiden oluşan arkadaş grubumuzla, Ortadoğu’nun bu küçük ama çok önemli ülkesini, baştan sona ve farklı boyutlarıyla gezme imkânı bulduk. Gözlemlerimi, bir köşe yazısının ebatlarına sığacak şekilde aktarmak istiyorum:İstanbul’dan yaklaşık iki saatlik uçuşla, Amman Kraliçe Âliye Havaalanı’na -Âliye, Kral Hüseyin’in 1977’de helikopter kazasında ölen karısının adıydı- indiğimizde güneşli

Tebbûn’un mesajları

07 Ocak 2023, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Tebbûn’un mesajlarıFransa’nın en köklü ve ünlü gazetelerinden Le Figaro, geçtiğimiz hafta Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecîd Tebbûn’la yapılmış uzun bir mülakata yer verdi. Tebbûn’un altını çizdiği noktalar, Cezayir-Fransa ilişkileri, Cezayir-Fas arasında devam etmekte olan siyasî kriz ve genel olarak da Mağrib bölgesindeki iç dengeler açısından oldukça önemli ipuçları ihtiva ediyordu. Ehemmiyetine binaen Tebbûn’un cümlelerini -anlamı değiştirmeyecek küçük tasarruflarla- alıntılayacağım,

Emekli muhafazakâr

04 Ocak 2023, Çarşamba

Yeni Şafak·Tasha Kılınç - Emekli muhafazakâr“Kurtubalı Hristiyanlar, Arapların şiirlerini ve masallarını okumayı seviyor. Onların fikirlerini çürütmek için değil, daha doğru ve zarif bir Arapça’ya sahip olmak için Arap ilahiyatçıları ve filozofları inceliyorlar. İncil’in Latince tefsirini okuyan veya İsa’nın yaşam ve öğretilerini, peygamberleri veya havarileri araştıran halk şimdi nerede? Heyhat! Tüm yetenekli genç Hristiyanlar, büyük bir şevkle Arap kitaplarını okuyup çalışıyor, büyük masraflarla

Ateşten gömlek

31 Aralık 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Ateşten gömlekTunus Cumhurbaşkanı Kays Saîd, yayınladığı özel bir kararnameyle, Tunus Cumhuriyeti Başmüftülüğü’ne Şeyh Hişâm bin Mahmûd’u (81) atadı. 2019’da göreve başladığından bu yana birbirinden tartışmalı kararlara imza atan Saîd, son olarak, 25 Temmuz 2021’de hükümete el çektirerek seçilmiş parlamentoyu feshetmişti. Saîd’in çağrısıyla 17 Aralık 2022’de düzenlenen genel seçimlere ise katılım oranı yüzde 11’de kalmış, böylece ülkede siyaset mekanizması tümüyle kilitlenmişti.

Kubeysiyyât

28 Aralık 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - KubeysiyyâtÇerkes asıllı Suriyeli yönetmen Necdet İsmail Anzur tarafından çekilen ve 2010 yılında bir uydu kanalından yayınlanan “Mâ Meleket Eymânukum” (Ellerinizin Sahip Oldukları) adlı dizi, üyelerinin tamamı kadınlardan oluşan Suriyeli bir dinî cemaati anlatıyordu. Başlarındaki “şeyh hanım”a sorgusuz-sualsiz itaat eden bu kadınlar, dizinin kurgusunda “terörist” imaları eşliğinde takdim ediliyor, cemaatin gizli örgütlenme yoluyla genç kızların beynini yıkadığı ve toplumsal

Hanuka muhasebesi

24 Aralık 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·TAHA KILINÇ - Hanuka muhasebesiDün (23 Aralık), İsrail’in en önemli gazetelerinden The Jerusalem Post’ta, dikkat çekici bir makale yayınlandı. Brian Blum imzalı makale, “Netanyahu’nun hükümeti, İsrail iç savaşına mı yol açacak?” başlığını taşıyordu. Gazetenin spota taşıdığı cümleler ise şöyleydi: “Smotrich, Maoz ve Goldknopf’un teokratik ekstremizmi, Yahudiler arasında yeni bir iç savaşı tetikleyecek mi? Düşmanlarımız, içimizdeki çatışmadan istifade edecekler mi?”İsrail tarihinin en aşırı

Kölelik turizmi

21 Aralık 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Kölelik turizmiEyyub (Ayuba) Süleyman Diallo, 1701’de Senegal’in doğusundaki Bundu platosunda, âlim bir babanın oğlu olarak dünyaya geldi. Bundu, Eyyub’un dedesi tarafından kurulmuştu. Babası Süleyman Diallo da hem dinî hem de siyasî yönüyle bütün bölgenin yakından tanıdığı bir isimdi. Genç yaşında Kur’ân’ı ezberleyerek hafız olan Eyyub, Mâlikî mezhebi üzere İslâmî eğitimini tamamladı. Erkenden evlendi, 30’lu yaşlarına ulaşmadan çok sayıda evladı dünyaya geldi.1730’da Gambiya

Senegal’in dinî başkentinde

17 Aralık 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Senegal’in dinî başkentindeOtobandan çıktıktan sonra, kibar bir polis tarafından durdurulduk. Rutin ruhsat-kimlik kontrolünün ardından belgeleri direksiyondaki arkadaşıma uzatırken, torpido gözündeki sigara paketini fark etti memur. Parmağını içeri uzattı, net bir üslupla “Sigara içmek yok!” dedi. Senegal’in dinî başkenti, Mürîdîlik tarikatının ana üssü Tûbâ şehrine girerken, “Sigara konusunda çok katılar, kamusal alanda yasak epey ciddi uygulanıyor, aman dikkat” şeklindeki

Bir akşam sürprizi

14 Aralık 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Bir akşam sürpriziDakar’ın ara sokaklarında dolaşırken, uzaktan minaresini fark ettiğimiz bir camide akşam namazı için durduk. Geniş avlusunda koyu gölgeli ağaçların bulunduğu, içi tertemiz, halıları mis kokulu, cemaati de son derece canlı bir camiydi burası. Ezandan hemen sonra kâmet getirildi, namaza durduk. Uzun boyu ve heybetiyle hemen dikkatimi çeken imam efendi, tane tane ve huşû dolu bir kıraatle namazı kıldırdı. Selâmdan sonra tesbihat faslı bitince, cemaatten insanlar

Körfez ve Çin

10 Aralık 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Körfez ve ÇinABD Başkanı Joe Biden, temmuz ayındaki Riyad ziyareti sırasında “ABD, Ortadoğu’da Rusya, İran veya Çin’in doldurabileceği hiçbir boşluk bırakmayacak” türünden iddialı cümleler kurmuştu. Ancak Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 7-9 Aralık’ta gerçekleştirdiği Suudi Arabistan temasları, bölgede kendisine boşluk araması gereken asıl ülkenin ABD olduğunu ortaya koydu.Suudiler, Şi Cinping’e Biden’la hiç kıyaslanmayacak derecede sıcak ve üst düzey bir karşılama merasimi

Ne değişti?

07 Aralık 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Ne değişti?İsrail’de 17 Mayıs 1977 günü düzenlenen genel seçimler, ülke basınında “Deprem!” manşetleriyle dünyaya yansıtılmıştı. Zira devletin kurulduğu 1948’den itibaren sürekli olarak iktidarı domine eden ve siyasette söz sahibi olan İşçi Partisi’nin geleneksel hâkimiyeti sona ermiş, bir zamanlar “Siyonist terörist” unvanıyla anılan Menahem Begin’in liderliğindeki Likud Partisi, yüzde 33,41 oy oranıyla, ulaşılması güç bir rekora imza atmıştı. Meşhur Deyr Yâsîn Katliamı

Osmanlı Arapları

03 Aralık 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Osmanlı Arapları“Blunt, Londra’da çeşitli gazetelerde ve dergilerde yayımladığı fikirlerini 1882 yılında bir kitaba dönüştürdü. ‘The Future of Islam’ (İslâm’ın Geleceği) isimli kitabında eski fikirlerini aynen tekrar ediyordu. Artık o da tıpkı İngiltere gibi, fikirlerinin hayata geçmesi için zamana ihtiyaç olduğuna inanıyordu. Başka bir ifade ile II. Abdülhamid Osmanlı sultanı olarak kaldığı sürece bu fikirlerinin gerçekleşmesinin imkânsızlığına iyice kanaat getirmişti.

İmam Harun dosyası, yeniden

30 Kasım 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - İmam Harun dosyası, yenidenGüney Afrika’nın Cape Town kentindeki Yüksek Mahkeme binası, 7-18 Kasım 2022 tarihleri arasında çok önemli bir davaya ev sahipliği yaptı. Irkçı Apartheid rejimi döneminde, 123 günlük tutukluluk ve işkence sürecinin ardından, 27 Eylül 1969’da katledilen İmam Abdullah Harun’un dosyası yeniden incelemeye alındı. Yargıç Daniel Mafeleu Thulare’nin -kendisi siyahî olduğundan, üstlendiği vazife ayrıca anlamlıydı- başkanlığındaki iki haftalık duruşma maratonunda

Dayatmacılık

26 Kasım 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - DayatmacılıkKatar’ın başkenti Doha’da devam etmekte olan 2022 FIFA Dünya Kupası, bir spor organizasyonu olmanın çok ötesine geçerek, siyasî bir meseleye ve polemikler yığınına dönüştü. Daha doğrusu dönüştürüldü. Bu durumun çok açık örneklerini, Katar yönetiminin oldukça kibar ve net biçimde ilân ettiği yasakları delmekte ısrarcı davranan Batılı politikacılarda görmek mümkün:Almanya İçişleri Bakanı Nancy Faeser, ülkesinin maçını izlemek için geldiği Doha’daki stadyumda, LGBT

Çekingen ziyaretçiler

23 Kasım 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Çekingen ziyaretçilerMısır merkezli Şiî-İsmâilî Fâtımî devletinin altıncı halifesi / hükümdarı Hâkim Bi-Emrillâh (985-1021), dengesiz davranışlarıyla ünlüydü. Ani öfke nöbetlerini sınırsız mutluluk anları takip eder, böyle zamanlarda ne yapacağını kimse kestiremezdi. Babası Azîz-Billâh’ın ölümüyle henüz 11 yaşındayken tahta oturan Hâkim, Kahire çarşılarında eşekle gezinir, eline geçirdiği bir kılıçla herhangi bir insanın kellesini uçurur, yarattığı dehşeti keyifle izleyerek

Kabir siyaseti

19 Kasım 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Kabir SiyasetiKudüs’e her gelişimde dikkatimi çeken bir husus var: Yahudilere ait (olduğu iddia edilen) kabirler yıldırım hızıyla çoğalıyor. Şehir surlarının özellikle güney ve doğu yakasında, pıtrak gibi kabristan inşa ediliyor. Üçerli-beşerli sıralar halinde, toprağa uzatılmış yatan ağır mermer ve krem rengi taş bloklar… Hemen yanında da öyküsü beliriyor: “Bilmem hangi zaman diliminden kalma, yeni bir Yahudi mezarlığı daha bulundu.” Ardından etrafı çevriliyor, muhkem hale

Sürpriz yok

16 Kasım 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Sürpriz yok“Seküler uygarlık neden Müslümanlardan nefret ediyor? Bu sorunun medyada yaygın kullanışı ile ‘Neden Müslümanlardan korkuyor?’ şeklinde sorulmasını bekleyenler doğru cevabı alamayacaklardır. Zira seküler uygarlık Müslümanlardan korkmaktan önce nefret ediyor; sekülerizm önünde diz çöktüreme-melerinin öfkesidir bu. Batılılar, Müslüman dünyanın mevcut hali ile askeri ve ekonomik anlamda korkulmasını gerektirecek bir durumunun olmadığının farkındalar.”Merhum Âkif

Aşina Filibe

12 Kasım 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Aşina FilibeGüneşin ışıldadığı ama yakmadığı güzel bir sonbahar öğlesinde, Cisr-i Mustafa Paşa’dayız. Bugünkü adıyla Svilengrad. Kapıkule Sınır Kapısı’ndan Bulgaristan’a geçtikten sonra karşımıza çıkan ilk büyük yerleşim yeri burası. Doğruca Meriç kıyısına ilerleyerek, şehre adını veren tarihî Osmanlı köprüsünü adımlamaya başladık.295 metre uzunluğundaki köprüyü Çoban Mustafa Paşa inşa ettirmiş. Etnik kökeni nedeniyle “Boşnak”, katıldığı seferlerin çokluğu sebebiyle “Gazi”

Tünelin ucu…

09 Kasım 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Tünelin ucu...Geçtiğimiz hafta salı günü -1 Kasım- uçağımız Tel Aviv Ben Gurion Havaalanı’na indiğinde, ortalıkta tam bir ölüm sessizliği vardı. Pasaport kontrolünden önce mutad olan “mavi kart”larımızı alırken, normalde yolculara yardımcı olan görevliler bu defa yerlerinde değildi. Pasaport bankoları öylesine boş ve salonda biriken insan sayısı o kadar fazlaydı ki, 35 kişilik grubumuzu doğrudan ülkeye “buyur” ettiler. Bazen saatlerce beklemeyle sonuçlanan o bıktırıcı prosedürü

Taşlar konuşsa…

05 Kasım 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Taşlar konuşsa...Perşembe akşamı, Mescid-i Aksâ’da yatsı namazı… İmam Yûsuf Ebû Suneyne, Hz. Yûsuf’un zindana girişi, zindan arkadaşlarının gördüğü rüyalar ve aralarında geçen konuşmalara dair ayetleri okuyor. Arapçada zindan anlamına gelen “sicn” kelimesi, Şeyh Yûsuf’un ağzından dökülürken, arkasında namaza duran cemaatin hafızasında nice acı hatıranın canlandığı kesin: Gözaltına alınmayan, hapse düşmeyen veya bir yakını hapiste olmayan insan bulmak çok zor burada çünkü.

Kimin Kudüs’ü?

02 Kasım 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Kimin Kudüs’ü?Dedemin babası Molla Yusuf rahmetli, 1880 doğumluymuş. Uzun bir ömür sürmüş, 1973’te 93 yaşında vefat etmiş. Onun oldukça sıra dışı bir hikâyesi var. Her hatırlayışımda beni sarsan, derinden etkileyen, belki de şuur altımda istikametimi tayin eden bir hikâye bu:Molla Yusuf, Selvi adında bir hanımla evlenmiş. Yusuf ile Selvi’nin çok mutlu bir evlilikleri ve beş çocukları olmuş: Süleyman, Halil (dedem, babamın babası), İbrahim, Fatma ve Raziye. Kışı Mersin’in

Teopower olarak Şiîlik

29 Ekim 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Teopower olarak ŞiîlikDört yıl kadar önceydi. Safiyyuddîn İshak Erdebîlî’nin (1252-1334) İran’ın Erdebil şehrindeki türbesini ziyaret ederken, Kerbelâ merasimlerinin uzantıları da sokaklarda devam ediyordu. Hatta içeriye davullar, defler ve trampetler çalarak nümayişler yapan kalabalıkların arasından sıyrılarak girebilmiştik. Yüksek ve müzeyyen bir kubbenin altında, korunaklı ve gayet süslü bir kabirde yatan Safiyyuddîn Erdebîlî’nin bugün artık “Şiî anıtmezarı” biçiminde

Hapishaneler

26 Ekim 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Hapishanelerİran-Irak Savaşı’nın (1980-1988) bütün hızıyla devam ettiği bir dönemde, 1986’nın ekiminde, İran kamuoyunun çok yakından tanıdığı isimlerden Âyetullah Hüseyin Ali Muntazerî, Dini Lider Âyetullah Humeynî’ye hitaben bir mektup kaleme almıştı. Muntazerî, mektubunda, hapishanelerde devlet eliyle korkunç suçların işlendiğini anlatıyor; öldürülen hamile kadınlardan, iftar vakti katledilen dindar gençlerden, her gün düzenli biçimde atılan dayaklardan dolayı hafızasını

Beklenen oldu, ama…

22 Ekim 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Beklenen oldu, ama...“Bu sıcak görüşmede, [Suriye] Devlet Başkanı Sayın Esed’i, Filistin davasını ve Filistin halkını bütün gücüyle destekleme konusunda büyük bir kararlılık içinde bulduk. Kendisi, Suriye’nin, –şimdiye kadar olduğu gibi– bundan sonra da Filistin halkını destekleyeceğini ifade etti. Biz de gelecek için, geçmişteki bütün sayfaları çeviriyoruz. Böylece geçmişte yapılan şahsî, hatalı ve hareket liderliğinin onaylamadığı her eylemi de geride bırakmış oluyoruz.

Aliya bize ne söyler?

19 Ekim 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·TAHA KILINÇ - Aliya bize ne söyler?“Umut var ve bana gelince ben iflah olmaz bir iyimserim. Ben İslâm’a inanıyorum ve bu nedenle İslâm dünyasının istikbaline inanıyorum. Bu istikbal nasıl güvence altına alınır ve onun için nasıl çalışılır? Buna cevap vermek yerine, sizinle bir anekdot paylaşacağım:On yıl kadar önce Londra’da bir konuşmamda tam da bu konudan bahsederken, hayal gücümü biraz açığa vurdum ve gelecekte birleşik ve güçlü bir İslâm dünyası vizyonu ortaya koydum. Bunun çok cesur,

Uluğ Bey’in hatırlattığı

15 Ekim 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Uluğ Bey’in hatırlattığıBuhara’nın turistlerin çokça rağbet ettiği tarihî merkezinin tenha bir köşesinde, gözlerden uzak bir medrese, Uluğ Bey’in adını taşır. Timurlu İmparatorluğu’nun Buhara’da bıraktığı az sayıda eser arasında zikredilen bu medresenin küçük boyutlardaki bir benzeri, şehir merkezine yaklaşık 45 kilometre mesafedeki Gucdüvân köyündedir. Meşhur mutasavvıf Abdulhâlik Gucdüvânî’nin kabrinin yanı başına iliştirilen bu medrese, tasavvuf kültürünün Özbekistan

Hîve’nin ara sokaklarında…

12 Ekim 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·TAHA KILINÇ - Hîve’nin ara sokaklarında...Pazar sabahı, namazdan hemen sonra Hîve’yi adımlamaya başladım. Sokaklar bomboş. Dördüncü defa geldiğim için her bir köşesini avucumun içi gibi bildiğim bu tarihî şehir, “açık hava müzesi” denmeye en lâyık beldelerden biri, belki de birincisi. Yüzyılların ötesinden günümüze, birçok şey adeta hiç dokunulmadan duruyor. Müdahale icap eden noktalara da öylesine ustalıklı dokunuşlar yapılmış ki, şehrin otantikliği hiç bozulmamış. Surlardan içeri girdiğinizde,

Pîr-i Türkistan

08 Ekim 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Pîr-i TürkistanÇölün ortasında bir vahaya girer gibi ilerliyoruz “Pîr-i Türkistan” lakaplı Hoca Ahmed Yesevî’nin (1093-1166) türbesine. Tarihî Yesi -bugün Kazakistan’a bağlı Türkistan- şehrinin sur içinde, vaktiyle Emir Timur tarafından inşası başlatılmış, günümüze ise ciddi restorasyonlarla -ve değişikliklerle- ulaşabilmiş bir abide burası. “Çölün ortasında” ifadesini hem gerçek hem de mecaz anlamıyla kullanıyorum. Güneyindeki kültür, sanat ve ilim merkezlerini kuzeyindeki

Aachen’de bir kabir…

05 Ekim 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·TAHA KILINÇ - Aachen’de bir kabir...Mezarlığın girişinde buluştuğumuz Faslı dostumuz “İşte şu karşıdaki” diyerek o etrafı boş kabri işaret ettiğinde, içimde uyanan hissi tam olarak şöyle tarif edebilirim: Çok uzun zamandır görmeyi hasret ve heyecanla istediğim bir aşina çehre ile sonunda karşılaşmak… 1 Ekim Cumartesi sabahı, Almanya’nın Aachen şehrindeki Hüls Mezarlığı’nın Müslümanlara tahsis edilen kısmında, Benân Tantâvî Attâr’ın kabri başında Kur’ân okuyup dua ederken, yıllardır nasip

İran tiyatrosu

01 Ekim 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - İran tiyatrosu“Tanık olduğumuz şey, tam 43 yıl sonra, İran’da ikinci bir devrimdir. Uluslararası toplum, baskıcı rejime karşı daha somut önlemler almalıdır. İranlılar değişim istiyor. Şu anda bunu konuşmanın tam sırası. Rejim sadece içeride değil, dışarıda da büyük problemler yaşıyor. İran’da bir alternatif oluşmaya başlıyor. Dünya bunu fark etmek zorunda. Bir rejim değişikliği an meselesi. Böyle bir şey sadece İranlıların lehine değil, aynı zamanda dünya da bunu böyle görmelidir.”Bu

Karadâvî’nin ardından…

28 Eylül 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·TAHA KILINÇ - Karadâvî’nin ardından...Katar’ın başkenti Doha’nın dış semtlerinden birinde bulunan Ömer bin Hattab Camii’nde, 14 Ocak 2011 Cuma günü, coşkulu bir tören vardı. Cuma namazı kılındıktan sonra cemaat dışarı çıkmamış, önceden duyurulan tören için mihrabın önündeki kürsülere yönelen hatipleri dinlemeye koyulmuştu. Bunlar arasında en coşkulu konuşmayı yapan kişi, hutbeyi de aynı heyecanla irad etmiş olan Prof. Dr. Yûsuf el Karadâvî idi. Coşkusunun ve heyecanının sebebi ise, Tunus’tan

Rodos’ta bir gün…

24 Eylül 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Rodos’ta bir gün...Elimdeki krokiye göre, hemen sağda Konak Çeşmesi olacaktı. Duvara yaklaştım, karşıma kilitli bir kapı çıktı. İçeriyi, ancak haç şekli verilmiş bir boşluktan görmek mümkündü. Başımı uzattım, evet tam karşımdaydı Konak Çeşmesi. Başlığındaki kitâbesi silinmemişti: Osmanlı Türkçesi, bembeyaz mermerin üzerinde hâlâ konuşuyordu.Geçtiğimiz salı sabahı -20 Eylül-, günübirlik ziyaret ettiğim Rodos’ta, uzaktan Ada’nın siluetine hâkim olan camilerden sonra, yoluma

Bir suikast ve ötesi

21 Eylül 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Bir suikast ve ötesiTam 11 yıl önce, 20 Eylül 2011 günü, Afganistan’ın başkenti Kâbil’den dünya medyasına ve ajanslara düşen bir “son dakika”, milyonlarca Müslüman için sembol mesabesinde olan bir ismin artık sahneden çekildiğini söylüyordu:Afganistan eski Cumhurbaşkanı, akademisyen ve âlim Burhâneddîn Rabbânî, evinde kendisini ziyaret eden iki intihar bombacısı tarafından öldürülmüştü. “Taliban temsilcisi” kılığında gelen saldırganlardan biri, sarığının içine gizlediği

Kraliçe’nin mirası

17 Eylül 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·TAHA KILINÇ - Kraliçe’nin mirasıKraliçe II. Elizabeth, 70 yıllık uzun saltanatı boyunca iki noktaya özellikle ağırlık verdi: 1) Tarihî gelenek ve seremonileri yeniden canlandırarak, medyanın -ve sonraları sosyal medyanın- ustalıkla kullanılmasıyla, halkın gözünde monarşiyi ilgi odağı haline getirmek, 2) Dünyanın dört bir yanına sürekli seyahat ederek, yönetici elitlerle şahsî bağlantılar kurmak ve farklı halk kitleleriyle doğrudan temas sağlamak.Bu iki nokta, Kraliçe’nin etkisinin bütün

Balkanların Kudüs’ü

14 Eylül 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Balkanlar’ın Kudüs’üArkadaşlar “Yol ne kadar sürer?” diye sorduğunda, “Sınırda hiç oyalanmazsak 6-7 saati geçmez. Ama malum, bugünlerde siyasî gerginlik var, sürprizler de olabilir” demiştim. Çok şükür ki olmadı. Tahminlerimizin aksine, İpsala’da hiç oyalanmadan Rumeli’ne adımımızı attık. Sabah namazından hemen sonra İstanbul’dan yola çıkmıştık, Selânik’e ulaştığımızda saatlerimiz 13.30’u gösteriyordu.Tarihî kaynakların verdiği bilgiye göre, Selânik, ismini Makedonyalı Büyük

Yahudilik

10 Eylül 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·TAHA KILINÇ - Yahudilik- Kur’ân’da Yahudilerin tarihi, inançları, gelenekleri ve din anlayışları, başlarından geçen serüvenler, peygamberleriyle ilişkileri ve daha birçok mesele ayrıntılı bir şekilde anlatılmaktadır. Kur’ân’ın onlara dair öne çıkardığı hususların daha iyi anlaşılması, ancak Yahudiliğin ve Yahudi mantalitesinin derinlemesine bilinmesiyle mümkündür.- Kur’ân’ın Yahudiliğe dair tasvirlerinde, bir ırkın veya milletin kötülenmesinden ziyade, belli davranış kalıplarının ve karakter

Dünden yarına

07 Eylül 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·TAHA KILINÇ - Dünden yarınaKatolik dünyasının ruhanî lideri Papa Francis, Malta Şövalyeleri’nin yönetimini feshederek, 2020’de ölen “büyük üstad” Giacomo dalla Torre’nin yerine yenisi seçilinceye kadar geçici bir yönetim atadı. Bizzat Papa’nın müdahalesiyle hazırlanan yeni anayasa çerçevesinde, dünya çapındaki en köklü Katolik tarikatlardan biri olan Malta Şövalyeleri’nin büyük üstadları bundan böyle 10 yıllığına seçilecek, iki dönemden fazla görev yapamayacak ve 85 yaşına geldiğinde

Siyonist kongreler

03 Eylül 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Siyonist kongrelerGeçtiğimiz pazartesi akşamı –29 Ağustos– İsviçre’nin Basel kentinde, Steinenberg Caddesi üzerindeki “Stadtgasino” adlı konser salonu kalabalık bir törene ev sahipliği yaptı. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog başta olmak üzere çok sayıda ünlü konuğun hazır bulunduğu törende, Theodor Herzl öncülüğünde düzenlenen ilk Siyonist kongrenin 125’inci yıldönümü kutlandı. Herzl ve beraberindeki yaklaşık 200 kişi, 29-31 Ağustos 1897’de bugünkü Stadtgasino’nun yerinde

Polisario krizi

31 Ağustos 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Polisario kriziTunus Cumhurbaşkanı Kays Saîd’in Batı Sahra’nın bağımsızlığı için mücadele eden Polisario Cephesi’nin lideri İbrahim Gali ve beraberindeki heyeti resmî merasimle ağırlaması, Fas’ın büyük öfkesine neden oldu. Tunus’taki büyükelçisini geri çağıran Fas yönetimi, Tunus’un tavrını “düşmanca” ve “lüzumsuz provokasyon” ifadeleriyle tanımladı. Bunun üzerine Rabat’taki büyükelçisini “istişareler için” ülkeye çağıran Tunus Dışişleri Bakanlığı ise, Fas’ın tavrını “sürpriz”

“Geleceğe bakalım”

27 Ağustos 2022, Cumartesi

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2017’den bu yana ilk kez, resmî ziyaret için Cezayir’deydi. Kabinesindeki çok sayıda bakanın yanı sıra, iş adamlarından, sanatçılardan ve sporculardan oluşan 90 kişilik bir heyetle Cezayir’de boy gösteren Macron, Paris’ten ayrılmadan önce yaptığı açıklamada, Cezayir’le ilişkileri her alanda ileriye götürmek istediklerini, geçmişin yüklerinden kurtularak geleceğe bakmayı hedeflediklerini, iki ülke liderliğinde bu isteğin var olduğunu kaydetmişti. Benzer ifadeler

Satır araları

24 Ağustos 2022, Çarşamba

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Satır aralarıÜrdün Veliaht Prensi Hüseyin (d. 1994), geçtiğimiz günlerde Suudi Arabistanlı iş adamı Hâlid bin Musâid’in aynı yaştaki kızı Racve ile nişanlandı. İki ailenin tam kadro katıldığı nişan merasimi Riyad’daki kız evinde düzenlenirken, video ve fotoğraflar da Ürdün Kraliçesi Rania’nın sosyal medya hesaplarından paylaşıldı. Uluslararası basının yakın ilgi gösterdiği ve geniş yer verdiği tören, sadece bir magazin haberi değil elbette. Ortadoğu’nun iç dengeleri bağlamında,

Hâlid Meşal’in mesajları

20 Ağustos 2022, Cumartesi

Yeni Şafak·Taha Kılınç - Hâlid Meşal’in mesajlarıİslâmî Direniş Hareketi (yaygın kısaltmasıyla: Hamas) liderlerinden Hâlid Meşal (d. 1956), “siyasî büro şefliği” vazifesini 2017’de İsmail Heniyye’ye devretmesinden bu yana, en kapsamlı röportajını Katar merkezli El Cezire televizyonuna verdi. Geçtiğimiz hafta yayınlanan röportajda, kanalın tanınmış yüzlerinden Ulâ Fâris’e konuşan Meşal, şahsî hayatına dair detayların yanı sıra, Hamas’la ilgili gündemde olan bütün soruları cevapladı. Görevi bıraktıktan

Kudüs’te neden mülkümüz yok?

17 Ağustos 2022, Çarşamba

Kudüs şehir surlarının kuzey yönündeki girişlerinden Sâhire Kapısı (İngilizcede: Herod’s Gate), doğrudan Müslüman Mahallesi’ne bağlanan yolların da başlangıcıdır. Surlardan içeri adımınızı attığınızda, sol tarafa dönüp sağlı-sollu dükkânları geçtiğiniz zaman, az sonra kendinizi daracık ve labirent misali sokaklarla örülü kadîm Kudüs’ün tam göbeğinde bulursunuz. Sâhire Kapısı’nın iç kısmında, hemen sağdaki merdivenleri tırmandığınızda ise, sizi sol tarafta yeşil renkli demir bir kapı karşılar. Burası

İhvân’ın rotası

13 Ağustos 2022, Cumartesi

Mısır’ın İsmâiliyye şehrinde, 1928’in Mart ayında temelleri atılan Müslüman Kardeşler Teşkîlatı (kısaca: İhvân), kuruluşunun üzerinden henüz dört yıl geçmişken, genel merkezini başkent Kahire’ye taşımıştı. Teşkilâtın karizmatik kurucu lideri Hasan el Bennâ, Kahire’ye yerleşmeyi sadece teşkilâtının daha hızlı büyümesi adına istememişti, aynı zamanda kraliyet yönetimiyle de temas kurmayı hedefliyordu. Kral Fuâd’ın 1936’daki ölümüne dek, Âbidin Sarayı’yla herhangi bir iletişim kanalı bulunamadı. Bu

Sürpriz açıklama

10 Ağustos 2022, Çarşamba

Müslüman Kardeşler Teşkilâtı’nın (kısaca: İhvân) sürgündeki liderlerinden İbrahim Munîr, İngiliz Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada, “Mısır yönetimiyle yeni bir iktidar kavgasına daha girmeyeceklerini” vurguladı. Munîr, “Şiddeti kategorik olarak reddediyoruz ve onu İhvân ideolojisinin dışında bir yöntem olarak görüyoruz. Sadece şiddeti ve silah kullanımını değil, herhangi bir biçimde Mısır’da güç mücadelesine girmeyi de reddediyoruz. İsterse bu, devlet tarafından siyasi partiler arasında

Bir ailenin şeceresi

06 Ağustos 2022, Cumartesi

Lübnan asıllı meşhur İngiliz tarihçi Albert Habib Hourani (1915-1993), Londra Üniversitesi bünyesinde çıkan Doğu ve Afrika Çalışmaları Okulu Bülteni’nin 1986 tarihli bir sayısında, Lübnan’ın güneyindeki Cebel-i Âmil bölgesi hakkında şu bilgileri verir:“Cebel-i Âmilli Şiî âlimler, Lübnan’ın güneyinde Sûr ile Saydâ’nın dağlık iç kesimlerinde uzanan memleketlerinde yaşayan cemaatlerinin, en eski Şiî grubu olduğunu iddia ederler. Buranın kuruluşunu da Peygamber’in sahabilerinden ve Ali’nin onun siyasî

Yeşil ışık

03 Ağustos 2022, Çarşamba

Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin, 25 Temmuz 1990 Çarşamba günü, Bağdat’taki sarayında önemli bir misafiri ağırlıyordu. Yakın danışmanlarının refakatinde, Saddam’ın kabul ettiği isim, ABD’nin Bağdat Büyükelçisi April Catherine Glaspie idi. Amerikan Dışişleri Bakanlığı’nın bir Arap başkentine atadığı ilk büyükelçi olan Glaspie, 1988’de geldiği Irak’ta söz konusu randevuya kadar Saddam’la şahsen hiç görüşmemişti. Irak’tan önce Kuveyt, Suriye ve Mısır’da diplomat olarak görev yapan Glaspie, Amerikan

Süheyl Ünver’in defterleri

30 Temmuz 2022, Cumartesi

“Mısır’da allâme sayılan ve vaktiyle bizde ders vekilliği etmiş olan Mehmed Zâhidü’l-Kevserî’ye gitmiştim. 17 Şubat’ta otele gelerek iade-i ziyarette bulunmuş, beni bulamayınca kartın arkasına şöyle yazmıştır:Büyük Üstad Süheyl Beyefendi,Biraz keyifsizliğim iâde-i ziyarete mani oldu. Affınızı beklerim. Sizinle şerefyâb olanların kalplerinde büyük ihtiram hissi bırakıyorsunuz. Âbide-i fazl u irfân olan zât-ı seniyyeleri milletimizin makamını yükseltmektedir. Vâr olunuz muazzez üstad. Sonsuz ihtirâmâtımı

Eskiye dönüş

27 Temmuz 2022, Çarşamba

Tunus’ta cumhurbaşkanına sınırsız yetki veren ve her türlü tasarrufuna kanunî koruma sağlayan yeni anayasa, pazartesi günü düzenlenen referandumla kabul edildi. Yeni anayasa metni, cumhurbaşkanını hem hükümet hem de yargı üzerinde mutlak otorite mevkiine yükseltirken, meclisi de sembolik bir konuma indirgiyor. Geçtiğimiz yıl temmuz ayında parlamentoyu kapatarak hükümeti görevden alan Cumhurbaşkanı Kays Saîd, o tarihten bu yana zaten de-facto biçimde kullanmakta olduğu “sınırsız” yetkileri artık

Ulupamir Kırgızları

23 Temmuz 2022, Cumartesi

Bu hafta içi Van-Bitlis-Siirt havalisinde yoğun tempolu bir seyahatteydim. 2007-2008 kışında askerliğimi Bitlis’te yaptığım için, hem hatıralarımı tazelemiş oldum hem de Tatvan’da doktorluk vazifesine devam eden Talha Karadoğan kardeşime verdiğim ziyaret sözümü tuttum. Van Kalesi’nde başlayıp Tatvan ve Bitlis’e uzanan, ardından Siirt ve Tillo’dan Saîd Nursî’nin doğum yeri olan Nurs köyüne doğru devam eden, nihayet Doğubayazıt’taki İshak Paşa Sarayı’nda son bulan gezimizin benim için en heyecan verici

Soğuk duş

20 Temmuz 2022, Çarşamba

ABD Başkanı Franklin Delano Roosevelt, 1945’in 4-11 Şubat günleri arasında Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill’le Kırım Yarımadası’ndaki liman kenti Yalta’da buluştuktan sonra, hızlı bir şekilde Mısır’a intikal etmişti. Süveyş Kanalı üzerindeki Acı Göl’de demirleyen Amerikan zırhlısı USS Quincy’ye geçen Başkan Roosevelt, bir süredir yoğun şekilde temasta bulunduğu önemli bir konuğu ağırlayacaktı: Suudi Arabistan Kralı Abdulaziz.Uzun yaşamı boyunca ülkesinden

Bir Alman’ın hac günlüğü

16 Temmuz 2022, Cumartesi

“Bu ‘dur-kalklar’ arasında, Müzdelife’ye gecenin 11’inde yaklaşmış, ama henüz varamamıştık. Rabat’tan bir imamın öncülüğünde akşam ve yatsı namazlarımızı birleştirdik. Ağrıyan dizlerimiz, nohut büyüklüğündeki küçük ama keskin çakıl taşlarıyla kaplı zeminde eziliyordu. Şimdi dizimizi yaralayan bu taşlardan 49 tanesini, Şeytan taşlamada (recm) kullanmak için toplamamız gerekiyordu.Ayrıca bize kumanya verileceği söylenmişti, ancak yiyecekler bize ulaşmadan yola çıkmak zorunda kaldık. Buna pek üzülmedim.

Eller semada, kulaklar Türkiye’de

15 Temmuz 2022, Cuma

Geçtiğimiz Ramazan ayının bir haftasını Güney Afrika’da geçirdim. Johannesburg, Pretoria ve Cape Town’daki Müslümanlarla buluşmak, tanışmak, aradaki mesafeye rağmen onların gündemlerine yakından bakma şansını yakalamak ve yeni dostluklar tesis etmek hem bereketli hem de öğreticiydi.Johannesburg’daki temaslarımız sırasında ziyaret ettiğimiz kurumlardan biri, Güney Afrika’nın orta-kuzeydoğu ve güneydoğu eyaletlerini kapsayan Transvaal-Natal bölgesinin çatı İslâmî oluşumu Câmiatu’l-Ulemâ (Âlimler Birliği)

Malcolm X’in hac notları

13 Temmuz 2022, Çarşamba

“An itibariyle burada, gayrimüslimlerin gözlerine haram kılınmış olan, dünyanın en mukaddes şehri mübarek Mekke’de dinî ziyaretimi (hac) tamamlamış bulunuyorum. Hac ibadeti, tüm Müslümanların hayatlarındaki en mühim hadisedir ve şu an burada Arabistan dışından gelmiş 226 bin kişi bulunuyor. Türkiye’den 600 otobüsle gelen 50 bin kişi ise en büyük kontenjanı oluşturuyor. Ki bu bile, aslında Batılıların, Türkiye’nin İslâm’a sırt çevirdiği yönündeki propagandalarını boşa çıkarıyor.Bugüne kadar 10 Amerikan

Sultan Murad’dan İpek’e…

09 Temmuz 2022, Cumartesi

Üsküp’e kadar gelmişken, Kosova’ya geçip Sultan Murad’ı ziyaret etmemek olmazdı. Sabahleyin erkenden yola düştük, sınırda da hiç beklemeyince “Meşhed-i Hüdâvendigâr”a hızlıca vasıl olduk.Kosova’nın başkenti Priştine’den kuzeybatıya Mitroviça yönüne doğru devam ederken hemen sol yakada kalan Meşhed-i Hüdâvendigâr, Osmanlı devletinin üçüncü hükümdarı Sultan Murad Hüdâvendigâr’ın 1389’da Birinci Kosova Savaşı’nın bitiminde şehit edildiği noktaya inşa edilmiş bir makam. Meşhed’in kelime manası da zaten

Fettah Efendi’ye rahmetle…

06 Temmuz 2022, Çarşamba

Kopacak büyük fırtınadan hemen önce, 1910’da Üsküp’te dünyaya gözlerini açan Abdülfettah Raûf (halk arasında bilinen adıyla “Fettah Efendi”), sabır ve mücadele dolu öyküsüyle, Balkan Müslümanlarının öncü ve sembol isimlerinden biridir.Üsküp’ün tanınmış ailelerinden birine mensup olan Fettah Efendi, babası Raûf Efendi’nin himayesi ve desteğiyle seçkin bir eğitim aldı. Şehrin önemli âlimlerinden Atâ Efendi (Atâullah Kurtiş) tarafından ihya edilen Meddah Medresesi’nden 1933’te mezun olan Fettah Efendi,

Akhisar’dan Bosna’ya…

02 Temmuz 2022, Cumartesi

Bosna Hersek, bu yıl 512’ncisi düzenlenen “Ayvaz Dede Şenlikleri” vesilesiyle yine renkli görüntülere sahne oldu. Ülkenin dört bir yanından yola çıkan atlı birlikler, Travnik yakınlarındaki Doni Vakuf’a bağlı Prusac kasabasında toplanarak, Bosna topraklarını İslâm’la tanıştıran şahsiyetlerden Ayvaz Dede’yi yâd ettiler. Geleneksel kıyafetler giymiş kırmızı fesli öncülerin taşıdığı yeşil bayraklarla ve mehter takımıyla renklenen coşkulu merasim, binlerce kişinin cemaatle eda ettiği öğle namazıyla

Ortadoğu NATO’su?

29 Haziran 2022, Çarşamba

Amerikan CNBC televizyonundan Hadley Gamble’a konuşan Ürdün Kralı İkinci Abdullah, “Bir Ortadoğu NATO’su kurulması fikrini destekliyorum. Bu konuyu ilk gündeme getirenlerden biri zaten benim” dedi. Ürdün olarak, NATO ile birçok konuda on yıllardır “omuz omuza” çalıştıklarını da hatırlatan Kral Abdullah, “Kendimizi Kuzey Atlantik İttifakı’nın doğal bir parçası olarak görüyoruz” değerlendirmesinde bulundu. Kral, konuya dair şunları ifade etti: “Böyle bir çatı ittifak kurulabilir, hatta kurulmalıdır.

Yeniden Şam’a

25 Haziran 2022, Cumartesi

Ortadoğu dengeleri açısından bu haftanın en dikkate değer gelişmelerinden biri, İslâmî Direniş Hareketi (bilinen kısa adıyla: Hamas) ile Suriye rejiminin yeniden yakınlaşmaya başladığına dair yapılan resmî açıklamaydı. Reuters haber ajansına konuşan bir Hamas yetkilisi, “Suriye ile ilişkilerimizi tekrar tesis etmek için şu anda üst düzey müzakereleri sürdürüyoruz” dedi.1987’de patlak veren Birinci İntifada sırasında kurulan Hamas, başından beri “içeride” ve “dışarıda” olmak üzere çifte liderlik

“Bu adamdan uzak durun!”

22 Haziran 2022, Çarşamba

İsrail Seferad Hahambaşı Yitzhak Yosef, geçtiğimiz cumartesi günü verdiği haftalık vaazında, Yahudi yerleşimciler eşliğinde Mescid-i Aksâ’ya yaptığı baskınlarla ünlenen İsrailli milletvekili Itamar Ben Gvir’i ağır biçimde eleştirdi. Yosef, özetle şunları söyledi: “Bu adamdan ve yaptıklarından uzak durun! Kendisi aptalın teki… Tapınak Tepesi’ne [Mescid-i Aksâ Külliyesi] girmek büyük günahlardan biridir. Ben hahambaşılık görevini üstlendiğim zaman, -aralarında Aşkenaz meslektaşlarımın da bulunduğu-

Kırım Kitabı

18 Haziran 2022, Cumartesi

Rusya’nın şubat ayında başlattığı Ukrayna işgali, İslâm dünyası ve Müslümanlar açısından çok önemli bir bölgeyi de yakından ilgilendiriyor: Kırım. 2014’te Rusya tarafından ilhak edilen ve Müslüman kimliğinin değiştirilmesi yönündeki projelere hız verilen bu mahzun İslâm yurdu, yaşadığı onca acıya ve baskıya rağmen, bağrında hâlâ mümtaz hazineleri barındırmayı sürdürüyor. “Gözden ırak olan, gönülden de ırak olur” meselindeki gibi, Kırım gündemimizin geri sıralarında yer bulabiliyor ancak. Yine de

Fethî Yeken’in mirası

15 Haziran 2022, Çarşamba

Lübnan’ın başkenti Beyrut’un merkezinde bulunan Şühedâ ve Riyâd Sulh meydanları, 8 Aralık 2006 Cuma günü, sıra dışı bir namaza sahne oldu. Her iki meydanı da tıka basa dolduran on binlerce insan, ülkenin tanınmış Sünnî âlim ve davetçilerinden Dr. Fethî Yeken’in ardında saf tuttu. Bu manzarayı “sıra dışı” kılan şey, ilk saflardan itibaren çok sayıda Şiî din adamının da namaza iştirakiydi. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah’ın bir gün önce verdiği direktifle gerçekleşen bu katılım, Lübnanlıların “Sünnîsiyle-Şiîsiyle

Nöbet tutan kabirler

11 Haziran 2022, Cumartesi

Mezarlığın yaşlı bekçisi, önünde durduğumuz büyük kapının kilidini açarken “Şansınız varmış” dedi. Gerçekten de şansımız vardı: Duvarda yazılı ziyaret saatleri içinde gittiğimiz halde, kapı kapalıydı. Tam çevreye bakınıp birilerini soruşturacakken, kısa süreliğine mezarlığa uğrayan bekçi bizi görüp içeri almıştı. O anı denk getiremeseydik, ziyaret de mümkün olmayacaktı. “Kabrin yerini biliyor musunuz?” diye sordu. “Hayır” dedim. “Şu karşı köşede, duvarın dibinde. Üzerinde Filistin bayrakları var”

41 yılın ardından…

08 Haziran 2022, Çarşamba

Tunus siyaset sahnesinin en önemli aktörlerinden Nahda Hareketi’nin 41’inci kuruluş yıldönümü, geçtiğimiz pazar günü ülkenin güneyindeki Safâkis kentinde kutlandı. Düzenlenen törende bir konuşma yapan Nahda Lideri Râşid Gannûşî’nin hitabına, ülkenin içinde bulunduğu siyasî açmazın gölgesi düşmüştü. Kendisini dinleyen destekçilerine umut aşılamaya çalışan Gannûşî, “Darbenin sonu yakında gelecek” derken, sesinde güçlü bir azmin heyecanına dair bütün izleri yakalamak mümkündü. Salondaki hava da, bu

İngiliz usulü

04 Haziran 2022, Cumartesi

Gazetemizin dünkü nüshasında haber olarak da okudunuz: Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, kurduğu kabinede iki Müslüman bakana yer verdi. Bosna Hersek kökenli Ed Husic ve Mısır kökenli Anne Aly, düzenlenen törende Kur’ân’a el basarak yemin edip görevlerine başladı. Husic sanayi ve bilim bakanlığını, Aly de erken çocukluk eğitimi ve gençlik bakanlığını deruhte edecek.Ed Husic ve Anne Aly’nin pembe renkli -herhalde bu seçim tesadüf değildi- mushaflara el basarak bakanlık koltuğuna oturması, sadece

“Pakistan zindebâd”

01 Haziran 2022, Çarşamba

Çiçeği burnunda Pakistan’ın Devlet Başkanı Muhammed Ali Cinnah, 4 Mart 1948 günü başkent Karaçi’deki çalışma ofisinde önemli bir kabule ev sahipliği yapıyordu. Türkiye Cumhuriyeti’nin Pakistan nezdindeki ilk büyükelçisi Yahya Kemal Beyatlı, Cinnah’a itimat mektubunu takdim ederken, bu merasimle iki ülke arasındaki köklü ve çok boyutlu münasebetlerin de temeli atılmış oluyordu. 8 Ocak 1948’de yayınlanan kararnameyle Karaçi’ye atanan Yahya Kemal, o dönemin şartlarında oldukça hızlı sayılabilecek bir

Lübnanlı bakan

28 Mayıs 2022, Cumartesi

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un seçimleri tekrar kazanmasının ardından oluşturulan yeni kabinede, kültür bakanlığı koltuğu Lübnanlı bir isme emanet edildi: Rima Abdulmâlik (d. 1979). Beyrut’un kuzeyindeki Şeyhân kasabasında Hristiyan bir ailenin kızı olarak dünyaya gelen Abdulmâlik, Lübnan’da yaşanmakta olan iç savaş sebebiyle, henüz 10 yaşındayken anne-babası ve iki kardeşiyle birlikte Fransa’ya göç ederek Lyon kentine yerleşmiş. Erken yaşlardan itibaren Fransız kültür çevrelerinde boy

Gençlerin gündemi

25 Mayıs 2022, Çarşamba

İslâm dünyasının çeşitli noktalarını kapsayan yurtdışı seyahatlerime ilaveten, Türkiye içinde de -vaktim müsait olduğu ölçüde- konferans, söyleşi ve imza günlerine katılmaya çalışıyorum. Farklı şehirlerde -ekseriyeti gençlerden oluşan- birbirinden farklı kitlelerle buluşurken, yaşadığım ülkenin kılcal damarlarına ve sosyal katmanlarına nüfuz etmeye başlama hissi, bütün yorgunluklarımı unutturuyor bana. Sınırlarımızın dışında kalan Müslümanların ahvalini konuşurken aslında kendi kendimizden bahsediyor

Yeni aritmetik

21 Mayıs 2022, Cumartesi

Ekonomik, siyasî ve sosyal krizlerle boğuşan Lübnan’da, parlamento seçimleri nihayet düzenlenebildi. Bazı önemli aktörlerin katılmadığı seçimlere halkın ilgisi ancak yüzde 41 düzeyinde kaldı. Siyasî gözlemciler, bunu Saad Hariri’nin liderliğindeki Gelecek Hareketi’nin seçimlere iştirak etmemesine bağlasa da, bu durum Lübnan özelinde normal sayılabilir. Zira 2018 seçimlerine katılım da yüzde 49’u geçmemişti.Batılı ülkelerde seçime katılımdaki düşük oranlar, yerleşmiş sistemlere halkın güveni ve “sandığa

Cezayir’le yeni dönem

18 Mayıs 2022, Çarşamba

Milliyet gazetesinin 15 Aralık 1958 günkü nüshasında, New York mahreçli bir haber yer alıyordu. “Cezayir hakkındaki tasarıyı BM reddetti” başlığıyla ve Anadolu Ajansı metniyle verilen haberin içeriği şu şekildeydi: “Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda Cezayir hakkında Asya-Afrika memleketleri tarafından hazırlanmış olan karar sureti, üçte iki çoğunluk elde edilemediği için reddedilmiştir. Tasarı 34 lehte, 19 aleyhte rey almış, 28 delege de müstenkif kalmıştır. Türkiye, müstenkif kalanlar arasındadır.

Şirin’in hatırlattığı…

14 Mayıs 2022, Cumartesi

El Cezîre televizyonunun en meşhur muhabir-lerinden Şirin Ebû Akle’nin Batı Şeria’nın Cenîn kentinde İsrail işgal güçleri tarafından öldürülmesi, Filistin topraklarında yaşanmakta olan gerçekliklerin birçok boyutunu aynı anda hatırlattı.Şirin’in, gazeteci kimliğini açıkça belirten “Press” yazılı yeleğine rağmen İsrail askerlerinin kurşunlarına hedef oluşu, meselenin belki de en “sıradanlaşmış” tarafı. İşgalciler, gazetecileri korumak veya ayırt etmek şöyle dursun, kasten atış menziline yerleştiriyor.

Zirvedeki gençler

11 Mayıs 2022, Çarşamba

“Uluslararası Model İslâm İşbirliği Teşkilâtı Liseler Zirvesi”nin üçüncüsü, 6-9 Mayıs günleri arasında İstanbul’da düzenlendi. Beyoğlu Eğitim ve Kültür Vakfı (BEKV) ile İslâm İşbirliği Teşkilâtı’na (İİT) bağlı İslâm İşbirliği Gençlik Forumu’nun (İİGF) ortaklaşa organize ettiği program, dünyanın dört bir yanından Müslüman gençleri aynı çatı altında buluşturdu. BEKV Vakfı Başkanı Şaban Kurt ve İİGF Başkanı Taha Ayhan beylerin nazik davetiyle kapanış oturumuna katıldığım organizasyonda, bazılarını

Kudüs’ten Akkâ’ya…

07 Mayıs 2022, Cumartesi

Perşembe günü sabah erken saatlerde Kudüs’ten ayrılarak, Tel Aviv’e doğru yöneldik. Oradan da istikamet kuzeydi. Amacımız Akkâ’ya kadar uzanarak, “1948 Arapları” denilen İsrail sınırları içindeki Arap nüfusun yaşadığı şehirlere uğramaktı. Tel Aviv’den itibaren, Akdeniz sahili boyunca Netanya-Kayserya-Zikron Yaakov hattında yolumuza devam ederken, Kudüslü şoförümüz sık sık “Şurası bir Arap köyüydü, 1948’de işgal ettiler ve ahalisini sürdüler” şeklinde açıklamalarda bulunuyordu. Yer yer Arap nüfusun

Kudüs’te bayram

04 Mayıs 2022, Çarşamba

Pazar akşamı… Ramazan ayının son iftarını Mescid-i Aksâ’da yapmak üzere, tarihî Şam Kapısı’ndan geçerek Kudüs sokaklarında ilerliyoruz. Derken kalabalığın arasından bir el uzanıyor ve kucağıma kocaman bir hurma paketi tutuşturuyor. “Bu ne?” diyerek şaşkın bakışlarımı kendisine yönelttiğimde, cevabı net: “Salli ale’n-Nebî!” (Peygamber’e salavat getir!) Bu kısacık ama dopdolu ifade, Kudüs halkının lisanında sayısız düğümü çözen bir iksir, hemen her soruya verilmiş bir cevaptır. Kızdıklarında, sevindiklerinde,

Endülüs dersleri

30 Nisan 2022, Cumartesi

Tam 1311 yıl önce, 711’in bir Nisan günü, Târık bir Ziyâd’ın komutasındaki Müslüman birlikler Mağrib’den İber Yarımadası’na (bugünkü İspanya) geçerken, tarihte yepyeni bir sayfayı açmışlardı. Hristiyanların kendi aralarındaki çatışmalardan yararlanarak kolayca ilerleyen Müslüman fatihler, kısa zaman içinde geniş bir coğrafyada İslâm hâkimiyetini tesis ettiler.Abbâsîlerin Emevî hanedanına uyguladığı kapsamlı yok edişten kurtulmayı başaran bir prensin -Abdurrahman ed-Dâhil bin Muâviye- 755’te Kurtuba’ya

Müslüman dünyadan Ramazan notları

27 Nisan 2022, Çarşamba

“Toplu iftarların yeri genellikle camilerdir. Camilerde kurulan iftar sofraları için insanlar ya evlerinde pişirerek ya da satın alarak camiye yemek gönderir. Biz de zaman zaman kardeşimle camiye yemek gönderirdik. Kardeşim camide kalır ve iftarını orada yapardı. Dileyen, iftar yemeğini bıraktıktan sonra evine de dönebilir. Müezzin veya imam, gelen yemekleri toplar ve sofraya eşit şekilde dağıtır. İftar için camiye gelenler, toplanan yemeklerle orucunu açar.Cami iftarları her gün kurulduğu için

Rabin kâbusu

23 Nisan 2022, Cumartesi

“Birinci İntifada” adıyla tarihe geçen kapsamlı Filistin ayaklanmasının (1987) en keskin neticelerinden biri, örgütlü ve ideolojik olarak “demir leblebi” sayılabilecek bir yapının ortaya çıkmasıydı: İslâmîDireniş Hareketi veya meşhur kısaltma adıyla Hamas.Bu yeni yapı, hem 1960’lardan beri Filistinlileri temsil iddiasındaki sosyalist ve seküler fraksiyonlara “İslâmî” bir alternatif olmaya soyunuyor hem de İsrail işgaline karşı netice odaklı bir direniş vaat ediyordu.Hamas’ın Filistin sokağında bulduğu

İmam Harun’un hatırasına…

20 Nisan 2022, Çarşamba

Güney Afrika’da İslâmî mücadelenin öncü isimlerinden İmam Abdullah Harun, çocukluk hatıralarımın ayrılmaz bir parçasıdır.1990’da piyasaya çıkan“İmamın Öldürülüşü” adlı bant tiyatrosu, –bugün bile anlayamadığım bir hızla– Mersin’in Anamur ilçesinde elime geçtiğinde henüz ilkokul beşinci sınıftaydım.Teyp kasetlerinin çok revaçta olduğu o dönem, “İmamın Öldürülüşü”nü sürekli dinlemeye başlamıştım. Uzak diyarlarda, adını yeni duyduğumuz bir kahramanın öyküsüydü bu:İslâmî eğitimini Mekke’de tamamlayanAbdullah

Pretoria’da bir akşam

16 Nisan 2022, Cumartesi

Geçtiğimiz salı akşamı, Güney Afrika’nın başkenti Pretoria’daki büyükelçiliğimizin rezidansı, oldukça önemli bir iftar davetine sahne oldu. Büyükelçimiz Ayşegül Kandaş Hanımefendi’nin ev sahipliğinde Türkiye Maarif Vakfı tarafından verilen iftara, Johannesburg ve Pretoria bölgesinin birçok üst düzey ismiyle, çeşitli İslâm ülkelerinin büyükelçileri katıldı. Bu çerçevede Mısır, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi ülkelerin davete icabeti bilhassa anlamlıydı. Ayrıca Bölge Eğitim Bakanlığı

Joburg postası

13 Nisan 2022, Çarşamba

Etrafta akan yoğun trafiğe inat, duvarın iç tarafındaki mezarlıkta bulunan kabirlerde insanı dinlendiren bir sükûnet hâkim. Güney Afrika’nın Johannesburg şehrinde, Braamfontein bölgesindeki tarihî mezarlığın Müslümanlara ayrılan kısmındayız. Bilhassa ziyaret etmek istediğimiz bir isim var: Mehmet Remzi Bey. 1914’te Osmanlı hükümeti tarafından Johannesburg’a başkonsolos olarak atanan M. Remzi Bey, Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla birlikte İngilizlerce hapse atılmış, 1916’daki vefatının ardından

IMF’nin eli

09 Nisan 2022, Cumartesi

Uzun süredir yaşadığı siyasî krizin yanında, son yıllarda ekonomik yönden de iflasa sürüklenen Lübnan, Uluslararası Para Fonu’yla (IMF) taslak bir kredi anlaşması için mutabakata vardı. IMF, 3 milyar dolar tutarındaki kredinin onaylanması için Lübnan’dan bazı yapısal değişiklikleri gerçekleştirmesini beklediklerini vurguladı. Yapılan resmî açıklamaya göre, “Beyrut yönetimi, en acil sekiz reformu hemen tatbikata geçireceğinin garantisini verdi.” AncakIMF’nin söz konusu taleplerinin nasıl yerine getirileceği

​ İslâm dünyasına nasıl bakmalı?

06 Nisan 2022, Çarşamba

“İslâm dünyası” diye bir coğrafya var madem, o zaman bu dünyaya nasıl bakacağımıza da kafa yormak gerek. Usulünce yaklaşım geliştirilmediğinde, ortaya pek müspet neticeler de çıkmıyor zira.İslâm dünyasına:- Muhabbetle bakmalıCoğrafyamıza yaklaşımda, başlangıç noktamız her zaman muhabbet olmalıdır. Bu topraklar hasbî bir sevgiyle ve derinden sevilmedikçe, detaylarına nüfuz etmek de imkânsızdır. Oryantalist bir merak saikiyle ve kuru bilgiyle değil, tamamen ve gönülden gelen bir yakınlıkla işe başlanmalıdır.

“İslâm dünyası”na dair…

02 Nisan 2022, Cumartesi

Müslümanların mevcut durumuna ve parçalanmışlığına bakarak, bazılarının itiraz ettiği veya anlamsız bulduğu “İslâm dünyası” tabiri, bütün olumsuzluklara ve eksikliklere rağmen yine de somut bir coğrafyaya işaret ediyor. Mağribden maşrıka kadar, Müslümanların asırlardır yaşamaya devam ettiği, ülkeler ve şehirler kurduğu, vaktiyle imparatorlukların hâkim olduğu, anıt eserlerle donatılan, İslâm’ın günlük hayatın rutinine sindiği ve görünür hale geldiği yaklaşık 8 bin kilometre uzunluğundaki kuşağa

Şeyh Rosario

30 Mart 2022, Çarşamba

İtalya Müslümanlarının önde gelen simalarından Abdurrahman Rosario Pasquini, 88 yaşında vefat etti. Adından da anlaşılabileceği gibi sonradan İslâm’ı benimseyenPasquini, Milano’da yapımına büyük emek verdiği Rahman Camii’nin avlusundaki küçük Müslüman mezarlığına defnedildi.“Gençlerin hocası” lakabıyla anılan Pasquini’nin cenaze töreninde yerli ve yabancı yüzlerce Müslüman hazır bulundu.Rosario Pasquini, Roman-Katolik bir ailenin oğlu olarak, 1934’te -bugün Hırvatistan sınırları içinde kalan- Fiume

“Dünyayı kadınlar yönetsin”

26 Mart 2022, Cumartesi

ABD’nin ilk kadın dışişleri bakanıMadeleine Jana Korbel Albright, yakalandığı kanser nedeniyle, 23 MartÇarşamba günü84 yaşında öldü. 1970’li yıllardan itibaren Amerikan dış siyaset mahfillerinin önde gelen isimlerinden biri olan Albright, arkasında parlak ama oldukça tartışmalı bir meslekî miras bırakarak sahneden çekildi.1937’de Çekoslovakya’nın başkenti Prag’da dünyaya gelen Albright, Yahudi bir çiftin kızıydı.1948’de ABD’ye iltica eden Albright ailesi Colorado eyaletinin merkezi Denver’a yerleşirken,

Arap Birliği’nin serüveni

23 Mart 2022, Çarşamba

Ülkeler ve hükümetler arasında yıllar süren yoğun bir mekik diplomasisinin ardından,Mısır’ın başkenti Kahire’de “Arap Birliği”nin kuruluşu dünyaya ilân edilirken, tarihler 22 Mart 1945’i gösteriyordu.Mısır, Irak, Ürdün (o dönemki adıyla: Mâverâ-i Ürdün Emirliği), Lübnan, Suudi Arabistan ve Suriye, birliğin kurucu üyeleriydi. Mayıs ayında Yemen’in de katılmasıyla,toplamda yedi Arap ülkesi, milyonlarca Arap’ın uluslararası arenadaki tek ve en büyük resmî temsilcisi haline geliyordu.Kuruluş bildirgesinde

Çerçevenin içi

19 Mart 2022, Cumartesi

Bu haftanın en dikkate değer haberlerinden biri, Suudi Arabistan’ın Çin’e yaptığı petrol satışlarında Amerikan doları yerine “yuan” (Çin’in para birimi) kabul edeceğine dair kulis bilgileriydi.Uluslararası finans piyasasının muteber kaynaklarında yer alan iddialar, Riyad-Washington ilişkilerinin seyrinde önemli bir dönüşüme işaret ediyor.Zira söz konusu niyet gerçekleşir ve Suudiler Çin’e sattıkları petrolün bedelini yuan üzerinden tahsil ederlerse, bunun Amerikan dolarının dünya çapındaki sirkülasyonu

Bir canpolat

16 Mart 2022, Çarşamba

Tarihin dönüm noktalarında ve fırtınalı hadiselerin orta yerinde yaşayan bazı şahsiyetler, üstlendikleri sorumluluklarla ve sağladıkları bağlantılarla, bazen şahsî kabiliyetlerinin çok ötesinde vazifeler ifade ederler. Ortadoğu yakın tarihinde, bu tanıma uyan kişilerden biri, Lübnanlı münevver, fikir ve siyaset adamı Emîr Şekîb Arslan’dı (1869-1946).Geleneksel İslâm inancından uzakta, Dürzî bir ailede doğup büyüyenEmir Şekîb, ömrünün ilerleyensafhalarında Sünnî İslâm’ı benimsemiş, ardından bütün

Mustafa Aga ile hasbihal

12 Mart 2022, Cumartesi

Kırım Tatarlarının efsânevî lideri Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu ile uzun zamandır tanışmak istiyordum. Nihayet bu hafta içi, İstanbul’da kendisiyle hasbihal etme imkânı buldum.Sevenlerinin tabiriyle “Mustafa Aga”, bugün tam 78 yaşında. Ancak heyecanı ve umutları hâlâ dipdiri. İşte, sohbetimizden satır başları:-Şu anda Ukrayna’da durum nedir? Genel bir değerlendirmeyle başlamak isterim…Direniyoruz, ama ne kadarına gücümüz yetecek bilemiyorum. Rusya’yı Ukrayna’ya sokmayacağız. Girseler bile, sokak

Kudüs’ü adımlarken…

09 Mart 2022, Çarşamba

Romalı komutan Titus’un M.S. 70’te Kudüs’ü ve Beyt-i Makdis’i tamamen istila ederek altını üstüne getirmesinden hemen önceki yıllarda,bugünkü Filistin topraklarında Yahudilerle Romalılar arasındaki çatışmalar zirveye tırmanmıştı.Aksiyonun reaksiyon doğuracağı kuralının tabii bir neticesi olarak, Romalılar kaba kuvvette ısrar ettikçe, Yahudiler içinde de bazı organize gruplar ortaya çıkarak işgale kendi yöntemleriyle direnmeyeçalışıyordu. Bunlardan biri“Sikariyim”denilen bir gruptu ki, elbiselerinin

Asil düşman

05 Mart 2022, Cumartesi

Tarihler 1193’ün şubat ayının ikinci yarısını gösterirken, Şam Kalesi’ndeki bir odada, bütün zamanların en büyük komutanlarından biri ömrünün son günlerini yaşıyordu.Hayatı savaş meydanlarında ve sayısız macerayla iç içe geçen Salâhuddîn Yûsuf bin Eyyûb –meşhur adıyla Salahaddîn Eyyûbî–, atlattığı onca riskli duruma ve ölüm ihtimaline rağmen, ecelini yatağında karşılıyordu.1138’de Tikrit’te dünyaya gelenSalahaddîn, ilk ciddi sağlık problemini 1185’in aralık ayında, Musul kuşatmasını yönetirken yaşamıştı.İki

Test sahası

02 Mart 2022, Çarşamba

Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu, 14 Temmuz 2021 günü Rus helikopter firması Rostvertol’ün yönetici ve çalışanlarıyla gerçekleştirdiği buluşmada,Suriye’deki askerî operasyonlar sırasında 320’den fazla yeni silah türünü test ettiklerini açıklamıştı.“Bu arada sizin helikopterleri de denedik tabii” diyen Şoygu, gelişmiş teknolojilerle donatılan yeni savaş helikopterlerinin tamamen“Suriye tecrübesi”sayesinde üretildiğinin altını çizmişti.2015 sonbaharından itibaren, Beşşar Esed rejiminin düşmemesi

Kırım’ın hafızası

26 Şubat 2022, Cumartesi

“Mevcut durum bizden, kararlı ve derhal eylem istiyor. Donbass Halk Cumhuriyetleri Rusya’ya yardım başvurusunda bulundular. Bu bağlamda, BM Şartı’nın 7’nci bölüm 51’inci maddesi uyarınca, Rusya Federasyon Konseyi’nin onayıyla ve Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Lugansk Halk Cumhuriyeti ile yapılan ve Federal Birleşim tarafından 22 Şubat’ta onaylanan dostluk ve karşılıklı yardım anlaşmasının yerine getirilmesi amacıyla, tarafımdan, özel bir askeri operasyon yürütülmesi kararı alınmıştır.”Rusya Devlet

Tutkal

23 Şubat 2022, Çarşamba

İrlanda’da bulunan Laois Kontluğu’nun Aghaboe kasabası, geçtiğimiz 10 Şubat Perşembe günü öğleden sonra, bir cenaze törenine sahne oldu. Kasabanınmerkezindeki St. Canice’s Kilisesi’nden uğurlanan kişi, İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne (Royal Air Force: RAF) uzun yıllar hizmet etmiş Mareşal Sir Erik Bennett (93) idi.Törende bir konuşma yapan İngiltere eski dışişleri bakanlarından Alan Duncan’ın ifadelerinden, Erik Bennett’in bir havacıdan çok daha fazlası olduğu anlaşılıyordu.Zira Duncan, laf

Dr. Azzâm’la hasbihal

19 Şubat 2022, Cumartesi

Ürdünlü akademisyen ve gazeteciDr. Azzâm Temîmîile uzun zamandır tanışmak ve sohbet etmek istiyordum.Nihayet geçtiğimiz çarşamba günü, ramazan ayında yayınlanmak üzere hazırladığı programın çekimleri için geldiği İstanbul’da buluştuk.Kıymetli dostum Abdurrahman Gozum’un vesile olduğu sohbetimize, Beyoğlu Anadolu İmam Hatip Lisesi öğrencilerinden Emir Maruf Şatır kardeşim de katıldı.Biz sorduk, Dr. Azzâm anlattı.İslâm coğrafyasının dört bir yanına doğru öğretici fikrî seyahatler yaptık. Şaşırtıcı,

Çatışmanın kökleri

16 Şubat 2022, Çarşamba

Bugün Hindistan, Bangladeş, Butan, Nepal, Sri Lanka ve Pakistan’ı -bazı tanımlarda Afganistan’ın büyük bir kısmını da- içine alanHint Alt Kıtası, tarihinin 300 küsur yılını (1526-1858) Bâbürlü İmparator-luğu’nun hâkimiyeti altında geçirmişti.1600’lerin başında Alt Kıta’ya tüccar olarak gelenİngilizler, elde ettikleri imtiyazlarla zaman içinde siyasette de etkin olmaya başlamışlar,nihayet Bâbürlüleri tarih sahnesinden silerek Hindistan topraklarına el koymuşlardı.Bâbürlülerin Hindistan’a vurduğu

TMT’ye selâm

12 Şubat 2022, Cumartesi

Büyük Britanya İmparatorluğu’nun İstanbul’daki büyükelçisi Austen Henry Layard,25 Mayıs 1878 günüYıldız Sarayı’nda Sultan İkinci Abdülhamid’in huzuruna çıkmış ve padişaha Londra hükümetinin bir talebini arz etmişti. İngilizler, Osmanlı devletinin aynı yılın3 Mart günü Ruslarla imzaladığı Ayastefanos Anlaşması’nı “Devlet-i Aliyye’nin menfaatlerine aykırı” olarak niteliyor, Büyük Britanya’nın Osmanlı’ya yardım edebileceğinin altını çiziyor, ancak bunun içinAkdeniz’de bir ikmal ve sevkiyat noktası

Kudüs Muhafızı

09 Şubat 2022, Çarşamba

Filistin’in en tanınmış liderlerinden Şeyh Râid Salâh, İsrail’in sürekli engellemeleri sebebiyle ziyaret edemediği Mescid-i Aksâ’ya, tam 15 yıl sonra nihayet ayak basabildi. Pazar akşamı, yanında küçük bir grupla birlikte Aksâ’nın tarihî kapılarından Bâbu’l-Esbât yoluyla külliyeye giriş yapan Salâh, namazın ardından coşkulu bir kalabalıkla buluştu. “Kudüs Muhafızı” unvanıyla bilinen Salâh’ın Aksâ ziyaretine ait fotoğraf ve videolar, sosyal medyada da yüzbinlerce kişi tarafından paylaşıldı. Râid

Rîf’in aslanı

05 Şubat 2022, Cumartesi

Bugünkü Fas’ın Fes şehrinde, Sultan Mûlây Abdulazîz’in nâibi Mûlây Yûsuf’la Fransızların temsilcisi Eugene Regnault arasında 30 Mart 1912 günü imzalanan anlaşma, Mağrib topraklarının “Fransız himayesi” altına girmesine yol açmıştı. Fransızlar aynı yılın 27 Kasım günü İspanyollarla da bir anlaşma imzalayarak, Fas’ın kuzey kıyılarını İspanya tesirine bıraktılar. Böylece “Rîf” adı verilen Berberî ağırlıklı coğrafya, doğrudan İspanyollar tarafından sömürülmeye başladı.Mağrib ve Batı Sahra bölgesinde

Ravza’da bir Osmanlı efendisi

02 Şubat 2022, Çarşamba

Yarın -3 Şubat- Üstad Ali Ulvi Kurucu’nun 20’nci vefat yıldönümü. Âlim, ârif, edîb, şair ve mütefekkir bir şahsiyet olarak kültür ve irfan dünyamızda müstesna bir yeri bulunan merhum Kurucu, yine de ülkemizde yeteri kadar tanınan bir şahsiyet değil. Rahmete vesile olması, hatırlanması ve tanınırlığının artması umuduyla, bugünkü yazımı Üstad’a hasretmek istedim.Ali Ulvi Kurucu, 1922 yılında Konya’da dünyaya geldi. Dedesi Hacı Veyis Efendi, babası Hacıveyiszâde İbrahim Efendi ve amcası Hacıveyiszâde

Aile siyaseti

29 Ocak 2022, Cumartesi

Lübnan politika sahnesinin en önemli figürlerindenSaad Hariri, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamayla, siyasî hayattan tamamen çekildiğini ve mayıs ayında düzenlenecek olan parlamento seçimlerinde adaylığını koymayacağını duyurdu.Babası Refîk Hariri’nin fotoğrafı önünde titrek bir sesle ve duygusal bir üslupla konuşan Hariri, siyasetle meşgul olan aile fertlerini de benzer bir adımı atmaya davet etti. Hariri, “İran’ıntasallutu, uluslararası sistemin dağınıklığı, içerideki ayrışmalar, mezhepçilik

Hedefsizlik

26 Ocak 2022, Çarşamba

Geçtiğimiz hafta bölgemizde yaşanan en önemli hadiselerden biri, Yemen merkezli ve İran destekli Hûsîlerin Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’ye düzenlediği füze saldırısıydı. Bir petrol tesisiyle havaalanının hedef alındığı saldırı, Yemen’de Suudi Arabistan’ın başını çektiği Hûsî karşıtı cephede yer alan BAE’ye yönelik bir uyarıydı elbette. Suudi Arabistan topraklarına füze saldırılarını epey zamandır rutin biçimde sürdüren Hûsîler, hedeflerini BAE’ye doğru genişletmiş görünüyor.

Eymen’in mektubu

22 Ocak 2022, Cumartesi

Benim adım Eymen. Suriye’nin kuzeyinde, Türkiye sınırına yakın bir çadır kentte yaşıyorum. Savaştan önce, babam Halep’te büyükçe bir bakkal dükkânı işletiyormuş. Sonrasında ise her şeyimizi kaybetmişiz ve çadırda yaşamaya başlamışız. Annem bana ve iki küçük kardeşime en iyi şekilde bakmaya çalışıyor, ama eldeki imkânlar malum…Hayata kalabalık bir kampta başlayınca, çocukluğuma dair ilk hatıralarda da hep kamptan tablolar var: Yaşadığımız çadırın biraz ilerisine bir yardım kuruluşu tarafından kurulan

Tiran’ın mücevheri

19 Ocak 2022, Çarşamba

Osmanlı yönetimi, 1400’lü yılların ikinci yarısında bugünkü Arnavutluk topraklarında İskender Bey adlı bir Arnavut beyinin ayaklanmasıyla meşgul olmak durumunda kalmıştı. Başlangıçta Osmanlı ordusunda görev yapan İskender Bey, sonrasında isyan bayrağını açarak karşı mücadeleye başlamıştı. Bölgedeki derebeylerini ve kabile reislerini etrafına toplayan İskender Bey, Haçlılar ve Vatikan tarafından da destekleniyordu. İsyan Arnavutluk’un tamamına yayılmasa da, İskender’in kullandığı “gerilla taktikleri”

Vazifeye odaklanmak

15 Ocak 2022, Cumartesi

“Arapça öğrenmek, çalışmak veya bu dil üzerine araştırmalar yapmak, Siyonizm’in bir parçası olduğu gibi, İbraniceye ve Sami Doğu’ya dönüşün de bir parçasıdır. Arapça, İbranicenin orijinal yapısını korumak ve İbraniceyi zenginleştirmek için çok önemli bir kaynaktır.”Geçtiğimiz yüzyılın en büyük şarkiyatçılarından biri olanShlomo Dov Goitein,1923’te Filistin’e yerleşmesinin ardındanYahudilere Arapçayı öğretmek için kaleme aldığı ders kitabının başına bu notu düşmüştü.Goitein’e göre İsrail bir Ortadoğu

Hafıza kaybı

12 Ocak 2022, Çarşamba

Yaklaşık üç yıl önce, 15 Mart 2019 günü, Yeni Zelanda’nın Christchurch kentinde bir cami ile bir İslâm merkezine düzenlenen çifte saldırıda 51 kişi hayatını kaybetmiş, 10 kişi de yaralanmıştı. Brenton Harrison Tarrant adlı beyaz bir ırkçı terörist tarafından gerçekleştirilen saldırılar bütün dünyada büyük bir şoka yol açmış, hadisenin bilahare ortaya çıkan ayrıntılarıyla bu şok daha da derinleşmişti.Eylemlerinden birini Facebook üzerinden canlı yayınlayan terörist, ardında ayrıca 73 sayfalık bir

Kazak raporu

08 Ocak 2022, Cumartesi

Rus ordusunun üst düzey subaylarından Aleksey İvanoviç Tevkelev ile “Rusya’nın doğuya açılan penceresi” Orenburg’a vali olarak atanan Peter Rıçkov, 1759 yılında, Kazak steplerinin genel durumu ve bölgedeki dengelerle ilgili ayrıntılı bir rapor hazırlayarak Dışişleri Ofisi’ndeki yetkililere takdim etmişlerdi. Tevkelev, esas adı “Kutlu Muhammed” olan eski bir Müslüman’dı. 1734’te vaftiz olarak Hristiyanlığa geçmiş, ardından Ruslar hesabına çalışmaya başlayarak tâbiyeti altına girdiği yeni millete

Gırnata’nın düşüşü

05 Ocak 2022, Çarşamba

“Endülüs’te adil ve etkili siyasetin gerçekleşmesi ise ancak yöneten-yönetilen ilişkilerinin, idarecilerle birlikte dinin, ahlâk ve hukukun temsilcisi konumundaki âlimler veya hukukçular ile yüksek kültürün temsilcisi konumundaki münevverler ve şairler tarafından sıkı tatbik ve teftiş edilmesiyle mümkün olabilmiştir. Bu da ancak siyasî, idarî, hukukî, dinî ve iktisadî bütünlüğe sahip bir toplumsal yapı ya da düzenin kurulması sayesinde gerçekleşmiştir. Bu düzeni kurma işi ise neredeyse yalnızca

Arsız evlat

01 Ocak 2022, Cumartesi

Fransa’nın başkenti Paris’teki kitapçıların vitrinine 8 Eylül 2016 günü yerleştirilen bir kitap, yazarının temas etmeyi çok sevdiği konuları işliyordu: Kimlik, İslâm ve medeniyetler savaşı. İddialı cümlelerle “Fransız kimliği”nin korunması gerektiğini ısrarla vurgulayan yazar, kitabının bir yerinde şunları söylüyordu:“Eğer yarın 20-30 milyon Fransız Müslüman karılarını tesettüre sokmaya ve Şeriat kanunlarını uygulamaya başlarsa, o zaman sekülarizmin asgari kurallarını ancak diktatörlük yoluyla koruma

Câhiliye

29 Aralık 2021, Çarşamba

Arapların İslâm öncesi dönemde içinde bulundukları dinî, sosyal ve fikrî atmosfer, kısaca “Câhiliye” olarak anılır.Kur’ân’da ve hadislerde de geçen bu kavram, kelimenin ilk akla getirdiği biçimiyle okuma-yazma bilmemeyi, malumat kıtlığını veya dünyadan habersiz olmayı değil; hikmetten, insaftan, irfandan, fıtrattan, temiz ahlâktan ve başlıca insanî hasletlerden genel anlamda uzaklığı ifade eder. Bazı küçük istisnalar dışında, eski Arap halkları umumi manzara itibariyle “Câhiliye toplumu”dur. İslâm’ın

Dörtte bir

25 Aralık 2021, Cumartesi

İsrail’de 8 ortaklı “yamalı bohça” koalisyonunun tek Arap lideri Mansûr Abbâs,Arapların İsrail’in “Yahudi devleti” hüviyetini tartışmaktan artık vazgeçmesi gerektiğiyönündeki açıklamalarıyla, gündemin üst sıralarına yerleşti. Önce Nâsıra şehrinde Arapça yayınlanan “Kull el-Arab” gazetesine konuşan Abbâs, ardından Tel Aviv’de düzenlenen bir ekonomi toplantısında aynı görüşleri bu kez İbranice olarak seslendirdi. Böylece hem dilinin sürçmediğini ve gaf yapmadığını ispatladı hem de Araplardan sonra

Balkanların geleceği

22 Aralık 2021, Çarşamba

Avrupa Birliği Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü (EUISS) tarafından düzenli olarak yayınlanan “Chaillot Paper” adlı ayrıntılı raporun Ağustos 2018 tarihli 147’inci sayısı, Balkanların geleceğine ayrılmıştı.“2025 için üç senaryo” başlığıyla tanıtılan 73 sayfalık raporda oldukça dikkat çekici detaylar yer alıyordu.Giriş kısmında verilen bilgide, 2018’in ocak ila nisan ayları arasındaBrüksel, Belgrad, Saraybosna, Üsküp ve Tiran’da tertip edilen seri toplantılar sonrasında olgunlaştırılan raporunhazırlıklarına

Begümlerin kavgası

18 Aralık 2021, Cumartesi

Geçtiğimiz perşembe günü -16 Aralık-, Bangladeş’in bağımsızlığına kavuşmasının 50’nci yıldönümüydü.Ne var ki, ülke çapında törenlerle kutlanan bu bağımsızlığın öyküsü daha en başından itibaren acı hatıralarla dolu.İslâm dünyasının en kalabalık nüfuslarından birine -yaklaşık 180 milyon- ev sahipliği yapan Bangladeş, bugün hâlâ o hatıraların yükünü taşımaya devam ediyor.1800’lerin ortalarından itibaren Hint Alt Kıtası’nı işgal eden İngiltere, 1947’de Hindistan ve Pakistan adında iki yeni ülkenin doğuşuna

Beyaz Saray’dan İslâm’a…

15 Aralık 2021, Çarşamba

ABD eski başkanlarından Richard Nixon’ın danışmanı Robert Dickson Crane, 12 Aralık 2021 Pazar günü 92 yaşında hayatını kaybetti. Crane’i Amerikan başkanlarının gelmiş geçmiş sayısız danışmanlarından farklıkılan şey, kariyerinin zirvesindeyken İslâm’ı seçmiş olması ve hayatının sonuna kadar Müslümanların meselelerine kafa yoran bir düşünür olarak kalmasıydı.Robert Dickson Crane, 1929’da ABD’nin Massachusetts eyaletine bağlı Cambridge kentinde dünyaya geldi. Gençlik yıllarında uluslararası alanda

Nüfuz daralması

11 Aralık 2021, Cumartesi

Demokrat aday Joe Biden, 2020 ABD başkanlık seçimlerine “kadın bir başkan yardımcısı adayı” ile girme niyetini açıkladığında, şansı en az isimlerden biri Kaliforniya Senatörü Kamala Harris’ti.Kendisi de başkan adaylığı için yarışan, ama gösterdiği düşük performans yüzünden bağışçılarını ikna edememesi sebebiyle çekilmek zorunda kalan Harris, nihayet “siyahî ve göçmen” kontenjanından Biden’ın yanı başına yerleştirildi.Doğrusu “Harris faktörü” ile seçimin kolayca kazanılacağı hesaplanıyordu, ama hiç

Delhi’de dengeler

08 Aralık 2021, Çarşamba

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, pazartesi günü Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’ye resmî bir ziyaret gerçekleştirdi.Hindistan Başbakanı Narendra Modi tarafından ağırlanan Putin’in temasları sırasında, iki ülke arasında çok farklı alanlarda yatırımları içeren 28 işbirliği anlaşması imzalandı.Bu çerçevede, Hindistan’ın Rusya’dan temin edeceği silahlarla ilgili teknik ayrıntılar da netleştirildi. Hindistan Savunma Bakanlığı’nın “dönüm noktası” şeklinde nitelendirdiği mutabakatla, Hint ordusunun

O mektup

04 Aralık 2021, Cumartesi

Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılmasının ardından, 1920’den itibaren bugünkü Suriye ve Lübnan topraklarını “manda” yönetimi altına alan Fransızlar, 1934’te artık “bağımsızlık” sözünü telaffuz etmeye ve bu yönde bazı hazırlıklar yapmaya başlamıştı.Ancak bu bağımsızlık, Suriyeli Arap milliyetçilerinin tatmin olabileceği bir çerçeveden çok uzaktı,çünkü ülkeninbatı kesimindeki dağlık bölgelerin Fransa kontrolünde kalmasını öngörüyordu.İleride “Lübnan” adını alacak olan kıyı şeridini iç bölgelerden koparmayı

İçeriden bakış

01 Aralık 2021, Çarşamba

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Veliaht Prensi Şeyh Muhammed bin Zâyid’in geçtiğimiz hafta gerçekleştirdiği günü birlik Ankara ziyareti, gündemdeki yerini hâlâ korumaya devam ediyor. Mesele ülkemizdeki bazı çevrelerde “Türkiye’nin takip ettiği siyaset” üzerinden tartışılsa da,asıl konuşulması gereken şey, BAE’nin çizgisindeki değişim.Çünkü Türkiye yine kendi istikametindeki yürüyüşünü sürdürüyor: Bütün seçenekleri masada tutmak ve hiçbir kapıyı kapatmamak.Birileri Türkiye’nin karşısında konumlanmışken

Her şey mümkün

27 Kasım 2021, Cumartesi

Suudi Arabistan’ın Cidde kenti, geçtiğimiz çarşamba oldukça önemli bir toplantının açılışına şahitlik etti.“Rusya ve İslâm Dünyası” üst başlıklıüç günlük toplantı, “Diyalog ve İşbirliği Perspektifleri” unvanını taşıyordu.Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz’i temsil eden Mekke Valisi Prens Hâlid el Faysal’ın konuşmasıyla başlayan oturumlarda, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin adına Tataristan Cumhurbaşkanı Rüstem Minnihanov yer alıyordu.Protokolde ayrıca Mısır Müftüsü Şevkî Allâm ve diğer

Parti bitti

24 Kasım 2021, Çarşamba

Ortadoğu’nun yakın tarihine dair okumalarını derinleştiren herkesin karşısına sıklıkla çıkan bir karakter, İsviçre’nin Montrö kentindeki göle nazır villasında, geçtiğimiz hafta sessiz-sedasız son nefesini verdi. Ölümünüailesi yerineİran resmî haber kaynaklarının duyurduğu bu isim,1979’dan önceki süreçte Tahran’ın Batı -ve bilhassa ABD- ile en kritik bağlantılarını tesis eden Ardeşir Zâhidî idi.Rıza Şah döneminin muktedir askerlerinden General Fazlullah Zâhidî’nin oğlu olarak 1928’de Tahran’da doğan

Müftüye darbe

20 Kasım 2021, Cumartesi

Suriye’de bu hafta, ülke tarihi açısından bir ilk gerçekleşti: Beşşâr Esed, yayınladığı başkanlık kararnamesiyle “başmüftülük” makamını ilga etti ve müftülüğün yetkilerinin Vakıflar Bakanlığı bünyesinde görev yapan bir heyete devredildiğini duyurdu.Böylece, 2005’ten bu yana makamında oturan ve rejimin en büyük destekçilerinden biri olarak hafızalara kazınan Ahmed Bedruddîn Hassûn devre dışı kaldı.Başmüftülük ile Vakıflar Bakanlığı arasında son yıllarda giderek kızışan rekabetin kaybedeni de Hassûn

Kudüs, yeniden

17 Kasım 2021, Çarşamba

Bütün dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını sebebiyle yaklaşık iki yıldır askıda tutulan Kudüs ziyaretleri, nihayet yeniden başlıyor. İsrail işgalininetkisini pandemi şartlarında daha ağır şekilde yaşayan Kudüslü Müslümanlar için, bu durum yeni ümitlerin de habercisi.Yeter ki, Kudüs’e ayak basacak olan Müslüman ziyaretçiler, bazı şeylerin farkında olsunlar ve sıradan bir seyahate çıkmadıklarını kavrayabilsinler.Ne demek istediğimi biraz açmam ve detaylandırmam gerekiyor. Zira hayatî önemde

Neden şimdi?

13 Kasım 2021, Cumartesi

Geçtiğimiz salı günü –9 Kasım– Suriye’nin başkenti Şam’dan gelen bir haber, yaygın bir şaşkınlığa sebep oldu. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Dışişleri Bakanı Abdullah bin Zâyid, Beşşar Esed tarafından başkanlık sarayında kabul edildi. Hatta hızını alamayan ikili, kameraların önünde sıcak biçimde birbirlerine sarılarak, muhabbetlerini de izhar ettiler. Suriyeli muhalifler cephesinde büyük kızgınlık meydana getiren kabul, şu sorunun da sorulmasına yol açtı: BAE, ne oldu da Şam’la ilişkilerini bu

Paris-Tahran hattı

10 Kasım 2021, Çarşamba

Irak Başbakanı Mustafa Kâzımî’nin Bağdat’taki evine geçtiğimiz pazar gecesi düzenlenen drone’lu saldırı, Ortadoğu’da bu haftanın en önemli hadisesiydi. Ayrıntılarını pazartesi günü gazetemizin “Dünya” sayfasında okuduğunuz suikast girişiminin ardından, elbette gözler Irak’taki bazı “olağan şüpheli” odaklara çevrildi.Ki bunların başında da İran tarafından desteklenen Şiî milis gruplar geliyordu.Korumalarının yanı sıra Kâzımî’nin kendisinin de sol elinden yaralandığı saldırıyla ilgili, söz konusu

Ezberler

06 Kasım 2021, Cumartesi

İngiltere’nin Ortadoğu Koloniler Yüksek Komiseri Lord Walter Moyne, 6 Kasım 1944 günü, yine her zamanki gibi sabah erken saatlerde mesaisine başlamış, öğleden sonra da dinlenmek için Kahire’nin merkezindeki konutuna dönmüştü.28 Ocak’ta atandığı bu zorlu görev, Filistin başta olmak üzere, Ortadoğu’daki bütün sancılı alanlarla yakından ve ayrıntılı biçimde ilgilenmesini gerektiriyordu.Bu da bol stres, az uyku ve saatler süren uzun ve sıkıcı toplantılar demekti.Makam aracı saat tam 13.10’da konutun

“Kriz yok”

03 Kasım 2021, Çarşamba

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, geçtiğimiz hafta Körfez ülkelerinin Lübnan’ın başkenti Beyrut’tan büyükelçilerini çekmeleriyle başlayan sürecin bir “kriz” olmadığını açıkladı. Amerikan CNBC televizyonuna konuşan Bakan Faysal, “Sadece Beyrut’taki mevcut yönetimle şu anda yakın ilişkide bulunmanın semereli veya yararlı olmadığına kanaat getirdik” dedi.Suudi Bakan “kriz yok” dese de, Lübnan’la Suudi Arabistan ve onunla birlikte hareket eden ülkeler arasında ciddi bir diplomatik

Kayıp Müslümanlar

30 Ekim 2021, Cumartesi

Hindistan’daki Müslümanlara yönelik saldırılar, son haftalarda yeniden tırmanışa geçti. Daha önceleri bireysel çapta gerçekleşen ve yaygınlaşmayan saldırıların aksine, Müslümanlar örgütlü ve planlı eylemlerin hedefi durumunda. Ülkenin çeşitli eyaletlerinde aybaşından bu yana onlarca cami ateşe verildi, yüzlerce ev ve iş yeri kundaklandı. Sosyal medyaya yansıyan manzaralarda, hiçbir şeyden çekinmeyen Hindu grupların sokaklarda Müslümanlara saldırdığı görülüyor. Üstelik bu olayların neredeyse hiçbirinde

Darbe kültürü

27 Ekim 2021, Çarşamba

Mısır Kralı Faruk, 16 Ekim 1951 günü kendisini “Mısır ve Sudan’ın Kralı” ilân ettiği zaman, uluslararası camiadan şaşkınlık dolu tepkiler yükselmişti. Tamamen sembolik değerde olan bu adım, Mısır’ın Nil Havzası üzerindeki egemenlik hayallerinin yeniden ifadesinden başka bir anlama gelmiyordu. Karar hiçbir ülke tarafından tanınmadı. İlginç olan,Kral Faruk’un hamlesine en sert reaksiyonu İngiltere’nin göstermiş olmasıydı.İngilizler,“Mısır, Sudanlıların kendi kendilerini yönetme iradesine saygı duymalıdır”

Yeşil Prens

23 Ekim 2021, Cumartesi

İsrail gazetelerinden Haaretz’in 24 Şubat 2010 Çarşamba günkü nüshasında, oldukça dikkat çekici bir haber yer alıyordu:Hamas’ın kurucularından ve üst düzey isimlerinden Şeyh Hasan Yusuf’un oğlu Musab, 1997-2007 tarihleri arasındaİsrail İç Güvenlik Servisi Şin-Bet’inajanı olarak görev yapmıştı.Haberde, Musab’ın İsrail tarafından “Hamas içindeki en kıymetli kaynak” olarak tanımlandığı ve onun sağladığı bazı bilgiler sayesinde, Hamas’ın İsrail hedeflerine düzenlemeyi planladığı birçok operasyonun engellendiği

Taciz vesaire

20 Ekim 2021, Çarşamba

İsrail İşçi Partisi eski milletvekillerinden Kolet Avital, eski Cumhurbaşkanı Şimon Peres’in 1980’lerdeki ilk başbakanlığı sırasında kendisini cinsel tacize maruz bıraktığını açıkladı. Ülkenin önde gelen gazetelerinden Haaretz’in İbranice nüshasına uzun bir röportaj veren 81 yaşındaki Avital, ilk tacizin ardından, bir defa da Paris’teki bir toplantı sırasında Peres’in saldırısıyla karşı karşıya kaldığını söyledi. İkinci olayda fiziksel olarak Peres’e direndiğini ve yapmaması için uyardığını belirtenAvital,

Râvi

16 Ekim 2021, Cumartesi

“Kervan toparlanmaya başladı. Dün gece vardığımız Serahs’tan birazdan ayrılacağız. Kervanbaşı, Nişabur’a yaklaşık on gün sürecek ve yer yer zorlaşacak bir yolculuk yapacağımızı söyledi. Alıştım sayılır yola. Sadece geçenlerde iki gün boyunca yağmur altında yol almak zorunda kaldığımızda bayağı yoruldum. Yükü sanki develer değil de ben çekiyordum. İlk başta Merv’den ayrılmamızdan bahsedeyim. Nadr’ın dersine, yola çıkmamızdan bir gün önce de girdim. Helalleştik. Batı ilim merkezlerine dair tavsiyelerde

Hama Kasabı

13 Ekim 2021, Çarşamba

Suriye Devlet Başkanı Hâfız Esed, 26 Haziran 1980 günü Şam’daki sarayında Afrikalı bir diplomatı kabule hazırlanıyordu. Protokol kurallarına göre tertibat alınmış, geriye yalnızca dakikalar içinde konuğun karşılanması kalmıştı. Sarayın cümle kapısında beklediği sırada, Esed’in ayaklarının önüne aniden bir el bombası düştü. Bomba Esed tarafından hızlı bir refleksle savuşturulurken, bunu ikincisi takip etti. Diğer bombayı da orada bulunan korumalardan biri devre dışı bıraktı. Ancak hemen ardından

Sıla-i rahim

09 Ekim 2021, Cumartesi

Semerkand’ın ara sokaklarında yürüyorum. Elimdeki haritaya göre, doğru yoldayım. Şu köşeyi de dönünce, evet tamam, şimdi tam karşımda. Dışında hiçbir işaret ve tabelanın bulunmadığı, evlerin arasında kaybolmuş, kapısı da kilitli bir türbe burası. Kazara yolu düşenlerin belki dikkatini bile çekmeyecek bu sıradan kubbenin altında, Emir Timur’un torunu Uluğ Bey’in oğlu Mirza Abdullatif yatıyor. Babasına kazan kaldıran, onun hâkimiyetini tanımayan, ordu komutanlarıyla ve yerel dinî gruplarla ittifak

Hive’den Buhara’ya

06 Ekim 2021, Çarşamba

Aylar sonra ilk kez, omuz omuza ve sımsıkı saflar halinde cuma namazı kılmak, geçtiğimiz hafta Özbekistan’ın Hive şehrinde nasip oldu. Doğu Kapısı’ndan çıkar çıkmaz bizi selamlayan Seyyid Niyaz Şeliker Camii’nin dış avlusunda, yerlere serilen halıların üstüne oturduğumuzda, imam efendi gayet anlaşılır bir dille cemaate vaaz-u nasihat ediyordu. Arapça’sının netliği, sözlerinin arasında okuduğu ayet ve hadislerin ibarelerini dosdoğru telaffuzundan anlaşılıyordu. Namazı da keza oldukça selis bir Arapça

Terör sarmalı

02 Ekim 2021, Cumartesi

Geçtiğimiz yüzyılın ikinci yarısında, Filistin’in El Halil şehrindeki en lüks ve temiz konaklama tesisi, eşraftan Kavâsmî ailesine aitti: Park Hotel. Arapların yanı sıra Batılı turistlerin de tercih ettiği otelde, özellikle yaz mevsimlerinde Ürdünlü zenginlere çok sık tesadüf edilirdi. El Halil’in kuru ve temiz havası, yazın sıcağından ve neminden kaçmak isteyenlere sığınak olurdu. Bazı Ürdünlüler, bütün yazı bölgede geçirir ve bu süre boyunca Park Hotel’de konaklardı.1967’deki Altı Gün Savaşı’yla

Nahda’nın krizi

29 Eylül 2021, Çarşamba

Tunus Cumhurbaşkanı Kays Saîd’in geçtiğimiz temmuz ayında hükümeti görevden alarak parlamentoyu ilga etmesiyle patlak veren siyasî kriz, ülkenin en büyük partisi Nahda’yı da içeriden sarsmaya başladı. Aralarında eski bakanların ve milletvekillerinin de bulunduğu önde gelen 113 Nahda mensubu, partiden istifa ettiklerini duyurdu. Yaptıkları açıklamada, Kays Saîd’in sahneye koyduğu darbeye karşı güçlü bir inisiyatif almadığını belirttikleri parti yönetimini suçlayan grup, Nahda’nın kurucusu ve lideri

Mareşal

25 Eylül 2021, Cumartesi

Mısır ordusunun üst düzey isimlerinden, eski Savunma Bakanı Muhammed Hüseyin Tantâvî, 85 yaşında hayatını kaybetti. Ülke tarihinde oynadığı son derece kritik roller nedeniyle, Tantâvî bir generalden çok daha fazlasıydı.1935’te Kahire’de dünyaya gelen Muhammed Hüseyin Tantâvî, askerî kariyerine Kral Faruk’un “Hür Subaylar” adlı kadro tarafından devrildiği 1952’de başladı. Sonrasında Mısır’ın katıldığı veya karıştığı bütün savaşlarda cephede görev yapan Tantâvî, ordu hiyerarşisi içindeki basamakları

Günah devleti

22 Eylül 2021, Çarşamba

“İsrail, bir günahın içine doğmuştur. Arap çoğunluğu azınlığa dönüştürürken, Yahudi azınlığı çoğunluğa çevirmeyi gayrı ahlaki buluyorum. Dünyanın herhangi bir yerinde, çoğunluğu teşkil eden bir milletin, ‘Bizim atalarımız buradaydı’ diyen ve bu şekilde ülkeye gelerek kontrolü eline almak isteyen yabancı bir işgalciyi kabullenmesi mümkün müdür? Çatışma, işin daha temelinde başladı, ama siyonizm bunu inkâr etmeyi seçti. Yahudilerle Arapların oranı değişmeye başladığında, Araplar çoğunluğu kaybetmekte

Aynı yüzler

18 Eylül 2021, Cumartesi

Lübnan’da 13 ay boyunca devam eden siyasî kördüğümün ardından, yeni hükümet nihayet kurulabildi. Eski başbakanlardan Necîb Mîkâtî (65) tarafından Cumhurbaşkanı Mişel Avn’a takdim edilen kabine listesinde 12’si Müslüman 12’si de Hristiyan olmak üzere toplam 24 bakan yer aldı. Bakanlıkların dağılımı da, Lübnan’daki dinî ve mezhebî çeşitliliği yansıtacak biçimde gerçekleşti.Ülkenin en zengin adamı Mîkâtî’nin başbakanlık koltuğuna oturduğu hükümette, başbakan yardımcılığına getirilen Ortodoks Hristiyan

“Şu ihtiyar…”

15 Eylül 2021, Çarşamba

Ahmed Şerîf es-Senûsî, Afrika Sahra bölgesinde önce Fransızlara, ardından da İtalyanlara karşı cihat faaliyetleri organize etmekle meşhur Senûsî tarikatının üçüncü şeyhiydi. Manevî ve askerî sorumluluğu 1902’de üstlenen Şeyh Ahmed, dönemin şartları çerçevesinde fırtınadan fırtınaya savrulmuş, yakın temas içinde bulunduğu Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılmasının ardından da yaşayacak bir ülke bulmakta zorlanmaya başlamıştı. Önce kendisini iyi karşılayan Türkiye’deki yeni yönetim, zaman içinde onu “Osmanlıcı”

Yerli oryantalizm

11 Eylül 2021, Cumartesi

İslâm coğrafyasının farklı noktalarına yaptığım seyahatlerde, Türkiye’deki gelişmeleri çok yakından takip eden insanlarla karşılaşıyorum sürekli. Kimisi profesyonel düzeyde ve mesleği gereği bu takibi yaparken, kimisi de Türkiye’ye duyduğu sevgi ve hayranlıktan dolayı bizimle ilgileniyor. Ülkeler arasındaki siyasi ilişkilerden televizyonlarda oynayan dizi ve filmlere, Türkiye’yi gündemlerine dâhil etmelerine yardımcı olacak birçok sebep de mevcut zaten.Yıllar önce Yemen’e yaptığım bir ziyaret sırasında,

Tehcir

08 Eylül 2021, Çarşamba

Şeyh Abdulfettah el Museddî (1901-1986), geçtiğimiz yüzyılda Suriye’nin Humus şehrinde yetişmiş en önemli âlimlerdendi. Osmanlı İmparatorluğu yönetiminden Fransız mandasına geçiş sürecinin sancısını çekmiş bir ulemâ kuşağına mensup olan Museddî, akranlarıyla birlikte toplumun ilmî ve ahlakî yönden terakkisine çalışmıştı. Hanefî fakihi, imam-hatip ve eğitimci yönüyle Humus’un önde gelen şahsiyetlerinden birine dönüşen Museddî, 1960’tan ömrünün son yıllarına kadar Hâlid bin Velîd Camii bünyesindeki

Taliban ve Çin

04 Eylül 2021, Cumartesi

Taliban Sözcüsü Zebihullah Mücahid, İtalyan “La Repubblica” gazetesine verdiği röportajda, Afganistan’ın yeniden imarının Çin’in ana ortaklığıyla gerçekleştirileceğini duyurdu. Yabancı güçlerin ülkeden çekilmesinden sonra ekonomik düzenin rayına oturtulmasında ve iç dengelerin yeniden kurulmasında Çin’in sağlayacağı finansmandan yararlanacaklarını kaydeden Mücahid, “Çin bizim en önemli partnerimiz; bizim için çok temel ve sıra dışı bir fırsatı temsil ediyor. Çünkü Çin, yatırım yapmaya ve ülkemizi

İran’ın yeri

01 Eylül 2021, Çarşamba

Irak’ın başkenti Bağdat’ta geçtiğimiz hafta sonu düzenlenen uluslararası işbirliği ve koordinasyon toplantısının toplu fotoğraf çekimi, ilginç bir protokol karmaşasına sahne oldu. İran’ın yeni Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir-Abdullahiyan, dışişleri bakanlarına ayrılan ikinci sıra yerine, devlet ve hükümet başkanlarıyla birlikte ilk sırada poz verdi. Birleşik Arap Emirlikleri Başbakanı ve Dubai Emiri Şeyh Muhammed Râşid Âl-i Mektûm ile Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi’nin arasına “sığışan” İranlı

Mağrib’de kriz

28 Ağustos 2021, Cumartesi

Coğrafyayı isimlendirme biçimimiz, tamamen durduğumuz yere ve ayaklarımızı bastığımız toprağa göre şekilleniyor. Bu konuya verilebilecek en ilginç örneklerden biri, Kuzey Afrika. Klâsik dönemde Müslüman coğrafyacılar, Kuzey Afrika boyunca uzanan İslâm beldelerini üç ana kısımda mütalaa etmişler. İskenderiye’den Libya’nın mevcut başkenti Trablus’a kadar olan bölüme “Mağrib el Ednâ” (Yakın Mağrib), Trablus-Cezayir arasına “Mağrib el Evsat” (Orta Mağrib), Cezayir’le Atlas Okyanusu arasına da “Mağrib

Sözde filozof

25 Ağustos 2021, Çarşamba

Dönemin İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, 2 Haziran 2011 Perşembe günü Kudüs’teki ofisinde Paris’ten gelen özel bir konuğu ağırlamıştı. İki tarafın da heyecan duyduğu bu görüşme 90 dakika sürmüş, sonrasında herhangi bir resmî açıklama yapılmamıştı. Ta ki Fransız konuk dilini tutamayıp, AFP ajansına şu cümleleri fısıldayana kadar: “Netanyahu’ya, Libya’da tesis edilecek olan yeni yönetimin, dünyadaki bütün demokratik ülkelerle temas kuracağını söyledim. Buna İsrail de dâhil. Müstakbel rejim hem

Linç kültürü

21 Ağustos 2021, Cumartesi

Cezayir’in doğu kesimindeki Tizi Uzu ve Bicâye bölgelerinde yaklaşık iki hafta önce yaşanan orman yangınları, ardında ağır bir bilanço bıraktı. Hektarlarca zeytinlik ve hayvanların doğal yaşam alanı yok olurken, en az 47 sivil ve 28 asker de yangın söndürme çalışmaları sırasında hayatını kaybetti. Tüm bunların yanında, faciadan geriye kalan belki de en acı iz, “yangını başlattığı” iddiasıyla kızgın kalabalıklar tarafından linç edilerek öldürülen Cemal bin İsmail adlı 38 yaşında bir adamın, aslında

“Kukla rejim”

18 Ağustos 2021, Çarşamba

ABD’nin önemli gazetelerinden Los Angeles Times’ta, 15 Şubat 1989 günü Afganistan hakkında bir makale yayınlanmıştı. “Sovyetler Afganistan’ı terk etti. Bu durum, Kabil’deki kuşatılmış kukla rejimin çöküşünü an meselesi haline getirdi” şeklinde başlayan makalede, Sovyetler Birliği’nin 1979-1989 arasında tam 10 yıl devam eden işgalinden sonra Afganistan’da ortaya çıkabilecek olan muhtemel senaryolar tasvir ediliyordu. “Bush yönetimi, Afgan halkına kendi kendini yönetme hakkının verilmesinde ve gelecekteki

Hint iklimi

14 Ağustos 2021, Cumartesi

Kuruluşu 1919’a kadar giden ve İrlanda’nın Büyük Britanya Krallığı’ndan bağımsızlığı için mücadele veren İrlanda Cumhuriyetçi Ordusu (IRA), 27 Ağustos 1979 günü, tarihinin en sansasyonel terör eylemini gerçekleştirmişti. Yaz tatillerini İrlanda’nın kuzeybatısındaki şatosunda geçiren Lord Louis Mountbatten, avlanmak için denize açıldığı ahşap tekneye yerleştirilen uzaktan kumandalı bombanın patlatılmasıyla hayatını kaybetmişti. Parçalanan tekneden ilk etapta sağ olarak kurtarılan Mountbatten kıyıya

Hicret…

11 Ağustos 2021, Çarşamba

Hicaz’ın doğu kapısı sayılan Tâif, tarih boyunca Arap Yarımadası’nın en müreffeh şehirlerinden biri ola gelmişti. Tarım, hayvancılık ve ticareti bir arada yürüten Tâifliler, ürettiklerini yabancı pazarlarda bizzat satarak uluslararası piyasalarda da tecrübe ve şöhret kazanmışlardı. Tâifliler başlangıçta, yaklaşık 100 kilometre mesafedeki Mekke şehrinin eşrafıyla dayanışma içinde hareket ediyordu. Ekonomik ve siyasî yardımlaşmaya akrabalık bağları da eklenmişti. Pek çok Mekkeli zengin, serin ikliminden

Kabir savaşı

07 Ağustos 2021, Cumartesi

İran’la Irak arasında 22 Eylül 1980’de patlak veren sekiz yıllık uzun ve yıkıcı savaş, Şiîlerin Irak topraklarındaki dinî ziyaretgâh ve makamlara erişimini büyük ölçüde imkânsız hale getirmişti. Hem çatışmaların yoğunluğu hem de Saddam Hüseyin rejiminin uygulamaya koyduğu kısıtlamalar sonucu, Şiîlerin ilgisi Suriye’ye yöneldi ve bilhassa iki mekân, yüz binlerin akınına uğradı. Bunlardan birincisi, Şam’ın 10 kilometre kadar güneyindeki “Seyyide Zeyneb’in kabri”, ikincisi de sur içinde Emevî Camii’nin

Muvakkitler

04 Ağustos 2021, Çarşamba

Suriye bölgesinde Memlûk hâkimiyetini tam anlamıyla tesis eden Sultan Mansûr Kalâvun, Haçlıların elindeki şehir ve kalelere yönelik sürekli seferleri kapsamında, 1289’un baharında Akdeniz kıyısındaki müstahkem Trablusşam Kontluğu’nu (günümüzde Lübnan sınırları içinde) ortadan kaldırmıştı. Muzaffer bir komutan olarak Trablus’a giren Kalâvun, zaferinin simgesi bir ulu cami inşa ettirmek istedi. Caminin idaresini kendisine teslim edeceği kişiyi de Mısır’dan gelirken yanında getirmişti: Şeyh Muhammed

Bir şahitlik

31 Temmuz 2021, Cumartesi

“Arap dünyasının farklı yerlerinde rejim karşıtı gösteriler başladıktan hemen sonra, Derâ’dan birkaç çocuk, duvara şu sloganı yazdı: “İcâke’d-dûr yâ duktûr!” Yani “Doktor, senin de sıran geldi.” Kastettikleri Devlet Başkanı Beşşâr Esed’di. O günlerde Tunus ve Mısır cumhurbaşkanları görevlerinden ayrıldığı için, Esed’in de gitmesini umuyorlardı.Muhâberât [istihbarat], duvar yazısıyla ilgili olarak bazı çocukları tutukladı. Çocukların hayatından endişe ediyorduk. Derâ’yı temsilen, buraların önemli

Yol ayrımı

28 Temmuz 2021, Çarşamba

Geçtiğimiz yaz, 1 Temmuz 2020 Çarşamba günü bu köşede yayınlanan yazımın başlığı “Tunus düğümü” idi. Cumhurbaşkanı Kays Saîd ile Meclis Başkanı Râşid Gannûşî arasındaki fikir ayrılıklarının artık açık bir çatışmaya dönüştüğünden hareketle, Saîd’in “ülke dışı” aktörlerle yola devam etmeyi seçtiğini vurgulamıştım. Yazımın bir paragrafı şöyleydi:“Kays Saîd’in Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan, Fransa, Rusya ve İsrail’den oluşan “Hafter Cephesi”yle saf tutması, Tunus siyaset sahnesindeki

El Harîka

24 Temmuz 2021, Cumartesi

Şam surlarının batı yönündeki tarihî çıkışı olan Bâb el Câbiyye, Midhat Paşa Çarşısı’nın başlangıç noktasına çok yakındır. Kapıdan kuzey istikametine doğru devam ettiğinizde, sağlı-sollu Osmanlı eserleri sizi selâmlar. Şamlıların “Sinâniye” dediği Sinan Paşa Camii ve onun karşı yakasındaki Derviş Paşa Camii, bunlardan yalnızca ikisidir. Suriye’nin başkentinin en merkezî noktasında, bugün hâlâ Osmanlı paşalarına atıf yapmadan adres tarif etmeniz mümkün değildir.Eski Şam’ın (Dimaşk el Kadîme) sur

Şu “Suriyeliler”

21 Temmuz 2021, Çarşamba

Suriye’ye ilk kez, bundan tam 20 yıl önce, 2001’in yazında gitmiştim. Arapça’mı ilerletmek ve Müslüman coğrafyanın çok önemli bir parçasını içinde yaşayarak öğrenmek için çıktığım bu seyahat, aynı zamanda ilk yurtdışı tecrübemdi. Karayoluyla gittiğim için, Suriye’nin bütün önemli şehirlerini de görme imkânı bulmuş, güney komşumuzla aramızdaki tarihî ve kültürel benzerliklerin çokluğuna şaşırıp kalmıştım.O zamanki Şam, şimdi kelimelerle tarif edemeyeceğim bir huzur ve sekînet atmosferi içindeydi.

“Ülke yanıyor”

17 Temmuz 2021, Cumartesi

Lübnan’da dokuz ay önce yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Saad Hariri, Cumhurbaşkanı Mişel Avn’la yaptığı 20 dakikalık son görüşmenin ardından, başarısızlığını ilân ederek görevi bıraktı. Avn’la aralarında “asla uzlaşamayacak görüş ayrılıkları” olduğunu vurgulayan Hariri, cumhurbaşkanının kendisinden istediği bazı değişiklikleri kabul edilebilir bulmadığını kaydederek, “Biraz daha düşünmesini önerdim, ancak reddetti” dedi. 2005’te suikasta kurban giden eski Başbakan Refik Hariri’nin oğlu olan

Su krizi

14 Temmuz 2021, Çarşamba

İtalya, 15 Kasım 1869’da Kızıldeniz kıyısındaki Aseb limanını -görünürde bir denizcilik şirketi üzerinden- satın aldığında, Afrika Boynuzu’ndaki kolonyal faaliyetlerinin temellerini atmış oluyordu. İngiltere, Fransa ve Almanya’yla kıyaslandığında oldukça zayıf ve güçsüz bir konumda bulunması, İtalya’nın “merkez”de önemli sömürgeler edinememesine yol açsa da, Hint Okyanusu’na bakan konumuyla Doğu Afrika da fena değildi. Aseb’in yönetimi 1882’de resmen İtalyan hükümetine geçecekti.Sonraki yıllarda

Cibrîl’in mirası

10 Temmuz 2021, Cumartesi

Suriye savaşındaki en şiddetli çatışma safhalarından biri, Şam’ın güneyindeki Filistinli mülteci kampı Yermük’te yaşanmıştı. İsrail işgali sonucu vatanlarını terk etmek durumunda kalan Filistinliler tarafından 1957’de oluşturulan ve sonraki süreçte hiçbir zaman “resmî” bir statüye kavuşmayan kamp, 2011’den itibaren Özgür Suriye Ordusu’nun taban bulduğu yerlerden birine dönüşmüştü. Ahalisine uygulanan her türlü baskı, yıldırma, aç bırakma ve kuşatma operasyonlarının ardından, Suriye rejim ordusunun

Tarihî derinlik

07 Temmuz 2021, Çarşamba

Liselere Geçiş Sistemi (LGS) sınavında bu yıl 500 tam puan alan öğrencilerden biri de, Siirt’in Kurtalan ilçesindeki Selahaddin Eyyubi İmam Hatip Ortaokulu’nda okuyan Suriyeli Dlyar Safo’ydu. Savaş yüzünden 2015’te ailesiyle birlikte ülkemize gelen Safo, eğitimine üçüncü sınıftan itibaren Siirt’te devam etmiş. Düzenli ve sıkı çalıştığını anlatan Dlyar, “Hedefim mühendis olmak. Çalışmalarımı Türkiye’de yapmayı düşünüyorum” şeklinde konuşuyor.Dlyar Safo, teknik olarak “mülteci” sıfatını taşısa da,

Âmil Hoca’ya rahmetle…

03 Temmuz 2021, Cumartesi

Mekke’de o sabah, her şey normal görünüyordu. Haccın temel rüknü olan Arafat Vakfesi’ni yerine getirerek sırasıyla Müzdelife ve Minâ’ya intikal eden Müslümanlar için, sıra şeytan taşlamaya gelmişti. Minâ’daki çadır kenti şeytan taşlama alanına (Cemerât) bağlayan Muaysim Tüneli, yayalar tarafından gidiş-gelişte kullanılıyordu. 2 Temmuz 1990 sabahı saat 10.00 sularında, yürüyüş yolundaki korkuluklardan birinin kırılması sonucu alt kattaki yola yedi kişinin düşmesiyle, büyük bir izdiham başladı. Bundan

Beş nokta

30 Haziran 2021, Çarşamba

Pandemi öncesi dönemde Ortadoğu ve İslâm dünyası hakkında konuşmalar yapmak üzere çok sık seyahat ederdim. Türkiye’nin dört bir yanına, -bazen haftada bir kereden fazla- yolculuklarım olurdu. Şimdi ise bu fiziksel yoğunluğun yerini, teknolojinin imkânlarıyla gerçekleştirilen “tayy-i mekân”lar aldı. Hatta aynı gün içinde birkaç ayrı şehre konuk olduğum bile vaki; yurtiçinden ve yurtdışından da dileyen herkes dinliyor. Sanal toplantılar bir yönüyle nimet olsa da, bilginin ayağa düşmesi, yerlerde sürünmesi

Hangi Filistin?

26 Haziran 2021, Cumartesi

Geçtiğimiz çarşambayı perşembeye bağlayan gece, sabaha karşı saat 03.30 sularında, Filistinli aktivist Nizâr Benât’ın El Halil’deki evi silahlı bir grup tarafından basıldı. Ailesinin ifadesine göre, kapısı kırılmak suretiyle girilen evde uykusundan dövülerek uyandırılan Benât, ardından sorgulanmak üzere bilinmeyen bir mekâna götürüldü. Birkaç saat sonra El Halil Valisi Cibrîn Bekrî’nin yaptığı resmî açıklama, Benât’ın trajik akıbetine işaret ediyordu: “Güvenlik kuvvetleri kendisini tutuklamak üzere

Hedefler net

23 Haziran 2021, Çarşamba

Kahire’nin batısındaki Gize’de bulunan evine 21 Mayıs günü yapılan baskınla gözaltına alınan, ardından da tutuklanan duayen Mısırlı gazeteci Tevfik Ganem (66), hâlâ özgürlüğüne kavuşamadı. Ailesinin endişeli bekleyişi devam ederken, uluslararası kurumların Ganem’in serbest bırakılması yönündeki ısrarlı çağrıları da sürüyor.Anadolu Ajansı’nın Kahire merkezli Ortadoğu ofisinin -2012’de hizmete açılmıştı- son yöneticisi olan Tevfik Ganem, Mısırlı ve Türkiyeli gazetecileri çeşitli vesilelerle buluşturmuş,

Terfîh

19 Haziran 2021, Cumartesi

Suudi Arabistan yönetimi, bu yılki hacla ilgili kararını açıkladı: Covid-19 salgınıyla mücadele çerçevesinde, ülke içinden sadece 60 bin kişiye izin verilecek. Geçen yıl olduğu gibi, yurtdışından hacı adaylarının Hicaz’a gelişi ise yasak. Güvenlik ve sağlık önlemlerinin en üst düzeyde uygulanacağı hac mevsimi için hazırlıkların tamamlandığı kaydedildi.Covid-19 tedbirleri, -farklı düzeylerde de olsa- bütün dünyada yürürlükte bulunduğundan, Suudi Arabistan’ın hacca katılımı düşük bir sayıda tutması

Bir imkânı heba etmek

16 Haziran 2021, Çarşamba

Mısır’da 30 yıldır yönetimi elinde tutan Hüsnü Mübarek, 2011’deki protesto gösterileri sonucu görevini bırakmak zorunda kaldığında, dünya medyasının mikrofon ve kameraları hep birlikte Kahire’ye dönmüştü. Bilahare düzenlenen seçimler “demokrasi şöleni” olarak sunulmuş, Mısır halkının “5 binden yıldan bu yana ilk kez, kendi özgür iradesiyle sandığa gittiği ve ülkeyi kimin yöneteceğini belirlediği” vurgulanmıştı. “Firavunlardan beri, ilk defa…” deniliyordu.Sandıklardan Müslüman Kardeşler Teşkilâtı’nın

Hamas ve İran

12 Haziran 2021, Cumartesi

Yemen’in başkenti Sanaa’nın 120 kilometre doğusunda yer alan Marib şehri, geçtiğimiz cumartesi günü (5 Haziran) korkunç bir hadiseye sahne oldu. Şubat ayından bu yana bölgeyi ele geçirmeye çalışan İran destekli Hûsîlerin şehir merkezindeki bir petrol istasyonuna düzenlediği füze saldırısı, 21 sivilin yanarak ölmesine yol açtı. Kurbanlar arasında Leyyân Tâhir Muhammed Âyid (5) ve Hassân el Hubeyşî (10) adlı iki de çocuk bulunuyordu.Petrol istasyonu katliamından yalnızca bir gün sonra, Hamas’ın Yemen’deki

Kralın sınavı

09 Haziran 2021, Çarşamba

Ürdün’ün başkenti Amman’ın güneybatısındaki Nâûr bölgesi, cuma gününden itibaren hafta sonunu oldukça hareketli geçirdi. Yaptığı siyasî çıkışlarla adından sıkça söz ettiren milletvekili Usâme Acarme’nin destekçileriyle güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmalarda çok sayıda kişi yaralandı. Ürdün resmî makamları, yaralananlardan dördünün polis olduğunu duyurdu.Ülkenin son dönemlerde yaşadığı krizler silsilesine bir yenisini daha ekleyen hadisenin kökeni, İsrail’in Ramazan ayında Kudüs ve Gazze’de

Kördüğüm

05 Haziran 2021, Cumartesi

İsrail’de, çok az ortak paydası bulunan sekiz parti bir araya gelerek, Başbakan Benyamin Netanyahu’nun 12 yıllık iktidarını sona erdirmek üzere anlaştı. Kendisini merkezde konumlandıran Yeş Atid (Bir Yarın Var) Partisi’nin lideri Yair Lapid, çarşamba akşamı -koalisyon görüşmeleri için bitiş süresi olarak belirlenen gece yarısına sadece 38 dakika kala- anlaşmanın sağlandığına dair Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin’i bilgilendirdi. Kamuoyuna açıklanan mutabakat metnine göre, Lapid ve ortağı Yamina (Sağ)

Azzâm’ın öyküsü

02 Haziran 2021, Çarşamba

Batı Şeria’nın Cenîn kenti yakınlarındaki Sîletu’l-Hârisiyye köyünde kendi halinde bir yaşam süren Yusuf Mustafa Azzâm, 1941’de dünyaya gelen oğluna Abdullah adını vermişti. Filistin topraklarında Siyonist işgalin yoğunlaştığı o dönemde, Abdullah düzenli bir eğitim aldı; Tulkarim şehrindeki ziraat lisesinden mezun oldu. İslâmî ilimlere de büyük yatkınlık gösteren genç adam, tahsilini ilerletmek için Suriye’ye giderek Şam Üniversitesi Şeriat Fakültesi’ni bitirdi.Üniversiteden sonra Filistin’in çeşitli

67 çocuk

29 Mayıs 2021, Cumartesi

Bu haftanın en dikkate değer gelişmelerinden biri, İsrail’in önde gelen gazetelerinden Haaretz’in 27 Mayıs Perşembe günkü manşetiydi. Gazetenin İbranice nüshasında başlık şöyleydi: “Gazze’de 67 çocuk öldürüldü. İşte savaşın bilançosu.” İsrail tarafından ramazanın son günlerinde başlatılan ve 21 Mayıs’taki ateşkese kadar tam 11 gün süren yoğun Gazze saldırılarında katledilen çocukların fotoğraflarını birinci sayfasına taşıyan Haaretz, haliyle büyük bir tartışmanın fitilini ateşledi.Gazeteye gösterilen

O izin peşinde…

26 Mayıs 2021, Çarşamba

Geçtiğimiz pazar (23 Mayıs), dördüncü vefat yıldönümü nedeniyle Akif Emre Ağabey’in Edirnekapı’daki mezarını ziyaret ederken, zihnim ister istemez eskilere gitti. Kendisiyle tanışmam, sohbetlerimiz, yazışmalarımız… Sonra Cağaloğlu’nda bir dükkânda son çıkan kitaplara bakarken telefonuma düşen mesajla aldığım vefat haberi… Dakikalarca geçmeyen o şaşkınlık ve inanamama hali… “Bu hafta görüşelim” diye sözleşmiştik, ama ecel randevusu daha erken gelmişti.Akif Emre’yi ilk gördüğüm yer, İstanbul Balmumcu’da

Mukâveme

22 Mayıs 2021, Cumartesi

İsrail’in Gazze’ye bir saldırısı daha ateşkesle sona erdi. Önceki yıllarda yaşanan benzer saldırılar gibi Gazze’de milyonlarca dolarlık yıkım meydana geldi, can kayıpları yaşandı, medya kuruluşlarının merkezleri bombalandı, Filistinliler açısından stratejik önemdeki birçok nokta İsrail tarafından vuruldu. Buna rağmen, ateşkesi “zafer” olarak yorumlayan Filistinliler, kararın açıklanmasından itibaren sokaklarda –yalnızca Gazze’de değil; dünyanın birçok yerinde– kutlamalara başladı. Hadiseleri dışarıdan

Biraz dikkat ve özen yeterli

19 Mayıs 2021, Çarşamba

Üniversitedeyken, İstanbul Vefa’da kaldığımız yurtta bir grup arkadaşla birlikte kendi çapımızda okuma faaliyetleri yapardık. İslâm dünyası özellikle gündemimizdeydi. Afganistan ve Irak’ın işgalleri, Filistin’de yaşananlar, Doğu Türkistan meselesi… hepsini yakından takip ediyorduk. Namazlarını yurdun hemen yan tarafındaki Şehzadebaşı Camii’nde kılan Kaşgarlı büyük mücahit Berat Hacı’yı yine bu dönemde tanımış, doğduğu toprakların esaretten kurtulması için yılmadan verdiği mücadeleyi gündeme taşımaya

Antisemitizm?

15 Mayıs 2021, Cumartesi

Diyanet İslâm Ansiklopedisi’nde -herkesin en kolay ulaşabileceği Türkçe kaynaklardan biri olması hasebiyle buraya işaret ediyorum- “Sâmî” ırklarının kim olduklarına ve kökenlerine ilişkin şu bilgi verilmiş:“Sâmî (Semitic) terimi başta Arabistan, Suriye, Irak ve Afrika’nın bazı bölgeleri olmak üzere geniş bir coğrafyada, benzer özelliklere sahip diller konuşan Akkadlar, Bâbilliler, Asurîler, Amurîler (Amurrular), Ârâmîler, Süryânîler, Ken‘ânîler, Nabatîler, Fenikeliler, İbrânîler, Araplar ve Habeşler

Beş cephe

12 Mayıs 2021, Çarşamba

Kudüs’e her gidişimde, şehrin Filistinli halkının gözlerindeki direnç ve umut beni hayran bırakır. Yaşanan onca şeye rağmen ayakta kalmayı bilen, boyun eğmeyen, en sıkıntılı anlarda bile yüzüne bir tebessüm kondurabilen insanlardır gördüğüm. Kendilerine yakıştırdıkları “Makdisî” unvanını, kutsiyet kelimesinin bütün çağrışımlarıyla üzerlerinde taşırlar.Geçtiğimiz haftadan bu yana Kudüs’ten yansıyan her fotoğraf ve videoda istisnasız yine aynı direnci ve umudu gördüm. Onlarca asker üstünüze çullanırken

İmaj ve gerçek

08 Mayıs 2021, Cumartesi

İsrail Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin, geçtiğimiz salı -4 Mayıs 2021- akşamı, Kudüs’teki konutunda bazı Filistinli Müslüman Arap liderlere ve İslâm ülkelerinin diplomatik temsilcilerine yönelik geleneksel iftar programına ev sahipliği yaptı. Konutun bahçesinde açık havada düzenlenen iftara katılım geçtiğimiz yıllara oranla nispeten düşük gerçekleşse de, İsrail ve dünya basınına verilecek fotoğraf kareleri için bu kadarı yeterliydi.Arap mutfağının simge yemeklerinin sunulduğu iftara Cumhurbaşkanı Rivlin

Kral çıplak

05 Mayıs 2021, Çarşamba

Alman filozof Jürgen Habermas’ın Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tarafından, Şeyh Zâyid Kitap Ödülü kapsamında kendisine verilen “yılın kültür şahsiyeti” ödülünü reddettiğini açıklaması, bu haftanın en dikkate değer hadiselerinden biriydi. “Yaşayan en büyük Alman filozof” olarak kabul edilen Habermas (91), ödülü niçin reddettiğini izah sadedinde yayıncısı Suhrkamp Verlag aracılığıyla basına gönderdiği açıklama metninde, BAE’deki politik sisteme ve ülkenin insan hakları karnesine de atıfta bulundu.

Haber-i vâhid

01 Mayıs 2021, Cumartesi

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman (MbS), ülkesini ekonomik yönden kalkındırmak için hazırlattığı iddialı “2030 Vizyonu”nun ilânının beşinci yıldönümü münasebetiyle uzunca bir röportaj verdi. El Arabiya televizyonunda geçtiğimiz çarşamba (28 Nisan) akşamı Suudi sunucu Abdullah Mudeyfir’in sorularını cevaplandıran MbS’nin dinî alana taalluk eden yorumları geniş yankı uyandırdı.Mbs, özetle şöyle dedi: “Anayasa olarak sonsuza dek Kur’ân’a tabi olmayı sürdüreceğiz. Hükümet, şûra meclisi

Asıl tehlike

28 Nisan 2021, Çarşamba

ABD Başkanı Joe Biden, kendisinden önceki başkanların -suretâ da olsa- gözettiği “Türkiye gibi önemli bir müttefikin hassasiyetlerine dokunmamak” prensibini tümüyle terk ederek, 1915 Olayları’nı “Ermeni Soykırımı” olarak tanımladı. (Sâbık Başkan Donald Trump da aynı şeyi Amerikan Büyükelçiliği’ni Tel Aviv’den Kudüs’e taşırken yapmış, Beyaz Saray’ın bu konudaki teamüllerini hiçe saymıştı.)Joe Biden’ı böyle davranmaya sevk eden şeyin, Türkiye’nin bölgede izlediği aktif politika olduğunu hepimiz çok

Bir türbeden daha fazlası

24 Nisan 2021, Cumartesi

Salahaddîn Eyyûbî, 1187’de Kudüs’ü Haçlılardan geri almadan önce, Ortadoğu coğrafyasında yaşayan Müslümanlar arasındaki çatışmaları yok ederek safları birleştirmişti. Onun Kahire merkezli Şiî Fâtımî devletini 1171’de yıkıp Mısır’ı Sünnîliğin en canlı merkezlerinden biri haline getirmesi, bu gayretlerinin en önemli halkasını teşkil eder. Mısır’dan Şiîliğin izlerinin tamamen silinmesi hamlesi ise, Kahire’de inşa edilen küçük bir türbeyle başlamıştır. Bu türbe, bugün İslâm dünyasında milyonlarca Müslümanın

Anlamlı tevafuk

21 Nisan 2021, Çarşamba

Suriye Meclis Başkanı Hammûde Sabbâğ, önceki gün (19 Nisan) yaptığı açıklamada, 26 Mayıs 2021’de düzenlenecek devlet başkanlığı seçimleri için resmî sürecin başladığını duyurarak, aday olmak isteyenlerin 28 Nisan’a kadar Anayasa Mahkemesi’ne başvurabileceğini belirtti. Sabbâğ’ın hatırlattığına göre: Suriye Anayasası’nın ilgili maddeleri, son 10 yılı kesintisiz biçimde ülke topraklarında geçiren, 40 yaşını doldurmuş, yabancı biriyle evli olmayan ve ikinci bir ülkenin de vatandaşlığını taşımayan her

Som altın gibi…

17 Nisan 2021, Cumartesi

Bosna Hersek’te geçtiğimiz hafta düzenlenen bir cenaze töreni, ülke nüfusunun çok önemli bir kesimini tek yürek haline getirdi. Uzun bir hastalığın ardından 8 Nisan 2021 Perşembe günü Saraybosna’da ölen emekli Sırp general Jovan Divjak’ın (84) arkasından on binlerce insan gözyaşı döktü. Ölümü Müslüman Boşnakları da üzüntüye boğan Divjak’ın yaşam öyküsü ve mücadelesi, Balkanlar’ın yakın tarihindeki en sıra dışı sayfalardan biriydi.Jovan Divjak, Bosna kökenli bir Sırp ailenin oğlu olarak, 11 Mart

Oruç coğrafyası

14 Nisan 2021, Çarşamba

Müslümanların yaşadığı geniş coğrafyanın hâl-i pürmelâline bakıp, “İslâm dünyası diye bir yer var mı gerçekten?” sorusunu soranlar bugün giderek çoğalıyor. Bunlardan bazısı samimi ve gidişata dair endişeli, bazısı ise manzaraya karşı müstehzi ve düşüncesiz. Uzun yıllardır bu coğrafyayı birçok açıdan ve farklı yönleriyle izlemeye çalışan ben ise, her yıl ramazan ayı başlarken cevabımı yeniden buluyorum: Evet, İslâm dünyası diye bir yer var; bu dünya, orucun tutulduğu ve heyecanının hissedildiği her

Ayşe Banu’nun hatırlattığı…

10 Nisan 2021, Cumartesi

Hindistan Müslümanları, ramazan ayına, evliliklerin kolaylaştırılması konulu geniş çaplı bir kampanyayla merhaba diyor. Tüm Hindistan Müslüman Şahsî Hukuk Kurulu (AIMPLB) tarafından geçtiğimiz hafta başlatılan 10 günlük kampanyayla ülke çapında farkındalık oluşturulması ve evliliklerin her yönden İslâm’a uygun hale getirilmesi hedefleniyor. AIMPLB uzun yıllardır bu yönde çalışmalar yürütmesine rağmen, konunun şimdi özel bir kampanyaya dönüştürülmesinin arkasında ise acıklı bir hikâye var:Hindistan’ın

“Fitne bitti”

07 Nisan 2021, Çarşamba

ABD’li yazar ve akademisyen Robert Satloff, Ürdün Kralı Hüseyin’le 1996’da gerçekleştirdiği özel bir görüşmeyi – özetle– şöyle aktarır:“Kral’la bir Amerika ziyareti sırasında, Maryland’deki evinde buluştuk. İki-üç hizmetli dışında, evde kimse yoktu. Karşılıklı oturduktan sonra, Kral hemen bir sigara yaktı. Yakınlarda kanser nedeniyle ameliyat geçirdiği için, sigaraya hâlâ devam etmesine şaşırmıştım. Bunu kendisine hatırlattığımda, aramızda o zamana kadar hiç olmadığı kadar derin bir sohbet başladı.

Yeni sayfa

03 Nisan 2021, Cumartesi

Irak Başbakanı Mustafa Kâzımî, İran ve ABD’den sonra üçüncü yurtdışı seyahatini Suudi Arabistan’a gerçekleştirdi. 6 Mayıs 2020’de göreve başlayan Kâzımî’nin geçtiğimiz temmuz ayında yapılması beklenen Riyad ziyareti, Suudi Arabistan Kralı Selman’ın rahatsızlığı sebebiyle ve ardından Covid-19 salgınının bölgesel tesirleri yüzünden sürekli ertelenmişti.Çarşamba günü Riyad’daki Kral Hâlid Uluslararası Havaalanı’na inen Mustafa Kâzımî ve heyeti, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından

Kaçan balıklar